Con tàu treo cờ Hà Lan này đang là tâm điểm chú ý khi ghi nhận các ca nhiễm vi rút Hanta, trong đó có ba người tử vong.
“Thời gian ủ bệnh, tức khoảng thời gian từ lúc nhiễm bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng là từ 1 – 6 tuần, nhưng thông thường sẽ ngắn hơn là từ 2 – 3 tuần”, bà Anais Legand – chuyên gia y tế của WHO – nhận định.
Do đó bà khẳng định ca bệnh đầu tiên “không thể bị nhiễm trên tàu, hoặc tại một trong những hòn đảo” mà tàu ghé thăm trên đường đến Cape Verde, theo Hãng tin AFP.
Theo chuyên gia WHO, người đàn ông đầu tiên bị nhiễm vi rút “rõ ràng đã có tiếp xúc với vi rút Hanta trước khi lên tàu”. Đáng chú ý, hình thức tiếp xúc chắc chắn có liên quan đến loài gặm nhấm.
Chủ sở hữu du thuyền đã đề nghị cập vào quần đảo Canarias của Tây Ban Nha ngày 9-5. Trước đó, tàu đã yêu cầu hỗ trợ y tế sau khi đến vùng biển Cape Verde, ngoài khơi Tây Phi.
Ngày 6-5, Bộ Y tế Argentina cho hay hai hành khách người Hà Lan tử vong do vi rút đã đi qua Chile, Uruguay và Argentina trước khi lên tàu. Tuy nhiên cơ quan này không đưa ra suy đoán về địa điểm mà hai người có thể đã nhiễm vi rút.
Theo WHO, Hanta là loại vi rút lây qua tiếp xúc với động vật gặm nhấm hoặc nước tiểu, nước bọt, phân của chúng. Một số ít trường hợp có thể bị nhiễm vi rút qua vết cắn của loài gặm nhấm.
Những xét nghiệm ban đầu cho thấy các bệnh nhân trên du thuyền đã nhiễm chủng Andes.
Đây cũng là chủng duy nhất trong số 38 chủng được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người ở khoảng cách rất gần. Tuy nhiên ngành y tế thế giới rất hiếm khi ghi nhận các trường hợp nhiễm chủng này.
Vi rút Hanta có thể gây ra hai hội chứng nguy hiểm: hội chứng phổi do Hanta (HPS) dẫn đến suy hô hấp cấp và sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS).
Hội chứng HPS thường đi kèm các triệu chứng như mệt mỏi, sốt, đau đầu, đau cơ, cùng một số vấn đề tiêu hóa. Nghiêm trọng hơn, bệnh nhân có thể gặp các vấn đề về hô hấp và cần can thiệp y tế khẩn cấp. Tỉ lệ tử vong dao động từ 20 – 40%.
Trong khi đó, hội chứng HFRS có triệu chứng tương tự như bệnh cúm, đồng thời có thể làm giảm huyết áp, xuất huyết nội và suy thận cấp.
Tuy nhiên Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) ngày 6-5 đã hạ thấp cảnh báo đối với người Mỹ về nguy cơ lây nhiễm của vi rút Hanta.
“Tại thời điểm này, nguy cơ đối với người dân Mỹ là cực kỳ thấp. Chúng tôi kêu gọi tất cả người Mỹ đang ở trên tàu hãy tuân theo hướng dẫn của các cơ quan y tế trong khi chúng tôi nỗ lực đưa quý vị trở về nhà an toàn”, CDC cho biết trong một tuyên bố.
Trước đó, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom cho biết sự bùng phát vi rút Hanta không tương đồng với giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19, đồng thời khẳng định “nguy cơ đối với phần còn lại của thế giới khá thấp”.
Những yếu tố ảnh hưởng đến đường huyết không chỉ là lượng tinh bột trong khoai mà còn là cấu trúc của tinh bột, lượng chất xơ và các hợp chất sinh học khác. Do vậy, khoai lang dù là thực phẩm có nhiều tinh bột nhưng lại có thể giúp ổn định đường huyết nếu ăn đúng cách, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trên thực tế, nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy khoai lang không gây tăng đường huyết đột ngột như các loại tinh bột trắng như cơm, bánh mì, bánh ngọt, bún hay phở. Ngược lại, khoai lang còn hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa đường glucose trong cơ thể.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất giải thích điều này là chỉ số đường huyết (GI). Khoai lang có chỉ số GI ở mức trung bình, thường vào khoảng 50 - 60, thấp hơn so với nhiều loại thực phẩm làm từ tinh bột trắng như bánh mì trắng hay cơm trắng.
Điều này có nghĩa là đường glucose từ khoai lang được giải phóng vào máu chậm hơn, giúp tránh tình trạng đường huyết tăng vọt rồi giảm nhanh sau đó.
Ngoài ra, hàm lượng chất xơ trong khoai lang cũng rất quan trọng. Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa bằng cách kéo dài thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày và ruột non.
Khi quá trình tiêu hóa chậm lại, đường glucose được giải phóng từ từ vào máu thay vì ồ ạt. Điều này giúp cơ thể kiểm soát đường huyết tốt hơn. Ngoài ra, chất xơ còn nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, từ đó gián tiếp cải thiện khả năng chuyển hóa đường glucose.
Bên cạnh đó, không thể bỏ qua vai trò của tinh bột kháng, một dạng tinh bột đặc biệt có trong khoai lang. Khác với tinh bột thông thường, tinh bột kháng không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống đại tràng và được vi khuẩn lên men tại đây. Quá trình này tạo ra các a xít béo chuỗi ngắn có tác dụng cải thiện độ nhạy insulin và giảm phản ứng đường huyết sau ăn.
Ngoài ra, cấu trúc tinh bột trong khoai lang cũng góp phần quan trọng. Tinh bột gồm hai thành phần chính là amylose và amylopectin. Amylose tiêu hóa chậm hơn, trong khi amylopectin dễ bị phân giải nhanh thành glucose. Khoai lang có tỷ lệ amylose tương đối cao hơn so với nhiều món làm từ tinh bột trắng. Do đó, tốc độ giải phóng đường glucose vào máu chậm hơn.
Một yếu tố quan trọng khác là cách chế biến. Cùng là khoai lang nhưng nếu nấu theo các phương pháp khác nhau thì tác động lên đường huyết cũng khác nhau. Luộc hoặc hấp thường giúp giữ chỉ số đường huyết ở mức thấp hơn, trong khi nướng hoặc chiên có thể làm tăng chỉ số này do phá vỡ cấu trúc tinh bột và tạo ra nhiều đường đơn hơn, theo Eating Well.
Thông tin về bệnh đột quỵ vừa được ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), nêu tại Hội nghị Can thiệp mạch thần kinh toàn quốc lần thứ 2, tổ chức sáng 11-4 tại TP Huế.
Theo ông Đức, đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên thế giới, và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật.
Gánh nặng bệnh tật sau đột quỵ không chỉ đè lên người bệnh mà còn ảnh hưởng lớn đến gia đình, xã hội, đòi hỏi nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị và phục hồi chức năng.
Những năm gần đây, Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong lĩnh vực này với hơn 100 trung tâm đột quỵ và can thiệp mạch thần kinh trên cả nước.
Nhiều cơ sở đã làm chủ các kỹ thuật hiện đại như lấy huyết khối cơ học, can thiệp túi phình bằng coil, stent chuyển dòng… với kết quả tiệm cận các nước trong khu vực.
Nhận thức cộng đồng về đột quỵ cũng được cải thiện, giúp người bệnh đến viện sớm hơn, giảm nguy cơ tử vong và tàn tật.
Tuy vậy theo ông Đức, sự phát triển vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao còn hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng.
Ngành y tế định hướng phát triển mạng lưới can thiệp mạch thần kinh đồng bộ, đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực và hoàn thiện cơ chế tài chính, bảo hiểm nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.
"Mỗi phút trôi qua trong đột quỵ là hàng triệu tế bào thần kinh mất đi. Nhưng với sự tiến bộ của khoa học và quyết tâm của ngành y tế, chúng ta có thể giành lại thời gian cho não, giành lại sự sống cho người bệnh", ông Đức nói.
PGS.TS Lê Văn Trường, Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, cho biết hội nghị năm nay tập trung cập nhật nhiều nội dung quan trọng như tiến bộ trong can thiệp đột quỵ cấp, xử trí túi phình và dị dạng mạch máu não, tối ưu quy trình cấp cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển mô hình đơn vị đột quỵ theo chuẩn quốc tế.
Hội nghị có gần 100 báo cáo viên là chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự, đến từ các quốc gia như Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc…, nhằm chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng và các kỹ thuật can thiệp mới trong điều trị đột quỵ.
Ngày 24-4, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông tin về việc siết chặt quản lý an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố để bảo vệ sức khỏe từ bữa ăn hằng ngày.
Theo Cục An toàn thực phẩm, số liệu thống kê năm 2025 ghi nhận cả nước có 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người mắc. So với năm 2024, số vụ giảm 37,8% và số người mắc giảm 53,4%. Tuy nhiên quý 1-2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước.
Theo đó các vụ ngộ độc gần đây chủ yếu xảy ra tại bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, nhất là tại các đô thị lớn, mật độ dân cư cao…
Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hướng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.
Bên cạnh đó không ít hộ kinh doanh thức ăn đường phố thiếu kiến thức an toàn thực phẩm, điều kiện chế biến chật hẹp, lưu động, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh. Một số cơ sở vì lợi nhuận vẫn sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng.
Để siết chặt quản lý an toàn thực phẩm trong thời gian tới, Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các bộ ngành liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.
Cụ thể sẽ chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" (từ trang trại đến bàn ăn - kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất ban đầu đến sơ chế, sản xuất, phân phối, lưu thông sản phẩm và đến tay người tiêu dùng).
Kiểm soát giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản…) đối với nguyên liệu thực phẩm. Kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các luật chuyên ngành (chăn nuôi, thú y, thủy sản…).
Quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm người trực tiếp kinh doanh thức ăn; địa điểm kinh doanh; dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm; nguyên liệu và phụ gia thực phẩm.
Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung toàn quốc để truy xuất nguồn gốc thực phẩm, cảnh báo sớm sản phẩm không an toàn và thu hồi kịp thời.
