Thông tin về bệnh đột quỵ vừa được ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), nêu tại Hội nghị Can thiệp mạch thần kinh toàn quốc lần thứ 2, tổ chức sáng 11-4 tại TP Huế.
Theo ông Đức, đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên thế giới, và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật.
Gánh nặng bệnh tật sau đột quỵ không chỉ đè lên người bệnh mà còn ảnh hưởng lớn đến gia đình, xã hội, đòi hỏi nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị và phục hồi chức năng.
Những năm gần đây, Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong lĩnh vực này với hơn 100 trung tâm đột quỵ và can thiệp mạch thần kinh trên cả nước.
Nhiều cơ sở đã làm chủ các kỹ thuật hiện đại như lấy huyết khối cơ học, can thiệp túi phình bằng coil, stent chuyển dòng… với kết quả tiệm cận các nước trong khu vực.
Nhận thức cộng đồng về đột quỵ cũng được cải thiện, giúp người bệnh đến viện sớm hơn, giảm nguy cơ tử vong và tàn tật.
Tuy vậy theo ông Đức, sự phát triển vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao còn hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng.
Ngành y tế định hướng phát triển mạng lưới can thiệp mạch thần kinh đồng bộ, đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực và hoàn thiện cơ chế tài chính, bảo hiểm nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.
“Mỗi phút trôi qua trong đột quỵ là hàng triệu tế bào thần kinh mất đi. Nhưng với sự tiến bộ của khoa học và quyết tâm của ngành y tế, chúng ta có thể giành lại thời gian cho não, giành lại sự sống cho người bệnh”, ông Đức nói.
PGS.TS Lê Văn Trường, Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, cho biết hội nghị năm nay tập trung cập nhật nhiều nội dung quan trọng như tiến bộ trong can thiệp đột quỵ cấp, xử trí túi phình và dị dạng mạch máu não, tối ưu quy trình cấp cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển mô hình đơn vị đột quỵ theo chuẩn quốc tế.
Hội nghị có gần 100 báo cáo viên là chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự, đến từ các quốc gia như Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc…, nhằm chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng và các kỹ thuật can thiệp mới trong điều trị đột quỵ.
Nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nutrients đã phát hiện ra cách vô cùng đơn giản để tăng lợi ích của ớt lên gấp hàng trăm lần, chỉ bằng cách kết hợp với các loại rau, lá quen thuộc.
Viêm mạn tính thường phát triển âm thầm, không có các triệu chứng đáng chú ý. Tuy nhiên, theo thời gian, nó có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như tiểu đường loại 2, bệnh tim, béo phì, viêm khớp và thậm chí cả ung thư.
Ngoài ớt vốn nổi tiếng với đặc tính chống viêm, một số loại thực vật khác cũng có tác dụng này. Nhằm tìm hiểu xem liệu kết hợp chúng với nhau có tăng cường khả năng chống viêm hay không, các nhà khoa học tại Đại học Tokyo (Nhật Bản) đã tập trung vào ớt, rau bạc hà, lá khuynh diệp, hoa bia và gừng.
Họ đã tiến hành thử nghiệm trên các các tế bào miễn dịch của chuột được gây ra tình trạng viêm. Sau đó họ xử lý các tế bào này bằng capsaicin từ ớt, menthol từ rau bạc hà, 1,8-cineole từ lá khuynh diệp, và β-eudesmol từ hoa bia và gừng, thử nghiệm từng hợp chất riêng lẻ cũng như kết hợp với nhau.
Kết quả đã phát hiện điều bất ngờ: Kết hợp các loại thực vật này với nhau có thể tạo ra tác dụng chống viêm mạnh hơn rất nhiều so với khi sử dụng riêng lẻ. Đặc biệt, sự kết hợp giữa ớt và bạc hà hoặc lá khuynh diệp có thể làm tăng đáng kể khả năng chống viêm nhờ tác động hiệp đồng.
Cụ thể, tác dụng chống viêm của capsaicin trong ớt tăng gấp 700 lần khi kết hợp với menthol trong rau bạc hà và tăng gấp 150 lần khi kết hợp với hợp chất 1,8-cineole trong lá khuynh diệp, so với khi dùng riêng lẻ, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Theo các nhà nghiên cứu, rau bạc hà và lá khuynh diệp tác động lên phản ứng viêm thông qua một con đường hóa học khác với con đường của capsaicin trong ớt. Chính vì vậy, khi kết hợp các hợp chất này, chúng có thể bổ sung cho nhau và tạo ra tác dụng chống viêm mạnh hơn.
Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng viêm ngắn hạn là phản ứng bình thường và cần thiết để chống nhiễm trùng hoặc chữa lành vết thương. Tuy nhiên, viêm mạn tính kéo dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, bổ sung đa dạng thực vật như ớt cùng với rau bạc hà vào chế độ ăn có thể là chiến lược giúp giảm viêm lâu dài. Dù vẫn cần thêm nghiên cứu trên người trước khi đưa ra khuyến nghị cụ thể, nhưng phát hiện mới cho thấy sự phối hợp này có thể tạo ra lợi ích sức khỏe mạnh mẽ.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới có thể mắc ít nhất một dạng dị ứng, tăng mạnh so với mức khoảng 30% hiện nay và mức 5-10% của những năm 80 của thế kỷ trước. Giới chuyên gia gọi đây là một "đại dịch âm thầm" do tác động của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống.
Bác sĩ Sophie Silcret-Grieu, chuyên gia dị ứng học và thành viên Hiệp hội Hen suyễn và Dị ứng Pháp, cho biết các cơ sở khám chữa bệnh đang tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân mắc dị ứng, từ dị ứng hô hấp, viêm da cơ địa đến dị ứng thực phẩm.
Một trong những nguyên nhân chính là quá trình đô thị hóa khiến trẻ em ngày càng ít tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường vi sinh tự nhiên. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ lớn lên ở nông trại thường có nguy cơ dị ứng thấp hơn trẻ sống tại đô thị, do hệ miễn dịch được tiếp xúc sớm với vi khuẩn trong đất và môi trường chăn nuôi.
Biến đổi khí hậu cũng được xem là yếu tố làm tình trạng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ tăng khiến mùa phát tán phấn hoa kéo dài hơn trước, đồng thời nhiều loài thực vật gây dị ứng như cỏ phấn hương, cây bách hay cây tường thảo đang lan dần lên các khu vực phía Bắc châu Âu.
Ô nhiễm không khí cũng góp phần làm gia tăng các bệnh dị ứng. Các khí thải từ giao thông và công nghiệp gây kích ứng da và đường hô hấp, làm cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, khí ozone và nitrogen dioxide còn làm thay đổi cấu trúc hạt phấn hoa, khiến chúng trở nên "hung hãn" hơn đối với hệ miễn dịch.
Bên cạnh đó, sự thay đổi trong chế độ ăn uống hiện đại cũng khiến nguy cơ dị ứng tăng cao. Các chuyên gia ghi nhận số ca dị ứng với kiwi, vừng và nhiều thực phẩm ngoại nhập khác ngày càng nhiều.
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến như pizza công nghiệp, thịt tẩm bột chiên hay các sản phẩm chứa nhiều phụ gia bị cho là làm suy yếu hệ miễn dịch. Một số chất phụ gia như guar gum - chất làm đặc phổ biến trong công nghiệp thực phẩm - thậm chí có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng dẫn tới sốc phản vệ.
Các bác sĩ cảnh báo không nên xem nhẹ bất kỳ biểu hiện dị ứng nào, kể cả ở mức độ nhẹ, bởi bệnh có thể tiến triển nặng hơn nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Nhờ các xét nghiệm phân tử và liệu pháp sinh học mới, việc điều trị dị ứng nặng đã có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên chi phí điều trị vẫn cao. Các nhà khoa học hiện kỳ vọng vắc xin chống dị ứng sẽ trở thành bước đột phá tiếp theo, với một số thử nghiệm trên động vật đã cho kết quả khả quan.
Một chuyên gia dinh dưỡng sẽ giải thích rõ về vấn đề trên, đồng thời mách bạn bí quyết để thưởng thức ổ bánh mì thơm ngon mà vẫn giữ đường huyết ổn định.
Chuyên gia dinh dưỡng Brittany Poulson, nhà tư vấn và giáo dục về bệnh tiểu đường của Mỹ, cho biết: Một ổ bánh mì thịt thường sẽ gây ra sự tăng lượng đường trong máu, đặc biệt là trong vòng 1 - 2 giờ đầu sau khi ăn.
Bánh mì trắng làm tăng đường huyết nhanh chóng vì được làm từ ngũ cốc tinh chế, có chỉ số đường huyết cao và ít carbohydrate phức hợp, khiến tiêu hóa và hấp thụ nhanh hơn so với ngũ cốc nguyên hạt.
Trong khi đó, thịt bổ sung protein nạc, đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tốc độ hấp thụ carbohydrate. Protein giúp làm chậm quá trình làm trống dạ dày, trì hoãn sự hấp thụ đường và kích thích phản ứng insulin ít hơn, ổn định hơn.
Mặc dù không ngăn chặn hoàn toàn sự tăng đường huyết, protein giúp giảm tốc độ và mức độ tăng đột biến, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Chuyên gia Poulson cho biết: Bạn không cần từ bỏ món ngon này. Những điều chỉnh đơn giản sau sẽ giúp bạn thưởng thức bánh mì trong khi vẫn giữ lượng đường trong máu ổn định hơn.
Chú ý đến khẩu phần ăn: Để ngăn ngừa tình trạng đường huyết tăng đột biến, nguyên tắc chung là nên tiêu thụ 30 - 60 gram carbohydrate mỗi bữa - tương đương với 1 ổ bánh mì trắng. Tuy nhiên, để kiểm soát lượng đường trong máu hiệu quả hơn, chỉ nên giới hạn mỗi lần nửa ổ bánh mì, chứa 10 - 25 gram carbohydrate.
Chọn loại bánh mì: Bánh mì đen (nguyên cám) có chỉ số đường huyết thấp hơn nhiều (49) so với bánh mì trắng (69), khiến lượng đường trong máu tăng chậm và ổn định hơn.
Thêm rau: Bổ sung rau, dưa chuột, cà chua, hành tây hoặc ớt chuông để tăng chất xơ.
Thêm chất béo lành mạnh: Dùng bơ trái, phô mai hoặc sốt mayonnaise.
Những thay đổi nhỏ này giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và giảm mức độ tăng đột biến lượng đường trong máu.
Đặc biệt, để tốt cho sức khỏe tổng thể, nên chọn thịt gà hoặc thịt nạc, tránh thịt mỡ hoặc thịt chế biến sẵn.
Ngoài ra, điều quan trọng là cần kết hợp với chế độ ăn uống tổng thể cân bằng, lành mạnh trong suốt cả ngày.
