Báo cáo từ Vietnam Report vừa công bố mới đây đã cho thấy từ chi phí logistics “ăn mòn” lợi nhuận đến các vụ kiện phòng vệ thương mại đang buộc doanh nghiệp vật liệu xây dựng phải thay đổi tư duy quản trị.
Ngành vật liệu xuất khẩu đang đối mặt với một thực trạng đầy trớ trêu khi hàng hóa làm ra nhiều nhưng không thể vận chuyển hoặc vận chuyển với chi phí không tưởng. Theo số liệu, xuất khẩu xi măng và clinker đạt hơn 37,3 triệu tấn (tương đương 1,3 tỉ USD, tăng 25,6% về khối lượng).
Trong khi nhóm sản phẩm gỗ và nội thất cũng đạt kim ngạch hàng tỉ USD. Tuy nhiên, niềm vui tăng trưởng không trọn vẹn khi “mưa tên lửa” địa chính trị tại Trung Đông đang làm đứt gãy các tuyến hàng hải huyết mạch.
Đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz, việc các hãng tàu phải đi vòng và áp thêm phụ phí chiến tranh đã đẩy chi phí logistics lên mức phi lý. Đối với các mặt hàng có khối lượng lớn nhưng giá trị đơn vị thấp như xi măng, đá xây dựng hay bê tông, đây là một “đòn chí mạng”.
Theo phân tích của các chuyên gia, trước đây giá một tấn xi măng tại cảng Việt Nam khoảng 41 – 42 USD, nhưng nếu giá cước vận tải sang Trung Đông đội lên mức 60 USD/tấn, thì chi phí vận chuyển đã cao hơn cả giá trị thực của hàng hóa. Đối với mặt hàng đá xây dựng, tiền cước thậm chí có thể cao gấp hàng chục lần giá trị sản phẩm, khiến chuỗi cung ứng có nguy cơ bị dừng lại ngay lập tức do không còn hiệu quả kinh tế.
Không chỉ khó ở khâu vận chuyển, hàng vật liệu xây dựng Việt Nam còn vấp phải các rào cản pháp lý khắt khe. Điển hình là vụ việc Mỹ áp thuế chống bán phá giá sơ bộ đối với thép cốt bê tông Việt Nam với mức thuế rất cao, từ 122% đến hơn 130%. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với các quốc gia khác cùng bị điều tra như Ai Cập (34% – gần 53%) hay Bulgaria khoảng 52,8%.
Sự gia tăng đột biến của lượng thép xuất khẩu sang Mỹ (từ 43 tấn năm 2022 lên 56.400 tấn năm 2024) đã khiến các cơ quan quản lý sở tại siết chặt các biện pháp phòng vệ để bảo vệ sản xuất nội địa. Đây là bài học đắt giá về việc mở rộng quy mô quá nhanh mà thiếu các chiến lược phòng vệ và đa dạng hóa thị trường bền vững.
Phương pháp ứng phó: chuyển đổi số và xanh hóa là bắt buộc
Trước những “cơn sóng” dữ mà thị trường toàn cầu đang phải đón nhận, các doanh nghiệp vật liệu xây dựng đang buộc phải tái định hình chiến lược. Trong đó, xu hướng nổi bật là chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên quy mô sang mô hình dựa trên hiệu quả và công nghệ.
Khảo sát cho thấy một con số ấn tượng khi 100% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang triển khai chuyển đổi số. Trong đó, 22,4% đã hoàn thành và bước sang giai đoạn tối ưu hóa, tích hợp công nghệ toàn diện vào vận hành.
Việc 88,9% doanh nghiệp dự kiến tăng đầu tư vào công nghệ trong năm 2026 cho thấy chuyển đổi số đã trở thành nền tảng sống còn để quản trị chi phí và dữ liệu.
Một giải pháp hữu hiệu, bền vững hơn nữa là theo đuổi và tuân thủ tiêu chuẩn ESG, xem đây như là “tấm vé thông hành”. Phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu xa vời. Bởi có tới 92,3% doanh nghiệp xác định ESG (môi trường – xã hội – quản trị) là ưu tiên chiến lược.
Với một ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và tài nguyên, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và minh bạch thông tin là điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và vượt qua các rào cản kỹ thuật tại các thị trường khó tính.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) nhận định ngành vật liệu xây dựng Việt Nam đang đứng trước một cuộc sát hạch gắt gao. Những doanh nghiệp có khả năng tối ưu hóa chuỗi cung ứng, chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại và mạnh dạn đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là những cái tên trụ vững qua “cơn bão” địa chính trị và kinh tế toàn cầu hiện nay.
Ngày 16/4, ngân hàng Deutsche Bank (Đức) dự báo Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất năm 2026. Nguyên nhân là rủi ro lạm phát do giá dầu trong xung đột tại Trung Đông, tăng trưởng của Mỹ vẫn sôi động và thị trường lao động thắt chặt, khiến Fed có ít dư địa nới lỏng chính sách.
Để giảm lãi suất năm nay, điều kiện cần là thị trường lao động của Mỹ suy yếu phần nào và lạm phát hạ nhiệt, các nhà phân tích tại Deutsche Bank cho biết. Trước đó, ngân hàng này kỳ vọng Fed giảm lãi suất một lần vào tháng 9.
Một số nhà băng khác, như JPMorgan và HSBC cũng đã loại trừ khả năng Fed giảm lãi năm nay. Tuy nhiên, Goldman Sachs, Morgan Stanley và BofA Global Research vẫn kỳ vọng Fed hạ lãi suất hai lần, bắt đầu từ tháng 9.
Vài ngày qua, một số quan chức Fed đã lên tiếng cảnh báo xung đột Trung Đông làm tăng sức ép lạm phát. Mức độ bất ổn cao cũng khiến họ khó phát tín hiệu rõ ràng về các bước đi tiếp theo.
Trong cuộc họp chính sách tháng 3, Fed giữ nguyên lãi suất tham chiếu tại 3,5-3,75%. Chủ tịch Fed Jerome Powell khi đó nhận định tác động từ các diễn biến ở Trung Đông với kinh tế Mỹ vẫn chưa rõ ràng. "Trong ngắn hạn, giá năng lượng tăng sẽ kéo lạm phát chung lên cao, nhưng hiện còn quá sớm để đánh giá quy mô và thời gian của các tác động tiềm tàng lên nền kinh tế", ông nói.
Quan chức Fed dự báo có thể nới lỏng chính sách thêm một lần nữa trong năm nay, với mức 25 điểm cơ bản (0,25%). Cuộc họp tiếp theo của cơ quan này sẽ diễn ra vào cuối tháng 4.
Hãng dữ liệu LSEG cho biết thị trường hiện đặt cược khả năng Fed không giảm lãi suất năm nay là gần 70%. Bên cạnh đó, "khả năng tăng lãi suất trong năm nay cũng không còn thấp nữa, nhưng chúng tôi không cho rằng việc này sẽ xảy ra trong năm 2026", Deutsche Bank nhận định.
Thỏa thuận "bao gồm khoảng 200 máy bay và cam kết có thể mua đến 750 chiếc nếu họ làm tốt", ông nói. Các máy bay sẽ dùng động cơ GE Aerospace.
Chi tiết về thỏa thuận, như loại máy bay và thời gian giao hàng chưa được tiết lộ. Trước đó, hôm 14/5, ông chỉ cho biết trên Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing.
Nếu hoàn tất, đây sẽ là đơn hàng lớn đầu tiên của Boeing với Trung Quốc trong gần một thập kỷ. Hãng bay Mỹ gần như bị khách Trung Quốc xa lánh do căng thẳng thương mại hai nước leo thang thời gian qua. Trung Quốc hiện là thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới.
Boeing cũng xác nhận thỏa thuận gồm "cam kết ban đầu" mua 200 máy bay. Họ kỳ vọng sẽ bán được nhiều hơn nữa sau đợt đầu tiên này. Hãng thường dùng từ "cam kết" để chỉ các thỏa thuận sơ bộ chưa được hoàn tất, và chưa được ghi nhận vào sổ đơn hàng chính thức. Boeing cho biết họ kỳ vọng "tiếp tục đáp ứng được nhu cầu máy bay của Trung Quốc".
CEO Boeing Kelly Ortberg và CEO GE Aerospace Larry Culp nằm trong nhóm lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc, với kỳ vọng chốt các thỏa thuận hoặc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh tại đây.
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng tối 15/5, ông Trump cho biết các đơn hàng Boeing của Trung Quốc sẽ có các dòng 777 và 737. "Ông Tập cam kết mua 200 chiếc, 777 và 737, cùng rất nhiều máy bay to, đẹp của Boeing", ông nói.
Với Trung Quốc, đơn hàng lớn này sẽ giúp họ tiếp tục mở rộng thị trường hàng không, trong bối cảnh sản lượng máy bay thân hẹp nội địa COMAC C919 chưa đạt mục tiêu. Việc này cũng sẽ giúp Boeing thu hẹp khoảng cách với đối thủ Airbus, vốn đã bỏ xa Boeing tại Trung Quốc vài năm qua.
Theo ước tính của công ty tư vấn hàng không IBA, đơn hàng 200 máy bay có giá trị khoảng 17-19 tỷ USD, nếu 80% là dòng 737 MAX. "Con số này có thể tăng lên 25 tỷ USD nếu tỷ trọng máy bay thân rộng trong đơn hàng lớn hơn, khoảng 40%", Samuel Kenekueyero - nhà phân tích tại IBA cho biết.
Thỏa thuận này cũng sẽ là chiến thắng cần thiết cho ông Trump, trong bối cảnh các chính sách thuế nhập khẩu và thương mại cứng rắn đến nay chưa giúp giảm đáng kể thâm hụt thương mại lớn của Mỹ.
Nếu vượt 500 máy bay, đây sẽ là đơn hàng lớn nhất lịch sử ngành hàng không, vượt thỏa thuận 500 máy bay thân hẹp của IndiGo với Airbus. Dù vậy, nhiều khả năng đơn hàng của Trung Quốc sẽ được chia cho 3 hãng hàng không quốc doanh lớn.
Cổ phiếu Boeing giảm gần 4% ngày 14/5 sau khi ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay, thấp hơn kỳ vọng của các nhà phân tích. Cổ phiếu hãng này tiếp tục giảm khoảng 3,8% ngày 15/5. Trong khi đó, cổ phiếu GE Aerospace giảm 2%.
Reuters trích các nguồn tin trong ngành cho biết Boeing ban đầu đàm phán bán ít nhất 500 máy bay thân hẹp cùng hàng chục máy bay thân rộng khác trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, và có thể thêm tới 200 chiếc nữa trong giai đoạn sau. Ông Trump cho biết ông Tập sẽ tới Washington vào tháng 9, ám chỉ đây có thể là thời điểm cho đợt mua hàng tiếp theo.
Theo kết quả sản xuất kinh doanh vừa công bố, Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) đạt doanh thu hợp nhất hơn 37.500 tỷ đồng trong ba tháng đầu năm, tăng gần 23% so với quý I/2025. Lợi nhuận sau thuế của hãng bay này cũng tăng gần 30% lên 4.514 tỷ đồng.
Doanh nghiệp này đạt kết quả tích cực bởi đây là giai đoạn cao điểm phục vụ Tết Âm lịch của ngành hàng không. Vietnam Airlines cho biết có thời điểm đạt 660-670 chuyến bay một ngày, tăng 13% so với Tết 2025.
Cùng với đó, việc tăng cường khai thác các đường bay quốc tế, nhất là kết nối với châu Âu cũng đóng góp tích cực vào hoạt động kinh doanh của hãng hàng không quốc gia. Quý I, nguồn thu từ vận tải quốc tế của Vietnam Airlines tăng 28,6%, trong khi thu từ nội địa chỉ tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước.
Hiện, Vietnam Airlines có 11 đường bay thẳng châu Âu và sẽ khai thác thêm chặng Hà Nội - Amsterdam từ giữa tháng 6. Từ đầu tháng 7, hãng cũng tăng chuyến đường bay Hà Nội - Moscow lên 4 chuyến mỗi tuần.
Trong 3 tháng đầu năm, hãng bay này đã phục vụ hơn 6,9 triệu lượt khách trên gần 43.000 chuyến bay. Các chỉ tiêu này tăng lần lượt 12% và 11% so với quý I/2025.
Xung đột tại Trung Đông tác động đến thị trường năng lượng từ đầu tháng 3, nhưng Vietnam Airlines cho biết chưa bị ảnh hưởng rõ nét đến kết quả kinh doanh trong quý I.
Hãng bay này dự kiến sẽ đối mặt nhiều thách thức trong quý II, đặc biệt liên quan đến biến động giá nhiên liệu. Đến cuối tháng 4/2026, giá nhiên liệu bay Jet A1 bình quân 190-220 USD mỗi thùng - gấp 3 lần bình thường, thậm chí có thời điểm còn vượt 240 USD.
Vietnam Airlines ước tính sẽ phát sinh chi phí thêm 300 tỷ đồng mỗi năm nếu giá nhiên liệu tăng thêm 1 USD một thùng. Bởi vậy, diễn biến giá nhiên liệu hiện tại đã làm gia tăng đáng kể áp lực chi phí, thu hẹp biên lợi nhuận và đặt ra thách thức lớn với hoạt động của hãng từ nay đến cuối năm.
Để thích ứng với những biến động của thị trường, Vietnam Airlines đã xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, tối ưu hóa mạng bay trên các trục nội địa và quốc tế trọng điểm...
