Thời gian qua, các công cụ AI như: KlingAI, Veo 3, Gemini, Sora… được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra hình ảnh, video ngắn với nhiều mục đích, chủ yếu là “cho vui” và “câu view”. Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển, nhiều người rất khó nhận ra các nội dung dạng deepfake, dẫn đến bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những thông tin xấu, độc.
Thực tế đã có nhiều người bị xử lý vì đăng tải hình ảnh, video do AI tạo ra có nội dung giả mạo, gây hoang mang dư luận. Cụ thể ngày 2.4, Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về việc Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với chị N.T.K. (33 tuổi, ngụ P.Hồng An, TP. Hải Phòng) vì có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân.
Theo cơ quan công an, từ tháng 6 đến 12.2025, K. đã sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện không có thật để đăng tải lên kênh YouTube “Ký sự bí mật”, thu hút hơn 10 triệu lượt xem, kéo về hơn 113.000 người theo dõi. Trong số này có nhiều video gắn tiêu đề gây sốc, đánh vào tâm lý tò mò và sợ hãi của người dùng mạng xã hội, đáng chú ý có video đưa thông tin bịa đặt về “vụ án Đà Lạt rúng động, 3 sinh viên bị chôn sống trong 1 đêm định mệnh”.
Trước đó vào ngày 31.3, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền hình ảnh một con cá sấu đang bơi trên sông Chắc Băng, thuộc địa bàn ấp Thới Bình, xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Qua xác minh, lực lượng chức năng xã Thới Bình xác định người tạo ra bức ảnh là T.C.K. (17 tuổi, ngụ ấp Thới Bình, xã Thới Bình).
Làm việc với cơ quan chức năng, K. trình bày đã dùng AI để tạo hình ảnh cá sấu để mẹ “hù dọa” em gái, do thường xuyên đòi xuống bơi dưới sông trước nhà. Tuy nhiên sự việc đi quá xa khi người thân của K. đã không biết đây là hình ảnh giả mạo và đã tự ý sao chép, lưu về điện thoại rồi gửi cho nhiều người, dẫn đến lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây hiểu nhầm và tạo dư luận xấu. Sau đó, cơ quan chức năng xã Thới Bình đã nhắc nhở em K. về hành vi trên.
Gần nhất vào ngày 8.1, Báo Thanh Niên cũng đã đăng tải thông tin Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM làm việc, răn đe đối với T.T.H. (ngụ P.An Phú, TP.HCM) và N.T.M.D (ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) do có hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội được tạo bằng AI. Cụ thể, hai người này đã dùng AI đã tạo ra ảnh, video giả bịa đặt thông tin một nghệ sĩ (Quyền Linh) bị bắt, gây hiểu nhầm dư luận và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Trao đổi với chúng tôi, luật sư Hà Thị Thu Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết dưới góc độ pháp lý, việc sử dụng AI để tạo video, hình ảnh hoặc thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích “câu view” trên mạng xã hội là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành cũng như các quy định mới sắp có hiệu lực.
Bà Thủy cũng viện dẫn Nghị định 14/2022/NĐ-CP, nghiêm cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhầm lẫn trên mạng, có thể bị xử phạt hành chính từ 10 – 20 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Cũng theo Bà Thủy, đáng chú ý, luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2026) và luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.3.2026) đã siết chặt hơn khi trực tiếp cấm hành vi sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video hoặc tạo nội dung sai sự thật nhằm thao túng nhận thức, trục lợi. Theo đó, Điều 7 luật An ninh mạng 2025, đã bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc xã hội. Song song đó, luật Trí tuệ nhân tạo 2025 khẳng định nguyên tắc AI phải được con người kiểm soát và nghiêm cấm việc sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc phát tán nội dung giả mạo gây tổn hại xã hội, với chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
“Pháp luật không loại trừ trách nhiệm với lý do “do AI tạo ra”, mà xác định rõ chủ thể đăng tải là người chịu trách nhiệm chính. Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích trục lợi, cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù”, luật sư Hà Thị Thủy nhấn mạnh.
Sáng 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 của ĐH Quốc gia TP.HCM diễn ra tại 55 điểm thi trên cả nước với hơn 135.000 thí sinh. Tại các điểm thi ở TP.HCM, từ rất sớm đã đông kín phụ huynh đưa con đến. Có người tranh thủ đưa con đi từ lúc trời chưa sáng hẳn để trừ hao kẹt xe. Có người gần như thức trắng đêm vì lo con hồi hộp, áp lực trước kỳ thi quan trọng.
Tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, chị Lê Thị Kim Trang (37 tuổi), phụ huynh em Lê Hồng Chân, học sinh Trường THPT Đào Sơn Tây (TP.HCM), cho biết từ nhiều ngày nay con chị tự giác học tới khuya. Chị Trang kể có hôm gần 11 giờ đêm, con vẫn còn ngồi bên bàn làm bài.
"Thấy con căng thẳng ôn tập, tôi cũng thấp thỏm theo. Đêm trước khi đưa con đi thi, tôi gần như không ngủ được", chị Trang kể.
Chị Trang kể chuyện chở con đi thi tưởng đơn giản nhưng từ tối hôm trước đã phải chuẩn bị đủ thứ, từ giấy báo dự thi, căn cước công dân đến bút viết, máy tính. Sáng ra chị chỉ sợ con quên món nào đó hoặc tới trễ vì đường đông. Khi con đã vào phòng thi, chị Trang vẫn ngồi lại bên ngoài, thỉnh thoảng nhìn điện thoại rồi lại nhìn vào cổng trường, gương mặt chưa hết lo âu.
Cách đó không xa, bà Bùi Thị Ánh Loan, phụ huynh em Vũ Thịnh Tài, học sinh Trường THPT Tam Phú (TP.HCM) cho biết hai mẹ con bắt đầu chuẩn bị từ 5 giờ 30 sáng để kịp đến điểm thi. Dù quãng đường đến trường thi không quá xa nhưng bà vẫn chọn đi sớm để chủ động mọi tình huống. "Ngày nào cháu cũng thức tới 11 giờ, 12 giờ đêm để làm bài. Thấy con học vậy thương lắm, tôi cũng không sao ngủ được", bà Loan nói.
Bà Loan cho biết những ngày con ôn thi, không khí trong nhà cũng căng thẳng hơn thường ngày. Mọi sinh hoạt đều cố gắng điều chỉnh theo lịch học của con. Sáng chở con đến điểm thi, nhìn con còn nguyên vẻ thiếu ngủ sau nhiều đêm học khuya, người mẹ không khỏi xót xa. Dù trong lòng đầy lo lắng con sẽ áp lực, bà vẫn cười động viên, dặn con cứ bình tĩnh và cố gắng hết sức.
Ông Huỳnh Quốc Khánh, phụ huynh em Huỳnh Đăng Khôi, học sinh Trường THPT Tây Thạnh (TP.HCM), cho biết ông chở con từ Q.12 (cũ) điểm thi tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, từ lúc 5 giờ sáng. Theo ông, đi sớm không chỉ để tránh kẹt xe mà còn để con có thời gian nghỉ ngơi, ổn định tinh thần trước khi vào làm bài. "Mình chuẩn bị sớm để chủ động, chứ gần tới giờ là dễ cuống lắm. Ngồi ngoài này trời nắng nóng nhưng nghĩ con trong phòng thi còn vất vả hơn", ông Khánh chia sẻ.
Theo Võ Thị Hiếu, trạm trưởng trạm số 6 của đội tình nguyện viên ĐH Quốc gia TP.HCM, phụ huynh đưa con đi thi rất vất vả. Trong lúc hỗ trợ thí sinh vào buổi sáng, nhóm của Hiếu gặp một phụ huynh bị giảm thân nhiệt, đứng không vững khi vừa đưa con đến điểm thi. Trước tình huống này, Hiếu dùng điện thoại gọi taxi đến bệnh viện gần nhất, cùng một số phụ huynh khác dìu người này lên xe, đồng thời động viên thí sinh cố gắng giữ bình tĩnh.
Hiếu cho biết trong buổi thi đánh giá năng lực đầu tiên, có rất nhiều tình huống khiến phụ huynh thêm căng thẳng. Có thí sinh quên mang bút chì, có em quên căn cước công dân, có em đến gần sát giờ mới phát hiện thiếu giấy tờ nên cha mẹ lại tất tả chở về lấy.
"Mỗi lần như vậy, người lo nhất vẫn là phụ huynh. Nhiều phụ huynh vừa chạy xe vừa sợ con vào trễ, sợ con hoảng loạn rồi ảnh hưởng đến bài thi. Nhìn mà tụi mình thấy thương lắm", Hiếu nói.
Nguyễn Thị Linh Chi, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết nhóm của bạn tự chuẩn bị sẵn nước uống, bánh và khăn để hỗ trợ phụ huynh chờ con ngoài nắng. Theo Chi, có nhiều người vừa đưa con vào cổng xong đã thấm mệt, nhưng vẫn không muốn rời đi vì sợ con cần gì đó bất ngờ.
"Ánh mắt ai cũng đầy sự hồi hộp. Từng là thí sinh và trải qua kỳ thi này, tụi mình thấu hiểu lắm và muốn san sẻ giúp phụ huynh bớt phần nào", Chi nói.
Nguyễn Minh Trung, sinh viên Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM và Trần Kim Ánh, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cũng có mặt từ sớm để tiếp sức cho thí sinh. Dù không có tên trong danh sách, không có người thân dự thi tại đây, hai nam sinh vẫn nhiệt tình hỗ trợ chỉ đường, trấn an những phụ huynh đang bối rối vì không quen địa điểm.
Trung cho biết càng đứng ở cổng trường lâu càng thấy thương cha mẹ của các thí sinh, vì có nhiều người từ sáng sớm đã tất tả đưa con đi, mồ hôi ướt áo nhưng vẫn chỉ quan tâm con có kịp giờ hay không.
"Đằng sau một buổi thi kéo dài vài tiếng là chuỗi ngày dài ôn tập, thức khuya, ăn vội, ngủ muộn của thí sinh và bên cạnh đó là sự đồng hành thầm lặng của cha mẹ", Trung nói.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 của nhóm sinh viên gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý.
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa. Đây là những bông lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày thu hoạch, thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc.
Đỗ Thị Mỹ Hằng (trưởng nhóm) cho biết lúa chét thực chất là "hạt ngọc trời thứ hai" nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng giá trị. Đây là nguồn nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất nhưng lại giàu dinh dưỡng. Từ nhận thức đó, nhóm quyết định nghiên cứu và phát triển thành trà.
Đáng chú ý, nhóm chọn lúa chét của giống ST25, một đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng. "Đặc điểm lúa chét của giống ST25 là phần đầu hạt có gai nhọn nên nông dân thường bỏ đi, thậm chí không dùng làm thức ăn cho gia cầm vì sợ gây tổn thương. Tuy nhiên khi chế biến, lúa lại cho hương thơm đậm và đặc trưng hơn so với nhiều loại khác", Mỹ Hằng cho biết.
Từ nguồn nguyên liệu đó, nhóm phát triển sản phẩm trà từ lúa chét ST25 dưới dạng túi lọc tiện lợi, không sử dụng chất bảo quản. Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, đặc biệt là người thuần chay. "Chúng em kết hợp lúa chét với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên trà lúa non, một sản phẩm thảo dược tự nhiên", Mỹ Hằng chia sẻ.
Thành phần chính của sản phẩm là lúa chét ở giai đoạn sữa, giàu hợp chất polyphenols, có tác dụng chống ô xy hóa. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật, sau đó sấy lạnh nhằm giữ màu xanh tự nhiên và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng.
"Đặc biệt, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quyết định đến hương vị sản phẩm. Trà khi pha có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của lúa non", bà Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng khoa Nông nghiệp - thủy sản, Trường cao đẳng nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn, cho biết.
Theo cô Nguyễn Thị Thảo Nguyên, giảng viên Khoa Nông nghiệp - thủy sản, nhà trường đã ký kết hợp tác với các HTX tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc (TP.Cần Thơ) để đảm bảo nguồn cung lúa chét ST25. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn phù hợp với xu hướng "zero waste" trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời, sản phẩm có chi phí thấp, tiềm năng thương mại cao.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 đã giành giải nhất tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ 8 năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức.
Theo Cổng thông tin Chính phủ, ngày 5.5, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, yêu cầu triển khai đợt cao điểm trên phạm vi toàn quốc nhằm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, diễn ra từ ngày 7.5 đến 30.5.2026.
Trong đó, Chính phủ yêu cầu tập trung xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường số, song song với hàng giả, hàng nhái, xâm phạm nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý, với số vụ xử lý vi phạm phải tăng tối thiểu 20% so với tháng 5.2025. Bộ Công an được giao triệt phá các website phim lậu, nhạc lậu, game lậu, nền tảng vi phạm bản quyền có lượng truy cập lớn, kể cả website dùng tiếng Anh…
Sau khi thông tin trên, Mon Fansub - nhóm dịch nổi tiếng với hơn 200.000 lượt theo dõi đã thông báo ngừng hoạt động nền tảng DoraWatch có nội dung liên quan đến Doraemon, Thám tử lừng danh Conan và Shin cậu bé bút chì.
Tương tự, app xem truyền hình lậu Cò TV thông báo sẽ ngừng cung cấp dịch vụ ngay từ thời điểm thông báo. App này vốn là địa chỉ quen thuộc xem truyền hình, phim ảnh và bóng đá trực tuyến vi phạm bản quyền tại Việt Nam.
Trang phim lậu Phim4k.xyz cũng thông báo ngừng hoạt động từ 6.5.2026. Đáng chú ý, trang phim lậu thiaphim.net cũng thông báo ngừng hoạt động, với lý do theo yêu cầu của pháp luật, thậm chí trang này còn công khai rao bán mã nguồn hệ thống.
Dù các trang phim lậu trên ngừng hoạt động nhưng vẫn có thể bị xử lý, tuỳ theo mức độ vi phạm. Nói về điều này, luật sư Hà Thị Thu Thủy, Đoàn luật sư TP.HCM cho biết pháp luật hiện nay tập trung xử lý mạnh đối với hành vi: Lưu trữ nội dung vi phạm trên website, máy chủ hoặc nền tảng số; đăng tải, chia sẻ, phát tán đến công chúng; vận hành hệ thống cung cấp nội dung lậu nhằm thu hút lượt truy cập, quảng cáo hoặc thu lợi bất chính. Về xử lý, Điều 5 Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định cá nhân vi phạm về quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị phạt đến 250 triệu đồng, tổ chức đến 500 triệu đồng, đồng thời bị buộc gỡ bỏ nội dung, đình chỉ hoạt động hoặc tịch thu phương tiện vi phạm.
Động thái ngừng hoạt động của các trang phim lậu trên là hệ quả tất yếu, khi cơ quan chức năng ngày càng kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bên cạnh đó, người dùng cũng ngày càng có ý thức tuân thủ quy định pháp luật quyền sở hữu trí tuệ hơn, thể hiện rõ ở việc nói không với phim ảnh vi phạm bản quyền.
Phan Kiến Kim Thùy (21 tuổi, ngụ đường Bùi Văn Bình, P.Phú Lợi, TP.HCM) cho biết: "Em thỉnh thoảng ra rạp xem phim để có trải nghiệm âm thanh, hình ảnh tốt nhất. Bên cạnh đó, em cũng đăng ký gói cước theo tháng trên ứng dụng xem phim trực tuyến để theo dõi phim truyền hình yêu thích, chứ không xem ở trang web lậu hoặc review ở mạng xã hội. Vì em không muốn tiếp tay cho hành vi vi phạm bản quyền, mà còn mang lại cảm giác ức chế bởi chất lượng kém, liên tục bị gián đoạn bởi quảng cáo cờ bạc".
Tương tự, Đinh Phương Nam (26 tuổi, ngụ đường Lái Thiêu 16, P.Lái Thiêu, TP.HCM) cũng nói không với phim "lậu", vì tôn trọng công sức người làm phim. "Khi có phim mới, tôi sẽ tìm hiểu thông tin, xem trailer, teaser của nhà phát hành để xem có "hợp gu" thì ra rạp coi để có cảm nhận trọn vẹn nhất về chất lượng, nội dung. Còn phim "lậu" thì bản thân không xem vì không chỉ vi phạm pháp luật mà còn khiến người làm phim khó thu hồi vốn, hạn chế đầu tư cho tác phẩm chất lượng trong tương lai".
Bên cạnh việc "mạnh tay" xử lý vi phạm, công tác phòng ngừa cũng rất quan trọng nhằm góp phần ngăn chặn từ sớm hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
PGS-TS Lê Thị Minh, Phó trưởng Trường Luật và Quản lý kiêm Trưởng chương trình đào tạo Luật, Trường ĐH Thủ Dầu Một, cho biết để chuyển từ việc xử lý thụ động sang phòng ngừa bền vững, cần thực hiện các biện pháp cụ thể mang tính hệ thống, như: cần xây dựng cơ chế danh sách chặn tự động với khả năng thực thi theo thời gian thực. Cơ quan có thẩm quyền cần duy trì, quản lý tập trung, cập nhật liên tục một danh sách chặn các tên miền vi phạm. Các nhà cung cấp dịch vụ internet phải có nghĩa vụ pháp lý thực hiện việc chặn trong vòng 48 giờ kể từ khi nhận được thông báo, bị xử phạt nếu không tuân thủ.
PGS-TS Lê Thị Minh cũng cho rằng: "Người tiêu dùng thường sử dụng nội dung vi phạm không phải vì thờ ơ với luật pháp, mà vì các lựa chọn hợp pháp đôi khi bất tiện hoặc tốn kém. Nhà nước nên có cơ chế khuyến khích các chủ thể quyền mở rộng các dịch vụ nội dung có bản quyền với giá cả phải chăng và dễ tiếp cận hơn, thông qua ưu đãi thuế hoặc hỗ trợ cấp phép nhanh".
