Giá trị dinh dưỡng của cá không chỉ phụ thuộc vào việc chúng được nuôi hay đánh bắt tự nhiên, mà còn liên quan đến loài cá, nguồn thức ăn, vùng đánh bắt, phương pháp nuôi trồng và cách bảo quản sau khi bắt, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Trong một số trường hợp, cá tự nhiên có tỷ lệ omega-3 cao hơn. Nhưng ở những trường hợp khác, cá nuôi lại có hàm lượng omega-3 tương đương, giá rẻ và đôi khi có mức thủy ngân thấp hơn.
Với protein, một số quan điểm rằng cá tự nhiên giàu protein hơn vì chúng phải bơi nhiều hơn trong môi trường tự nhiên. Điều này có thể đúng ở một số loài nhưng mức chênh lệch thường không đáng kể.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Current Research in Food Science cho thấy cá hồi tự nhiên có hàm lượng protein và tổng a xít amin cao hơn một chút so với cá hồi nuôi. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng cho thấy mức khác biệt này không quá lớn.
Trên thực tế, nếu ăn cá đều đặn mỗi tuần, lựa chọn cá nuôi hay cá tự nhiên thường không ảnh hưởng quá nhiều đến tổng lượng protein hấp thụ.
Một trong những khác biệt dễ thấy nhất giữa cá nuôi và cá tự nhiên là tổng lượng mỡ cá. Cá nuôi thường được cho ăn theo chế độ giúp tăng trưởng nhanh hơn, đồng thời mức vận động cũng thấp hơn cá sống ngoài tự nhiên. Điều này khiến nhiều loại cá nuôi có xu hướng có nhiều mỡ hơn.
Ví dụ điển hình là cá hồi nuôi thường có phần thịt béo hơn, mềm hơn và nhiều calo hơn cá hồi tự nhiên. Trong khi đó, cá đánh bắt tự nhiên thường có phần thịt săn chắc hơn, ít mỡ hơn và phù hợp với những người đang muốn kiểm soát calo.
Một quan niệm khá phổ biến là cá sống trong môi trường tự nhiên luôn sạch hơn cá nuôi. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Cá tự nhiên có thể tiếp xúc với thủy ngân, vi nhựa và nhiều chất ô nhiễm khác tồn tại trong sông, hồ hoặc đại dương. Đặc biệt, những loài cá lớn sống lâu và đứng cao trong chuỗi thức ăn như cá kiếm, cá mập hoặc cá thu thường có nguy cơ tích lũy thủy ngân cao hơn.
Trong khi đó, một số nghiên cứu cho thấy nhờ thay đổi công thức thức ăn chăn nuôi, nhiều trang trại thủy sản hiện đại đã có thể giảm nồng độ một số chất ô nhiễm hữu cơ trong cá nuôi. Vì vậy, yếu tố quan trọng hơn không nằm ở cá được nuôi hay đánh bắt mà là loài cá và nguồn gốc của chúng.
Bên cạnh yếu tố cá nuôi hay cá tự nhiên, mọi người cũng nên quan tâm nhiều hơn đến loại cá cụ thể và nguồn gốc sản phẩm. Ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp, nguồn cung rõ ràng và được bảo quản đúng cách, theo Healthline.
Ngay trước công bố của WHO hôm 3/5, Bộ Y tế Nam Phi thông báo cơ quan này đang điều trị tích cực cho một bệnh nhân mang quốc tịch Anh dương tính với loại virus trên tại thành phố Johannesburg. Người phát ngôn Foster Mohale cho biết giới chức Nam Phi và Viện Quốc gia về các bệnh truyền nhiễm đang khẩn trương truy vết người tiếp xúc. Ông Mohale khuyên công chúng bình tĩnh vì chỉ hai hành khách từ chuyến tàu này từng đi vào biên giới Nam Phi.
Trong số ba nạn nhân tử vong, giới chức y tế ghi nhận một cặp vợ chồng người Hà Lan. Người chồng 70 tuổi phát triệu chứng sốt, đau đầu, đau bụng, tiêu chảy đầu tiên và qua đời ngay lúc tàu cập cảng đảo St Helena. Nhà chức trách đang lưu giữ thi thể ông tại đây để chờ gia đình đưa về nước. Người vợ 69 tuổi mất tại một bệnh viện ở Johannesburg sau đó.
Đối với ca bệnh người Anh, ông khởi phát triệu chứng lúc tàu đi từ đảo St Helena đến đảo Ascension. Các nhân viên y tế đã chuyển bệnh nhân đến cơ sở tư nhân tại Sandton (Nam Phi) và tiến hành xét nghiệm cho kết quả dương tính.
Đợt lây nhiễm xảy ra khi tàu MV Hondius chở 170 hành khách, 57 thủy thủ đoàn, 13 hướng dẫn viên và một bác sĩ đi từ Ushuaia (Argentina) đến Cape Verde. Con tàu dài 108 mét rời miền nam Argentina ngày 20/3 và dự kiến kết thúc hành trình vào ngày 4/5. Trong quá trình di chuyển, MV Hondius đã đi qua Nam Cực, quần đảo Falkland, Nam Georgia cùng nhiều đảo trên Đại Tây Dương.
Tiến sĩ Emily Abdoler từ Đại học Michigan, Mỹ, đánh giá sự việc 6 người cùng mắc bệnh trên không gian kín như du thuyền vô cùng hy hữu. Chuyên gia nhận định Hantavirus không phải mầm bệnh điển hình trên tàu biển như Norovirus hay Corona. Bà đặt giả thiết virus tồn tại sẵn trên phương tiện hoặc hành khách đã tiếp xúc với nguồn lây tại các điểm dừng chân.
Hantavirus là họ virus lây truyền chủ yếu từ các loài động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, sang con người. Con người thường nhiễm mầm bệnh do hít phải không khí chứa bụi bẩn lẫn nước tiểu, phân, nước bọt của chuột mang bệnh hoặc qua tiếp xúc trực tiếp.
Tùy thuộc vào chủng loại, virus này có thể gây ra hội chứng phổi suy hô hấp nặng hoặc hội chứng sốt xuất huyết kèm suy thận. Các dấu hiệu ban đầu thường giống bệnh cúm thông thường nhưng có khả năng chuyển biến xấu rất nhanh và đe dọa tính mạng người mắc. Do hiện chưa có vaccine hay thuốc đặc trị, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêu diệt loài gặm nhấm, giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) thống kê 890 ca nhiễm Hantavirus từ năm 1993 đến năm 2023, trong đó có trường hợp tử vong gây chấn động của bà Betsy Arakawa, vợ nam diễn viên Gene Hackman vào năm ngoái. Nhằm kiểm soát tình hình hiện tại, WHO đang phối hợp cùng các quốc gia và vùng đảo liên quan triển khai chiến dịch ứng phó khẩn cấp để khoanh vùng mầm bệnh.
Thịt ướp được bảo quản lạnh đúng cách dưới 5°C và sử dụng trong vòng 8–12 giờ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng như protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
Tuy nhiên, tẩm ướp thịt quá lâu (trên 24 tiếng), ướp quá nhiều muối, bột canh hoặc nước mắm khiến lượng natri thấm sâu vào thực phẩm, làm tăng gánh nặng cho thận và hệ tim mạch.. Theo khuyến cáo của WHO, tổng lượng muối nên dưới 5g/ngày.
Các món thịt ướp kỹ, nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, thời gian ướp càng lâu, đặc biệt với thịt nhiều mỡ, quá trình oxy hóa lipid diễn ra càng mạnh. Điều này không chỉ làm giảm hương vị tự nhiên mà còn làm tăng các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Để thịt "ngấm gia vị" ở ngoài quá lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.
Lạm dụng thịt tẩm ướp sẵn, sử dụng nhiều muối, phụ gia và gia vị đậm có thể che lấp dấu hiệu thịt không còn tươi. Người tiêu dùng rất khó đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Nhiều người còn rửa lại thịt đã ướp, vừa làm mất chất dinh dưỡng vừa có thể gây nhiễm khuẩn chéo sang rau sống, dao, thớt và thực phẩm chín.
Lưu ý, bạn nên sơ chế thịt bằng cách rửa sạch dưới vòi nước rồi để ráo. Chia thịt thành từng phần rồi cho vào hộp có nắp đậy hoặc túi zip. Không nên nhồi nhét quá nhiều thịt hay thực phẩm vào tủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Không nên tích trữ thịt quá lâu trong tủ.
Dưới góc nhìn y học, vấn đề không nằm ở việc tắm ngay hay không, mà phụ thuộc trạng thái cơ thể lúc đó, nhiệt độ nước và cách tắm. Đổ mồ hôi sau quan hệ, trong đa số trường hợp, chỉ là phản ứng sinh lý bình thường.
Quan hệ tình dục cũng là một dạng hoạt động thể lực với nhịp tim tăng, mạch máu giãn ra để tỏa nhiệt và tuyến mồ hôi hoạt động mạnh hơn. Một nghiên cứu cho thấy hoạt động này tiêu hao trung bình khoảng 85 kcal, mức gắng sức từ nhẹ đến trung bình. Vì vậy, đổ mồ hôi sau quan hệ phần lớn chỉ phản ánh cơ thể vừa "vận động có hiệu quả".
Ngoài ra, mồ hôi có thể tăng nếu phòng nóng, thiếu thông thoáng hoặc do yếu tố tâm lý như hồi hộp. Nếu không kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt nhiều hay kiệt sức, thì đây hiếm khi là dấu hiệu đáng lo.
Với người khỏe mạnh, tắm sau đó thường không gây hại. Nếu cơ thể nóng, dính mồ hôi, muốn làm sạch cơ thể, tắm nhẹ nhàng là hợp lý. Điều cần tránh là tắm khi cơ thể vẫn còn đang "cao trào" - tim đập nhanh, thở gấp, đầu hơi lâng lâng - đặc biệt tắm với nước quá nóng hoặc trong không gian bí. Vấn đề không phải là "tắm liền", mà là tắm khi cơ thể chưa kịp hạ nhiệt lại còn chịu thêm kích thích nhiệt mạnh.
Một số người tắm xong sẽ có cảm giác choáng vì sau vận động, mạch máu ngoài da đang giãn để tỏa nhiệt. Nếu tiếp tục tắm nước nóng, mạch máu có thể giãn thêm gây tụt huyết áp nhẹ dẫn đến chóng mặt hoặc mệt. Tình trạng này dễ gặp ở người huyết áp thấp, thiếu nước hoặc thể lực kém.
Cách an toàn và dễ chịu nhất là nghỉ vài phút, thở lại cho đều, uống vài ngụm nước nếu thấy khát, rồi tắm bằng nước ấm vừa hoặc mát nhẹ. Không cần chờ quá lâu, nhưng cũng không nên tắm nước nóng ngay. Khi vệ sinh, chỉ cần rửa nhẹ nhàng, đặc biệt vùng sinh dục ngoài. Tránh chà xát mạnh hoặc dùng quá nhiều sản phẩm vì da và niêm mạc lúc này nhạy cảm hơn.
Nếu ra mồ hôi kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt nhiều, buồn nôn, ngất hoặc mệt kéo dài, cần đi khám. Hoạt động tình dục tương đương mức gắng sức nhẹ - trung bình, nên xuất hiện triệu chứng tim mạch là dấu hiệu cần được đánh giá.
Ngoài ra, nếu đổ mồ hôi quá mức cả khi nghỉ ngơi hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, có thể liên quan tình trạng tăng tiết mồ hôi và cần kiểm tra.
