Trường hợp đau lòng xảy ra ở Trung Quốc gầy đây được cộng đồng mạng chia sẻ thu hút sự chú ý. Cụ thể ông Trương 62 tuổi, Trung Quốc suy thận giai đoạn cuối đã khiến nhiều người trong khu phố không khỏi bàng hoàng.
Trước đó, ông được xem là hình mẫu của lối sống khoa học: sinh hoạt điều độ, chăm tập thể dục và duy trì thói quen uống trà mỗi ngày.
Điều đáng nói đằng sau vẻ ngoài khỏe mạnh ấy lại là một diễn biến bệnh lý âm thầm. Ông Trương nhập viện trong tình trạng nặng, các bác sĩ xác định chức năng thận của ông đã suy kiệt nghiêm trọng, không còn khả năng hồi phục.
Theo người thân, ông Trương-giáo viên nghỉ hưu 62 tuổi, từng được cả khu phố ngưỡng mộ vì lối sống “chuẩn mực” đã không qua khỏi do suy thận giai đoạn cuối. Sự ra đi của ông khiến gia đình bàng hoàng: vì sao một người ngủ sớm, dậy sớm, chăm tập thể dục lại có thể gục ngã nhanh đến vậy?
Bác sĩ điều trị chia sẻ với Sina rằng sai lầm của ông không nằm ở việc lười vận động, mà ở hai chữ “quá mức”. Ông tin trà càng đậm càng tốt, uống càng nhiều càng khỏe; tập luyện càng nhiều thì cơ thể càng dẻo dai.
Theo chuyên gia, thói quen uống trà đặc mỗi ngày chính là “thủ phạm” hàng đầu. Trà đặc chứa hàm lượng caffeine và theophylline cao, khiến thận phải làm việc liên tục để đào thải, lâu dài gây tổn hại chức năng thận.
Không chỉ vậy, việc nạp quá nhiều còn ảnh hưởng hệ tim mạch, làm tăng nhịp tim, dao động huyết áp-đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, dễ dẫn tới đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Bên cạnh đó, ông Trương còn duy trì cường độ tập luyện quá sức, cố gắng vận động như thời trẻ, bất kể tình trạng cơ thể. Ông thường tập từ sáng sớm khi bụng đói và tiếp tục tập sau bữa tối.
Câu chuyện của ông là lời cảnh báo về sự cực đoan trong chăm sóc sức khỏe: không phải làm càng nhiều càng tốt, mà quan trọng là đúng và điều độ. Các bác sĩ khuyến cáo, đặc biệt với người trung niên và cao tuổi, cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt kịp thời để tránh những hệ lụy đáng tiếc.
Theo các chuyên gia tập thể thao quá sức có thể tác động đến tâm trạng và năng lượng khiến người tập khó chịu, tức giận, khó ngủ, khó khăn trong học tập hoặc làm việc, thiếu hứng thú với những sở thích bình thường của mình.
– Tăng nhịp tim khi nghỉ ngơi.
– Mất/thay đổi cảm giác thèm ăn hoặc thay đổi tâm trạng.
– Rối loạn giấc ngủ.
– Làm tăng nguy cơ chấn thương, như gãy xương do căng thẳng, căng cơ, đau khớp, viêm gân và viêm bao hoạt dịch.
Điều đáng nói về lâu dài, tập thể dục quá sức có thể gây:
– Gây tiêu cơ vân: Tiêu cơ vân có thể xảy ra khi tập luyện quá nhiều. Tiêu cơ vân là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng, có khả năng gây tử vong, trong đó các mô cơ bị tổn thương sẽ giải phóng protein và chất điện giải vào máu, từ đó có thể gây hại cho tim và thận.
– Ở nữ giới có thể bị mất kinh hoặc loãng xương sớm khi tập thể dục quá sức liên tục.
– Ở nam giới có thể bị giảm ham muốn tình dục.
– Tập thể thao quá sức cũng có thể làm tổn hại đến hệ thống miễn dịch, đặc biệt khi tập các bài tập sức bền như chạy marathon hoặc tập gym cường độ cao.
– Tập thể thao quá sức làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm, lo lắng…
– Nên nghỉ ngơi điều độ: Nghỉ tập hoàn toàn từ 1 đến 2 tuần, thời gian này có thể đủ lâu để tâm trạng, mức năng lượng và động lực trở lại bình thường. Nếu sau khi nghỉ ngơi, người tập vẫn gặp phải các triệu chứng tập luyện quá sức, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra và chỉ định hướng giải quyết.
– Chú ý ăn đủ dinh dưỡng: Cần có chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng.
– Uống đủ nước đủ: Hydrat hóa rất quan trọng đối với cơ thể, do đó cần bổ sung đủ nước khi tập thể dục.
– Nên ngủ đủ giấc: Ngủ nhiều vào ban đêm giúp đảm bảo cơ thể có đủ năng lượng cần thiết để hoàn thành các bài tập luyện. Nên ngủ từ 7 đến 8 giờ mỗi đêm.
– Tránh tập thể thao ở nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh.
Sự cố flyboard kinh hoàng xảy ra sáng 3/5 tại hồ Núi Lớ, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đã khiến nhiều người thót tim khi một nam vận động viên cùng nữ du khách đang "bay" trên mặt nước bất ngờ gặp trục trặc kỹ thuật rồi chìm nghỉm xuống hồ.
Nữ du khách may mắn nổi lên sau ít phút, nhưng nam vận động viên bị mắc kẹt với thiết bị dưới làn nước sâu, đối diện nguy cơ tử thần từng giây.
Trong khoảnh khắc sinh tử, một người bán nước ven hồ bất ngờ lao ra cứu người. Đó là anh Đinh Văn Tuấn, mưu sinh bằng quán nhỏ cạnh khu du lịch. Khi đang chặt dừa cho khách, nghe tiếng hô "có người chìm, cứu với", anh lập tức ném ví và điện thoại xuống bờ cỏ rồi lao xuống nước.
Không áo phao, không dây cứu sinh, cũng không kịp nghĩ đến độ sâu hay việc đã lâu không bơi xa. Trong đầu anh chỉ có một ý nghĩ: phải đưa nạn nhân lên bờ, chậm vài phút là có thể không còn cơ hội.
Từ bờ đến chỗ nạn nhân mắc kẹt cách hơn 50m. Những mét đầu tiên, anh Tuấn bơi như bị một sức mạnh vô hình đẩy đi. Nhưng càng ra xa, nước càng sâu, cơ thể người đàn ông ngoài 40 tuổi bắt đầu nặng trĩu. Hơi thở gấp gáp, hai tay mỏi rã rời, từng nhịp quẫy nước như bị ghì xuống.
Đã có lúc anh tưởng mình đuối sức. Nhưng giữa hồ, một con người vẫn đang chìm trong im lặng lạnh ngắt. Anh cắn răng đổi từ bơi ngửa sang bơi sải, rồi lại đổi kiểu khác để giữ sức. Từng nhịp tay như cuộc chạy đua với tử thần.
Khi tiếp cận hiện trường, anh Tuấn cùng ba người khác phải vật lộn mới đưa được nam vận động viên lên khỏi mặt nước. Thiết bị flyboard với hệ thống ống hút cồng kềnh quấn chặt vào chân khiến việc đưa nạn nhân lên càng khó khăn.
Lúc này, nạn nhân đã tím tái, gần như mất phản ứng. Không kịp chờ vào bờ, anh Tuấn bám vào mạn ca nô, dùng chân liên tục ép vào vùng dưới xương ức để kích thích hô hấp, tuần hoàn-một cách sơ cứu khẩn cấp giữa mặt hồ.
Khi ca nô cập cầu phao, anh tiếp tục ép tim ngoài lồng ngực, hà hơi thổi ngạt liên tục. Dù kiệt sức, anh vẫn không dừng lại cho đến khi nạn nhân ho ra nước, lồng ngực bắt đầu nhấp nhô. Tiếng reo vỡ òa, còn anh gần như gục xuống.
Chỉ khi xe cấp cứu rời đi, anh mới cảm nhận rõ sự rã rời, hai tay tê cứng và tức ngực vì kiệt sức. Đổi lại là cảm giác nhẹ nhõm khi một mạng người được giữ lại.
Trước sự ngưỡng mộ của cộng đồng, anh chỉ cười hiền: "Thấy người gặp nạn thì cứu thôi. Mình sống sao cho có đức để con cái được hưởng phúc". Không lời lẽ lớn lao, không nhận mình xả thân-anh đơn giản làm theo điều lương tâm mách bảo.
Giữa nhịp sống còn nhiều do dự trước rủi ro, hành động không toan tính của người đàn ông bán nước ven hồ đã khiến nhiều người xúc động. Bởi đôi khi, "anh hùng" không ở đâu xa, mà chính là những con người bình dị trong khoảnh khắc quyết định.
Ở Nhật Bản, trước cửa mỗi ngôi nhà hay hòm thư dưới tầng trệt đều gắn một tấm biển nhỏ ghi họ của gia chủ, như Sato, Suzuki hay Yamaguchi. Tấm biển này được làm từ nhiều chất liệu như gỗ, đá, gốm sứ hay kim loại, tiếng Nhật gọi là "Hyōsatsu".
Vượt lên trên chức năng nhận diện thông thường, Hyōsatsu là một lằn ranh giao tiếp xã hội và là tấm gương phản chiếu văn hóa sống minh bạch, đề cao niềm tin của người Nhật.
Biểu tượng của gia tộc và tín ngưỡng
Phong tục treo biển tên bắt nguồn từ năm 1923 khi ngành bưu chính gặp khó khăn trong việc tiếp cận tầng lớp bình dân do sự xáo trộn dân cư. Đặc biệt sau trận đại động đất Kanto, hàng loạt nhà cửa phải xây mới. Nhằm hỗ trợ bưu tá tìm đúng địa chỉ và xác nhận vị trí sinh sống của từng gia đình, phong trào treo biển tên bắt đầu rộ lên.
Bên cạnh đó, dân thường Nhật Bản đến thế kỷ 19 mới chính thức có họ. Khi hệ thống họ tộc được chính phủ hoàn thiện, người dân ngày càng coi trọng huyết thống. Việc công khai treo họ trước cửa trở thành niềm hãnh diện, khẳng định sự tồn tại của một gia tộc.
Trong nghiên cứu The Folklore Surrounding House Nameplates in Contemporary Japanese Society năm 2024 của tác giả Soichiro Sunami (Đại học Kanagawa), Hyōsatsu còn mang ý nghĩa tâm linh, tương tự con dấu hay bia mộ. Là biểu tượng đại diện cho ngôi nhà, mọi tác động lên tấm biển được tin là sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh gia chủ. Văn hóa này thực chất nối tiếp truyền thống treo bùa chú trước cửa để xua đuổi tà ma và điềm xui từ xa xưa.
Hỗ trợ dịch vụ công và an ninh
Hyōsatsu đóng vai trò cốt lõi trong hệ thống bưu chính và dịch vụ chuyển phát. Xã hội Nhật Bản hiện đại vẫn duy trì thói quen sử dụng thư tín giấy cho các loại giấy tờ quan trọng như hóa đơn điện nước, thông báo ngân hàng, bảo hiểm hay thư mời nhận việc.
Nhân viên giao hàng tại Nhật Bản thường đến tận nhà mà không gọi điện trước. Nếu gia chủ đi vắng, bưu tá sẽ để lại giấy báo để cư dân chủ động hẹn lại giờ giao. Lúc này, việc xác nhận địa chỉ chính xác qua biển tên là bước bắt buộc. Mọi gia đình đều phải đăng ký thông tin cư trú với bưu cục địa phương.
Tấm biển còn hỗ trợ đắc lực cho công tác lập bản đồ và an ninh. Nhờ hệ thống Hyōsatsu, công ty bản đồ lớn nhất Nhật Bản Zenrin từng huy động 280.000 nhân viên đến từng nhà đối chiếu, tạo ra hệ thống bản đồ quốc gia với độ chính xác lên tới 99,6%.
Biểu tượng của "xã hội niềm tin"
Hyōsatsu tạo ra một ranh giới xã hội. Việc công khai tên họ không bị xem là tiết lộ quyền riêng tư, mà là sự khẳng định Nhật Bản là một "xã hội của niềm tin" thay vì đề phòng.
Theo truyền thống, văn hóa Nhật Bản chú trọng tính gắn kết của hội tự quản khu phố. Các hoạt động chung hay công tác phòng chống, lánh nạn thiên tai đều dựa vào danh sách cư dân. Tấm biển ghi tên trước cửa là lời tuyên bố gia chủ là một phần của cộng đồng, sống minh bạch và sẵn sàng gánh vác trách nhiệm chung. Sự cởi mở này mang lại cảm giác an tâm cho hàng xóm láng giềng, cảnh sát tuần tra và cả những vị khách lần đầu ghé thăm.
Logic "minh bạch để tạo niềm tin" này cũng lý giải thói quen giao tiếp của người Nhật, luôn trao danh thiếp ghi rõ thông tin cá nhân trong lần đầu gặp mặt, hay xưng tên ngay khi gọi điện thoại.
Các ngôi nhà ở Nhật Bản thường chừa sẵn vị trí gắn biển tên ngay từ khâu thiết kế, xem đây là tiêu chuẩn cơ bản trong kiến trúc. Một tấm biển tên tinh xảo có giá dao động từ 65 USD đến hàng trăm USD.
Tuy nhiên, những năm gần đây, tỷ lệ treo biển có xu hướng giảm do lo ngại về quyền riêng tư và an ninh đô thị. Hiện tại, khoảng 90% nhà riêng biệt lập và 50% căn hộ chung cư cao tầng tại Nhật Bản duy trì thói quen này.
Tại các tòa chung cư, việc ghi rõ số nhà và tên từng hộ trên hòm thư có thể gây nguy hiểm cho những phụ nữ sống một mình nếu bị theo dõi. Để bảo vệ bản thân, phần lớn gia đình hiện đại chọn chỉ ghi "họ".
Dù có nhiều thay đổi để thích ứng, Hyōsatsu vẫn là một nét văn hóa bám rễ sâu, cân bằng giữa sự cởi mở truyền thống và sự thận trọng của xã hội đương đại
Thực tế là nếu thiếu phương pháp phù hợp, cơ sở vật chất hỗ trợ hay sự thấu hiểu từ giáo viên và bạn bè, việc hòa nhập rất dễ trở thành hình thức.
Có thể khẳng định đây là yếu tố tiên quyết trong giáo dục và hỗ trợ học sinh khuyết tật. Không chỉ hiện diện ở trường, học sinh khuyết tật phải tiếp cận, sử dụng một cách độc lập, an toàn và hiệu quả cơ sở vật chất, học liệu và dịch vụ giáo dục trong trường.
Học sinh khuyết tật có thể di chuyển thuận lợi trong trường, tiếp cận lớp học, thư viện, nhà vệ sinh cùng thiết bị học tập phù hợp. Tiếp cận còn phản ánh mức độ môi trường giáo dục được thiết kế để phục vụ tất cả học sinh thay vì buộc học sinh phải thích nghi với những giới hạn sẵn có. Điều này đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội học tập bình đẳng, phát triển toàn diện.
Mỗi học sinh khuyết tật có đặc điểm, khả năng và nhu cầu hỗ trợ riêng nên không thể áp dụng phương pháp giảng dạy hay đánh giá chung cho tất cả. Bình đẳng cơ hội không phải là ưu tiên hay thiên vị khi đánh giá mà là cung cấp hỗ trợ cần thiết để các bạn đứng trên một điểm xuất phát tương đương để học tập và được đánh giá một cách công bằng, phù hợp năng lực và thể chất.
Học sinh khiếm thị có thể được cung cấp đề thi dạng chữ nổi hoặc file âm thanh, học sinh khiếm thính được hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu trong quá trình học, học sinh găp khó về vận động được bố trí thêm thời gian làm bài hoặc áp dụng hình thức kiểm tra phù hợp. Điều này không làm thay đổi bản chất việc đánh giá, chỉ là đảm bảo học sinh có thể tiếp cận và thể hiện năng lực của mình một cách đầy đủ nhất.
Để học sinh khuyết tật thực sự đạt được tính tiếp cận, bình đẳng, chỉ riêng nỗ lực của nhà trường là chưa đủ mà cần nhiều bên liên quan cùng tham gia. Cán bộ y tế đóng vai trò tư vấn, cung cấp thông tin về đặc điểm của từng dạng khuyết tật, cùng giám định mức độ để làm cơ sở xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.
Chuyên viên tâm lý đánh giá nhu cầu, mức độ cần hỗ trợ và đồng hành trong quá trình can thiệp. Các tổ chức xã hội góp phần hỗ trợ nguồn lực, chương trình can thiệp và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Học sinh khuyết tật vận động, khiếm thính hay khiếm thị luôn cần sự phối hợp của giáo viên, cán bộ y tế và chuyên viên tâm lý học đường hoặc nhân viên công tác xã hội kết nối nguồn lực cần thiết. Nếu thiếu một mắt xích trong hệ thống hỗ trợ, hiệu quả giáo dục sẽ khó đạt được một cách toàn diện.
