Cái giá của ‘hôn nhân oải hương’

''Dịp lễ này tôi được công ty cho nghỉ nhưng cô giáo của con thì không'', người mẹ 36 tuổi, ở Hà Nội, nói.

Trước kỳ nghỉ 30/4 - 1/5, con trai học lớp 5 của chị được cô giáo giao 10 đề thi Toán, Tiếng Việt yêu cầu làm hết và học thuộc đề cương ôn tập môn Khoa học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý. Vì phải kèm cặp con, chị Thủy cũng thuộc lòng. "Sau ba ngày, tôi ngỡ mình như chuyên gia, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", chị nói.

Năm nay, lịch thi cuối học kỳ II của con trai diễn ra đầu tháng 5 nên chị Thủy thấy dễ thở hơn. Những năm trước, ngày đi làm, tối chị lại ôn thi với con từ 20h đến 23h. Buổi sáng, hai mẹ con dậy từ 5h để học tiếp. "Thi xong, cả hai mẹ con đều sụt cân", chị kể.

Chị Trần Thùy, 37 tuổi, ở Hà Nam, cho biết cũng đã "cày nát" đề cương ôn tập Khoa học Tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh lớp 8 cùng đề văn lớp 5 của con trong kỳ nghỉ lễ.

Mỗi mùa thi chị đều phải bên cạnh hai con. Những kiến thức phổ thông đã quên gần hết sau hơn 20 năm, giờ chị phải học lại dạy con. Người mẹ in đề, mang đến công ty tranh thủ giờ trưa ngồi học thuộc để tối về dạy con. Kết quả là nhiều đêm chị Thùy nằm mơ đi thi không làm được bài, bị cô giáo phê bình trước lớp. "Áp lực hơn cả ngày xưa đi thi đại học", chị nói.

Trên mạng xã hội, một phụ huynh chia sẻ tình trạng "thuộc bài hơn con" sau khi cùng ôn luyện thi cuối học kỳ II, thu hút hơn 2.000 bình luận và 9.000 lượt thích. Dưới bài viết, nhiều phụ huynh nói cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Một số nói phải học cả bài hát, tập đọc nốt nhạc, luyện ném bóng rổ cùng con. Sau một thời gian đồng hành, có phụ huynh nói "cảm thấy mình đủ khả năng mở xưởng mộc, cửa hàng cơ khí" nhờ học môn Công nghệ, hoặc "sắp thành nhạc sĩ" vì đã thành thạo việc viết và đọc nốt nhạc.

''Tôi mới là người học chính, con tôi chỉ là đứa học hộ'', một phụ huynh nói vui.

Theo thạc sĩ Trần Văn Toản, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt (TP HCM), cha mẹ học cùng con không hẳn vì trẻ cần mà do phụ huynh đang quá lo lắng, gắn thành tích của con với năng lực nuôi dạy của cha mẹ. "Chính vì áp lực vô hình đó, thay vì kiên nhẫn để con tự xoay sở và tìm cách giải quyết bài vở, cha mẹ lại tham gia luôn cho nhanh", ông Toản nói.

Sự sốt sắng này cướp mất cơ hội để con suy nghĩ và rèn luyện trí não. Nhiều người nghĩ đây là sự hy sinh và quan tâm, nhưng xét về lâu dài, kiểu đồng hành này khiến trẻ mất khả năng xử lý thông tin - bước quan trọng nhất của tư duy. Ngoài ra, việc học luôn gắn liền với sự hiện diện của ba mẹ sẽ khiến trẻ hình thành phản xạ có điều kiện, chỉ học khi có bố mẹ giám sát.

Ông Lê Hoàng Phong, nghiên cứu sinh ngành giáo dục tại University College London (Anh) cho rằng hiện tượng phụ huynh thuộc bài của con không chỉ là chuyện hài hước trong mùa thi, mà cho thấy gia đình đang phải gánh một phần trách nhiệm học thuật vốn lẽ ra phải được xử lý trong nhà trường.

Ở các nền giáo dục như Anh, phụ huynh vẫn quan tâm đến học tập. Họ theo dõi kết quả, nhắc nhở làm bài, khuyến khích đọc sách và hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, hình ảnh phụ huynh phải nắm đề cương, học lại kiến thức hay giải bài thay con không xảy ra.

"Không phải phụ huynh Anh thương con ít hơn, mà hệ thống giáo dục của họ không buộc phụ huynh phải trở thành giáo viên thứ hai", ông Phong chia sẻ.

Chị Bùi Thu Thủy đồng ý với quan điểm này. Người mẹ hai con nói thường nhận được tin nhắn của giáo viên nhắc nhở phụ huynh đôn đốc con học bài, kèm danh sách bài tập con phải làm tối đó. Trước kỳ thi, cô giáo ''giao đề'' cho con, nhắc phụ huynh sát sao, kèm cặp trẻ. ''Nếu con quên học bài, cô giáo nhắn cho phụ huynh nhắc nhở, thậm chí vào nhóm chung của cả lớp'', chị Thu Thủy nói.

Chị cũng thấy các kiến thức con học đang ''quá xa vời, dài và khó", nếu bố mẹ không đồng hành, các con không thể tự học.

Ông Phong cho rằng khi cha mẹ cảm thấy tương lai của con phụ thuộc quá nhiều vào các kỳ thi, họ có xu hướng can thiệp sâu hơn. Nỗi lo mất cơ hội, mất lợi thế trong một cuộc cạnh tranh khốc liệt khiến họ chuyển từ vai trò đồng hành sang quản lý việc học, từ hỗ trợ sang thay thế.

Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nêu quan điểm Việt Nam cần cải thiện hệ thống giáo dục để phụ huynh không cần học thay con.

Trước hết, lớp học cần được thiết kế để quá trình hiểu bài, luyện tập và sửa sai diễn ra ngay tại nhà trường. Nếu giáo viên chỉ giảng lý thuyết rồi giao phần luyện tập quan trọng về nhà, gia đình sẽ tiếp tục phải gánh phần khó nhất. Một bài học hiệu quả cần có sự mô hình hóa rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt kiến thức ngay trên lớp.

Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá cần giảm bớt việc học thuộc lòng, luyện mẫu đề. Khi đánh giá đo lường khả năng hiểu, giải thích, vận dụng và tự sửa sai, việc học thay của phụ huynh sẽ trở nên kém hiệu quả, buộc học sinh phải trở thành chủ thể thực sự của việc học.

Nhà trường cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ tại trường để phát hiện và giúp đỡ sớm cho học sinh dựa trên chẩn đoán lỗ hổng kiến thức cụ thể, thay vì mặc định gia đình sẽ tự bù đắp.

Cuối cùng, theo ông Phong, phải tái định nghĩa vai trò của giáo dục gia đình. Gia đình nên là nơi mang lại cảm giác an toàn, thói quen bền bỉ và niềm tin vào năng lực bản thân, chứ không phải là một lớp học căng thẳng.

''Giải pháp không phải là đẩy phụ huynh ra khỏi việc học, mà là đưa họ về đúng vị trí: biết con đang học gì, quan tâm đến tiến độ nhưng không cần phải học thay hay kiểm soát toàn bộ quá trình'', chuyên gia nói.

Sau những ngày ôn luyện căng thẳng, ngày cuối kỳ nghỉ lễ, chị Thu Thủy cho các con đi chơi quanh Hà Nội, sau khi thuộc lòng một số đề ôn thi theo yêu cầu.

''Tôi mà thi chắc chắn 10 điểm, chỉ lo thằng con thôi'', chị nói vui.

* Tên nhân vật trong bài đã đổi.

Tin Gốc: Vnexpress

Phải tiếp tục ở lại làm việc trong xưởng mì ở Kanagawa khiến Thắng, 28 tuổi, quê Hà Tĩnh thất vọng.

Đầu năm 2021, bộ phận của anh tiếp nhận một quản lý mới tên Mizuma Natsuki. Cô gái người Nhật bằng tuổi Thắng chưa thạo việc nên thường phải nhờ đồng nghiệp hướng dẫn. Cô ấn tượng nhất với chàng nhân viên người Việt vì sự chủ động và chăm chỉ. Thắng luôn làm việc tận tụy mà không cần nhắc nhở, khác với một số lao động thường trốn việc khi thiếu giám sát.

"Dù lúc nào anh cũng đeo khẩu trang, tôi vẫn cảm mến giọng nói trầm ấm và đôi mắt sáng", Natsuki kể lại.

Cô chủ động tiếp cận anh nhiều hơn. Nhiều lần thấy Thắng vẫn cặm cụi thái thịt trong bếp khi mọi người đã tan ca, cô đến nhờ anh hướng dẫn. Hôm sau, lúc anh đang rửa rau, Natsuki lại đến phụ giúp. Thấy cô gái Nhật thân thiện, Thắng mạnh dạn hỏi: "Bạn đã ăn đồ Việt Nam bao giờ chưa?". Cô gái lắc đầu rồi rủ luôn: "Ngày mai chúng mình đi ăn nhé!".

Buổi hẹn đầu tiên tại một quán bánh xèo Việt Nam, Thắng lần đầu nhìn rõ khuôn mặt của Natsuki khi cô tháo khẩu trang. Anh kéo ghế cho cô ngồi, hướng dẫn cách thưởng thức món mới và chủ động thanh toán. Natsuki nhớ lại: "Tôi chưa từng gặp chàng trai nào lịch thiệp như anh ấy".

Sau lần hẹn đó, cả hai luôn mong ngóng đến ca làm để được gặp nhau. Chàng trai thường nán lại đợi cô gái cùng về khi tan ca muộn. Họ kết bạn qua mạng xã hội, nhắn tin mỗi ngày và thành đôi mà không cần lời tỏ tình.

Yêu nhau, Natsuki càng nhận ra mình đã chọn đúng người. Cùng làm ca đêm nhưng được về trước, Thắng thường đạp xe 20 phút đến phòng trọ của bạn gái, nấu sẵn những món cô thích, đặt trên bếp rồi mới về ngủ. Cuối tuần, cô gái Nhật được nghỉ ngơi vì đã có bạn trai lo chuyện bếp núc.

Ngược lại, Thắng phục nhất khả năng quản lý tài chính của bạn gái. Natsuki hiếm khi mua sắm đồ hiệu, hạn chế dùng mỹ phẩm và luôn lập kế hoạch chi tiêu cụ thể, dành tới 60-70% thu nhập để tiết kiệm.

Biết Thắng phải gửi phần lớn tiền lương về Việt Nam để trả nợ chi phí đi xuất khẩu lao động, Natsuki thường chủ động trả tiền mỗi lần hẹn hò. Cô còn phụ đạo tiếng Nhật giúp anh tìm thêm cơ hội thăng tiến. Sau nửa năm gắn bó, họ quyết định về chung một nhà.

Yêu một người ngoại quốc, rào cản lớn nhất là văn hóa và ngôn ngữ. Những lúc giận dỗi, họ phải chuyển từ nói chuyện trực tiếp sang nhắn tin để tránh hiểu lầm. Natsuki sợ những món ăn cay nồng hay có mắm tôm, nước mắm của bạn trai, còn Thắng lại không hảo ngọt như cô. Nhưng qua thời gian sống chung, khẩu vị và tính cách của họ dần trung hòa.

"Thấy cô ấy luôn đưa mình vào mọi dự định tương lai, tôi tự nhủ phải nghiêm túc và che chở cho người con gái này", Thắng nói.

Sau dịch, Thắng lao vào làm thêm ba công việc cùng lúc không có ngày nghỉ. Từ một nhân viên bình thường, anh vươn lên thành quản lý khu chế biến topping của công ty. Thu nhập cải thiện, anh đưa bạn gái đi du lịch nhiều nơi để bù đắp.

Bố mẹ Natsuki vốn là những người coi trọng sự ổn định, ban đầu lo lắng khi biết con yêu một chàng trai Việt là tu nghiệp sinh. Nhưng nhìn thấy nỗ lực làm việc của chàng rể tương lai, họ dần yên tâm.

Năm 2023, trong một buổi cắm trại, Thắng chính thức cầu hôn Natsuki. Họ tổ chức đám cưới theo phong tục truyền thống của cả hai quốc gia.

Cuối năm 2025, Thắng quyết định bán các khoản đất đầu tư tại Việt Nam. Cộng với số tiền tích lũy của vợ, cặp vợ chồng trẻ đã tự mua được một ngôi nhà hai tầng và ôtô tại Yokohama - quê hương của Natsuki. Sự tự lập này khiến bố vợ anh - ông Mizuma, 61 tuổi, tự hào và bất ngờ.

Tết năm nay, sau gần 10 năm xa xứ, lần đầu tiên Thắng đưa vợ về Hà Tĩnh. Cô vợ Nhật của anh gây bất ngờ với người thân, họ hàng khi có thể trò chuyện nhiều bằng tiếng Việt, dù nhiều lúc không hiểu tiếng địa phương. Natsuki nhanh chóng thích nghi với văn hóa nhà chồng, học gói bánh chưng, theo mẹ chồng ra đồng cho gà vịt ăn và còn tự trả giá khi đi mua đào, quất.

Nhìn các con hạnh phúc, bà Nguyễn Thị Hằng (mẹ Thắng) mới trút được gánh nặng trong lòng. Từng mất ngủ nhiều đêm vì lo cho tương lai bấp bênh của con trai nơi xứ người, giờ đây bà tin anh đã chọn đúng đường.

Nhìn lại hành trình đã qua, Thắng nhận ra biến cố năm 2020 không phải là vận rủi, mà là cơ duyên đưa anh đến với người phụ nữ của đời mình. Cô gái không chỉ mang lại cho anh tình yêu mà cả động lực thay đổi cuộc đời. Hai vợ chồng đang lên kế hoạch để năm nay có thể chào đón thành viên mới.

"Giờ nước Nhật không còn là xứ người. Đây đã là quê hương thứ hai, nơi cho tôi một gia đình trọn vẹn", anh nói.

Phạm Nga

Tin Gốc: https://vnexpress.net/chang-trai-viet-cuoi-sep-nhat-nho-mac-ket-thoi-covid-5058596.html

Theo Tencent News, lối sống hiện đại với nhịp sống nhanh và nhiều thói quen thiếu lành mạnh đang khiến thận phải chịu áp lực ngày càng lớn. Ngoài ra, còn có những thực phẩm quen thuộc hằng ngày lại có thể âm thầm làm tổn thương thận nếu tiêu thụ quá mức trong thời gian dài.

Nhịn tiểu thường xuyên: Trong sinh hoạt hàng ngày, không ít thói quen tưởng chừng vô hại lại âm thầm tạo áp lực lên thận. Một trong những hành vi phổ biến là nhịn tiểu. Khi nước tiểu bị giữ lại quá lâu trong bàng quang, môi trường này trở nên thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Từ đây, vi khuẩn có thể đi ngược dòng lên niệu quản và thận, gây viêm đường tiết niệu, thậm chí viêm bể thận. Nếu tình trạng nhiễm trùng tái diễn nhiều lần, nhu mô thận có thể bị tổn thương, làm suy giảm dần chức năng lọc, về lâu dài có thể tiến triển thành suy thận.

Ăn mặn: Chế độ ăn nhiều muối cũng là yếu tố nguy cơ đáng chú ý nhưng thường bị xem nhẹ. Khi lượng natri đưa vào cơ thể vượt quá nhu cầu, cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và kéo theo tăng huyết áp. Điều đáng nói là muối không chỉ đến từ gia vị nêm nếm mà còn "ẩn" trong nhiều thực phẩm quen thuộc như đồ chế biến sẵn, thức ăn nhanh, mì ăn liền hay các loại nước chấm.

Uống không đủ nước: Song song đó, việc uống không đủ nước hoặc thay nước lọc bằng các loại đồ uống có đường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của thận. Khi cơ thể thiếu nước, lượng nước tiểu giảm và trở nên cô đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể khoáng chất lắng đọng, hình thành sỏi. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng đến chức năng thận.

Dùng thuốc giảm đau: Một yếu tố khác không thể bỏ qua là thói quen tự ý sử dụng thuốc. Nhiều loại thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs), một số kháng sinh hoặc các chế phẩm đông y chứa hoạt chất độc có thể gây tổn thương trực tiếp đến mô thận nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định.

Lối sống thiếu điều độ: Lối sống thiếu điều độ, đặc biệt là thức khuya và ngủ không đủ giấc, cũng góp phần làm suy giảm chức năng thận. Khi cơ thể thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích kéo dài, làm tăng huyết áp và gây rối loạn dòng máu đến thận.

Không kiểm soát tốt bệnh nền: Ngoài những yếu tố từ lối sống, việc không kiểm soát tốt các bệnh lý nền cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến suy giảm chức năng thận. Các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tăng acid uric máu có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, làm giảm khả năng lọc và bài tiết.

Đồ uống có đường: Những loại đồ uống ngọt như nước ép đóng chai, nước có gas hay nước tăng lực là lựa chọn rất phổ biến, đặc biệt vào mùa nóng. Tuy nhiên, chúng lại chứa nhiều fructose và axit photphoric. Đây là hai thành phần có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và ảnh hưởng tới chức năng thận nếu dùng quá nhiều.

Thịt đỏ: Thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu hay thịt lợn là nguồn cung cấp đạm quen thuộc trong bữa ăn. Tuy vậy, nếu ăn với lượng lớn, nhóm thực phẩm này có thể làm tăng gánh nặng cho thận do chứa nhiều protein và chất béo.

Nếu nạp quá nhiều protein sẽ gây ra những vấn đề về thận, hoặc có thể làm bệnh thận trở nên trầm trọng hơn. Vì việc chuyển hóa protein sẽ hạn chế quá trình bài tiết chất cặn bã, nên điều này gây tác động không nhỏ đối với thận. Quá trình trao đổi protein từ thịt động vật còn để lại lượng axit đáng kể trong cơ thể.

Thực phẩm nhiều muối: Bên cạnh thực phẩm chế biến sẵn, những món vốn có hàm lượng muối cao như dưa chua, ô liu hay các loại hạt rang muối cũng cần được chú ý. Ngoài ra, các món ăn được nêm quá nhiều muối trong quá trình nấu nướng hoặc chế biến cũng có thể gây tác động tương tự.

Thực phẩm nhiều caffeine: Tiêu thụ caffeine ở mức vừa phải thường được xem là an toàn với đa số người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, chất này có thể làm cơ thể mất nước và làm tăng huyết áp, từ đó ảnh hưởng không tốt tới chức năng thận.

Nguồn caffeine không chỉ đến từ cà phê mà còn có trong một số loại trà và đồ uống khác. Vì vậy, việc sử dụng quá thường xuyên hoặc với lượng lớn cũng là điều nên cân nhắc.

Các loại đồ uống chứa cồn: Việc uống rượu, bia kéo dài có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất nước và làm rối loạn cân bằng điện giải, qua đó tạo thêm áp lực cho thận. Không chỉ vậy, rượu còn ảnh hưởng tới quá trình điều hòa huyết áp, yếu tố có liên quan chặt chẽ tới sức khỏe của thận.

Chất tạo ngọt nhân tạo: Một số nghiên cứu cho thấy các chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame và saccharin có thể tác động không tốt tới chức năng thận theo thời gian. Những thành phần này thường có mặt trong nước ngọt ăn kiêng, đồ ăn không đường và một số thực phẩm chế biến sẵn.

Dù được dùng để thay thế đường, nhóm chất này không đồng nghĩa với việc hoàn toàn vô hại nếu tiêu thụ kéo dài.

Thực phẩm giàu kali: Kali là khoáng chất cần thiết cho hoạt động của thần kinh và cơ bắp. Tuy nhiên, với những người đã bị suy giảm chức năng thận, việc nạp quá nhiều kali có thể trở thành vấn đề.

Những thực phẩm giàu kali như chuối, cam hay khoai tây trong trường hợp này cần được kiểm soát ở mức phù hợp. Điều đó không có nghĩa đây là thực phẩm xấu, mà là cần dùng có chừng mực khi chức năng thận đã bị ảnh hưởng.

Tin Gốc: Người Đưa Tin