Gần đây, tại Quảng Trị liên tiếp ghi nhận nhiều trường hợp hóc dị vật với tình huống ‘dở khóc dở cười’, thậm chí tiềm ẩn nguy hiểm đến tính mạng. Không ít ca bệnh buộc các bác sĩ phải xử trí khẩn cấp để tránh biến chứng nặng.
Cụ thể, ngày 14.4, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị tiếp nhận ca cấp cứu hy hữu khi bệnh nhi L.B.N (21 tháng tuổi, ở xã Gio Linh) nuốt phải dị vật sắc nhọn. Theo người nhà, trong lúc chơi đùa, cháu bé vô tình nuốt một chiếc đinh vít dài khoảng 2,5 cm.
Do hoảng loạn, người mẹ đã vỗ lưng để mong đẩy dị vật ra ngoài, nhưng vô tình khiến chiếc đinh… trôi sâu hơn.
Kết quả thăm khám và chụp X-quang cho thấy dị vật đã nằm trong dạ dày, có nguy cơ gây thủng đường tiêu hóa, xuất huyết nếu không can thiệp kịp thời. Ngay lập tức, các bác sĩ thuộc nhiều chuyên khoa đã hội chẩn và nội soi cấp cứu dưới gây mê.
Sau khoảng 30 phút, chiếc đinh vít được lấy ra an toàn. Bệnh nhi hồi phục nhanh, ổn định và xuất viện vào ngày hôm sau.
Không chỉ ở trẻ nhỏ, các ca hóc dị vật ở người lớn cũng diễn ra khá phổ biến với nhiều tình huống bất ngờ. Tại khoa Nội tiêu hóa – Huyết học lâm sàng (Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới), thời gian qua liên tục tiếp nhận các ca dị vật thực quản.
Cụ thể, ngày 5.4, một bệnh nhân nhập viện do hóc… miếng xoài bóp. Trước đó, ngày 3.4, một người lớn tuổi vô tình nuốt răng giả khi uống thuốc. Ngày 23.3, một trường hợp khác phải nhập viện do nuốt phải xương gà.
Đáng chú ý, ngày 19.1, các bác sĩ tiếp nhận một ca xuất huyết tiêu hóa nôn ra máu, đồng thời nhận thông tin về bệnh nhân đau thắt ngực dữ dội. Qua chẩn đoán hình ảnh, phát hiện dị vật nghi đâm xuyên cơ thực quản. Sau hội chẩn liên khoa và phối hợp giữa các chuyên khoa tim mạch, ngoại tổng hợp, ê kíp đã nội soi gắp thành công một chiếc xương cá dài gần 7 cm, đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Theo các bác sĩ, dị vật thực quản là một cấp cứu nội khoa nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nếu xử trí chậm.
Thầy thuốc ưu tú, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Duy Thạch, Trưởng khoa Nội tiêu hóa – Huyết học lâm sàng (Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới), cho biết thực quản có 5 đoạn hẹp sinh lý, dễ khiến dị vật mắc kẹt. Thống kê cho thấy dị vật thường dừng lại ở vùng cổ (74%), đoạn ngực (22%) và đoạn dưới ngực (4%).
“Nếu không được lấy ra kịp thời, dị vật có thể gây thủng thực quản, viêm trung thất, thậm chí đâm vào mạch máu lớn, dẫn đến tử vong nhanh”, bác sĩ Thạch nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Thạch, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến hóc dị vật là thói quen ăn uống vội vàng, không nhai kỹ hoặc vừa ăn vừa nói chuyện.
Với người lớn tuổi, việc mất răng hoặc sử dụng răng giả làm giảm khả năng kiểm soát nuốt. Trẻ nhỏ lại có thói quen ngậm đồ vật, chưa biết cách loại bỏ xương khi ăn.
Ngoài ra, những người mắc bệnh lý như u trung thất, ung thư thực quản hoặc co thắt thực quản cũng có nguy cơ cao. Đặc biệt, một số người do thói quen nghề nghiệp thường ngậm đinh, kim hoặc vật nhỏ trong miệng khi làm việc, tiềm ẩn rủi ro lớn.
Bác sĩ Thạch khuyến cáo, hóc dị vật hoàn toàn có thể phòng tránh bằng những thay đổi đơn giản trong sinh hoạt. Người lớn cần ăn chậm, nhai kỹ, tránh nói chuyện khi ăn; hạn chế chế biến thực phẩm khiến xương bị vỡ vụn, nên lọc xương trước khi ăn. Với trẻ nhỏ, cần loại bỏ hoàn toàn xương trong thức ăn và không để trẻ tiếp xúc với các vật nhỏ như đồng xu, kim băng, pin…
Đặc biệt, khi có dấu hiệu nuốt vướng, đau nghẹn hoặc nghi ngờ nuốt phải dị vật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Bác sĩ Thạch nhấn mạnh, tuyệt đối không áp dụng “mẹo dân gian” như nuốt cơm to, uống nước liên tục hay dùng tay móc họng, bởi có thể khiến dị vật đi sâu hơn, gây tổn thương nghiêm trọng.
Một thử nghiệm vừa được công bố trên tạp chí khoa học Current Developments in Nutrition đã cung cấp thêm thông tin về việc ăn thịt bò mỗi ngày.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Trường Y tế Công cộng Đại học Indiana-Bloomington và Viện Công nghệ Illinois (Mỹ) thực hiện. Cụ thể, một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (có độ tin cậy cao) trên 24 người trong độ tuổi từ 18-74, bị thừa cân hoặc béo phì và mắc tiền tiểu đường.
Thịt bò vốn được cho là kém lành mạnh, chính vì thế, các nhà nghiên cứu muốn so sánh tác động của thịt bò đến quá trình chuyển hóa của cơ thể so với thịt gà.
Họ đã sử dụng thiết kế chéo: Những người tham gia phải hoàn thành 2 giai đoạn ăn khác nhau, mỗi giai đoạn kéo dài 28 ngày, giữa 2 giai đoạn là 28 ngày nghỉ.
Họ được chia thành 2 nhóm, một nhóm sẽ thực hiện giai đoạn ăn thịt bò trước và sau đó là giai đoạn ăn thịt gà, và nhóm kia sẽ ngược lại.
Với số lượng thịt (bò hoặc gà) là 85 - 99 gram thịt nấu chín mỗi ngày, cùng thói quen ăn uống thường ngày của họ.
Bệnh tiểu đường loại 2 thường phát triển sau nhiều năm kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào β tuyến tụy. Vì vậy, để đo lường mức độ biến chứng của bệnh, các nhà nghiên cứu đã đo chức năng tế bào β và các hoóc môn điều hòa glucose để đánh giá tác động của chế độ ăn.
Kết quả thật bất ngờ: Chức năng tế bào β, độ nhạy insulin hoặc các chỉ số chuyển hóa sau khi tiêu thụ thịt bò không khác so với khi ăn thịt gà, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Các nhà nghiên cứu kết luận: Tiêu thụ 170 đến 198 gram thịt bò (chưa nấu chín) mỗi ngày không ảnh hưởng tiêu cực đến các chỉ số liên quan đến bệnh tiểu đường hoặc sức khỏe tim mạch ở người mắc tiền tiểu đường.
Tiến sĩ Kevin C Maki, tác giả nghiên cứu chính, giải thích: Tiêu thụ thịt bò kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh không những không ảnh hưởng xấu đến nguy cơ chuyển hóa tim mạch so với thịt gia cầm mà còn giúp bổ sung các chất dinh dưỡng thiết yếu.
Như vậy, ngay cả người có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường vẫn có thể tiêu thụ thịt bò hằng ngày mà không lo lắng việc tăng nguy cơ mắc bệnh, miễn là phải kết hợp với một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể.
Chiều 12.5, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, vừa phẫu thuật cấp cứu thành công một trường hợp hy hữu - bệnh nhân bất cẩn tự bắn thủng bụng mình khi khi sử dụng máy bắn đinh cầm tay tại nhà.
Trước đó, anh N.V.T, 31 tuổi, ở thành phố Cần Thơ, nhập viện Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ trong tình trạng vết thương bụng vùng cạnh dưới rốn bên trái không chảy máu, đau nhẹ. Anh T. cho biết, trước đó, trong lúc sử dụng máy bắn đinh cầm tay, không may anh T. bị trượt tay nên một cây đinh đã xuyên vào ổ bụng anh.
Qua thăm khám và chụp cắt lớp vi tính có cản quang, các bác sĩ ghi nhận dị vật cản quang nằm trong mô mềm cơ thắt lưng bên trái, cạnh đốt sống L5. Các bác sĩ của bệnh viện đã tiến hành hội chẩn và chỉ định phẫu thuật cấp cứu bệnh nhân.
Ngay sau đó, ê kíp của Trung tâm Chấn thương chỉnh hình đã nhanh chóng xác định và lấy thành công dị vật là một cây đinh kim loại dài khoảng 4 cm nằm ở cơ thắt lưng chậu trái. Tiếp theo, ê kíp Khoa Ngoại Tổng hợp tiến hành phẫu thuật thám sát ổ bụng để đánh giá các tổn thương liên quan.
Điều hy hữu là các cơ quan khác như dạ dày, ruột non và đại tràng của bệnh nhân không phát hiện tổn thương. Dị vật được xác định đã đi xuyên qua mạc treo ruột non và mạc treo đại tràng trước khi dừng lại ở cơ thắt lưng chậu. Sau đó bệnh nhân được bơm rửa ổ bụng và đặt dẫn lưu theo dõi. Hiện tại, tình trạng bệnh nhân ổn định, vết mổ khô, hồi phục tốt.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Triệu Thanh Tùng, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, cây đinh xuyên ổ bụng nhưng "lọt" qua các quai ruột chỉ gây tổn thương mạc treo ruột rồi dừng ở cơ thắt lưng chậu là rất hiếm gặp. Trên thực tế, các tai nạn do máy bắn đinh có thể gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng như xuyên thủng thành bụng, tổn thương ruột, gan, mạch máu lớn, phổi, mắt hoặc thậm chí đe dọa tính mạng nếu dị vật đi sâu vào các cơ quan trọng yếu. Một số trường hợp khi nhìn bên ngoài chỉ là vết thương nhỏ, ít chảy máu nhưng bên trong đã gây tổn thương phức tạp, khiến người bệnh dễ chủ quan và nhập viện muộn.
Các bác sĩ cũng lưu ý, khi xảy ra tai nạn do dị vật xuyên vào cơ thể, người dân tuyệt đối không tự ý rút dị vật tại chỗ vì có thể làm tổn thương mạch máu và gây chảy máu ồ ạt. Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá bằng các phương pháp hiện đại và xử trí kịp thời.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến đường huyết phụ thuộc vào loại yến mạch và cách chế biến. Lựa chọn đúng giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn ngay từ bữa sáng, theo trang sức khỏe Health.
Yến mạch là nguồn cung cấp carbohydrate, khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa thành glucose và đi vào máu, từ đó ảnh hưởng đến đường huyết. Mức tăng nhanh hay chậm phụ thuộc vào mức độ chế biến của yến mạch.
Theo bà Rachael Ajmera, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, các loại yến mạch ít chế biến như yến mạch cắt nhỏ được tiêu hóa chậm hơn, giúp đường huyết tăng từ từ và ổn định hơn.
Ngược lại, yến mạch cán hoặc yến mạch ăn liền thường được hấp thu nhanh, khiến đường huyết và insulin tăng cao hơn sau ăn.
Ngoài ra, nguyên liệu ăn kèm cũng ảnh hưởng đáng kể. Việc thêm đường, mứt hoặc các loại topping ngọt có thể làm tăng lượng carbohydrate, khiến đường huyết tăng nhanh hơn.
Chỉ số đường huyết (GI) đánh giá tốc độ làm tăng đường huyết của thực phẩm chứa carbohydrate theo thang điểm từ 0 đến 100. Thực phẩm có chỉ số cao làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Yến mạch cắt nhỏ có GI khoảng 53, thuộc nhóm thấp; yến mạch cán ở mức 56, thuộc nhóm trung bình; trong khi yến mạch ăn liền có GI khoảng 75, thuộc nhóm cao. Những loại có GI thấp thường giúp kiểm soát đường huyết ổn định hơn.
Yến mạch cắt nhỏ và yến mạch cán có giá trị dinh dưỡng gần như tương đương. Sự khác biệt nằm ở tốc độ tiêu hóa. Yến mạch cắt nhỏ tiêu hóa chậm hơn nên có lợi cho kiểm soát đường huyết.
Yến mạch ăn liền thường chứa nhiều calo và carbohydrate hơn nhưng lại ít protein và chất xơ. Điều này khiến lựa chọn này kém lành mạnh hơn.
Người mắc tiểu đường cần kiểm soát lượng carbohydrate, đặc biệt là loại chế biến sẵn. Tuy nhiên, không cần loại bỏ hoàn toàn yến mạch.
Theo bác sĩ Stacy Heimburger (Mỹ), các loại yến mạch ít chế biến giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó hạn chế mức tăng đường huyết và insulin sau ăn, giúp đường huyết ổn định hơn.
Ngoài ra, yến mạch còn giàu beta-glucan - một loại chất xơ hòa tan có khả năng làm chậm hấp thu glucose, nhờ đó giúp đường huyết tăng nhẹ và kiểm soát tốt hơn sau bữa ăn.
Chọn yến mạch cắt nhỏ hoặc yến mạch cán thay vì loại ăn liền giúp hạn chế tăng đường huyết nhanh. Khẩu phần phù hợp khoảng nửa cốc yến mạch khô mỗi lần ăn.
Kết hợp thêm thực phẩm giàu protein, chất béo tốt và chất xơ như hạt chia, sữa chua Hy Lạp, bơ hạt hoặc trái cây tươi giúp cân bằng dinh dưỡng. Hạn chế thêm đường, siro hoặc trái cây sấy ngọt.
Khi chọn yến mạch ăn liền, cần đọc kỹ thành phần và ưu tiên loại không đường hoặc ít đường. Lượng đường bổ sung nên dưới 4 gram mỗi khẩu phần.
