WHO: Hình thức lây truyền của virus Hanta khác với Covid-19
Theo bản tin mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tính đến ngày 8/5, chùm ca bệnh trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 8 trường hợp, trong đó có 3 ca tử vong. Trong số này 6 trường hợp được xét nghiệm xác định nhiễm virus Hanta, chủng virus Andes(ANDV).
Cập nhật đến ngày 12/5, tổng số ca nhiễm virus Hanta đã tăng lên 11, bao gồm 9 ca nhiễm chủng Andes và 2 trường hợp nghi ngờ.
WHO đánh giá mức độ nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu là ở mức trung bình, trong khi mức độ nguy cơ đối với dân số toàn cầu là ở mức thấp. WHO cũng nhấn mạnh hình thức lây truyền của virus Hanta khác với Covid-19. WHO tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ và cập nhật đánh giá nguy cơ.
Về nguồn lây, tổ chức này cho biết vẫn đang tiếp tục điều tra. Các chuyên gia của WHO hướng đến giả thuyết hiện nay là ca bệnh đầu tiên có thể đã nhiễm virus trong quá trình tiếp xúc với môi trường hoặc chuột nhiễm virus thông qua hoạt động du lịch ngoài trời, trước khi lên tàu. Sau đó việc lây truyền hạn chế từ người sang người có thể đã diễn ra trên tàu qua quá trình tiếp xúc gần và kéo dài.
Do chưa có kết luận điều tra cuối cùng, người dân không nên suy diễn nguồn lây từ tàu, thực phẩm, nước uống hoặc các yếu tố khác khi chưa có thông tin chính thức.
Theo WHO, trong bối cảnh chùm ca bệnh hiện nay, những người có mặt trên tàu và các chuyến bay liên quan được khuyến cáo theo dõi sức khỏe trong 42 ngày sau lần có nguy cơ phơi nhiễm cuối cùng. Cần theo dõi các triệu chứng ban đầu, bao gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ và các vấn đề về đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng, và thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người tiếp xúc nguy cơ cao, WHO khuyến cáo theo dõi chủ động và cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày sau lần phơi nhiễm cuối cùng. WHO không khuyến cáo cách ly đối với người tiếp xúc nguy cơ thấp, nhóm này cần tự theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.
Nguy cơ bệnh do virus Hanta tại Việt Nam
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), đến nay, chưa ghi nhận công dân Việt Nam có liên quan đến chùm ca bệnh nêu trên. Cục đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý véc tơ, diệt chuột và chủ động các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp.
Ngoài ra, bệnh do virus Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ. Tuy nhiên, qua rà soát thông tin khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng virus Andes.
Một số nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu ghi nhận bằng chứng liên quan đến một số chủng virus Hanta khác, như virus Seoul hoặc các virus Hanta phát hiện trên động vật.
Vì vậy, người dân không hoang mang, lo lắng, cần theo dõi thông tin chính thống, không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để phòng mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người theo khuyến cáo.
Trường hợp sau khi tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột mà xuất hiện các biểu hiện như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế kịp thời. Đồng thời, thông báo tiền sử tiếp xúc để được tư vấn, khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Cục sẽ tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để cập nhật diễn biến tình hình, đánh giá nguy cơ và triển khai các biện pháp đáp ứng phù hợp, kịp thời thông tin cho người dân khi có diễn biến mới.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và kết quả thực hiện công tác dân số năm 2025 tại TP.
TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết sau sáp nhập, mô hình trạm y tế rất đa dạng. Có những trạm quy mô lớn, có phòng khám đa khoa, chuyên khoa, phục vụ hàng trăm bệnh nhân mỗi ngày. Cũng có những trạm nhỏ, chỉ thực hiện các chức năng cơ bản theo quy định.
Để nâng cao năng lực, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn quản lý cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế, đặc biệt là những người lần đầu đảm nhận vai trò quản lý.
Bên cạnh đó, ngành y tế TP hiện đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất giải pháp khám sức khỏe cho mọi người dân ngay trong năm 2026.
Theo đó, TP.HCM sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp khám sức khỏe cho hơn 15 triệu dân tại TP gồm: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới (người dân có thể khám ở bất kỳ đâu), khám sức khỏe tại cộng đồng (khám tận nơi nhờ đội chăm sóc sức khỏe liên tục, chăm sóc nhóm nguy cơ) và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có (tích hợp dữ liệu khám sức khỏe).
Để triển khai thành công cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
TS Huỳnh Minh Chín - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết năm 2025 các chỉ tiêu dân số cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.
Tuy nhiên tổng tỉ suất sinh của TP vẫn ở mức thấp, đạt 1,51 con/phụ nữ, mặc dù đã có xu hướng tăng nhẹ. Đây vẫn là thách thức lớn, có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá TP.HCM đã triển khai Nghị quyết 72 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên để hoàn thành các mục tiêu, đặc biệt trong nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường nguồn lực trong thời gian tới.
Liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý cần thống nhất cách hiểu và cách làm. Đây không phải là các gói khám chuyên sâu, mà chủ yếu là sàng lọc ban đầu, qua đó phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, phân tích để xác định các vấn đề sức khỏe nổi bật và triển khai can thiệp phù hợp.
Tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức, gây tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Việc tổ chức khám phải phù hợp điều kiện từng địa phương, kết hợp sử dụng thiết bị y tế cơ động khi cần thiết và tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa tuyến cơ sở với tuyến trên.
Ngoài ra, TP.HCM cần có các chính sách đủ mạnh để khuyến khích sinh con, như hỗ trợ nhà ở, giáo dục, chi phí nuôi dưỡng… thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, qua đó duy trì mức sinh hợp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Journal of the American Ceramic Society đã phát hiện sức mạnh chống ung thư mạnh mẽ từ chiết xuất tự nhiên của nghệ và gừng.
Nghiên cứu do Đại học Bang Washington (Mỹ) thực hiện, tập trung vào các biến chứng thường gặp liên quan đến cấy ghép xương.
Cấy ghép xương thường được sử dụng ở các vùng cơ thể bao gồm hông, đầu gối, cột sống, vai và xương dài bị chấn thương, thoái hóa hoặc do bệnh tật. Các biến chứng thường gặp bao gồm nhiễm trùng và sự tồn tại của tế bào ung thư xương ác tính - loại ung thư phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Để giải quyết các biến chứng trên, nhóm nghiên cứu đã phát triển một lớp phủ cho cấy ghép titan bằng cách sử dụng chiết xuất gừng và curcumin, hoạt chất trong nghệ. Lớp phủ này được thiết kế để giải phóng các hợp chất dần dần theo thời gian. Phương pháp này đã được thử nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi.
Kết quả cho thấy cấy ghép được phủ lớp từ chiết xuất gừng và nghệ đã tăng cường liên kết giữa xương và titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Nó cũng loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt cấy ghép.
Đáng chú ý, nó giúp giảm số tế bào liên quan đến ung thư gấp 11 lần so với các mẫu không được xử lý, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Tác giả nghiên cứu, Giáo sư Susmita Bose từ Đại học Bang Washington, nhấn mạnh rằng lợi ích của nghệ và gừng không chỉ giới hạn trong công nghệ cấy ghép. Khi được đưa vào chế độ ăn uống, cả hai hợp chất này đều được biết đến với tác dụng chống viêm và chống oxy hóa.
Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi cho thấy cấy ghép được phủ lớp chiết xuất từ nghệ và gừng tăng cường liên kết xương - titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Đáng chú ý, nó loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt và giảm 11 lần số tế bào liên quan đến ung thư so với mẫu không xử lý.
Các nhà nghiên cứu tin rằng các hợp chất này có thể được sử dụng dễ dàng như một biện pháp phòng ngừa trong cuộc sống hằng ngày.
Các tác giả nghiên cứu kết luận rằng công nghệ này giải quyết nhiều thách thức lớn trong cấy ghép xương. Hiểu đơn giản, các nhà khoa học đã kết hợp sức mạnh chữa lành tự nhiên của nghệ và gừng để tạo ra vật liệu cấy ghép “thông minh” hơn: Bám chắc vào xương, tự giảm vi khuẩn và hạn chế tế bào ung thư, mở ra hy vọng mới cho người cần thay khớp hoặc điều trị chấn thương.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết đi bộ là thói quen tốt cho tim mạch và xương khớp. Tuy nhiên, để “đánh bay” mỡ thừa, chỉ đi bộ thôi đôi khi chưa đủ. Nếu bạn vận động đều đặn nhưng cân nặng vẫn chưa cải thiện, rất có thể đang vướng phải 4 “nút thắt” phổ biến sau đây:
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Đi bộ trong 1 giờ thường chỉ tiêu hao khoảng 200 - 300 calo, tương đương một bát cơm hoặc một chiếc bánh ngọt nhỏ. Tuy vậy, nhiều người lại có tâm lý “đã tập rồi nên được phép ăn bù”, khiến nỗ lực giảm cân bị triệt tiêu.
Vì thế, hãy chú ý đến chỉ số đường huyết của thực phẩm. Ưu tiên các loại tinh bột hấp thu chậm như ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh sẽ giúp giữ mức insulin ổn định, hạn chế tích mỡ và thúc đẩy cơ thể đốt cháy mỡ thừa thay vì đường.
Đi bộ thong thả như dạo mát rất tốt cho tinh thần, nhưng để giảm cân, cơ thể cần đạt đến “vùng nhịp tim đốt mỡ”. Việc duy trì một tốc độ đều đặn ngày này qua ngày khác dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “thích nghi”, từ đó tiêu hao ít năng lượng hơn.
Giải pháp là tăng cường độ bằng cách đi bộ nhanh hoặc áp dụng kiểu đi bộ ngắt quãng (3 phút nhanh – 2 phút chậm). Khi bạn thấy hơi thở nhanh hơn nhưng vẫn có thể nói chuyện (không thể hát), đó là lúc cơ thể đang ở trong vùng đốt mỡ hiệu quả.
Càng lớn tuổi, khối lượng cơ bắp có xu hướng suy giảm tự nhiên, kéo theo tốc độ trao đổi chất cơ bản (BMR) cũng chậm lại. Trong khi đó, đi bộ đơn thuần không giúp xây dựng cơ bắp đáng kể. Nhiều người mắc sai lầm khi chỉ tập cardio, bao gồm đi bộ, mà bỏ qua các bài tập tăng sức mạnh.
Vì vậy, bạn nên kết hợp thêm các bài tập kháng lực nhẹ hoặc tập trung vào nhóm cơ lõi và đôi chân. Khi khối lượng cơ bắp tăng lên, cơ thể sẽ tiêu hao nhiều năng lượng hơn, ngay cả khi đang nghỉ ngơi.
Cân nặng không đơn thuần là phép tính “calo nạp vào - calo tiêu hao”, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ nội tiết tố. Thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ, đặc biệt ở vùng bụng, đồng thời giữ nước. Để đốt mỡ hiệu quả, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút, bởi trong 15 - 20 phút đầu, cơ thể chủ yếu sử dụng nguồn đường dự trữ trước khi chuyển sang đốt mỡ.
Bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo không nên quá phụ thuộc vào con số trên cân. Thay vào đó, hãy theo dõi số đo vòng bụng, vì có những trường hợp mỡ giảm nhưng cơ tăng, khiến cân nặng không thay đổi nhưng cơ thể vẫn săn chắc hơn. Đồng thời, cần lắng nghe cơ thể; nếu gặp vấn đề về tuần hoàn chi dưới, nên chọn giày êm và tránh đứng yên quá lâu ngay sau khi đi bộ.
