Chiều 20-4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kinh tế – xã hội và ngân sách nhà nước, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới.
Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TP.HCM) cho hay theo báo cáo của Chính phủ, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2025 đạt 8,02%.
Đóng góp vào kết quả này không chỉ từ kinh tế nhà nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn đến từ sự bền bỉ của kinh tế tư nhân.
Tuy nhiên phía sau những con số tăng trưởng đó, số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường vẫn ở mức cao.
Và dù đóng góp hơn một nửa GDP, khu vực này chỉ chiếm khoảng 30% xuất khẩu, số còn lại thuộc về FDI.
“Chênh lệch đó phản ánh thực tế kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp. Trong khi những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng lại thiếu vắng vai trò dẫn dắt của kinh tế tư nhân”, ông Nhân nói.
Theo đại biểu, Nghị quyết 198 của Quốc hội là một nỗ lực quan trọng nhằm lấp các khoảng trống của các quy định hiện hành. Tuy nhiên các ưu đãi lãi suất chủ yếu gắn với điều kiện dự án xanh, tiêu chuẩn ESG, tức là hỗ trợ có điều kiện, chứ chưa phải là quyền được bảo vệ một cách thực chất.
Dù đã có nhiều nỗ lực hoàn thiện chính sách, nhưng cách tiếp cận vẫn thiên về hỗ trợ, trong khi điều doanh nghiệp cần không phải là hỗ trợ, bởi còn tư duy hỗ trợ thì khó xóa rào cản xin – cho.
“Điều họ cần là một khung pháp lý vững chắc, ổn định, bình đẳng và có thể thi hành để họ có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đặc biệt trong những lĩnh vực mà nền kinh tế đang rất cần như hạ tầng, năng lượng và công nghệ cao”, ông Nhân nói.
Đại biểu đoàn TP.HCM nhìn nhận Việt Nam đã hệ thống các nghị quyết, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhưng các luật này chủ yếu điều chỉnh từng lĩnh vực cụ thể.
Điều còn thiếu là một nguyên tắc xuyên suốt, có tính nền tảng, bảo đảm quyền và tạo lập niềm tin cho khu vực kinh tế tư nhân trong toàn bộ hệ thống pháp luật.
“Từ việc xác định động lực quan trọng đến động lực quan trọng nhất của nền kinh tế là một bước nhảy lớn trong quan điểm, tư duy, nhưng rất tiếc từ trước đến nay, trên bàn nghị sự của Quốc hội chưa có một báo cáo thường niên chuyên đề về tình hình thực thi các quyền của kinh tế tư nhân”, ông Nhân nói.
Theo đại biểu, tại Hội nghị Trung ương ban hành Nghị quyết 68, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo phải kiến tạo hệ sinh thái công bằng.
Cùng với đó, tạo điều kiện để kinh tế tư nhân bứt phá, hình thành các tập đoàn tư nhân đủ năng lực tham gia hạ tầng trọng điểm, công nghệ cao và các lĩnh vực chiến lược, đặt mục tiêu kinh tế tư nhân đóng góp 70% GDP vào năm 2030.
Thủ tướng cũng cam kết tạo mọi điều kiện để doanh nghiệp tư nhân phát triển. Tuy nhiên từ Nghị quyết 68 đến nay, Quốc hội mới chỉ ban hành thêm Nghị quyết 198.
Theo tinh thần Kết luận 17 của Bộ Chính trị, yêu cầu hoàn thành việc thể chế hóa ngay trong năm 2026 các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Trung ương và Bộ Chính trị, mà Nghị quyết 68 là một trong số đó.
Từ đó, ông Nhân kiến nghị Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp một đạo luật khung có tính nền tảng, Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân, và không thể chậm trễ hơn nữa.
“Đây không phải là một đạo luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh cụ thể, cũng không tạo thêm cơ chế ưu đãi riêng lẻ, mà là xác lập các nguyên tắc nền tảng về bảo vệ quyền, bảo đảm sự ổn định và tính dự báo của môi trường pháp lý, làm cơ sở để các luật chuyên ngành tham chiếu và thực thi thống nhất”, ông Nhân nói.
Chiều 5.5, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng cho biết vừa làm rõ, triệt phá đường dây "mua bán người dưới 16 tuổi" và "bắt, giữ người trái pháp luật" hoạt động liên tỉnh, đồng thời thực hiện lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với 6 nghi phạm liên quan.
Trước đó, thực hiện chỉ đạo của Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng về đấu tranh với tội phạm mua bán người và tội phạm có tổ chức, Phòng Cảnh sát hình sự đã tăng cường rà soát các tụ điểm karaoke trên địa bàn và vùng giáp ranh, phát hiện nhiều cơ sở có dấu hiệu tuyển dụng, trao đổi nhân viên nữ, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm.
Ngày 1.5, lực lượng trinh sát nắm thông tin cháu N.N.T.G (14 tuổi) vừa được "giải cứu" trở về nhà sau thời gian bị ép buộc phục vụ tại một quán karaoke ở đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi). Nhận thấy dấu hiệu tội phạm, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng đã vận động gia đình đưa nạn nhân đến làm việc, đồng thời triển khai lực lượng truy xét trên nhiều địa bàn tại thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi.
Do nạn nhân còn nhỏ tuổi, tâm lý hoảng loạn, thông tin cung cấp rời rạc, công tác xác minh ban đầu gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, chỉ sau 12 giờ kể từ khi tiếp nhận tin báo, các tổ công tác đã làm rõ vụ việc, triệu tập 11 người liên quan để đấu tranh.
Bước đầu, cơ quan điều tra xác định 6 nghi phạm trực tiếp thực hiện hành vi mua bán người dưới 16 tuổi và bắt, giữ người trái pháp luật. Bao gồm: Nguyễn Thị Diệp (35 tuổi, trú thôn Diêm Điền, xã Tam Xuân), Trần Thái Bảo (19 tuổi), Dương Minh Thanh (31 tuổi, cùng trú thôn Bầu Bính, xã Thăng An), Lâm Gia Huy (20 tuổi, trú thôn Bình Dương, xã Thăng An, cùng thành phố Đà Nẵng), Trương Đình Hiếu (35 tuổi, hộ khẩu thường trú thôn Đông An Hải, đặc khu Lý Sơn), Đặng Quang Hậu (23 tuổi, trú thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi).
Theo điều tra ban đầu, Dương Minh Thanh, Trần Thái Bảo và Lâm Gia Huy đã bắt giữ trái pháp luật, đánh đập, ép buộc cháu G. làm việc để trả nợ. Sau đó, thông qua Nguyễn Thị Diệp, các nghi phạm này chuyển giao nạn nhân cho Trương Đình Hiếu và Đặng Quang Hậu để tiếp tục bóc lột, cưỡng ép lao động tại quán karaoke.
Nhóm 6 nghi phạm này đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đà Nẵng ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, quyết định đã được Viện KSND khu vực 3 thành phố Đà Nẵng phê chuẩn. Tang vật thu giữ gồm nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử, nội dung chuyển tiền và giấy tờ liên quan đến hoạt động mua bán người.
Vụ việc đang được tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của các nghi phạm liên quan.
Theo Tập đoàn Sơn Hải, hiện nay nhà nước chi một số tiền lớn để đầu tư xây dựng công trình giao thông. Sau khi hết hạn bảo hành 2 năm, nhà nước lại bỏ ra số tiền lớn cho công tác bảo trì. Riêng năm 2025, Cục Đường bộ Việt Nam đã bố trí hơn 12.500 tỷ đồng, chưa kể ngân sách của 34 tỉnh, thành phố.
Từ thực tế này, lãnh đạo Tập đoàn Sơn Hải cho rằng quy định thời gian bảo hành 2 năm là quá ngắn so với tuổi thọ công trình. Nếu tăng thêm một năm bảo hành, riêng Cục Đường bộ Việt Nam có thể tiết kiệm hơn 12.500 tỷ đồng mỗi năm; nếu tăng thêm 8 năm, số tiền tiết kiệm có thể vượt 100.000 tỷ đồng. Nếu tính cả các địa phương, con số tiết kiệm cho ngân sách là rất đáng kể.
Do đó, để tiết kiệm ngân sách Nhà nước, tăng quyền lợi cho người dân tham gia giao thông và nâng cao ý thức trách nhiệm của nhà thầu, tập đoàn đề nghị xem xét thay đổi quy định "bảo hành công trình tối thiểu 2 năm" thành "bảo hành công trình tối thiểu 10 năm".
Bên cạnh đó, tập đoàn đề xuất bắt buộc nhà thầu cắm biển công khai trên tuyến để người dân tham gia giao thông có thể giám sát. Khi thông tin được minh bạch, nhà thầu sẽ có ý thức hơn trong việc đảm bảo chất lượng công trình ngay từ đầu.
Đến nay, Tập đoàn Sơn Hải là nhà đầu tư duy nhất tự nguyện kéo dài thời gian bảo hành từ 2 lên 10 năm và bị giữ lại hơn 400 tỷ đồng để bảo lãnh cho phần thời gian bảo hành tăng thêm. Theo tập đoàn, quy định này gây khó khăn cho nhà đầu tư và chưa khuyến khích các nhà thầu tự nguyện nâng cao thời gian bảo hành. Do đó, Sơn Hải kiến nghị thời gian bảo hành tăng lên sẽ ràng buộc bằng hợp đồng mà không giữ lại tiền của nhà thầu.
Từ góc nhìn chuyên gia, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, cho biết pháp luật hiện hành không cấm kéo dài thời gian bảo hành trong hợp đồng khi các bên thấy cần thiết. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc áp đặt đồng loạt một mốc tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông mà nằm ở thiết kế hợp đồng, yêu cầu kỹ thuật, giám sát chất lượng...
Nếu áp dụng cứng một mức tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông, chi phí bảo lãnh, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng lên, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp đang phải gồng gánh áp lực tăng giá nhiên liệu, vật liệu, chi phí lãi vay.
Tại Nhật Bản, thời gian trách nhiệm hợp đồng với công trình xây dựng thông thường về nguyên tắc là 2 năm, với thiết bị máy móc là một năm. Mốc 10 năm áp dụng cho nhà ở mới, chủ yếu là kết cấu chính và phần chống nước.
Lãnh đạo Hiệp hội cũng cho rằng chi phí bảo trì đường bộ không chỉ cho những phát sinh lỗi thi công mà còn chi cho nội dung bảo trì theo kế hoạch. Việc nâng thời gian bảo hành lên 10 năm mà giải quyết được bài toán chất lượng và tiết kiệm chi phí bảo trì cho ngân sách là "hiểu không đúng bản chất của công tác bảo hành, bảo trì".
Ông Trần Chủng cũng nhận định việc gắn biển nhà thầu thi công tại dự án là chưa có tiền lệ. Trên thế giới thường gắn biển vinh danh người thiết kế, thi công trên những công trình có ý nghĩa đặc biệt về văn hóa, giải pháp công nghệ. Mặt khác, các công trình hiện nay hoàn thành có thể do nhiều nhà thầu tham gia thi công.
Theo lãnh đạo Cục Kinh tế, Quản lý Đầu tư Xây dựng (Bộ Xây dựng), cơ quan này đang lấy ý kiến các đơn vị, tổ chức liên quan và báo cáo cơ quan có thẩm quyền về kiến nghị của tập đoàn Sơn Hải.
Năm 2024, tập đoàn Sơn Hải đã gắn biển báo, biển chỉ dẫn có chữ "Đường Sơn Hải bảo hành 10 năm" trên một số đoạn cao tốc Bắc Nam. Sau đó, Cục Đường bộ Việt Nam đã yêu cầu tháo dỡ các biển này do không phù hợp với quy định.
Năm 2025, Tập đoàn Sơn Hải tiếp tục xin phép địa phương được cắm bảng bảo hành 10 năm với 27 km cao tốc thuộc tuyến Hoài Nhơn - Quy Nhơn qua Gia Lai.
Ngày 11.5, tin từ Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau, đơn vị này vừa có văn bản thông báo truyền đạt ý kiến kết luận của ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau tại cuộc họp rà soát, xem xét việc khắc phục sản xuất do thi công dự án mở rộng, nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau.
Theo đó, tỉnh đưa ra hàng loạt mốc thời gian để xử lý vụ việc đang gây sự quan tâm tại địa phương, liên quan tình trạng nước mặn thẩm thấu ảnh hưởng đến sản xuất của người dân khu vực khóm 3, khóm 4, phường Tân Thành.
Theo chỉ đạo, chủ đầu tư và các đơn vị thi công phải khẩn trương triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng thẩm thấu, xâm nhập mặn tại khu vực thi công, hoàn thành trước ngày 14.5.
UBND phường Tân Thành được giao thành lập tổ công tác liên ngành trước ngày 12.5 với sự tham gia của các đơn vị chuyên môn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, chủ đầu tư, đơn vị thi công cùng các đơn vị liên quan.
Tổ công tác có trách nhiệm khảo sát, kiểm đếm, đánh giá mức độ thiệt hại đối với cây trồng, vật nuôi; hướng dẫn người dân kê khai thiệt hại cụ thể từng hộ dân, hoàn thành trước ngày 18.5.
Sau đó, các đơn vị liên quan phải tổ chức lấy ý kiến cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và đại diện người dân về phương pháp xác định giá trị thiệt hại cũng như giải pháp phục hồi sản xuất trước ngày 22.5.
Đặc biệt, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu tổ chức họp dân công khai, minh bạch việc xác định thiệt hại, phương án bồi thường và phục hồi sản xuất cho người dân trước ngày 29.5.
Lãnh đạo UBND tỉnh cũng yêu cầu địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tạo đồng thuận với các biện pháp xử lý; đồng thời kịp thời nắm bắt dư luận, theo dõi chặt chẽ tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.
Như Thanh Niên đã thông tin, dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau được triển khai trên địa bàn tiếp giáp khu dân cư và khu sản xuất nông nghiệp tại khóm 3, khóm 4 thuộc phường Tân Thành. Trong quá trình thi công, nhiều hộ dân phản ánh việc bơm cát vào công trình khiến nước mặn xâm nhập khu vực sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng và vật nuôi.
Khu vực này đang trong giai đoạn khô hạn, nguồn nước kênh rạch bị nhiễm mặn khiến người dân không thể lấy nước phục vụ sản xuất và nuôi cá. UBND phường Tân Thành đã tiếp nhận 15 đơn yêu cầu hỗ trợ, bồi thường thiệt hại của các hộ dân tại khóm 3 và khóm 4 liên quan dự án. Qua rà soát, có 92 hộ bị ảnh hưởng với tổng diện tích hơn 85,3 ha.
Nguyên nhân bước đầu được xác định quá trình thi công, đặc biệt là hoạt động bơm cát phục vụ dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau, làm nguồn nước bị nhiễm mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất lúa, hoa màu và nuôi cá của người dân.
