Ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển Hormuz đã “mở cửa hoàn toàn” cho tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran (sẽ hết hạn vào ngày 22-4), nhưng các tàu sẽ phải sử dụng tuyến đường theo điều phối, đồng thời cho biết động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon 10 ngày vừa đạt được.
Tổng thống Donald Trump hoan nghênh tin tức này và cảm ơn Tehran, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran “sẽ vẫn có hiệu lực đầy đủ” cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình.
Còn Iran đe dọa sẽ có “các biện pháp cần thiết” nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ. Trước các phóng viên, ông Trump thông báo đàm phán về cuộc chiến Iran tiếp tục trong suốt cuối tuần và ông “sắp có tin tốt”, đồng thời lại nói lệnh ngừng bắn có thể sẽ không được gia hạn.
Reuters 18-4 đưa tin về một sự kiện dường như xác nhận các tuyên bố đó: Một đoàn tàu chở dầu đang băng qua eo biển Hormuz – sự kiện đi qua eo biển ở quy mô lớn lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến nhắm vào Iran bảy tuần trước.
Nhóm tàu này gồm bốn tàu chở khí hóa lỏng, một số tàu chở sản phẩm từ dầu và hóa chất, đi qua vùng biển phía nam đảo Larak (Iran), cùng nhiều tàu chở dầu khác bám theo từ phía Vịnh Ba Tư, theo dữ liệu từ MarineTraffic.
“Mọi chuyện có vẻ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran – ông Trump nói với các phóng viên trên chiếc Không lực Một khi đang trên đường trở về Washington từ Phoenix (Arizona) – Chúng tôi sẽ đàm phán suốt cuối tuần. Tôi kỳ vọng mọi thứ sẽ tiến triển tốt đẹp… Điều chính yếu là Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Không thể để Iran có vũ khí hạt nhân, và điều đó quan trọng hơn mọi thứ khác”.
Trước đó, Reuters dẫn một nguồn tin Pakistan am hiểu các nỗ lực trung gian cho biết một cuộc gặp giữa Iran và Mỹ có thể đưa ra bản ghi nhớ ban đầu, sau đó là thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng 60 ngày.
Hiện vướng mắc lớn nhất có vẻ vẫn là chương trình hạt nhân của Tehran, khi Iran tỏ ra cương quyết với quyền phát triển điều mà họ gọi là “chương trình năng lượng hạt nhân dân sự”. Ông Trump trong khi đó nói Mỹ sẽ loại bỏ các kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran.
Dễ hiểu lý do Tehran và Washington gặp nhiều trở ngại trong nỗ lực đạt được một thỏa thuận, bất chấp những cố gắng từ cả hai phía. Khoảng cách về lòng tin khiến thỏa hiệp trở nên cực kỳ thách thức – điều chủ yếu là do Washington gây ra.
Trong không đầy một năm, Mỹ đã hai lần tấn công Iran ở quy mô rất lớn, thủ tiêu lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, hàng chục chỉ huy quân sự hàng đầu và khiến hơn một nghìn dân thường thiệt mạng, chưa kể tổn thất vật chất rất lớn.
Việc cả Mỹ và Iran đều có “lập trường tối đa” khi bước vào đàm phán cũng khiến mọi chuyện rất dễ rơi vào bế tắc.
Họ đã chỉ có thể ngồi lại với nhau sau khi cả hai nhận ra đối phương là không thể bị đánh bại hoàn toàn (dù ở mức bất đối xứng).
Với Mỹ, một khi mục tiêu lật đổ chế độ thần quyền coi như đã thất bại, kéo dài chiến sự trở thành sự tiêu hao vô ích cả về nguồn lực quốc gia lẫn vốn liếng chính trị của chính quyền Trump.
Với Iran, quyền làm giàu uranium gắn liền với vấn đề chủ quyền, năng lực răn đe và lòng tự hào dân tộc. Trong khi đó, eo biển Hormuz, qua cuộc chiến này, chứng tỏ là một tài sản chiến lược thiết yếu, một đòn bẩy địa chính trị mà Tehran sẽ còn có thể sử dụng trong tương lai.
Tuy nhiên, việc hai bên đang đàm phán cho thấy vẫn có một con đường phía trước, để nếu họ không thể đi chung, thì ít ra có thể tránh được đụng độ tương lai.
Con đường đó phải bắt đầu bằng duy trì lệnh ngừng bắn, do quay lại hành động thù địch là bất lợi với cả hai vào lúc này. Trên cơ sở đó, bất cứ một “thỏa thuận lớn” nào (như lời Tổng thống Trump) mới có thể khả thi.
Thay vì chỉ khăng khăng các yêu cầu của mình một cách vô ích, Tehran và Washington nên bắt đầu tiến trình ngoại giao từ những điểm chung, tuy ít ỏi, nhưng thiết yếu: một mối quan hệ ổn định, không đối đầu và cuối cùng là bình thường hóa. Mỗi bên cần từ bỏ giả định họ đang nắm lợi thế.
Dù các nhà lãnh đạo ở cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố chiến thắng rầm rộ hai tuần qua, sự thật là cả hai đều có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho nhau nếu muốn.
Iran là một nước lớn, một nền văn minh lâu đời, và đã tỏ ra có thể chịu đựng được ngay cả khi Mỹ đã nỗ lực quyết liệt và lâu dài nhằm thay đổi chế độ ở Iran.
Hai nước chia sẻ những lợi ích quan trọng: ổn định khu vực, an ninh hàng hải, chống khủng bố và không phổ biến vũ khí hạt nhân. Chỉ có điều họ hiếm khi, nếu có bao giờ, tìm hiểu các điểm chung này.
Nếu bây giờ họ vẫn không thể làm như thế, tình trạng đối đầu sẽ gây ra thiệt hại cho gần như cả thế giới, nhưng trước hết là cho chính giới lãnh đạo hai nước, với những hậu quả có thể vượt ngoài tầm kiểm soát và dự báo của bất kỳ ai.
Theo Hãng tin Reuters, Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi động thái trên là "hành động khiêu khích có chủ ý", trong bối cảnh quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo vẫn căng thẳng.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nói rằng quân đội Trung Quốc đã xử lý vụ việc trên "phù hợp với luật pháp và quy định".
Hãng tin Kyodo (Nhật Bản) cho biết tàu khu trục Ikazuchi của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã đi qua eo biển Đài Loan vào ngày 17-4, là lần đầu tiên một hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái.
Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản từ chối bình luận về phát biểu của ông Quách Gia Côn.
Theo Tân Hoa xã, cũng trong ngày 17-4, Bộ Quốc phòng Trung Quốc bình luận việc tàu khu trục JS Ikazuchi của Nhật Bản đi qua eo biển Đài Loan đã "phát đi tín hiệu sai lầm tới các lực lượng ly khai tại Đài Loan", và chỉ gây ra sự phản đối mạnh hơn từ người Trung Quốc.
Quan hệ Trung - Nhật đã rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, sau khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae hồi tháng 11 năm ngoái tuyên bố rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan trong tương lai có thể kích hoạt phản ứng quân sự từ Nhật Bản.
Trung Quốc xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của họ, là "lằn ranh đỏ không được vượt qua" trong quan hệ ngoại giao với các nước khác.
Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền đối với eo biển Đài Loan và đôi khi phản ứng mạnh trước việc tàu hải quân nước ngoài đi qua khu vực này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói rằng bà Takaichi đã có những "phát ngôn sai lầm" về Đài Loan. Ông tuyên bố những phát ngôn này đã gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ song phương, và việc Nhật Bản điều tàu quân sự vào eo biển Đài Loan là "sai lầm chồng sai lầm", đe dọa chủ quyền và an ninh của Trung Quốc.
Ông nhấn mạnh Trung Quốc kiên quyết phản đối động thái này và đã gửi công hàm phản đối mạnh mẽ tới Nhật Bản.
Trước đó, tuyền thông Trung Quốc tường thuật hải quân Trung Quốc đã theo dõi và giám sát hành trình của một tàu chiến Úc đi qua eo biển Đài Loan hồi tháng 2.
Trong vài tuần nữa, Tòa Tối cao Mỹ dự kiến sẽ đưa ra phán quyết về những vấn đề đang làm phân cực nước Mỹ, từ chính sách nhập cư, quyền của người chuyển giới, kiểm phiếu bầu qua thư đến quyền công dân theo nơi sinh. Khi có kết quả, những vấn đề này có thể định hình di sản chính trị của Tổng thống Donald Trump và tác động đến bầu cử giữa kỳ vào ngày 3.11, theo Reuters hôm nay 26.4.
Trong bối cảnh đó, cuộc khảo sát được thực hiện trên toàn quốc từ ngày 15 – 20.4 phát hiện 64% số người Mỹ được hỏi phản đối việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh theo sắc lệnh do Tổng thống Trump ký vào tháng 1.2025.
Sắc lệnh trên đã bị kiện ra tòa, và các thẩm phán Tòa Tối cao được cho sẽ có phán quyết trước khi hết tháng 6. Đây là vụ được xem là mang tính bước ngoặt về quyền dân sự và là phép thử đối với lập trường cứng rắn về nhập cư do chính quyền Tổng thống Trump tiến hành.
Dù phe bảo thủ đang chiếm đa số 6–3 tại Tối cao Pháp viện, tòa có vẻ như không đứng về phía ông Trump sau phiên tranh luận ngày 1.4.
Kết quả thăm dò cũng cho thấy quan điểm của công chúng bị chia rẽ rõ rệt theo đảng phái. Trong khi chỉ có 9% cử tri đảng Dân chủ ủng hộ chính sách của ông Trump, 62% số cử tri theo đảng Cộng hòa muốn hủy bỏ chính sách, còn 36% muốn thực hiện.
Tòa án Tối cao cũng sẽ có quyết định về việc liệu các tiểu bang có thể kiểm phiếu bầu qua thư được đóng dấu bưu điện vào ngày bầu cử nhưng vài ngày sau mới đến nơi hay không. Khoảng 65% số người được hỏi ủng hộ tính luôn những phiếu này. Trong đó, 85% số người theo đảng Dân chủ lên tiếng ủng hộ, so với tỷ lệ 51% từ phe Cộng hòa.
Sáng 7-5, sau khi khép lại các hoạt động tại thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường đến thành phố Mumbai - trung tâm tài chính lớn nhất của bang Maharashtra, Ấn Độ.
Siêu đô thị hơn 20 triệu dân này có GDP bình quân đầu người cao gấp đôi mức trung bình cả nước, đồng thời là nơi sinh sống của hơn 142.000 triệu phú vào năm 2025, theo báo Times of India.
Thành phố như một thỏi nam châm thu hút người dân từ khắp nơi trên cả nước đến tìm kiếm tương lai tốt đẹp hơn.
"Mumbai có thể mang lại cơ hội cho tất cả mọi người, đây là một đô thị thực sự, nơi ai cũng có thể tìm cách mưu sinh", bà Damayanthy Kankati, một bác sĩ 75 tuổi đã sống tại đây hơn 40 năm, cho biết.
Trong 30 năm qua, Mumbai tiếp nhận thêm khoảng 8 triệu người, tương đương dân số thành phố New York (Mỹ). Liên hợp quốc dự báo đến năm 2035, con số này sẽ tăng thêm 7 triệu nữa.
Được mệnh danh là "trái tim tài chính" của Ấn Độ, Mumbai là nơi đặt trụ sở của hàng loạt ngân hàng, định chế tài chính, quỹ đầu tư và tập đoàn đa quốc gia.
Hai sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất Ấn Độ - Sàn giao dịch chứng khoán Bombay (BSE) và Sàn giao dịch chứng khoán Ấn Độ (NSE) đều hoạt động tại đây.
Trong đó NSE hiện là sàn phái sinh lớn nhất thế giới theo khối lượng giao dịch, với vốn hóa khoảng 5.000 tỉ USD và hơn 130 triệu nhà đầu tư.
Thành phố đóng góp hơn 140 tỉ USD vào GDP quốc gia, với bốn trong năm doanh nghiệp vốn hóa lớn nhất Ấn Độ đặt trụ sở tại đây.
Sức mạnh tài chính ấy đang trở thành bệ phóng để Mumbai tiến vào cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Khi lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng nóng, thành phố đã chính thức nhập cuộc với những lợi thế đáng kể như ngân sách chi tiêu công nghệ lên tới 590 tỉ USD, 2 triệu nhân sự kỹ thuật và sở hữu một nửa công suất trung tâm dữ liệu của cả nước.
Theo báo cáo của Hiệp hội Doanh nhân Công nghệ Mumbai và Công ty tư vấn quản lý McKinsey & Company, các startup ứng dụng AI có thể đóng góp tới 15% tăng trưởng GDP thành phố, thu hút hơn 450 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong thập kỷ tới.
