5 nguồn thạo tin ngày 17/4 tiết lộ với Reuters rằng Mỹ tới nay chưa giao một số lô hàng được châu Âu mua theo Chương trình Bán vũ khí cho nước ngoài (FMS). Trong các lô hàng này có nhiều loại khí tài khác nhau, một số được dùng cho cả mục đích tấn công lẫn phòng thủ.
Các quan chức Mỹ đã thông báo cho phía châu Âu về việc nhiều lô hàng vũ khí có thể bị hoãn bàn giao. Theo các nguồn tin, những nước ở khu vực Baltic và Scandinavia nằm trong danh sách đối tác châu Âu bị ảnh hưởng bởi tình trạng trên.
Bộ Quốc phòng Estonia và Litva ngày 17/4 cho biết Mỹ đã thông báo cho hai nước này về khả năng chậm trễ trong việc giao thiết bị quân sự vì xung đột với Iran. Một số quan chức châu Âu phàn nàn rằng tình trạng trên đang đặt họ vào tình thế khó khăn.
Một phát ngôn viên Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin, viện dẫn lý do “bảo mật tác chiến”, nhưng tuyên bố “quân đội Mỹ mạnh nhất thế giới, chúng tôi đảm bảo rằng lực lượng Mỹ cùng các đồng minh và đối tác có những thứ họ cần để chiến thắng”.
Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy các đồng minh NATO tại châu Âu mua thêm nhiều vũ khí do nước này sản xuất, trong đó có qua chương trình FMS. Đây là một phần trong nỗ lực chuyển trách nhiệm phòng thủ chung châu Âu từ Mỹ sang các đối tác ở đây.
Tuy nhiên, việc giao hàng nhiều lần bị trì hoãn khiến các nước châu Âu thất vọng. Một số quốc gia đang xem xét chuyển sang những hệ thống vũ khí được chế tạo tại châu Âu.
Các quan chức Mỹ cho rằng số vũ khí bị hoãn giao cần cho chiến dịch tại Trung Đông, đồng thời chỉ trích châu Âu vì không giúp Mỹ và Israel mở lại eo biển Hormuz.
Trước xung đột hiện tại với Iran, Mỹ đã chuyển lượng vũ khí trị giá hàng tỷ USD, trong đó có pháo, đạn và tên lửa chống tăng cho Ukraine từ năm 2022 và Israel khi nước này bắt đầu chiến dịch tấn công Dải Gaza vào năm 2023.
Sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran phóng hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào các nước vùng Vịnh. Phần lớn trong số này bị đánh chặn, chủ yếu bằng đạn PAC-3 của tổ hợp Patriot mà Ukraine cần để đối phó đòn tập kích từ Nga.
Đại tá Tim Hawkins, người phát ngôn Bộ tư lệnh Trung tâm thuộc quân đội Mỹ, ngày 16/4 thông báo nước này đã bàn giao toàn bộ căn cứ lớn tại Syria trong khuôn khổ lộ trình chuyển giao "có tính toán và dựa trên điều kiện thực tế".
Dù vậy, quân đội Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác địa phương trong hoạt động chống khủng bố, nhằm duy trì an ninh khu vực và bảo đảm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng không thể trỗi dậy trở lại.
Truyền thông địa phương cho biết Mỹ đã tổ chức ba đoàn xe với tổng cộng 200 phương tiện, chở trang thiết bị hạng nặng và các hệ thống phòng không về hướng biên giới Iraq.
Bộ Quốc phòng Syria cho biết quá trình bàn giao các cơ sở quân sự được thực hiện "trong khuôn khổ phối hợp đầy đủ" giữa chính phủ nước này và Mỹ. Dù rút khỏi những căn cứ chủ chốt, lực lượng Mỹ vẫn duy trì hiện diện hạn chế tại Qamishli và Hasakah thông qua hình thức văn phòng an ninh, cũng như tại căn cứ Istirahat al-Wazir.
"Khôi phục chủ quyền của nhà nước Syria đối với các khu vực trước đây nằm ngoài tầm kiểm soát, trong đó có vùng đông bắc và khu vực biên giới, là kết quả của nỗ lực liên tục nhằm thống nhất đất nước trong khuôn khổ một nhà nước duy nhất", Bộ Ngoại giao Syria cho hay.
Damascus cho biết quá trình rút quân diễn ra sau khi thỏa thuận giữa chính phủ Syria và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd dẫn đầu được triển khai thành công, cùng với những tiến triển trong cuộc chiến chống tàn dư của IS.
Căn cứ Qasrak, từng là cơ sở lớn nhất của liên quân quốc tế chống IS tại đông bắc Syria, hiện được các đơn vị thuộc Sư đoàn 60 quân đội Syria quản lý.
Quá trình Mỹ rút quân khỏi Syria đã bắt đầu từ cuối tháng 2, được cho là một phần trong kế hoạch thu hẹp hiện diện quân sự của Washington tại nước này.
Mỹ đã rút lực lượng khỏi căn cứ al-Tanf ở miền đông Syria, gần biên giới Jordan. Các lực lượng Mỹ và đồng minh SDF cũng hoàn tất chuyển giao khoảng 5.700 nghi phạm IS từ các trại giam ở đông bắc Syria sang Iraq để xét xử.
Mỹ triển khai quân tại Syria những năm qua với nhiệm vụ chính là ngăn chặn sự hồi sinh của IS. Dù tổ chức này đã mất kiểm soát vùng lãnh thổ cuối cùng tại Syria từ năm 2019, các nhóm hoạt động ngầm vẫn tiến hành một số cuộc tấn công rải rác tại Syria, Iraq và các khu vực lân cận.
Trích dẫn 2 quan chức Israel và 1 quan chức Mỹ, trang Axios cho biết Israel đã gửi hệ thống phòng không Vòm sắt cùng nhân sự đến UAE "ngay từ đầu cuộc chiến" giữa Mỹ - Israel và Iran.
Các quan chức Israel nói trên cho biết Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã ra lệnh cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) gửi một hệ thống Vòm sắt với các tên lửa đánh chặn cùng hàng chục binh sĩ đến UAE sau khi điện đàm với Tổng thống Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nayhan.
Đây là lần đầu tiên hệ thống Vòm sắt được sử dụng tại một quốc gia ngoài Israel hoặc Mỹ.
Bộ Quốc phòng Israel và Bộ Ngoại giao UAE không trả lời yêu cầu bình luận về thông tin trên.
Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran ngày 28-2, Tehran đã đánh trả vào các mục tiêu thân Mỹ tại Trung Đông. UAE trở thành nơi hứng chịu của tên lửa và máy bay không người lái (drone).
Theo Bộ Quốc phòng UAE, Iran đã bắn khoảng 550 tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình cùng hơn 2.200 drone vào nước này. Mặc dù hầu hết bị đánh chặn, một số đã vượt qua mạng lưới phòng không, đánh trúng các mục tiêu quân sự và dân sự.
UAE đã tăng cường quan hệ quân sự với Israel kể từ Hiệp định Abraham - một loạt các thỏa thuận chung giữa Israel và một số quốc gia Ả Rập do Mỹ làm trung gian hồi năm 2020.
Theo tờ Wall Street Journal, các trang web theo dõi chuyến bay cho thấy các máy bay vận tải quân sự đã di chuyển qua lại giữa căn cứ Nevatim của Israel và UAE trong suốt cuộc xung đột.
Bà Liselotte Odgaard, chuyên gia tại Viện Hudson ở thủ đô Washington (Mỹ), nhận định động thái triển khai hệ thống Vòm sắt ở UAE là một "bước ngoặt" trong liên kết an ninh ở Trung Đông, báo hiệu phòng không đang trở thành mối quan tâm chung trong khu vực.
Trong ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp ngày 5/4, ít nhất 28 hố va chạm đã xuất hiện dọc theo một số tuyến đường ở tỉnh Isfahan tại miền trung Iran, cách khoảng 20 km so với vị trí sân bay dã chiến được lực lượng Mỹ thiết lập để tập kết, sơ tán đặc nhiệm và phi công F-15E được giải cứu cùng ngày.
Các miệng hố có giãn cách tương đối đều đặn, mỗi hố rộng khoảng 9 m, đủ lớn để khiến những tuyến đường này bị chặn, cho thấy đây dường như là kết quả của loạt đòn đánh có chủ đích.
Đài CNN trước đó cho biết trong lúc đặc nhiệm Mỹ tiếp cận sườn núi nơi phi công F-15E đang ẩn náu, các máy bay đã không kích khu vực xung quanh để đảm bảo binh sĩ Iran không thể đến gần khu vực.
Một ảnh vệ tinh khác cho thấy miệng hố lớn, có đường kính khoảng 12 m, gần nơi lực lượng Iran thu được các mảnh vỡ tiêm kích F-15E trước đó hai ngày. Một số người đứng quanh hố, gần đó là hai ôtô màu trắng. Địa điểm này nằm cách sân bay dã chiến của Mỹ khoảng 30 km.
Chưa rõ đây là hố được tạo ra khi chiếc F-15E lao xuống đất, hay là hiện trường sau khi không quân Mỹ ném bom để ngăn Iran thu được những thiết bị nguyên vẹn trên tiêm kích bị bắn hạ.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về hình ảnh.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 5/4 lần đầu lên tiếng xác nhận tiêm kích đa năng F-15E bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran, hai ngày sau khi sự việc xảy ra.
Phi công buồng trước được sơ tán ngay sau đó. Sĩ quan điều khiển vũ khí ở buồng sau phải leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran. Người này ẩn nấp ở một khe núi và được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định vị trí.
Mỹ sau đó huy động hàng trăm binh sĩ và lính đặc nhiệm tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay để giải cứu quân nhân bị mắc kẹt tại Iran. Sau khi tiếp cận được mục tiêu, họ rút về sân bay dã chiến để lên máy bay rời khỏi Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến giới chỉ huy Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
