Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27/4 cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng trong cuộc tấn công phối hợp cùng Israel nhằm vào Iran, đồng thời đánh giá Tehran đang tỏ ra trên cơ Washington trong những nỗ lực đàm phán sau đó.
“Cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm cho bẽ mặt, đặc biệt bởi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm kết thúc”, ông nói.
Đây là bình luận gay gắt nhất liên quan đến chiến sự Iran được đưa ra bởi Thủ tướng Merz, người trong những tháng qua đã nhiều lần cố gắng làm hài lòng Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tránh gây rạn nứt trong nội bộ NATO.
Ông Trump hồi đầu tháng 4 đã khiến các đồng minh châu Âu, trong đó có Đức, bất bình khi mô tả NATO là “hổ giấy” và khẳng định đang nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến ở Trung Đông.
Telegraph khi đó tiết lộ ông Trump đang cân nhắc việc cải tổ NATO nhằm trừng phạt các thành viên không đáp ứng yêu cầu tăng ngân sách quốc phòng mà ông đưa ra. Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết người đứng đầu Nhà Trắng cũng xem xét rút lính Mỹ khỏi Đức, động thái mà ông đã nêu ra kể từ khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái.
Trong bối cảnh đó, tuyên bố của Thủ tướng Merz được xem như “giọt nước tràn ly”, theo Sam Kiley, bình luận viên về các vấn đề quốc tế của Independent.
Phẫn nộ trước lời chỉ trích này, ông Trump đã hiện thực hóa lời đe dọa giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức. Nhà Trắng ngày 1/5 thông báo Mỹ sẽ rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức. Ông còn cảnh báo Mỹ có thể giảm binh sĩ đồn trú tại Italy và Tây Ban Nha, những quốc gia bị ông chỉ trích vì không tham gia nỗ lực “loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran”.
“Nhìn xem, sao tôi lại không nên làm thế chứ? Italy chẳng giúp được gì cho chúng tôi, còn Tây Ban Nha thì quá tệ hại”, ông Trump nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius ngày 2/5 nói rằng việc Mỹ rút bớt binh sĩ cho thấy châu Âu phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính mình và “Đức đang đi đúng hướng” khi mở rộng lực lượng vũ trang, mua sắm trang thiết bị nhanh chóng và ở quy mô lớn hơn, cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng.
Theo ông Pistorius, gần 40.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức. “Sự hiện diện của binh lính Mỹ ở châu Âu, đặc biệt ở Đức, nhằm đáp ứng lợi ích của chúng ta và của chính Mỹ. Tuy nhiên, việc Mỹ rút quân khỏi châu Âu, bao gồm cả Đức, là điều có thể dự đoán được”, ông cho hay.
Trong khi các đòn đáp trả ngoại giao qua lại vẫn tiếp diễn, trên thực địa, NATO vẫn chuẩn bị triển khai cuộc tập trận đa quốc gia “Sword 26” tại châu Âu, với sự tham gia của 5.000 binh sĩ Mỹ cùng 10.000 quân từ các nước đồng minh, diễn tập từ vùng Baltic tới biển Đen. Hiện chưa rõ quyết định rút quân của ông Trump sẽ ảnh hưởng thế nào tới cuộc tập trận.
Đại tướng không quân Mỹ Alexus Grynkewich, người giữ chức Tư lệnh Tối cao NATO tại châu Âu, hồi tháng 3 nói trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ rằng các căn cứ then chốt ở châu Âu giúp bảo toàn lựa chọn quân sự của Tổng thống trong trường hợp nổ ra khủng hoảng và cho phép triển khai nhanh chóng cũng như duy trì các lực lượng đủ khả năng chiến đấu.
“Chúng ta cần NATO”, tướng Grynkewich nhấn mạnh.
Tuy nhiên, ông Trump đã không tham vấn các đồng minh NATO trước khi cùng Israel tấn công Iran, nhưng giận dữ khi họ từ chối tham gia cuộc chiến hay điều tàu chiến đến eo biển Hormuz.
Thủ tướng Merz cùng các lãnh đạo châu Âu khác đã nhiều lần nói rằng NATO là liên minh phòng thủ, trong đó các thành viên bảo vệ lẫn nhau khi bị tấn công, không phải một tổ chức tấn công các nước khác. Tuy nhiên, sự khác biệt này dường như không được ông Trump và nội các chú ý.
Mỹ đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống phòng thủ của châu Âu. Các căn cứ Mỹ tại châu Âu cũng là nền tảng để Washington triển khai sức mạnh quân sự toàn cầu. Các nước châu Âu tỏ ra dè dặt với chiến dịch tại Iran, nhưng đó không phải là chiến trường duy nhất mà quân đội Mỹ đang hoặc có thể tác chiến.
“Việc liên tục công kích đồng minh NATO là phản tác dụng và gây tổn hại đến người Mỹ”, hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon đăng trên X, đồng thời nhấn mạnh hai căn cứ không quân lớn ở Đức giúp Mỹ có thể triển khai nhanh chóng lực lượng tới ba châu lục. “Chúng ta đang tự bắn vào chân mình”.
Mỹ triển khai các hoạt động quân sự tại châu Phi từ căn cứ ở châu Âu, cũng như từng tiến hành chiến dịch tại Libya, Iraq và Syria từ đây. Việc triển khai quân Mỹ tới khu vực Sahel bất ổn ở Bắc Phi gần như không thể nếu thiếu mạng lưới căn cứ NATO.
Hiện 90.000 binh sĩ Mỹ đóng tại châu Âu, chủ yếu tập trung tại Đức. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Hạm đội 6 của hải quân Mỹ đóng tại thành phố Naples của Italy, với gần 13.000 quân nhân. Khoảng 3.800 binh sĩ đóng tại Tây Ban Nha, cửa ngõ cho các chiến dịch tại châu Âu và xa hơn.
Ông Trump từng dọa “khai trừ” Tây Ban Nha khỏi NATO, điều không nằm trong quyền hạn của ông, và làm suy yếu lập trường của Anh về quần đảo Falkland. Trước khi phát động cuộc chiến vào Iran, ông còn nhiều lần bày tỏ ý định kiểm soát đảo Greenland thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO, và thể hiện tham vọng tương tự với Canada.
Tổng thống Mỹ không phải lúc nào cũng hiện thực hóa lời đe dọa. Những người chỉ trích mô tả ông “luôn rút lui vào phút chót”, trong khi người đứng đầu Nhà Trắng cho rằng sự khó đoán của mình là lợi thế khi đối phó với các nước như Iran.
Thủ tướng Merz và một số lãnh đạo đang thể hiện lập trường cứng rắn hơn với ông Trump, trong khi các nước như Anh sử dụng “quyền lực mềm”, thậm chí thông qua Vua Charles III, để giảm bớt những phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ. Nhưng thách thức đặt ra là ông Trump thường hướng những chỉ trích gay gắt nhất tới đồng minh, trong khi hiếm khi công kích đối thủ. Hiện giới lãnh đạo phương Tây vẫn tiếp tục nỗ lực để ông lắng nghe họ nhiều hơn, theo bình luận viên Kiley.
Tại bãi đất bụi bặm cách Bắc Kinh một giờ lái xe, dòng xe cộ liên tục ra vào tấp nập để sạc pin. Đây chỉ là một mắt xích trong mạng lưới xe tải điện đang mở rộng nhanh chóng ở Trung Quốc.
Mảng xe điện dân dụng của Trung Quốc đã nổi tiếng từ lâu, nhưng lĩnh vực xe tải điện mới tăng tốc trong thời gian gần đây. Theo các chuyên gia, hệ thống hạ tầng sạc và đổi pin phủ rộng khiến lợi thế chi phí đang nghiêng hẳn về xe tải điện, đánh dấu sự "thay da đổi thịt" với ngành vận tải Trung Quốc và có thể coi là "đòn chí tử" với xe tải chạy bằng diesel truyền thống.
"2025 là năm đột phá đối với xe điện hạng nặng tại Trung Quốc. Khi hạ tầng sẵn sàng, xe điện sẽ trở thành lựa chọn kinh tế nhất cho đa số hoạt động giao hàng và vận tải", Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), chuyên gia về tiêu thụ năng lượng Trung Quốc, nêu quan điểm.
Quá trình thay thế xe tải chạy bằng diesel ở Trung Quốc đang tăng tốc trong những năm gần đây.
Theo dữ liệu từ Commercial Vehicle World, công ty cung cấp thông tin thị trường có trụ sở tại Bắc Kinh, các mẫu xe điện chiếm 29% tổng doanh số xe tải nội địa tại Trung Quốc vào năm ngoái, tăng mạnh so với mức 14% năm 2024. Tỷ lệ thâm nhập thị trường năm 2021 chỉ ở mức chưa đến 1%.
Các nhà sản xuất dự báo thị phần xe tải điện sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, có khả năng chiếm phần lớn doanh số bán hàng trong vài năm tới.
Wang, tài xế xe tải 43 tuổi, cho biết công việc đã thay đổi khá nhiều kể từ khi chuyển sang sử dụng xe điện. "Điều khiển rất nhẹ nhàng. Xe cũ của tôi có hơn 10 số, vận hành rất cồng kềnh. Với xe điện, bạn chẳng phải làm gì cả, tất cả đều tự động", anh nói khi cắm cáp sạc tại trạm ở quận Mật Vân, Bắc Kinh.
Khi được hỏi tại sao các công ty vận tải có xu hướng chuyển sang dùng xe tải điện nhiều hơn, anh cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ sự hỗ trợ trong chính sách quốc gia và kinh tế thị trường. "Đó là quy luật đào thải. Với chi phí vận chuyển và mọi thứ đi kèm hiện nay, ai cũng cố gắng để kiếm được nhiều tiền hơn. Loại xe này có chi phí vận hành thấp hơn", Wang nói.
Zhang, một tài xế khác ở trạm sạc, cho hay đã chuyển từ xe tải chạy bằng khí tự nhiên sang xe điện được hai tháng. Công việc của ông chủ yếu là chở cát và đá trên quãng đường ngắn quanh Bắc Kinh. Zhang lưu ý rằng xe tải điện chưa phù hợp với hành trình dài.
Mẫu xe mà Zhang đang lái có tầm hoạt động tối đa khoảng 240-250 km. "Động cơ khá mạnh, tăng tốc nhanh. Tất cả tập trung vào tốc độ, nhưng phạm vi di chuyển vẫn còn hạn chế", ông nói.
Khi quá trình chuyển đổi xe tải điện trong nước đang tăng tốc, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến thị trường nước ngoài.
"Tương tự xe dân dụng, các nhà sản xuất xe tải hạng nặng Trung Quốc đang coi xuất khẩu là chiến lược tất yếu, do cạnh tranh ngày càng tăng và thị trường nội địa dần bão hòa", Christopher Doleman, nhà phân tích tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), nhận định.
Những bất ổn gần đây trên thị trường năng lượng toàn cầu do xung đột Trung Đông cũng là chất xúc tác tiềm năng cho xu hướng này. "Nhu cầu về xe tải hạng nặng chạy điện có khả năng sẽ cao hơn, khi các hãng vận hành cố gắng giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của giá dầu diesel", ông nói.
Han Wen, người sáng lập công ty khởi nghiệp xe tải điện Windrose Technology, cũng cho rằng chiến sự Trung Đông đã thúc đẩy nhu cầu về xe tải điện.
Thành lập năm 2022 và có trụ sở tại Bỉ, Windrose đang tìm cách tận dụng chuỗi cung ứng xe điện tiên tiến của Trung Quốc để khẳng định vị thế trên thị trường xe tải điện đường dài toàn cầu và cạnh tranh trực tiếp với tập đoàn Tesla của Mỹ.
"Đối với xe tải, phạm vi hoạt động là hạn chế lớn nhất", Han nói. Ông lưu ý rằng xe tải của Windrose có thể chạy khoảng 700 km sau một lần sạc đầy và công ty muốn nâng con số này lên 1.000 km vào năm 2030.
Windrose đang tìm cách đẩy mạnh sản xuất sau khi được cấp phép lưu hành tại châu Âu, Trung Quốc, Mỹ và Nam Mỹ.
"Chúng tôi sẽ chế tạo khoảng 1.000 xe tải trong năm nay. Không còn nghi ngờ gì nữa, xe điện là sự lựa chọn ưu việt về mặt kinh tế. Tôi nghĩ chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa xóa sổ xe tải chạy dầu diesel", Han nói, cho hay mục tiêu tiếp theo là 10.000 chiếc vào năm tới và 100.000 xe vào năm 2030.
"Một quốc gia có hành động bắt cóc nguyên thủ nước khác và khơi mào xung đột một cách tùy tiện khó lòng được coi là bên trung gian hiệu quả trong mọi tình huống", Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev phát biểu tại một diễn đàn giáo dục ở Moskva hôm nay.
Ông Medvedev dường như đề cập chiến dịch do Mỹ - Israel phát động nhằm vào Iran, cũng như cuộc đột kích bắt giữ vợ chồng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro do Washington tiến hành hồi tháng 1.
Phát biểu này trái ngược với quan điểm của giới lãnh đạo Nga, khi Điện Kremlin luôn nói rằng Mỹ đang đóng vai trò tích cực trong tìm kiếm giải pháp hòa bình cho xung đột Ukraine. Tuy vậy, ông Medvedev cũng đánh giá chính quyền Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực giải quyết chiến sự, khác với người tiền nhiệm Joe Biden.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Trump thúc đẩy cải thiện quan hệ với Nga nhằm tìm cách chấm dứt xung đột ở Ukraine. Washington đã đóng vai trò trung gian cho một số cuộc đàm phán giữa Moskva và Kiev, song chưa đạt được bước đột phá nào.
Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại Điện Kremlin, hôm 29/4 cho biết trong cuộc điện đàm giữa Tổng thống Vladimir Putin với người đồng cấp Donald Trump, hai lãnh đạo có đánh giá tương đồng về chính quyền của Tổng thống Volodymyr Zelensky, cho rằng Kiev "đang theo đuổi chính sách kéo dài xung đột".
Ông Medvedev là một trong những chính trị gia có lập trường cứng rắn nhất tại Nga, thường xuyên đưa ra các bình luận gay gắt về tình hình quốc tế.
Cũng trong bài phát biểu tại diễn đàn giáo dục, Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga cho rằng châu Âu đang trải qua quá trình tái vũ trang và so sánh tình hình này với "giai đoạn trước Thế chiến II".
"Đối với châu Âu, chúng ta không có ý định tấn công. Tuy nhiên, lượng vũ khí khổng lồ đang được sản xuất, gần như tất cả lãnh đạo châu Âu, kể cả những nước lớn, đều liên tục nói rằng 'cần chuẩn bị để đẩy lùi hành vi gây hấn, chiến tranh là không thể tránh khỏi'. Mọi người đều hiểu con đường này sẽ dẫn đến đâu, dù điều đó nghe thật đáng tiếc", ông nói.
Ông nhấn mạnh rằng "nếu ai đó ngày nào cũng lặp đi lặp lại rằng chiến tranh là không thể tránh khỏi, thì cuối cùng nó sẽ thực sự xảy ra".
"Chiến tranh cần có nhiều lý do và điều kiện tiên quyết. Vì vậy, nhiệm vụ của các chính trị gia ngày nay là hạ nhiệt tình hình và cố gắng đưa mọi thứ trở lại con đường đàm phán mang tính xây dựng", ông cho hay. Quan chức Nga cho rằng một số người ở châu Âu hiểu điều này, nhưng "Mỹ còn hiểu rõ hơn vì họ thực dụng hơn người châu Âu".
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 10/5 cho biết một nhóm điều tra của nước này đã đưa ra kết luận cho rằng vụ nổ và hỏa hoạn trên một con tàu do Hàn Quốc vận hành tại eo biển Hormuz là do bị các "vật thể bay chưa xác định" tấn công.
Theo thông báo của bộ trên, phần đuôi của một tàu chở hàng rời HMM Namu treo cờ Panama do hãng vận tải HMM của Hàn Quốc điều hành đã bị hai vật thể bay chưa xác định tấn công vào ngày 4/5 khi đang mắc cạn ở eo biển Hormuz.
Một tuần trước, Seoul đã thông báo về một vụ nổ và hỏa hoạn trên cùng con tàu này ở eo biển khi đang neo đậu gần Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Không có ai bị thương trong vụ việc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lúc đó cho hay Iran đã "thực hiện một số phát súng" vào tàu chở hàng và các mục tiêu khác, trong khi Đại sứ quán Iran tại Seoul đã ra tuyên bố chính thức vào tuần trước, phủ nhận "một cách mạnh mẽ và tuyệt đối" mọi sự liên quan của quân đội Iran.
Seoul đang điều tra vụ việc, và con tàu đã được kéo đến một cảng ở Dubai sau vụ cháy. Trong khi đó, các giới chức đã tiến hành một cuộc kiểm tra tại chỗ vào hôm 8/5.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho hay vẫn chưa chắc chắn các vật thể đó là gì, mặc dù chúng đã được camera giám sát ghi lại. Các nhà chức trách cho biết sẽ thu thập mảnh vỡ tại hiện trường để phân tích kỹ càng.
Theo một đại diện của Bộ Ngoại giao Hàn Quốc, các vật thể được cho là đã va vào đuôi tàu bên trái vào khoảng 15h30 hôm 4/5. Vụ va chạm gây ra hỏa hoạn và làm hư hại một khu vực rộng khoảng 35m2. Hệ thống động cơ, máy phát điện hoặc nồi hơi của tàu cũng không gặp bất kỳ vấn đề gì.
"Chúng tôi cho rằng nguyên nhân gây ra hỏa hoạn không liên quan đến các vấn đề nội bộ trên tàu", quan chức trên nói. Người này cho biết thêm, chính phủ Hàn Quốc đang liên hệ với các nước liên quan, bao gồm cả Iran, về vụ việc.
