Qua rồi thời thân ái

Tại nhiều khách sạn ở Bình Nhưỡng, ôtô lấp đầy bãi đỗ và tràn ra đường phố xung quanh. Xe cộ vây quanh nhà thi đấu bowling Gold Lane và chợ Rakrang, trung tâm buôn bán thực phẩm ở ngoại ô.

Xu hướng này được thúc đẩy nhờ chính sách cho phép cá nhân sở hữu ôtô mà Triều Tiên ban hành hai năm trước. Người có bằng lái được phép mua một ôtô cho mỗi hộ gia đình thông qua đại lý được nhà nước cấp chứng nhận.

Hình ảnh vệ tinh và nội dung trên mạng xã hội cho thấy lưu lượng giao thông tăng lên và các phương tiện mang thương hiệu nước ngoài xuất hiện tại Triều Tiên.

Biển số xe ở Bình Nhưỡng theo truyền thống có màu xanh dương hoặc đen, biểu thị quyền sở hữu của nhà nước hoặc quân đội. Nhưng biển số vàng dành cho xe cá nhân đang trở nên phổ biến.

Aram Pan, nhiếp ảnh gia người Singapore điều hành một tài khoản Instagram đăng tin về Triều Tiên, cho biết ông đã rất sửng sốt khi lần thứ 20 tới Bình Nhưỡng vào tháng 10/2025 và gặp cảnh tắc đường.

"Các tuyến đường chính tắc nghẽn vì bây giờ có quá nhiều ôtô", ông nói. "Tôi chắc chắn đã nhìn thấy hơn một trăm chiếc xe biển vàng". Theo ông, số xe này đa phần mang thương hiệu Trung Quốc.

Một doanh nhân nước ngoài thường xuyên đến thăm Triều Tiên cho biết việc đỗ xe ở trung tâm Bình Nhưỡng đã trở nên khó khăn. Nhiều nơi không phải bãi đỗ cũng có người trông giữ thu phí. Hồi tháng 4, ông Kim đi tham quan một bệnh viện mới có bãi đỗ xe tầng hầm, thứ vốn không phổ biến ở thủ đô Triều Tiên.

Cơ sở hạ tầng sạc điện cho ôtô còn hạn chế nhưng các trạm sạc cho taxi điện đã bắt đầu xuất hiện, theo một doanh nhân và một nhà ngoại giao.

Hiện chưa rõ có bao nhiêu xe cá nhân trên đường phố Triều Tiên nhưng các biển số xe có 5 chữ số đã xuất hiện gần đây. Một video và một hình ảnh được người nước ngoài ở Triều Tiên đăng trên mạng xã hội Trung Quốc hồi tháng 3 cho thấy số đăng ký biển vàng đã ở mức hơn 10.000.

Jung Chang-hyun, nhà phân tích về Triều Tiên kiêm giám đốc Viện nghiên cứu Kinh tế và Hòa bình Triều Tiên tại Seoul, ước tính tổng số xe cá nhân ở Triều Tiên có thể đạt hơn 20.000 chiếc trong năm tới.

Triều Tiên bị cấm nhập khẩu ôtô theo lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc từ tháng 12/2017. Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, nước này chỉ xuất khẩu hai chiếc xe sang Triều Tiên năm ngoái, ít hơn nhiều so với hơn 3.200 chiếc vào năm lệnh cấm có hiệu lực.

Tuy nhiên, lượng xuất khẩu các mặt hàng liên quan đến ôtô của Trung Quốc sang Triều Tiên đã tăng mạnh so với mức trước đại dịch. Các lô hàng lốp mới cho xe con đã tăng lên gần 193.000 chiếc vào năm 2025, tăng 88% so với mức trung bình trước Covid-19, trong khi xuất khẩu gương chiếu hậu tăng gần gấp 4 lần. Các lô hàng dầu nhớt và mỡ bôi trơn tăng hơn 150%.

Ôtô tiếp tục đi vào Triều Tiên thông qua các kênh không chính thức dọc theo đường biên giới dài 1.400 km với Trung Quốc, bất chấp cuộc trấn áp buôn lậu của Trung Quốc trong những tháng gần đây.

Lu Ming, người bán xe cũ tại tỉnh Cát Lâm, đông bắc Trung Quốc, cho biết mỗi chiếc xe thường đổi chủ nhiều lần trước khi qua biên giới Triều Tiên, những kẻ buôn lậu kinh nghiệm đảm nhận việc giao hàng cuối cùng.

Lu thừa nhận một số xe ông bán đã đến Triều Tiên nhưng ông không giao dịch trực tiếp với người nhập khẩu. Một khi xe đã bán, ông không còn quyền kiểm soát đối với việc bán lại hoặc người dùng cuối.

Video và ảnh đăng trên mạng xã hội từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2026 bởi gần một chục cư dân và du khách tại Bình Nhưỡng, cho thấy các phương tiện mang thương hiệu nước ngoài tại một trung tâm dịch vụ và trên đường phố. Trong số đó có các mẫu xe từ các hãng xe Trung Quốc như Changan, Chery và Geely, cũng như các thương hiệu châu Âu như BMW và Audi.

"Trước đây, bạn có thể chỉ ra một thương hiệu cụ thể là phổ biến nhất ở Triều Tiên. Nhưng gần đây, số lượng xe lưu thông đa dạng tới mức khó có thể xác định thương hiệu nào chiếm ưu thế nhất", Joung Eun-lee, nghiên cứu viên tại Viện Thống nhất Quốc gia Hàn Quốc, cho biết.

Giá xe dao động từ 5.000 đến 30.000 USD cho tất cả các loại mẫu mã mới và cũ, chạy xăng và chạy điện, bà Joung nói, dẫn thông tin từ các thương nhân ở vùng biên giới. Joung chia sẻ ảnh chụp từ phía Trung Quốc vào năm ngoái, cho thấy hơn 30 phương tiện đỗ dọc biên giới Triều Tiên tại thành phố Hyesan, một trong số nhiều điểm nhập cảnh.

Đại diện hai hãng xe Audi và BMW cho biết không kinh doanh tại Triều Tiên và các nhà nhập khẩu cũng như đại lý của họ có nghĩa vụ hợp đồng phải tuân thủ lệnh trừng phạt. Changan, Chery và Geely không trả lời yêu cầu bình luận.

Trên những con phố ngày càng đông đúc của Bình Nhưỡng, tác động cộng dồn của tất cả những chiếc xe nhập khẩu là điều không thể bỏ qua.

"Thật điên rồ khi chứng kiến giao thông đã trở nên đông đúc như thế nào", một doanh nhân nước ngoài nói. "Biển số vàng ở khắp mọi nơi".

Đại sứ quán Triều Tiên tại Bắc Kinh và phái đoàn của nước này tại Liên Hợp Quốc ở New York không trả lời yêu cầu bình luận.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho hay Trung Quốc và Triều Tiên là láng giềng thân thiện và duy trì các hoạt động trao đổi thương mại bình thường. Cơ quan này không trực tiếp đề cập đến dòng xe do Trung Quốc sản xuất đang lưu thông ở Triều Tiên, nhưng cho biết Trung Quốc yêu cầu các công ty thực hành thương mại hợp pháp, tuân thủ quy định.

Tin Gốc: Vnexpress

Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, ngày 8/5 ví eo biển Hormuz như "bom nguyên tử", nhấn mạnh tuyến hàng hải huyết mạch này cho phép Tehran "có thể tác động đến kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định duy nhất".

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do đảm bảo an ninh. Bất chấp áp lực từ chiến dịch phong tỏa của Washington, Tehran gần như vẫn khóa chặt khu vực và sẵn sàng hành động quyết liệt nhằm duy trì quyền kiểm soát vùng biển này.

Trong vòng 6 tuần xung đột, quân đội Mỹ đã phá hủy phần lớn chiến hạm chủ lực của đối phương, khiến hải quân Iran mất năng lực tác chiến trên biển. Tổng thống Donald Trump và nhiều quan chức hàng đầu của Mỹ cũng nhiều lần khẳng định hải quân Iran "đã bị xóa sổ".

Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự phương Tây chỉ ra rằng nòng cốt trong chiến lược phong tỏa Hormuz của Iran hiện nay là hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Lực lượng này không sở hữu những tàu chiến cỡ lớn, mà tập trung vào khí tài giá rẻ và phi truyền thống như máy bay không người lái (UAV), thủy lôi cùng lượng lớn tàu, xuồng cao tốc được ví như "hạm đội muỗi". Đây là những khí tài có khả năng cơ động rất cao, trang bị nhiều loại vũ khí và khó bị phát hiện hơn so với tàu hải quân truyền thống.

Quân đội Mỹ tuyên bố đã đánh chìm một nửa số xuồng cao tốc của Iran, song không nêu con số cụ thể, trong khi các chuyên gia nhận định IRGC còn sở hữu hàng trăm đến hàng nghìn phương tiện như vậy. Nỗ lực xác minh con số cụ thể rất khó khăn, do không thể phát hiện những chiếc xuồng này trên ảnh vệ tinh và chúng cũng có nhiều khu vực ẩn náu.

"Đây vẫn là lực lượng có khả năng gây rối và uy hiếp eo biển Hormuz. Chúng ta sẽ không bao giờ biết được Iran định làm gì và ý định của họ thế nào", đô đốc về hưu Gary Roughead, từng là chỉ huy tác chiến của hải quân Mỹ, nhận xét.

Mỹ sở hữu ưu thế về số lượng khí tài và trình độ công nghệ, cũng là siêu cường hàng đầu thế giới trong tác chiến hàng hải, khiến đối đầu với họ bằng phương thức truyền thống là không khả thi. Do đó, "hạm đội muỗi" của Iran được phát triển cho lối đánh du kích trên biển, tận dụng lợi thế địa hình khi không có tuyến đường thay thế nào cho các tàu đang kẹt bên trong và ngoài eo biển Hormuz.

Xuồng cao tốc Iran có thể đạt tốc độ 150-180 km/h, mang được nhiều loại vũ khí, trong đó có tên lửa hành trình diệt hạm. Lực lượng này có thể triển khai từ nhiều hướng, đồng loạt phóng tên lửa để gây khó khăn cho nỗ lực đánh chặn của đối phương.

Hỏa lực của một nhóm xuồng cao tốc thường tương đương hoặc nhiều hơn tàu mặt nước truyền thống, nhưng khả năng phân tán cao khiến chúng khó bị tấn công và vô hiệu hóa hơn nhiều.

"Số lượng chiến hạm cần để bảo vệ hoạt động vận tải trong khu vực sẽ là rất lớn và tiêu tốn nguồn lực khổng lồ", Sidharth Kaushal, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nêu quan điểm.

Iran hồi năm 2015 tổ chức diễn tập tấn công mục tiêu giả định, mô phỏng tàu sân bay lớp Nimitz của Mỹ bằng xuồng cao tốc. Động thái được đánh giá là nhằm chuẩn bị cho xung đột trên biển với Mỹ trong tương lai, với kịch bản phong tỏa eo biển Hormuz.

Các xuồng cao tốc cùng phương tiện mặt nước không người lái (USV) của Iran được đánh giá là tương đối kín đáo. Chúng không cao hơn đáng kể so với mặt nước, khiến radar cảnh giới trên chiến hạm chỉ phát hiện được ở khoảng cách tương đối gần.

"Hải quân IRGC còn dùng phương tiện ngụy trang thành tàu dân sự trong các hoạt động bí mật, như rải thủy lôi, gây thêm phức tạp cho nỗ lực theo dõi. Chiến thuật này nhằm bào mòn đối phương, thay vì hướng tới hoặc giành chiến thắng trong một trận đánh mang tính quyết định trên biển", các chuyên gia tại Viện Hudson, có trụ sở tại Mỹ, cho biết trong báo cáo công bố gần đây.

Giới chuyên gia Mỹ cho rằng Iran thiết kế và chế tạo các phương tiện thuộc "hạm đội muỗi" với chi phí ở mức phải chăng, tránh được lệnh trừng phạt và dễ thay thế trong xung đột.

"Cách tiếp cận này giúp họ có thể tấn công tàu nước khác với chi phí tương đối thấp, trong khi vẫn uy hiếp khí tài và phương tiện giá trị cao của đối phương, khiến nền kinh tế hàng hải toàn cầu đối mặt rủi ro", báo cáo của Viện Hudson có đoạn.

Theo chiến lược tác chiến hàng hải nhiều lớp, Iran còn bố trí loạt bệ phóng tên lửa diệt hạm ở vùng đồi núi dài hàng trăm km dọc bờ biển phía nam. Các trận địa tên lửa đều có tính di động cao, khiến đối phương khó phá hủy được chúng.

CNN hồi đầu tháng 4 dẫn các nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực tiến công đáng kể. Lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ không tập trung tấn công khí tài phòng thủ bờ biển.

"Hạm đội xuồng cao tốc Iran khiến đối phương không thể chắc chắn rằng vành đai phòng thủ là kín tuyệt đối. Khi kết hợp với lực lượng tên lửa bờ, IRGC sẽ tạo ra vấn đề đáng kể với quân đội Mỹ", Nick Childs, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), cho biết.

Childs nhận định các vụ tập kích gây thiệt hại cho tàu hàng gần đây thường do tên lửa và UAV Iran. Tuy nhiên, điều gây lo ngại nhất vẫn là thủy lôi và xuồng tốc độ cao.

"Iran không cần gây ra nhiều thiệt hại, mà chỉ cần đủ để các hãng bảo hiểm và chủ tàu không muốn mạo hiểm cho phương tiện đi qua eo biển Hormuz", Kaushal kết luận.

Tin Gốc: Vnexpress

Các nhà hoạt động PETA ngày 6/5 đội sừng bò giả, chặn lối vào trụ sở PepsiCo ở Purchase, New York, vào thời điểm tập đoàn này tổ chức đại hội cổ đông thường niên.

PETA là một trong những tổ chức bảo vệ quyền động vật lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới. Tổ chức này nổi tiếng với nhiều chiến dịch kêu gọi bảo vệ quyền động vật, song vấp tranh cãi vì cách làm đôi khi cực đoan, phản cảm.

Video ghi lại sự việc cho thấy nhóm biểu tình nhét chân vào các khối bê tông để giữa đường, sau đó đổ máu giả xuống đường, hô khẩu hiệu "Pepsi hưởng lợi, bò phải trả giá!", ngăn các phương tiện đi qua.

Nhóm nhà hoạt động không chịu rút lui ngay cả khi cảnh sát có mặt tại hiện trường và yêu cầu họ chấm dứt biểu tình. Lính cứu hỏa sau đó được điều tới để khoan phá các khối bê tông khỏi chân những người biểu tình.

Một số người được đưa lên xe cứu thương bằng cáng. 6 người biểu tình bị bắt với các cáo buộc hủy hoại tài sản, gây rối trật tự.

Cuộc biểu tình nhằm phản đối PepsiCo mua đường từ các đối tác và nhà cung cấp nước ngoài mà PETA cho rằng đã đánh đập, quất roi đàn bò và buộc chúng kéo xe mía quá tải dưới thời tiết nắng nóng.

Tranh cãi bắt nguồn từ một nghị quyết cổ đông do PETA đệ trình, yêu cầu tập đoàn công bố báo cáo nêu rõ chuỗi cung ứng của họ có tuân thủ Chính sách Phúc lợi Động vật Toàn cầu hay không.

PETA trình nghị quyết này tại đại hội cổ đông thường niên của PepsiCo ngày 6/5. Các cổ đông PepsiCo đã bác bỏ nghị quyết, vốn chỉ nhận được 8,8% số phiếu ủng hộ.

Tổ chức này gọi tỷ lệ trên là thấp bất thường và tuyên bố tiếp tục đệ trình nghị quyết. Trả lời yêu cầu bình luận, PepsiCo cho biết tập đoàn "tin vào việc đối xử nhân đạo với động vật", đồng thời hướng tới đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng, khách hàng và các bên liên quan về những tiêu chuẩn cao trong phúc lợi động vật.

Tin Gốc: Vnexpress