Việt Nam sau khi phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật (CRPD) đã từng bước hoàn thiện pháp luật tiệm cận chuẩn mực quốc tế, với nền tảng là Luật Người khuyết tật 2010 và Hiến pháp 2013, qua đó xác lập nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và bảo đảm quyền tiếp cận trong các lĩnh vực cơ bản.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi tiếp tục cải cách.
Pháp luật Việt Nam đã thiết lập nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người khuyết tật trước các hành vi xâm phạm. Hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng đáng kể, bao gồm trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ giáo dục thông qua miễn giảm học phí, học bổng.
Bên cạnh đó, giáo dục hòa nhập được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp ngày càng nhiều trẻ khuyết tật có cơ hội học tập trong môi trường phổ thông. Ngoài ra các quy định về tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công, đặc biệt trong môi trường số, đã bắt đầu được triển khai.
Những thành tựu này là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập khung chính sách và thể chế. Tuy nhiên phần lớn các kết quả vẫn dừng ở mức định hình chính sách, trong khi việc triển khai trên thực tế chưa đồng bộ. Nhiều công trình công cộng chưa bảo đảm tiêu chuẩn tiếp cận, nguồn lực dành cho giáo dục hòa nhập còn hạn chế.
Bên cạnh các thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể.
Trước hết, cơ chế giám sát và chế tài còn yếu dẫn đến tình trạng nhiều quy định về tiếp cận công trình công cộng không được thực hiện đầy đủ, những tòa nhà thiếu đường dốc, thang máy hoặc hệ thống chỉ dẫn phù hợp. Điều này làm cho pháp luật có nguy cơ trở thành “luật trên giấy”.
Thứ hai, các cơ quan và doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ rõ ràng trong việc điều chỉnh môi trường làm việc, học tập hoặc dịch vụ để phù hợp với người khuyết tật. Thứ ba, chính sách hiện nay vẫn thiên về trợ cấp hơn là phát triển năng lực; các hỗ trợ về đào tạo nghề, khởi nghiệp và tiếp cận tín dụng còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc.
Thứ tư, sự thiếu liên kết liên ngành giữa giáo dục, y tế và lao động khiến quá trình hỗ trợ bị gián đoạn. Ví dụ, người khuyết tật có thể được học hòa nhập nhưng sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm.
Cuối cùng, định kiến xã hội vẫn là rào cản lớn khi nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực và bị hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động. Những hạn chế này cho thấy pháp luật Việt Nam hướng tới đảm bảo và tạo cơ hội bình đẳng cho người khuyết tật song sự công bằng thực chất vẫn chưa đạt được.
Cần luật hóa rõ ràng yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh môi trường làm việc, học tập và dịch vụ (ví dụ: phần mềm đọc màn hình, bàn ghế chuyên dụng). Đồng thời bảo đảm các công trình và sản phẩm được thiết kế để tất cả mọi người đều có thể sử dụng ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm. Đây là điều kiện then chốt để chuyển từ “có quyền trên giấy” sang “có khả năng thực hiện quyền”.
Phát triển hạ tầng và khả năng tiếp cận, luật hóa tiêu chuẩn bắt buộc, tăng cường kiểm tra và áp dụng chế tài nghiêm minh. Đồng thời cần mở rộng khả năng tiếp cận trong môi trường số, bảo đảm các nền tảng như dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng và giáo dục trực tuyến đều thân thiện với người khuyết tật.
Về công nghệ hỗ trợ, Nhà nước cần có chính sách trợ giá thiết bị hỗ trợ như xe lăn điện, máy trợ thính, phần mềm đọc màn hình. Cần khuyến khích phát triển công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tiếp cận thông tin.
Việc tích hợp công nghệ vào giáo dục và việc làm cũng giúp người khuyết tật nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ cấp.
Về hoàn thiện an sinh xã hội, cần điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với chi phí sống và “chi phí khuyết tật”, mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế sang phục hồi chức năng và thiết bị hỗ trợ, cả phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiếp cận. Điều này giúp chuyển từ bảo đảm tối thiểu sang tạo nền tảng phát triển năng lực.
Cần có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, xây dựng quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Những giải pháp này còn nâng cao phẩm giá và vị thế xã hội của người khuyết tật.
Cuối cùng, cần hoàn thiện cơ chế chống phân biệt đối xử thông qua việc bổ sung các chế tài cụ thể đối với hành vi kỳ thị. Tập trung đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng và ghi nhận năng lực của người khuyết tật. Tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, phát triển công tác xã hội chuyên nghiệp…
Đoạn clip ghi lại việc tài xế Việt Nam chở con gái 5 tuổi đi làm cùng - Video: Nhân vật cung cấp
Những ngày qua, đoạn clip ghi lại việc một tài xế Việt Nam chở con gái 5 tuổi đi làm cùng được nhiều người chia sẻ trên mạng xã hội. Không chỉ gây chú ý trong nước, đoạn clip đáng yêu này còn xuất hiện trên nhiều kênh truyền hình lớn của Hàn Quốc.
Theo clip từ camera hành trình ghi lại ngày 20-4, nam hành khách người Hàn Quốc bất ngờ nhìn xuống ghế sau thì phát hiện trên xe còn có một người khác. Đó là một cô bé khoảng 5 - 6 tuổi.
Người đàn ông vui vẻ, bật cười và rồi nói "Xin chào" bằng tiếng Hàn. Đáp lại, cô bé cũng lễ phép vẫy tay và nói: "Con chào bác".
Cô bé là con gái 5 tuổi của tài xế, được bố đưa theo đi làm. Suốt hành trình, em ngồi im lặng để tránh làm phiền khách. Khi biết chuyện, vị khách không khó chịu mà còn vui vẻ và lì xì cho cô bé trước khi xuống xe.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, anh Đặng Văn Dần (33 tuổi, quê Tuyên Quang) xác nhận anh là tài xế lái xe trong đoạn clip trên. Nam tài xế cho hay anh đã biết đoạn clip của anh xuất hiện trên các kênh truyền thông Hàn Quốc. "Trước đó một số bên đài truyền hình Hàn Quốc đã chủ động liên lạc, xin phép sử dụng video", anh nói.
Kể lại sự việc, anh Dần cho biết mình có lịch đưa vị khách Hàn từ Hà Nội đến Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh công tác. Chuyến đi bắt đầu lúc 6h40 để khoảng hơn 8h ông kịp giờ làm việc.
"Lúc đó con chưa đến giờ học, vợ lại đi làm sớm không có ai trông con nên tôi phải đưa con đi làm cùng", anh nói.
Trước khi lên xe, người đàn ông để con ngồi ở hàng ghế phía sau, không quên dặn: "Lúc khách lên thì con không được nói gì nhé".
Vâng lời bố, cô bé ngồi im lặng gần hết hành trình. Vị khách người Hàn Quốc lên xe cũng không hề hay biết cho đến khi ông phát ra tiếng động phía sau lúc khoảng 7h50.
Khi vị khách phát hiện ra có em bé trên xe, anh Dần cũng có một chút lo lắng khách sẽ không thích. Anh kể trước khi xuống xe, vị khách người Hàn đã lì xì cho cô bé.
"Mình vui và hạnh phúc vì gặp được khách vui vẻ và hiểu cho hoàn cảnh của mình. Điều quan trọng nhất là họ có trải nghiệm tốt trong chuyến đi, không thấy khó chịu", anh kể.
Sau khi sự việc được nhiều người quan tâm, anh Dần có liên hệ lại với vị khách người Hàn thì được biết ông đã trở về Hàn Quốc. Ông cảm thấy thoải mái khi sự việc được nhiều người quan tâm và hứa rằng khi trở lại Việt Nam nhất định sẽ tới thăm lại gia đình anh.
Kể thêm về hoàn cảnh của mình, anh Dần cho hay gia đình quê ở Tuyên Quang. Anh làm nghề lái xe chừng 2 năm, đang cùng vợ xuống Hà Nội mưu sinh. Họ thuê trọ ở khu Long Biên (Hà Nội).
"Vợ tôi làm công nhân ở Khu công nghiệp Sài Đồng, thời gian cố định nên bắt buộc 1 trong 2 phải làm công việc linh hoạt thời gian để còn đưa đón, chăm con", anh nói.
Mỗi ngày, nam tài xế bắt đầu công việc từ 8h sáng. Sau khi đưa đón con đi học xong, anh bật ứng dụng chạy xe công nghệ hoặc có khách đặt thì bắt đầu chạy xe. Đôi lúc có hành khách đặt chuyến sớm, anh đành phải cho con đi làm cùng.
Về chiếc ô tô 7 chỗ đang sử dụng, anh Dần cho biết mỗi tháng 2 vợ chồng vẫn phải trả góp. Mỗi ngày, họ luôn nỗ lực để cố gắng vun vén, chi tiêu tiết kiệm để cuộc sống ổn định.
"Khi vợ về hoặc có người chăm sóc con là mình lại ra xe chạy" , anh Dần nói.
Người đi đường qua giao lộ Pasteur - Võ Thị Sáu (TP.HCM) những ngày qua khá thích thú với hình ảnh thầy giáo Tây dạy học cho cô bé bán vé số ngay trên vỉa hè, và người mẹ cạnh bên chăm chú dõi theo cô con gái nhỏ của mình học.
Người thầy tên Christopher (35 tuổi), với tên thường gọi là Chris, đến từ Anh và đã qua Việt Nam công tác một năm nay. Còn cô học trò tên Thanh Hiền (9 tuổi) cùng mẹ là chị Mai Anh (44 tuổi) đã bán vé số tại khu vực đó được vài năm rồi.
Một lần đi ngang đoạn đường này, Chris tình cờ thấy cô gái nhỏ cùng mẹ đang chăm chú làm bài dưới ánh đèn giao thông.
Hình ảnh đó khiến anh xúc động và lóe lên ý nghĩ phải làm gì đó giúp cô bé ấy học tốt hơn. Vì vậy anh đã ngỏ ý muốn dạy bé tiếng Anh và hai mẹ con đã đồng ý.
Bài viết về câu chuyện ấm áp này của Tuoi Tre News nhận được hàng trăm ngàn lượt xem, tương tác và bình luận trên Facebook. Nhiều độc giả nước ngoài bày tỏ sự xúc động và ngưỡng mộ trước hành động của Chris.
Nhiều bạn đọc ca ngợi lòng tốt của anh, trong khi một số khác chia sẻ những trải nghiệm tương tự khi từng giúp trẻ em Việt Nam luyện tiếng Anh.
"Anh là một người đàn ông tuyệt vời", một độc giả tên Yuki Chan từ Tokyo (Nhật Bản) viết. Nột bạn đọc khác nhận xét hành động này "quá tuyệt vời".
"Thật ngọt ngào. Thế giới cần nhiều người như anh ấy hơn", một độc giả chia sẻ. Grace David từ Maryland bình luận: "Thật quý giá. Đây mới chính là cuộc sống!".
"Tôi đã rơi nước mắt vì hành động đẹp này. Cảm ơn vì lòng tốt của anh", một bạn đọc viết.
Từ câu chuyện của Chris, một độc giả tên Edith Giraudo chia sẻ quan điểm sống: "Khi bạn muốn làm điều tốt cho người khác, bạn không cần một tổ chức từ thiện. Chỉ cần bắt đầu từ những người xung quanh mình".
"Đó chính là điều thế giới nên có", một độc giả nước ngoài khác viết.
Như để ca ngợi hành động tốt bụng của anh Tây, một độc giả ví von: "Một sự dìu dắt có giá trị hơn tất cả".
Nhiều bạn đọc kêu gọi lan tỏa hành động đẹp này vì quá xúc động. "Hãy lan tỏa năng lượng tích cực này", một độc giả chia sẻ.
"Chúng tôi hy vọng sẽ thấy nhiều người tử tế và tốt bụng hơn nữa, dù là khách du lịch hay người nước ngoài làm việc tại đây, để hướng dẫn và giúp đỡ trẻ em nhiều hơn", một bạn đọc khác bình luận.
Một số bạn đọc cũng chia sẻ trải nghiệm từng giúp người Việt luyện tiếng Anh khi sinh sống tại Việt Nam.
"Tôi đã sống ở TP.HCM nhiều năm trước và thường đến công viên Lê Văn Tám vào buổi sáng. Nhiều lần tôi được người lớn và sinh viên đến nhờ luyện tiếng Anh và tôi rất vui khi giúp họ", Scott Fries kể lại.
Một bạn đọc nước ngoài khác cho biết anh từng làm việc tại Vũng Tàu và thường ở khách sạn trước khi lên đường ra khơi. Anh thường ngồi trước quán nước gần đó và giúp hai con của chủ quán luyện tiếng Anh.
Maja Julia, sống tại Bern, cũng chia sẻ kỷ niệm đáng nhớ ở Hà Nội khi được các em nhỏ quanh hồ Hoàn Kiếm nhờ dạy tiếng Anh. Dù giao tiếp còn khó khăn, nhưng họ vẫn tạo nên một kỷ niệm đẹp cùng nhau.
Thanh Hiền có ba chị em gái. Chị đầu 25 tuổi đã lập gia đình, chị thứ hai 16 tuổi không may bị động kinh nên lúc tỉnh lúc mê và cũng theo mẹ đi bán vé số. Hiền là út đang học lớp 3, ban ngày đi học, tối về theo mẹ ra đường vì để con ở nhà một mình người mẹ không an tâm. Ba Hiền hồi trước dịch COVID-19 làm tài xế cho một hãng xe công nghệ, nhưng sau dịch bị mất việc và hiện đang chạy xe ôm truyền thống.
Chị Mai Anh nói điều làm mình áy náy nhất là để các con còn nhỏ đã phải theo mẹ đội nắng mưa bươn chải ngoài đường. Nhưng những đứa trẻ dường như biết hoàn cảnh khó khăn của gia đình nên cũng rất vui vẻ mỗi khi làm bạn đồng hành cùng mẹ.
Siu H'tam sinh ra trong một gia đình người Jrai ở xã Ia Dơk, huyện Đức Cơ. Bố em, anh Rơ Mah Nam, 42 tuổi, trước làm cán bộ xã. Từ năm 2025, khi xã sáp nhập theo Nghị định 178, anh nhận trợ cấp nghỉ việc rồi về làm rẫy. Mẹ em, chị Siu H'ơch, phải cắt cụt một chân sau bạo bệnh 10 năm trước nên chỉ quanh quẩn lo nội trợ. Thu nhập của cả nhà phụ thuộc vào rẫy cà phê.
Đầu năm 2026, H'tam liên tục sốt cao, đau nhức xương khớp về đêm. Sau thời gian tự mua thuốc uống không giảm, gia đình đưa em đến Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai, rồi chuyển tuyến vào Bệnh viện Nhi đồng 2, TP HCM. Bác sĩ chẩn đoán em mắc ung thư máu (bạch cầu cấp dòng lympho B). Phác đồ điều trị dự kiến kéo dài gần ba năm.
"Nghe hai chữ ung thư, vợ chồng tôi bủn rủn, suy sụp nhưng quyết định giấu con", anh Nam kể. Tuy nhiên, qua những lần tình cờ nghe bố mẹ bàn bạc về chi phí điều trị lấy từ khoản tiền trợ cấp nghỉ việc, H'tam dần biết chuyện.
Trong chuyến xe khách vào TP HCM nhập viện, nhìn mẹ trở mình vì vết thương ở chân đau nhức, H'tam nói với bố mẹ rằng em thấy mình là một gánh nặng, xin được về nhà và khuyên bố mẹ sinh em bé khác thay vì chữa trị cho em. Nghe con nói, anh Nam cho biết hai vợ chồng chỉ biết im lặng.
Đầu tháng 4, H'tam trải qua đợt hóa trị đầu tiên khiến cơ thể suy kiệt, nôn ói và rụng tóc. Có lúc đau đớn, cô bé 12 tuổi lại hỏi lý do bố mẹ sinh mình ra. "Con là sinh mạng của bố mẹ", anh Nam xoa đầu con gái nói.
Đến đợt vào thuốc thứ hai, chị H'ơch về quê, anh Nam ở lại viện một mình chăm con. Hàng ngày, anh cho con xem video, kể chuyện bản làng để con quên mệt mỏi, động viên con sớm khỏe để về đi học. Dần dần, H'tam chịu ăn uống và bắt đầu đáp ứng phác đồ.
Tuy nhiên, gia đình đang đối mặt với khó khăn lớn về kinh tế. Khoản tiền tiết kiệm và trợ cấp hơn 50 triệu đồng đã cạn. Chi phí các xét nghiệm ban đầu hết 12 triệu đồng, chưa kể một số thuốc đặc trị giá 20 triệu đồng mỗi mũi tiêm. Trong lúc bế tắc, người bố 42 tuổi cho biết đang rao bán căn nhà mái tôn - tài sản cuối cùng ở quê để tiếp tục chữa trị cho con.
"Chỉ cần còn được thấy con, vợ chồng tôi cỡ nào cũng cố", anh Nam nói.
