Đây là thông tin được chia sẻ tại hội thảo khoa học với chủ đề “Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống”, do Hội Thấp khớp học Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 11 và 12-4 tại Hà Nội và TP.HCM.
Sự kiện có sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế cập nhật các thông tin về nhận thức, chẩn đoán và điều trị căn bệnh tự miễn phức tạp này.
Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay lupus ban đỏ hệ thống là bệnh tự miễn mạn tính, có thể gây viêm và tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, từ da, khớp đến thận, thần kinh, tim mạch… với nguy cơ đe dọa tính mạng.
Tỉ lệ mắc bệnh ở phụ nữ cao gấp 9 lần nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 15 – 45. Bác sĩ Hùng cho hay trong vài thập niên qua, điều trị lupus đã có nhiều tiến bộ, giúp giảm tỉ lệ tử vong và cải thiện thời gian sống. Tuy nhiên, việc quản lý và điều trị bệnh vẫn còn không ít khó khăn.
Một trong những rào cản lớn nhất là triệu chứng của lupus rất đa dạng, không điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Người bệnh có thể khởi phát với những biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, đau khớp, nổi ban da… nên thường đi khám ở nhiều chuyên khoa khác nhau trước khi được chẩn đoán chính xác.
Hành trình của một bệnh nhân lupus thường kéo dài, đi qua nhiều tuyến khám chữa bệnh trước khi đến được cơ sở chuyên sâu. Trong giai đoạn đầu, bệnh nhân có thể gặp bác sĩ nội khoa, da liễu, thần kinh, tim mạch, hô hấp… và chỉ một tỉ lệ nhỏ (dưới 10%) được chẩn đoán sớm ngay từ đầu.
“Có những trường hợp mất vài tháng, thậm chí vài năm mới được xác định bệnh. Trong khi đó, chỉ cần chậm trễ khoảng 6 tháng, lupus đã có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng, khó hồi phục”, bác sĩ Hùng cho biết.
Bác sĩ Hùng cũng cho hay hiện có tình trạng lạm dụng xét nghiệm miễn dịch trong chẩn đoán lupus. Thực tế, xét nghiệm đóng vai trò quan trọng nhưng không thể là yếu tố duy nhất để kết luận bệnh. Việc chỉ định tràn lan các xét nghiệm kháng thể tự miễn không chỉ gây tốn kém cho người bệnh mà còn tạo áp lực lên hệ thống bảo hiểm y tế.
“Để kiểm soát tốt lupus ban đỏ hệ thống, cần một chiến lược toàn diện, bao gồm chẩn đoán sớm, điều trị hiệu quả, quản lý lâu dài và phối hợp đa chuyên khoa”, bác sĩ Hùng nhận định.
Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Lan, Chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam, cho biết lupus là bệnh lý có thể ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể, làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được kiểm soát tốt.
Trước đây, điều trị lupus chủ yếu dựa vào các thuốc ức chế miễn dịch, trong khi lựa chọn điều trị mới còn hạn chế.
“Tuy nhiên mới đây đã có thuốc sinh học đầu tiên được Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống. Việc bổ sung liệu pháp mới này mở ra cơ hội điều trị theo hướng cá thể hóa, giúp kiểm soát hoạt động bệnh tốt hơn, giảm tổn thương cơ quan và hướng tới mục tiêu lui bệnh.
Điều quan trọng là chúng ta cần cập nhật kiến thức, áp dụng các tiến bộ mới và đặt người bệnh ở trung tâm của quá trình điều trị”, PGS.TS Lan nhấn mạnh.
Ngày 6-5, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) thông tin về tình trạng sức khỏe của bé trai N.G.K. (sinh năm 2024) bị mẹ ruột và người tình bạo hành tại xã Hòa Hiệp (TP.HCM).
Sau những ngày giành giật sự sống, hiện sức khỏe của bé đã dần ổn định và vượt qua cơn nguy kịch. Bé đã có thể ăn uống bình thường, các vết thương, sây sát trên cơ thể cũng từng ngày hồi phục.
Điều khiến các y, bác sĩ và nhân viên y tế cảm thấy ấm lòng hơn cả là sự thay đổi trong tinh thần của bé. Bé đã bớt quấy khóc, dần lấy lại cảm giác an toàn.
Bé bắt đầu chơi đùa với những món đồ chơi nhỏ, có thể tương tác và đáp lại sự quan tâm, chăm sóc của các nhân viên y tế.
Hiện bé đang được các y, bác sĩ theo dõi, điều trị tại khoa ngoại tổng hợp Bệnh viện Nhi đồng 1, dự kiến chưa cần phẫu thuật.
Trước đó, bé K. được các bác sĩ chẩn đoán đa chấn thương với các tổn thương dập lách, dập gan, đứt tụy, tổn thương thận; gãy cũ xương cẳng tay trái kèm thiếu máu mạn tính và rối loạn đông máu.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, tối 5-5, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Thị Thanh Trúc (33 tuổi) và Danh Chơn (30 tuổi, cùng trú xã Hòa Hiệp) để điều tra về hành vi "cố ý gây thương tích".
Trúc và Chơn được xác định là hai người bạo hành nghiêm trọng cháu N.G.K. (sinh năm 2024, con ruột của Trúc) phải vào viện cấp cứu.
Theo điều tra, chiều 2-5, Công an xã Hòa Hiệp (TP.HCM) tiếp nhận tin báo của người dân về việc một phụ nữ có hành vi đánh đập con nhỏ tại nhà thuê ở ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp.
Khi lực lượng chức năng có mặt, cháu K. được phát hiện trong tình trạng nguy kịch, toàn thân có nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách, lơ mơ, phản ứng chậm.
Nạn nhân lập tức được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) tiếp tục điều trị.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an xã Hòa Hiệp xác minh, làm rõ vụ việc.
Bước đầu cơ quan công an xác định Trúc và Chơn chung sống như vợ chồng, đã nhiều lần dùng cây tre đánh bé trai.
Riêng chỉ trong ngày 2-5, cháu K. đã bị đánh nhiều lần vào chân, lưng và đầu. Dù phát hiện bé trai chảy máu, hai người vẫn không đưa K. đi cấp cứu kịp thời.
Người phụ nữ sống ở Đống Đa không nhớ mình đã ngồi im bao lâu trong phòng khám, hình ảnh đứa con lớn lên thiếu mẹ hiện ra không dứt. Nhưng tinh thần thép được rèn qua 20 năm một mình bươn chải ở Hà Nội sớm giúp cô tự sốc lại bản thân. Thay vì chìm vào câu hỏi "Tại sao lại là mình?", Linh chọn cách nhìn đây là bài kiểm tra, không phải bản án.
"Cứ ba tháng tôi tái khám một lần, xem nó như căn bệnh mạn tính để sống chung, chứ không phải để ủ rũ hay trách móc", cô nói, thêm rằng 6 năm trôi qua vẫn sống khỏe mạnh.
Khác với Linh, Ánh Hoa đối mặt với ung thư máu từ năm 12 tuổi. Trải qua những ngày tháng tuổi thơ gắn liền với giường bệnh cùng hóa chất và nỗi sợ hãi, Hoa quyết định thay đổi tâm thế. Cô coi mỗi đợt truyền thuốc là một cuộc chiến nhỏ cần chinh phục. Sau gần 15 năm kiên trì, cô nhận kết quả đẩy lui bệnh hoàn toàn và hiện là thành viên tích cực của Sáng kiến Ung thư Muối.
Tại Việt Nam, theo số liệu GLOBOCAN 2022, mỗi năm có khoảng 180.480 ca ung thư mới và 120.184 ca tử vong, biến ung thư thành gánh nặng y tế hàng đầu. Song song gánh nặng thể chất là một cuộc khủng hoảng tâm lý âm thầm. Như nghiên cứu của Bệnh viện Quân y 103 trên 264 bệnh nhân tại khoa Ung bướu cho thấy gần 58% người bệnh bị trầm cảm.
Với nhóm trẻ tuổi, hệ quả còn nặng nề hơn. Nghiên cứu của Đại học Quốc gia Singapore trên 20.000 bệnh nhân cho thấy nhóm 25 đến 30 tuổi có nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý suốt đời cao hơn ngay cả sau khi bệnh thuyên giảm, và nhóm từ 15 đến 19 tuổi có nguy cơ tự tử cao hơn đáng kể so với dân số chung.
Bác sĩ Nguyễn Thị Diễm Hương, Phòng khám Hỗ trợ điều trị Ung thư, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết những bệnh nhân vượt xa tiên lượng ban đầu thường có chung một đặc điểm là họ không coi ung thư là án tử hình.
"Họ xem đó là một chặng đường cần vượt qua, từ đó giữ được tâm lý thảnh thơi và năng lượng tích cực ngay cả trong những giai đoạn điều trị nặng nề nhất", bà nói.
Về mặt sinh học, các nghiên cứu ghi nhận nhóm bệnh nhân này thường duy trì hoạt động miễn dịch tốt hơn, đặc biệt ở tế bào diệt tự nhiên và tế bào lympho T. Ngược lại, bệnh nhân trầm cảm, lo âu kéo dài thường ít tuân thủ phác đồ, bỏ tái khám, khiến bệnh tiến triển nặng hơn và tiên lượng kém hơn.
Y học hiện đại cũng đang thay đổi bức tranh tổng thể. Một số loại ung thư như tuyến giáp, vú, tiền liệt tuyến và đại tràng, nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, có tỷ lệ sống trên 5 năm vượt 90%. Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, nhấn mạnh rằng ngưỡng 5 năm là mốc quan trọng vì tế bào ung thư thường di căn mạnh nhất trong 2-3 năm đầu. Qua mốc đó, ngay cả khi tái phát, bệnh nhân vẫn có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện kịp thời.
Tuy nhiên, bác sĩ Ngô Văn Tỵ, Khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đưa ra cảnh báo sự lạc quan không nên được áp dụng như một công thức chung. Nhiều loại ung thư vẫn tiến triển nhanh, có thể tái phát và tiên lượng hạn chế. Kỳ vọng thái quá đôi khi dẫn đến trì hoãn những quyết định điều trị quan trọng.
"Và sống lâu hơn không tự động nghĩa là 'sống tốt hơn', khi nhiều bệnh nhân phải đánh đổi bằng tác dụng phụ kéo dài, chi phí điều trị lớn và áp lực tâm lý triền miên. Mỗi bệnh nhân cần được đánh giá rất cá thể hóa, không thể mặc định", ông nói.
Chuối là loại trái cây giàu dinh dưỡng, đặc biệt chứa nhiều kali có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng Aviv Joshua (Mỹ), chuối cũng chứa lượng đường tự nhiên nên có thể làm tăng đường huyết. Mức độ tăng này phụ thuộc nhiều vào khẩu phần ăn và độ chín của chuối.
Một quả chuối chín cỡ trung bình có chỉ số đường huyết GI khoảng 51 (thấp), nhưng chỉ số tải lượng đường huyết là 13 (ở mức trung bình). Khi chuối chín, tinh bột chuyển hóa thành đường, làm tăng chỉ số GI. Theo đó, chuối xanh (chưa chín) có GI thấp nhất (30 - 40), giúp đường huyết ổn định hơn. Ngược lại, chuối quá chín có GI cao nhất (65-70), khiến đường huyết tăng nhanh hơn.
Để thưởng thức chuối mà không gây tăng đột biến đường huyết, chuyên gia Joshua đưa ra lời khuyên đơn giản sau đây:
Chọn chuối xanh hoặc chưa chín: Hàm lượng tinh bột kháng cao trong chuối xanh giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, giữ chỉ số GI thấp.
Lưu ý khẩu phần: Chọn quả nhỏ hơn hoặc chia nhỏ quả lớn để ăn rải rác trong ngày.
Kết hợp thực phẩm: Ăn chuối cùng protein, chất xơ hoặc chất béo lành mạnh (như các loại hạt, sữa chua, yến mạch) để trì hoãn sự tăng đường huyết.
Bảo quản lạnh: Giữ chuối trong tủ lạnh giúp làm chậm quá trình chín, trì hoãn việc chuyển hóa tinh bột thành đường và duy trì chỉ số GI thấp.
Đối với người tập thể dục, chuối là lựa chọn phổ biến vì carbohydrate cung cấp nguồn năng lượng nhanh chóng, còn kali hỗ trợ chức năng cơ bắp.
Hiệp hội Tiểu đường Mỹ khẳng định: Đối với hầu hết mọi người (kể cả người bệnh tiểu đường), chuối hoàn toàn có thể là một phần trong chế độ ăn uống cân bằng nếu bạn chú ý đến độ chín, khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm đi kèm, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
