Nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nutrients đã phát hiện ra cách vô cùng đơn giản để tăng lợi ích của ớt lên gấp hàng trăm lần, chỉ bằng cách kết hợp với các loại rau, lá quen thuộc.
Viêm mạn tính thường phát triển âm thầm, không có các triệu chứng đáng chú ý. Tuy nhiên, theo thời gian, nó có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như tiểu đường loại 2, bệnh tim, béo phì, viêm khớp và thậm chí cả ung thư.
Ngoài ớt vốn nổi tiếng với đặc tính chống viêm, một số loại thực vật khác cũng có tác dụng này. Nhằm tìm hiểu xem liệu kết hợp chúng với nhau có tăng cường khả năng chống viêm hay không, các nhà khoa học tại Đại học Tokyo (Nhật Bản) đã tập trung vào ớt, rau bạc hà, lá khuynh diệp, hoa bia và gừng.
Họ đã tiến hành thử nghiệm trên các các tế bào miễn dịch của chuột được gây ra tình trạng viêm. Sau đó họ xử lý các tế bào này bằng capsaicin từ ớt, menthol từ rau bạc hà, 1,8-cineole từ lá khuynh diệp, và β-eudesmol từ hoa bia và gừng, thử nghiệm từng hợp chất riêng lẻ cũng như kết hợp với nhau.
Kết quả đã phát hiện điều bất ngờ: Kết hợp các loại thực vật này với nhau có thể tạo ra tác dụng chống viêm mạnh hơn rất nhiều so với khi sử dụng riêng lẻ. Đặc biệt, sự kết hợp giữa ớt và bạc hà hoặc lá khuynh diệp có thể làm tăng đáng kể khả năng chống viêm nhờ tác động hiệp đồng.
Cụ thể, tác dụng chống viêm của capsaicin trong ớt tăng gấp 700 lần khi kết hợp với menthol trong rau bạc hà và tăng gấp 150 lần khi kết hợp với hợp chất 1,8-cineole trong lá khuynh diệp, so với khi dùng riêng lẻ, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Theo các nhà nghiên cứu, rau bạc hà và lá khuynh diệp tác động lên phản ứng viêm thông qua một con đường hóa học khác với con đường của capsaicin trong ớt. Chính vì vậy, khi kết hợp các hợp chất này, chúng có thể bổ sung cho nhau và tạo ra tác dụng chống viêm mạnh hơn.
Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng viêm ngắn hạn là phản ứng bình thường và cần thiết để chống nhiễm trùng hoặc chữa lành vết thương. Tuy nhiên, viêm mạn tính kéo dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, bổ sung đa dạng thực vật như ớt cùng với rau bạc hà vào chế độ ăn có thể là chiến lược giúp giảm viêm lâu dài. Dù vẫn cần thêm nghiên cứu trên người trước khi đưa ra khuyến nghị cụ thể, nhưng phát hiện mới cho thấy sự phối hợp này có thể tạo ra lợi ích sức khỏe mạnh mẽ.
Trao đổi bên lề hội nghị Đánh giá công nghệ y tế diễn ra từ ngày 6 - 7.5, do Bộ Y tế và Đại học Phenikaa (Hà Nội) tổ chức, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết Chính phủ đang giao Bộ Y tế xây dựng các giải pháp giảm đồng chi trả với người bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), giảm chi trả của người bệnh khi khám chữa bệnh.
Với thuốc điều trị, đặc biệt các thuốc có chi phí lớn, những nhóm thuốc có chi phí lớn, đắt đỏ, nhất là nhóm thuốc điều trị ung thư, kể cả các thuốc đã được BHYT chi trả, thì người bệnh cũng khó có khả năng khi thực hiện đồng chi trả. Bộ Y tế kêu gọi doanh nghiệp hỗ trợ một phần cho người bệnh. Ngay cả với các thuốc không phải thuốc đắt tiền, Bộ Y tế cũng khuyến khích các doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ người bệnh.
Về việc mở rộng danh mục thuốc BHYT, bà Trần Thị Trang cho hay hiện các hội đồng họp thẩm định dự kiến trong quý 2 hoàn thành việc thống nhất các thuốc vào danh mục trên tinh thần mở rộng và dự kiến hoàn thiện danh mục bổ sung trong quý 2 năm nay. Bộ Y tế dự kiến bổ sung mới 84 loại thuốc vào danh mục được quỹ BHYT chi trả. Danh mục mới bao gồm khoảng 30 thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, thuốc hóa dược và sinh phẩm. Việc này giúp người bệnh giảm chi phí điều trị đáng kể, đặc biệt là các bệnh hiểm nghèo.
Khi được ban hành, đây là danh mục thuốc BHYT với số lượng lớn nhất bao gồm các thuốc thế hệ mới, sau khoảng 9 năm chưa điều chỉnh danh mục này. Tuy nhiên, với thuốc chi phí lớn, sau khi được bổ sung danh mục, quỹ BHYT chưa thể chi trả 100% quyền lợi.
Bộ Y tế cũng sẽ đánh giá về việc triển khai Thông tư 01/2025 trong đó có quy định cho phép bệnh nhân mắc 62 loại bệnh hiếm, hiểm nghèo được khám chữa bệnh trái tuyến (vượt tuyến) tại các cơ sở y tế cấp chuyên sâu, tuyến tỉnh mà không cần giấy chuyển tuyến, vẫn được hưởng 100% BHYT theo mức hưởng. Qua thực tế triển khai, sẽ sửa đổi danh mục bệnh, nếu bệnh nào tuyến dưới đã thực hiện được tốt, sẽ đưa ra khỏi danh sách này.
Bà Trần Thị Trang đánh giá, thực tế cho thấy sau hơn một năm triển khai, một số bệnh nằm trong nhóm mã bệnh hiểm nghèo được vượt tuyến (như một số ung thư, nhóm bệnh mã C) hầu hết đã được lên tuyến trên, được tiếp cận điều trị. Tuy nhiên, cùng với quyền lợi người bệnh được bảo đảm cũng đồng thời làm tăng mức quá tải tại các bệnh viện cấp chuyên sâu.
Tại hội nghị, các chuyên gia cùng chia sẻ về hiệu quả, việc đảm bảo quyền lợi người bệnh thông qua HTA (Health Technology Assessment - Đánh giá công nghệ y tế).
HTA cung cấp bằng chứng khoa học để hỗ trợ ra quyết định phân bổ nguồn lực y tế, tối ưu hóa chi phí và cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân. Không chỉ đánh giá độ an toàn, HTA còn xem xét hiệu quả chi phí của thuốc hoặc thiết bị mới. HTA giúp cho việc quyết định danh mục thuốc được BHYT chi trả; đánh giá xem một thiết bị y tế mới có hiệu quả hơn phương pháp cũ hay không; phân tích tác động kinh tế khi áp dụng quy trình khám chữa bệnh mới.
Cũng theo bà Trần Thị Trang, HTA giúp công tác đấu thầu mua sắm thuốc có các bằng chứng về kinh tế y tế để có thể ra quyết định; đồng thời thêm thuận lợi trong đàm phán giá, góp phần giảm giá thuốc, thiết bị y tế, bởi HTA cung cấp bằng chứng khoa học về chi phí và hiệu quả. Giá là một yếu tố cần thiết trong mua sắm, nhưng chất lượng và tương xứng với giá cả thì đó là tiêu dùng hiệu quả.
Dầu ô liu, đặc biệt là loại nguyên chất, chứa hàm lượng cao a xít oleic. Đây là loại chất béo không bão hòa đơn có lợi cho tim mạch. Trong bữa ăn hằng ngày, nếu thay mỡ động vật bằng chất béo không bão hòa, chẳng hạn dầu ô liu, có thể giúp cải thiện cholesterol máu và giảm nguy cơ bệnh tim mạch, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Điểm khác biệt lớn của dầu ô liu nguyên chất là chứa nhiều chất chống ô xy hóa polyphenol, có khả năng giảm căng thẳng ô xy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Đây là lợi thế mà nhiều loại dầu tinh luyện, trong đó có dầu đậu nành, thường có ít hơn. Nguyên nhân là do quá trình xử lý công nghiệp làm giảm một phần hợp chất tự nhiên.
Dầu đậu nành thường bị đánh giá không có lợi cho sức khỏe bằng dầu ô liu vì chứa nhiều omega-6. Nạp quá nhiều omega-6 có thể kích thích phản ứng viêm trong cơ thể. Tuy nhiên, hiện tượng này sẽ không xuất hiện nếu nạp omega-6 ở mức vừa phải. Thậm chí, nếu dùng đúng cách còn có lợi cho sức khỏe.
Cụ thể, dầu đậu nành chứa nhiều omega-6 và một lượng nhỏ a xít alpha-linolenic (ALA), một dạng omega-3. Những chất béo này sẽ góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch.
Một yếu tố quan trọng cần xét đến khi so sánh dầu ô liu và dầu đậu nành là nhiệt độ chế biến. Dầu ô liu có điểm bốc khói là 190 - 210 độ C, phù hợp khi nấu ở nhiệt độ vừa, chẳng hạn như áp chảo, xào nhẹ hoặc nướng.
Trong khi đó, dầu đậu nành có điểm bốc khói là 230 – 235°C, phù hợp khi chế biến nhiệt độ cao, chẳng hạn chiên. Dù dùng loại nào, các chuyên gia đều khuyến cáo không nên tái sử dụng dầu chiên quá nhiều lần.
Ngoài yếu tố sức khỏe, hương vị và giá thành cũng rất quan trọng trong đời sống hằng ngày. Dầu ô liu có mùi vị khá đặc trưng, đôi khi hơi nồng hoặc có vị đắng nhẹ. Loại dầu này thường phù hợp với các món rau trộn, món Âu, rau củ nướng hoặc cá áp chảo.
Ngược lại, dầu đậu nành có hương vị trung tính hơn nên dễ kết hợp với nhiều món ăn quen thuộc của người Việt như món xào, chiên hoặc nấu số lượng lớn. Nếu chế biến thức ăn số lượng lớn thì dầu đậu nành sẽ phù hợp hơn vì chi phí thấp hơn, theo Eating Well.
Đó là tình huống được nam sinh viên cho biết khi đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Tại đây, người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên (còn gọi là liệt mặt).
Theo Th.S-BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng y học hiện đại sử dụng thuốc kháng viêm kết hợp y học cổ truyền điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau một thời gian ngắn điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi tốt hơn, ăn uống và sinh hoạt thuận lợi hơn.
Th.S-BS Hoàng Duy Luân thông tin: Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng khá phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Hiện nhiều người vẫn hiểu chưa đúng vì cho rằng bệnh chỉ xảy ra vào mùa đông, mùa hè thời tiết nóng không thể "trúng lạnh". Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Để hạn chế nguy cơ liệt mặt giữa thời tiết nắng nóng, người dân không để điều hòa quá lạnh. Tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt, đầu, gáy. Không tắm khuya. Nên sấy khô đầu sau khi gội. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột và có biện pháp khi phải di chuyển ra vào các khu vực nóng lạnh để tránh sốc nhiệt. Tập luyện thể dục đều đặn. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc. Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress kéo dài.
Theo BS Luân, bệnh tuy không đe dọa tính mạng nhưng nếu chậm điều trị có thể để lại di chứng kéo dài như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng ngoại hình và tâm lý…
Liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong "giai đoạn vàng", điều trị đúng hướng sẽ có khả năng hồi phục cao. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị nội khoa, kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt để tối ưu hiệu quả.
BS Luân khuyến cáo: Trường hợp nam sinh viên nói trên cho thấy liệt mặt có thể xảy ra vào mùa hè, nhất là khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, thói quen nằm phòng điều hòa quá lạnh và người khỏe mạnh cũng có thể gặp biến cố bất ngờ. Giữ cơ thể thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường, tránh môi trường chênh lệch lớn về nhiệt độ phòng và nhiệt độ bên ngoài khi nắng nóng. Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường: mặt mất cân đối; miệng méo lệch sang bên; mất nếp nhăn trán; mắt bên liệt nhắm không kín; uống nước dễ chảy ra ngoài khóe miệng; nói không tròn tiếng; không huýt sáo, không phồng má được; có thể kèm đau tai, ù tai; giảm vị giác ở phần trước lưỡi…
Không tự ý cạo gió, đắp thuốc, hoặc trì hoãn điều trị, tự chữa bệnh tại nhà để tránh những di chứng đáng tiếc. Đặc biệt, bệnh nhân cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân gây liệt mặt, vì cùng bị liệt mặt, méo miệng nhưng nguyên nhân khác cần hướng điều trị kịp thời và phù hợp.
