Chủ tịch Quốc hội đến Rome, bắt đầu thăm Ý

Giao tranh bùng nổ trở lại ở Trung Đông hôm 4/5 sau khoảng một tháng lắng dịu. Mỹ đã điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran.

Đây là một phần trong sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump công bố nhằm dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết các lực lượng trực thuộc sẽ bắt đầu triển khai kế hoạch "Dự án Tự do" theo chỉ đạo từ Tổng thống.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho biết chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm khu vực".

Theo Cooper, hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, thay vì chỉ được dùng để các tàu rời khỏi vịnh Ba Tư. Chiến dịch dự kiến huy động các tàu khu trục, hơn 100 máy bay và khoảng 15.000 binh sĩ.

"Dự án Tự do" được coi là cách Mỹ sử dụng ưu thế về công nghệ giám sát và các hệ thống quân sự hiện đại của mình để phá vỡ vòng phong tỏa của Iran, giúp các tàu hàng lưu thông trở lại qua Hormuz. Theo đó, Mỹ sẽ rà phá thủy lôi dưới mặt nước và sẵn sàng đánh chặn mọi tên lửa, drone của Iran để bảo vệ hành lang hàng hải này.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu bè đi qua Hormuz.

IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.

UAE, quốc gia vốn ủng hộ các biện pháp cứng rắn hơn với Iran, đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở eo biển Hormuz.

Giới chức UAE cho biết đã bắn hạ 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái (UAV) được phóng lên từ lãnh thổ Iran. Lần đầu tiên trong gần một tháng, họ phải phát báo động phòng không, yêu cầu người dân xuống hầm trú ẩn, học sinh quay lại học trực tuyến, hàng loạt chuyến bay cũng bị hủy.

Ngoài khơi, các thủy thủ trên tàu thương mại đã chứng kiến một vụ tấn công bằng UAV nhắm trúng tàu chở dầu JV Innovation treo cờ quần đảo Marshall. Thuyền trưởng cho biết họ bị tập kích khi đang thả neo chờ băng qua eo biển. Thủy thủ trên các tàu lân cận nói rằng họ đã nhìn thấy một vật thể lao vào và ngọn lửa bùng lên trên boong tàu.

Trong bản ghi âm từ buồng lái của con tàu mà Wall Street Journal thu thập được, thuyền trưởng thông báo tàu bị tấn công và đang bốc cháy, đồng thời yêu cầu những tàu khác gần đó giữ khoảng cách an toàn.

Theo công ty an ninh hàng hải Vanguard, một con tàu khác là HMM Namu của Hàn Quốc tiếp tục bị tấn công vào cuối ngày 4/5. Phía UAE cho hay hai UAV Iran đã nhắm vào tàu chở dầu thứ ba thuộc tập đoàn dầu khí quốc gia Adnoc khi con tàu đang băng qua eo biển.

Đáp lại những hành động từ phía Iran, đô đốc Cooper cho biết các tàu chiến và máy bay của Washington đã "phản công" và đánh chìm 6 xuồng tấn công nhanh do Tehran điều động đang "quấy rối" tàu thuyền tại eo biển.

"Tổng thống khẳng định nếu tiến trình này bị cản trở, Mỹ sẽ phản ứng quyết liệt. Và thực tế là trong 12 giờ qua, phía Iran đã có hành động can thiệp", Cooper nói, đề cập đến chiến dịch khai thông eo biển, thêm rằng Iran còn phóng tên lửa hành trình vào các tàu chiến Mỹ nhưng đều không trúng mục tiêu.

Những cuộc tấn công ăn miếng trả miếng khiến eo biển Hormuz một lần nữa dậy sóng, kể từ khi lệnh ngừng bắn được các bên thực thi ngày 8/4.

Rủi ro nghiêm trọng

Trong một tháng qua, dù tình hình trở nên yên tĩnh, việc Iran siết chặt eo biển cùng Mỹ phong tỏa các cảng của nước này đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời chồng chất áp lực lên nền kinh tế Iran.

Theo Bryan Clark, cựu quan chức cấp cao hải quân Mỹ, hiện là chuyên gia tại Viện Hudson, trụ sở ở Washington, mỗi bên đều có lý do để cố gắng chấm dứt tình trạng tê liệt hiện tại ở eo biển. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt những rủi ro lớn nếu các cuộc đụng độ leo thang ngoài tầm kiểm soát. Đối với Iran, đó là tổn thất nặng nề hơn cho nền kinh tế và bộ máy lãnh đạo, còn với Tổng thống Trump là nguy cơ lún sâu vào một cuộc chiến vốn đang bị cử tri trong nước phản đối.

Clark cho rằng giai đoạn mới của cuộc xung đột nhiều khả năng sẽ diễn ra trên biển với một cuộc đối đầu tương tự Chiến tranh Tàu dầu giữa Iran và Iraq vào những năm 1980, cũng nhằm giành quyền kiểm soát Hormuz. Cục diện này mở đầu cho một cuộc đối đầu có thể kéo dài và âm ỉ, tuy ít khốc liệt hơn chiến dịch không kích diện rộng trong 5 tuần đầu xung đột, nhưng sẽ rất dễ leo thang nếu một trong hai bên tính toán sai lầm.

"Về cơ bản, phía Mỹ muốn gây sức ép buộc Iran phải đầu hàng và khôi phục hoạt động lưu thông tự do qua eo biển Hormuz", Clark nhận định. "Nhưng do không thành công, giờ đây họ buộc phải tìm cách triển khai lực lượng quân sự hộ tống tàu bè của mình".

Trả lời phỏng vấn kênh Fox News, ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn khi tuyên bố Iran sẽ bị "xóa sổ khỏi mặt đất" nếu dám nhắm vào tàu Mỹ.

Truyền thông nhà nước Iran hôm 4/5 công bố bản đồ khu vực kiểm soát của IRGC tại eo biển, bao trùm cả Fujairah, điểm cuối của đường ống dẫn dầu mà UAE sử dụng để lách qua điểm tắc nghẽn tại Hormuz.

Jack Kennedy, chuyên gia phân tích rủi ro khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại công ty tư vấn S&P Global Market Intelligence, nhận định Iran sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ bất đối xứng như UAV và xuồng tấn công nhanh để tập kích tàu bè hoặc leo thang đối đầu với lực lượng Mỹ tại eo biển.

IRGC đã thách thức sáng kiến của ông Trump khi tuyên bố các tàu thuyền đi qua đây mà không được phép sẽ đối mặt nguy hiểm.

"Việc quản lý eo biển Hormuz không có gì thay đổi", Sardar Mohebbi, người phát ngôn IRGC, phát biểu trên Tasnim, hãng thông tấn có liên hệ với lực lượng này. "Mọi hoạt động hàng hải đi ngược lại các nguyên tắc mà hải quân IRGC đã công bố sẽ chịu rủi ro nghiêm trọng. Những tàu vi phạm sẽ bị ngăn chặn".

Các chủ tàu cho biết họ hiện không dám mạo hiểm băng qua eo biển khi luôn đối mặt mối đe dọa tấn công từ phía Iran. Mặt khác, họ cũng chưa hiểu rõ cách thức vận hành của chiến dịch "Dự án Tự do" được Mỹ khởi xướng nhằm khai thông tuyến đường thủy này. Chủ hai con tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh tuyên bố sẽ chỉ di chuyển chúng khi xung đột kết thúc và một thỏa thuận hòa bình bền vững được thiết lập.

"Vài công ty vận tải biển có thể cân nhắc đề xuất từ Mỹ và chấp nhận rủi ro khi di chuyển qua Hormuz", Lars Jensen, giám đốc điều hành công ty phân tích hàng hải Vespucci Maritime, trụ sở tại Đan Mạch, nhận định. "Nhưng đối với các đơn vị vận hành lớn, điều đó là không thực tế. Họ cần những đảm bảo an ninh thiết thực hơn".

Các diễn biến leo thang tiếp tục khiến số phận của tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới, lộ trình xuất khẩu của khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu, thêm bất định.

Hàng triệu thùng dầu đã bị chặn lại và hàng trăm con tàu cùng thủy thủ đoàn đang mắc kẹt tại vùng Vịnh. Mỹ đối phó bằng cách phong tỏa các cảng của Iran và chặn bắt những tàu bị trừng phạt thuộc đội "tàu bóng đêm" đang vận chuyển dầu cho nước này.

Giá dầu đã tăng vọt vào đầu ngày 4/5 trước khi thu hẹp đà tăng. Giá dầu thô Brent, thước đo chuẩn của thị trường quốc tế, hiện giao dịch ở mức khoảng 111 USD mỗi thùng.

Các tàu chiến Mỹ đã tiến vào eo biển Hormuz từ đầu tháng 4, lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra. Giới phân tích quân sự từng cảnh báo việc sử dụng tàu chiến để khai thông eo biển sẽ rất khó khăn và nguy hiểm, bởi họ chỉ có vài giây để phản ứng trước hỏa lực từ các lực lượng Iran đồn trú gần tuyến đường hẹp này.

Mỹ từng hộ tống các tàu tại vùng Vịnh trong Chiến tranh Tàu dầu. Theo tổ chức phi lợi nhuận Viện Hải quân Mỹ, thời điểm đó, hải quân Mỹ có hơn 500 tàu đang hoạt động, so với lực lượng tác chiến hiện nay chỉ khoảng 292 tàu.

Sau khi Tổng thống Trump thông báo về Chiến dịch Tự do, Mỹ đã liên hệ với hàng trăm tàu thương mại tại vùng Vịnh và khuyến khích họ thử băng qua eo biển.

Ngay cả khi một số tàu có thể vượt qua nhờ trợ giúp từ Mỹ, con số này chắc chắn vẫn sẽ thấp hơn nhiều so với mức khoảng 130 tàu mỗi ngày trước xung đột và có thể mất nhiều tháng mới giải tỏa hết hàng trăm con tàu vẫn mắc kẹt ở vùng Vịnh.

"Mọi thứ diễn ra hôm nay đều là chiến tranh", Yoruk Isik, lãnh đạo công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, nhận xét. "Như thể chưa có lệnh ngừng bắn nào".

Tin Gốc: Vnexpress

Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos) đã phóng hai vệ tinh quân sự COSMOS 2581 và COSMOS 2583 vào tháng 2.2025. Đến ngày 28.4, bộ đôi vệ tinh quân sự Nga đã thực hiện một chuyển động phức tạp trong lúc trên quỹ đạo cách mặt đất khoảng 585 km.

Diễn biến trên lọt vào tầm quan sát của công ty giám sát tình huống không gian COMSPOC (trụ sở tại Mỹ) và lập tức làm dấy lên quan ngại từ phía phương Tây, theo báo The Independent hôm 7.5.

Viết trên X, COMSPOC mô tả chuyển động phức tạp giữa hai vệ tinh quân sự Nga, mà theo phía công ty không phải sự kiện tình cờ.

Theo COMSPOC, COSMOS 2583 đã thực hiện một vài thao tác điều chỉnh tinh vi nhằm duy trì khoảng cách cực gần với vệ tinh còn lại. "Dù Nga đang thử nghiệm điều gì, đó cũng là công nghệ hết sức phức tạp", COMSPOC nhận định.

Nga không tiết lộ mục đích cụ thể của hai vệ tinh, dù các nhà phân tích quân sự phát hiện một trong hai vệ tinh đã phóng một "vệ tinh phụ" mà họ gọi là Object F.

Phía các chuyên gia cho rằng đây có thể là một phần trong chương trình phát triển "vệ tinh thanh sát", được thiết kế để kiểm tra hoặc thực hiện hoạt động giám sát đối với các tàu vũ trụ khác trên quỹ đạo.

"Xét về góc độ kỹ thuật chính xác, chuyển động (giữa hai vệ tinh) vô cùng ấn tượng, nhưng các hoạt động tiếp cận ở cự ly gần không phải điều quá hiếm gặp", The Independent dẫn lời ông Dean Sladen, kỹ sư hàng không vũ trụ đang công tác tại hãng cung cấp linh kiện kỹ thuật chính xác Accu Components (Anh).

Theo ông Sladen, tất cả tàu vũ trụ chở người hoặc chở hàng hóa đến Trạm Không gian Quốc tế (ISS) đều thực hiện các thao tác tương tự. Điểm khác biệt ở đây là chuyển động của bộ đôi vệ tinh quân sự Nga diễn ra giữa hai vệ tinh bay tự do mà không có cơ chế kết nối hoặc giao thức phối hợp, và tốc độ tiếp cận nhiều khả năng cao hơn.

Sự kiện liên quan đến vệ tinh Nga cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ va chạm trên quỹ đạo trong quá trình phía Nga thao tác để hai vệ tinh đến gần nhau.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo Hãng tin AFP, ngày 10-5 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ các điều khoản chấm dứt chiến tranh Trung Đông do Iran đưa ra, gọi những điều khoản này là "hoàn toàn không thể chấp nhận".

Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: "Tôi vừa đọc phản hồi từ cái gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích. Hoàn toàn không thể chấp nhận!".

Trước đó cùng ngày, Iran đã phản hồi đề xuất hòa bình mới nhất của Washington, đồng thời cảnh báo sẽ không kiềm chế trả đũa nếu Mỹ tiếp tục không kích. Tehran cũng đe dọa sẽ không cho phép thêm tàu chiến nước ngoài đi qua eo biển Hormuz.

Theo Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB, phản hồi của Tehran tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh "trên mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon" - nơi Israel vẫn tiếp tục giao tranh với lực lượng Hezbollah. Iran cũng đặt ra những yêu cầu "bảo đảm an ninh hàng hải".

Cũng trong ngày 10-5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã cảnh báo cuộc chiến tại Iran chưa thể kết thúc. Ông đặt điều kiện cuộc chiến này sẽ chỉ hết khi số uranium đã làm giàu của Iran được đưa khỏi đất nước này.

Ngày 10-5, Phó thư ký báo chí thứ nhất của Nhà Trắng Anna Kelly chia sẻ một số thông tin về chuyến công du Trung Quốc trong tuần này của ông Trump.

Bà Kelly cho biết chuyến đi Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ này của ông Trump sẽ bao gồm nhiều hoạt động nghi lễ trọng thể, bên cạnh những cuộc họp song phương về các vấn đề thuế quan, Đài Loan, cuộc đua công nghệ AI và nguồn cung khoáng sản quý.

Vấn đề Iran cũng sẽ là đề tài tâm điểm, khi chuyến thăm của ông Trump diễn ra trong bối cảnh Washington và Tehran đang gây sức ép buộc bên còn lại chấp nhận điều khoản hòa bình của mình.

Theo bà Kelly, ông Trump sẽ đến Bắc Kinh vào tối 13-5. Ông dự lễ đón chính thức và hội đàm song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng ngày 14, thăm Thiên Đàn buổi chiều và dự quốc yến tối cùng ngày.

"Đây sẽ là chuyến thăm có ý nghĩa biểu tượng to lớn. Nhưng tất nhiên, Tổng thống Trump không bao giờ đi công du chỉ vì biểu tượng. Người dân Mỹ có thể kỳ vọng tổng thống mang về thêm những thỏa thuận tốt cho đất nước", bà Kelly khẳng định với báo giới.

Bà cũng cho biết ông Tập và phu nhân dự kiến sẽ thăm đáp lễ Washington vào cuối năm 2026.

Theo Hãng tin AFP, cựu Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra dự kiến được trả tự do sớm vào sáng hôm nay 11-5. Sự kiện này mở ra triển vọng quay trở lại chính trường của nhân vật chính trị này.

Tỉ phú viễn thông 76 tuổi đang thụ án 1 năm tù vì tội tham nhũng từ tháng 9-2025. Ông sẽ được ân xá vào sáng 11-5 và phải đeo vòng giám sát điện tử cho đến khi kết thúc thời gian quản thúc sau bốn tháng nữa.

Ông Thaksin ra tù trong bối cảnh Đảng Pheu Thai vừa có kết quả bầu cử tệ nhất trong lịch sử những chính đảng do gia tộc Shinawatra của ông hậu thuẫn vào tháng 2 vừa qua. Đảng này tụt xuống vị trí thứ ba và đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của triều đại Thaksin.

Dù vậy, việc Pheu Thai được đưa vào trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Anutin Charnvirakul đã để ngỏ khả năng ông Thaksin quay trở lại chính trường.

Trong suốt hai thập kỷ qua, cỗ máy chính trị của ông Thaksin đã luôn là đối thủ chính của giới tinh hoa thân quân đội, thân hoàng gia tại Thái Lan - những lực lượng vốn xem chủ nghĩa dân túy của ông là mối đe dọa đối với trật tự xã hội truyền thống.

Ngày 10-5, quân đội Morocco thông báo đã tìm thấy thi thể một trong hai quân nhân Mỹ mất tích trong cuộc tập trận quân sự quốc tế tại miền nam nước này.

Trong thông cáo, quân đội Morocco cho biết đã vớt được một thi thể từ biển hôm 9-5. Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) xác nhận thông tin này, đồng thời cho biết thi thể vớt được là của trung úy Kendrick Lamont Key Jr. (Tiểu đoàn 5, Trung đoàn Pháo phòng không 4, Bộ tư lệnh Phòng không và Tên lửa số 10).

Ông Key và một quân nhân Mỹ khác đã mất tích gần một vách đá ven biển Morocco từ tối 2-5 khi đang tham gia cuộc tập trận chung African Lion (Sư tử châu Phi) 2026.

Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn trên bộ, trên không và trên biển đã được quân đội Mỹ, Morocco cùng các lực lượng đồng minh triển khai tại khu vực huấn luyện Cap Draa.

Một quan chức quân đội Mỹ giấu tên nói với Hãng tin AFP rằng hai quân nhân có khả năng đã rơi xuống biển, nghiêng về giả thuyết tai nạn và loại trừ yếu tố khủng bố.

Phía Morocco và AFRICOM cho biết sẽ tiếp tục nỗ lực tìm kiếm quân nhân còn lại.

Ngày 10-5, một quan chức cấp cao Mỹ khẳng định Washington thất vọng trước việc cơ quan lập pháp Đài Loan thông qua mức chi tiêu phòng vệ thấp hơn con số được Mỹ cho là cần thiết.

"Quan điểm của chúng tôi về ngân sách phòng vệ Đài Loan là điều này gây thất vọng. Một số khoản đã bị cắt mà chúng tôi tin rằng vẫn cần được cấp ngân sách. Chúng tôi muốn thấy phần còn lại của gói đề xuất ban đầu được phân bổ đầy đủ", quan chức này nói.

Hôm 8-5, cơ quan phòng vệ Đài Loan đã thông qua khoản chi tiêu quốc phòng bổ sung trị giá 25 tỉ USD, tương đương khoảng hai phần ba mức mà chính quyền hòn đảo này đề xuất.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ