Với vị thế “tựa sơn hướng thủy”, Đền Bến Dược nằm phía thượng nguồn sông Sài Gòn. Khác với vẻ lộng lẫy của những khối bê tông ở hạ nguồn, công trình này là sự kết tinh từ trái tim và trí tuệ của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM cùng đội ngũ trí thức, nghệ nhân tâm huyết.
Được khởi công vào dịp 103 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1993), Đền Bến Dược mang sức nặng của lời tri ân. Đó là nơi hơn 45.000 người con từ khắp mọi miền ngã xuống vì nền độc lập của mảnh đất Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định qua 2 cuộc kháng chiến trường kỳ.
Ấn tượng về kiến trúc của Đền Bến Dược không nằm ở sự đồ sộ, mà ở trục đường thẳng tắp, dẫn bước người thăm đi qua từng lớp không gian. Mỗi điểm dừng là một nấc cảm xúc của hành trình tưởng niệm: từ tam quan, nhà văn bia, đến tháp chín tầng, đền chính…
Từ cổng Tam quan, người viếng đi qua Nhà văn bia với khối đá Ngũ Hành Sơn nặng 3,7 tấn. Tại đây, bài văn tế Đời đời ghi nhớ của nhà thơ Viễn Phương khắc trên đá như lời nhắc nhở lặng lẽ: “Chiến thắng lớn từ hy sinh to lớn – Ai đếm khăn tang, ai đong máu chiến trường?”.
Chính lời thơ ấy khiến bước chân chúng tôi chậm lại để suy ngẫm trước khi tiến sâu hơn vào trung tâm của khu tưởng niệm. Đường thẳng này không chỉ là lối đi của kiến trúc, mà còn là hành trình đi vào ký ức, nơi mỗi bước chân là một lần đối diện với sự hy sinh.
Vượt qua khoảng sân rộng là tòa tháp chín tầng cao 39 m vươn mình giữa khuôn viên Đền Bến Dược. Phóng mắt từ đỉnh tháp, ngôi đền nép mình bên dòng sông hiền hòa như chưa từng đi qua khói lửa. Nhờ kiến trúc mở, gió sông Sài Gòn có thể lồng lộng thổi vào từng ngóc ngách, giữ cho không gian luôn thông thoáng.
Bên cạnh đó là đền chính, được bố trí theo kiến trúc hình chữ U. Ở vị trí trung tâm là tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh; xung quanh là 3 mặt tường khắc 45.666 tên các anh hùng liệt sĩ. Hình chữ U như vòng tay lớn, bao bọc những người lính đã về với đất mẹ. Trong số đó, hơn 14.000 người con từ hàng chục tỉnh, thành khác đã nằm lại đất này.
Điểm kết của hành trình tưởng niệm là biểu tượng “Hồn thiêng đất nước” cao 16 m, nặng 243 tấn bằng đá granit. Ở khoảng cách gần, công trình mang dáng dấp giọt nước mắt lặng lẽ rơi. Nhưng lùi ra xa, giọt nước mắt bỗng hóa thành ngọn bút sừng sững, kiên nhẫn viết tiếp những trang sử vàng của dân tộc lên nền trời xanh thẳm Củ Chi.
“Làm sao để đưa hơn 45.000 cái tên vào 3 bức tường của đền chính, mà người đời sau vẫn đọc rõ từng quê quán, đơn vị?”.
Câu hỏi hóc búa đó đã theo kiến trúc sư Khương Văn Mười (nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam) suốt những năm tháng thiết kế Đền Bến Dược, một công trình của những “lần đầu tiên”.
Trong ký ức của kiến trúc sư Khương Văn Mười, thiết kế Đền Bến Dược là hành trình vượt khó đúng nghĩa. Giữa lúc tư liệu về kiến trúc cổ miền Nam còn khan hiếm, vật liệu xây dựng thiếu thốn khi phải đặt tận Bình Dương, ông cùng các cộng sự đã phải “vừa vẽ, vừa mò mẫm” dưới sự góp ý sát sao của các bậc lão thành cách mạng.
“Lúc đó khó lắm, đền không thể làm quá to, mà chữ phải đủ lớn để đứng dưới nhìn lên vẫn đọc được. Nếu làm chữ lớn thì chỉ ghi được hơn chục ngàn tên là hết chỗ”, kiến trúc sư Khương Văn Mười chia sẻ.
Những ngày ấy, chiếc xe cũ của ông Mười gần như chạy liên tục giữa trung tâm thành phố và công trường. Đường xa, nhiên liệu thiếu, nhưng các cuộc thảo luận về việc đưa đất thiêng từ Điện Biên Phủ, Trường Sơn về hội tụ; về việc bố trí vị trí trang trọng nhất cho các mẹ Việt Nam anh hùng gần bàn thờ Bác Hồ thì chưa bao giờ dừng.
Cuối cùng, họ cũng tìm thấy câu trả lời cho bài toán hóc búa: thiết kế vách bia giật cấp 8 tầng. Thay vì một mặt phẳng gây ngộp, vách đá được chia thành các lớp so le chồng lên nhau. Cách làm này vừa giúp bao quát được tầm mắt, vừa tận dụng tối đa không gian sát trần nhà.
Chính lối xếp giật cấp này đã tạo ra hiệu ứng thị giác “vô tận”. Ở góc nghiêng, các tấm bia trông như những lớp sóng đá chạy dài hút mắt. Hệ thống đèn âm được giấu khéo léo ở các khe giật, rọi ngược từ dưới lên.
Lúc này, chúng tôi không thấy sự nặng nề của những bức tường đá, mà là hàng vạn đốm sáng như những vì sao đêm. Sự sắp xếp ấy buộc người ta phải ngước nhìn, tạo ra tâm thế cung kính tự nhiên.
Khi ngồi nhìn lại công trình mang tính bước ngoặt của đời mình, kiến trúc sư Khương Văn Mười chỉ có một nỗi nuối tiếc: “Hồi đó mải làm quá, gặp gỡ toàn những người nổi tiếng, những bậc tiền bối tâm huyết mà không chụp lại được tấm ảnh nào làm kỷ niệm”.
Nhưng có lẽ, nụ cười nghẹn ngào của những người ở lại khi nhìn tên người thân mình trên bia đá chính là “tấm ảnh” giá trị nhất mà ông Mười đã lưu giữ được.
Gần 30 năm, Đền Bến Dược vẫn nằm lặng lẽ giữa khu di tích anh hùng, ôm theo nghĩa tình sâu nặng được gửi gắm trong từng ý tứ của tiền nhân.
Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, nơi đây còn trở thành điểm chạm để những thế hệ hôm nay tìm về, lắng nghe và thấu hiểu quá khứ.
Cô Ngô Thị Đan Phượng, giáo viên Trường THCS Trần Huy Liệu, chia sẻ rằng đến tham quan và tìm hiểu Đền Bến Dược là dịp để các em học sinh chạm vào chiều sâu lịch sử.
“Tôi mong các em lắng lại để cảm nhận những mất mát, hy sinh của các anh hùng liệt sĩ. Từ đó, mỗi em sẽ tự soi lại mình, nhận ra trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo vệ và góp phần xây dựng đất nước hôm nay và mai sau”, cô Phượng nói.
Giờ đây, khi những chuyến xe buýt đường thủy đưa du khách ngược dòng Sài Gòn, Đền tưởng niệm Bến Dược không còn là điểm đến xa xôi. Ngôi đèn này đã trở thành một phần không thể tách rời trong mạch sống của TP.HCM.
Tại điểm khám tại phường Bình Phú, hàng trăm người dân TP.HCM háo hức chờ khám sức khỏe miễn phí.
Bà Lê Thị Thu Trang (54 tuổi) đưa người em trai 45 tuổi, bị liệt nửa người sau tai biến, đến khám sức khỏe miễn phí. Từ ngày người em phát bệnh vào năm 2005, bà nghỉ hẳn việc buôn bán nhỏ để ở nhà chăm nom. Cuộc sống gia đình vì thế càng thêm chật vật, mọi chi phí sinh hoạt chủ yếu trông vào người em gái của bà.
“Hành trình điều trị kéo dài khiến gia đình tôi nhiều lúc rơi vào khủng hoảng vì tiền bạc. Hôm nay em trai được khám miễn phí, tôi mừng lắm. Với gia đình tôi lúc này, đây là điều quý giá vô cùng", bà Trang cho hay.
Bà Lại Thị Hạnh (60 tuổi) đến điểm khám tại phường Bình Phú từ sớm và phát hiện mắc đái tháo đường. “Bác sĩ dặn tôi phải giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế đồ ngọt, đồ béo, tinh bột và tái khám để theo dõi”, bà nói.
Theo bà Hạnh, điều khiến bà ấm lòng nhất là các y bác sĩ thăm khám rất tận tình, quan tâm “như người nhà”, dặn dò kỹ lưỡng. Sau buổi khám, bà rất vui vì còn được tặng thêm gạo.
Bà Trần Thị Hiền (67 tuổi) ngồi chờ đến lượt khám, chậm rãi kể mình mang “đủ thứ bệnh của tuổi già”: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim, lại mới gãy xương đòn nên lúc nào cũng mệt mỏi, đi đứng không vững.
Vợ chồng bà Hiền đang ở trọ, mỗi tháng chắt chiu 2 triệu đồng đóng tiền phòng, lại gồng gánh nuôi đứa cháu ngoại. Để lo cuộc sống qua ngày, ông bà vẫn bán cà phê quanh xóm.
“Tiền ăn uống hằng ngày còn không đủ nên tôi không dám nghỉ đi bệnh viện, chỉ ráng nhịn cho qua. Nay được khám mà không tốn tiền, tôi vui lắm”, bà Hiền bày tỏ.
Tại Trạm Y tế xã Hòa Hiệp, bà Nguyễn Thị Thưởn (84 tuổi) được y bác sĩ Viện Y dược học dân tộc TP.HCM thăm khám. “Tôi hay bị xây xẩm mặt mày mà không biết do đâu. Nay được các bác sĩ khám, đo huyết áp mới biết mình bị tăng huyết áp. Bác sĩ dặn tôi phải uống thuốc đều, ăn nhạt hơn, theo dõi huyết áp thường xuyên và tái khám đúng hẹn”, bà kể.
Ngày 17.4, hàng trăm y, bác sĩ của hơn 100 bệnh viện trên địa bàn TP.HCM đã đồng loạt có mặt tại 168 trạm y tế phường, xã, đặc khu để khám sức khỏe, tầm soát miễn phí cho người dân.
Tại điểm khám ở phường Bình Phú, bác sĩ Ngô Thị Cẩm Hoa, Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 cho biết bệnh viện tổ chức khám sức khỏe, tầm soát miễn phí tại 3 điểm gồm phường Bình Phú, phường Phước Thắng và phường Vũng Tàu cho hơn 1.000 người dân.
Đợt khám tập trung vào 2 nhóm bệnh mạn tính không lây đang gia tăng: tim mạch và đái tháo đường. Để phục vụ tầm soát chuyên sâu, bệnh viện còn đưa thiết bị xuống tận nơi để thực hiện điện tim, siêu âm tim, siêu âm bụng cho người dân.
Nhiều bệnh viện lớn, bệnh viện đầu ngành cũng đồng loạt tham gia. Bệnh viện Chợ Rẫy tổ chức tầm soát tim mạch, đái tháo đường tại các phường An Đông, Chợ Lớn, Phú Lâm. Bệnh viện Ung bướu TP.HCM khám, tầm soát ung thư miễn phí tại xã Phú Hòa Đông. Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM tầm soát bệnh tuyến giáp, tim mạch, đái tháo đường cho người cao tuổi.
Bệnh viện Quân y 175 phụ trách các điểm An Nhơn, Gò Vấp, Hạnh Thông với nội dung tầm soát các bệnh cơ xương khớp, tim mạch, nội tiết, ung bướu và tuyến giáp. Bệnh viện Thống Nhất tham gia tại các phường Bảy Hiền, Tân Hòa, Tân Sơn, tập trung vào nhóm bệnh tim mạch, đái tháo đường.
Bệnh viện Nhi đồng 1 thăm khám, tầm soát cho trẻ nhỏ
Bệnh viện Nhân dân Gia Định triển khai khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí tại 3 phường Gia Định, Tân Sơn Nhì và Bình Quới. Người dân được đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, tầm soát bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường.
Bên cạnh đó, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhi đồng 2... cũng tham gia khám, sàng lọc miễn phí cho người dân.
PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết thành phố đặt mục tiêu triển khai khám sức khỏe cho khoảng 15 triệu người dân. Để thực hiện mục tiêu này, ngành y tế thành phố xác định một số giải pháp trọng tâm.
Trước hết, đẩy mạnh triển khai tại cộng đồng, giao trạm y tế phường, xã làm đầu mối, phối hợp lực lượng y tế cơ sở và các tổ chăm sóc sức khỏe cộng đồng tiếp cận từng hộ dân, ưu tiên người cao tuổi, người có bệnh nền và nhóm yếu thế.
Song song đó, TP.HCM huy động tổng lực toàn hệ thống y tế, gồm bệnh viện công lập và ngoài công lập tham gia các đợt khám, sàng lọc quy mô lớn để người dân được tiếp cận dịch vụ kỹ thuật phù hợp ngay từ tuyến cơ sở.
Theo ông Thượng, sàng lọc chỉ có ý nghĩa khi được điều trị kịp thời. Do đó, ngành y tế thành phố đã xây dựng quy trình chuyển người dân có dấu hiệu bất thường sau sàng lọc đến cơ sở y tế phù hợp để chẩn đoán, theo dõi và điều trị sớm.
Để đáp ứng nhu cầu khám, điều trị có thể gia tăng sau các đợt sàng lọc diện rộng, TP.HCM cũng yêu cầu các bệnh viện chủ động bố trí thêm khu tư vấn, khám sàng lọc và điều phối người bệnh phù hợp.
Về lâu dài, khi bệnh được phát hiện sớm và quản lý tốt ngay từ y tế cơ sở, áp lực điều trị tại tuyến bệnh viện sẽ từng bước giảm xuống. Ông Thượng kỳ vọng với cách làm này, chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và sức khỏe cộng đồng tại TP.HCM sẽ được cải thiện rõ rệt trong thời gian tới.
Ngày 13.5, tin từ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang cho biết, đơn vị đã phối hợp Công an phường Rạch Giá cùng các đơn vị liên quan triển khai lực lượng truy xét và bắt giữ 33 thanh niên tham gia vụ dùng bom xăng, hung khí đánh nhau trên đường Phan Thị Ràng, phường Rạch Giá.
Theo điều tra ban đầu, do có mâu thuẫn từ trước, nhóm thanh niên ở Rạch Giá do Nguyễn Thành Tài cầm đầu và nhóm thanh niên ở khu vực Giục Tượng do Nguyễn Duy Trường cầm đầu hẹn gặp nhau lúc 1 giờ sáng 10.5 tại đường Phan Thị Ràng, phường Rạch Giá để giải quyết mâu thuẫn.
Khi đi, nhóm ở Rạch Giá có hơn 20 người đã chuẩn bị hung khí như dao tự chế, chĩa 3 mũi; nhóm ở Giục Tượng rủ thêm Nguyễn Trọng Đô, Trần Duy Khánh, Nguyễn Văn Lộc cùng hàng chục thanh niên khác chuẩn bị bom xăng, dao tự chế... đi trên nhiều xe máy.
Đến điểm hẹn, hai nhóm dùng hung khí, bom xăng tấn công nhau. Nhóm ở Giục Tượng thất thế nên bỏ chạy về hướng Cầu Quay. Nhóm ở Rạch Giá cầm hung khí đuổi theo và phát hiện Đô, Khánh, Lộc chạy vào các tủ đồ phía trước quán ăn của người dân lẩn trốn, liền xông vào chém cả 3 bị thương tích nặng, rồi lên xe bỏ đi.
Ngay sau đó, Đô, Khánh, Lộc được các thanh niên trong nhóm ở Giục Tượng quay lại đưa đến Bệnh viện đa khoa Kiên Giang cấp cứu.
Theo Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang, đến nay, các lực lượng Công an tỉnh An Giang đã xác định và bắt giữ 33 thanh niên liên quan vụ việc. Trong đó, có 22 thanh niên thuộc nhóm ở Rạch Giá và 11 thanh niên thuộc nhóm ở Giục Tượng.
Bước đầu, Nguyễn Thành Tài, Nguyễn Bá Anh và Nguyễn Tuấn Khang đã thừa nhận cầm dao chém Đô, Khánh, Lộc. Các thanh niên còn lại của 2 nhóm thừa nhận cầm hung khí đi cùng để tham gia đánh nhau.
Hiện Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang tiếp tục truy xét, bắt giữ các đối tượng còn lại; đồng thời kêu gọi các đối tượng có liên quan đến cơ quan công an đầu thú để nhận sự khoan hồng của pháp luật.
Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang cho biết thêm, thông tin lan truyền trên mạng xã hội có 2 đối tượng tử vong trong vụ đánh nhau là sai sự thật. Hiện các đối tượng bị thương vẫn đang được điều trị tại bệnh viện.
Như Thanh Niên đã thông tin, trước đó trên mạng xã hội lan truyền một số clip về việc 2 nhóm thanh niên dùng bom xăng, hung khí đánh nhau trên địa bàn phường Rạch Giá gây xôn xao dư luận. Qua điều tra, lãnh đạo Công an tỉnh An Giang cho biết đã bắt giữ nhiều thanh niên tham gia vụ việc.
Theo UBND tỉnh Bắc Ninh, ngày 4-5, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn đã đồng ý chủ trương bổ sung thêm 2 vị trí khu tái định cư dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án liên quan.
Dự kiến khu tái định cư thứ nhất đặt tại xã Đại Lai với diện tích khoảng 43,5ha, còn khu thứ hai tại xã Trung Chính và xã Lương Tài quy mô khoảng 122ha.
Ban Quản lý dự án dân dụng và phát triển đô thị tỉnh Bắc Ninh số 2 có trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch, tiếp nhận kết quả nghiên cứu gồm 2 đồ án chi tiết do Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đề xuất.
Trước đó ngày 3-5, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn đã chủ trì cuộc họp kiểm điểm tiến độ dự án trên.
Cụ thể, xã Gia Bình đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với đất nông nghiệp tại nhiều thôn và thanh lý hợp đồng giao thầu, yêu cầu hoàn thành bàn giao mặt bằng trước ngày 15-5-2026.
Nhiều hộ dân đã chủ động tháo dỡ công trình, nhận tiền bồi thường, bàn giao đất. Trong khi đó, hơn 2.400 hộ dân ở xã Lương Tài đã được phê duyệt phương án bồi thường với gần 320ha, kinh phí khoảng 1.800 tỉ đồng.
Song vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong xây dựng hạ tầng các khu tái định cư, một bộ phận người dân chưa đồng thuận do chênh lệch giá bồi thường, thiếu nguồn vật liệu…
Đại diện nhà đầu tư cho biết đã chuẩn bị nguồn vốn chi trả bồi thường với mức đăng ký từ 3.000 - 5.000 tỉ đồng/tháng, và cam kết đẩy nhanh chi trả, phấn đấu thực hiện trong vòng 3 ngày sau khi hồ sơ đầy đủ, chính xác.
Với việc thiếu khoảng 600.000m³ cát ở các khu tái định cư, nhà đầu tư kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm phê duyệt các dự án liên quan để có cơ sở ký kết hợp đồng, bổ sung nguồn vật liệu.
Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các sở ngành, địa phương tăng cường phối hợp, đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt hồ sơ, đồng thời xử lý dứt điểm các vướng mắc về đất đai.
Về giải phóng mặt bằng, ông Sơn chỉ đạo xử lý dứt điểm các tồn tại liên quan đến đất nông nghiệp, đất trang trại đã hết hợp đồng.
Đối với đất ở, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã rõ ràng, do đó các địa phương tập trung tuyên truyền, vận động người dân hiểu, đồng thuận.
Đối với tái định cư, các bên phải đẩy nhanh xây dựng hạ tầng, sớm tổ chức bốc thăm, bàn giao đất trên thực địa và cắm mốc rõ ràng để người dân chủ động xây dựng nơi ở mới, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh phát sinh khiếu kiện.
