9 người Quảng Trị ngộ độc sau ăn ve sầu chiên

Trong bối cảnh bệnh không lây tăng, già hóa nhanh, tuổi thọ khỏe mạnh thấp, việc chủ động tầm soát bệnh, phát hiện sớm giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Trong một lần khám sức khỏe tổng quát, chị H.T.L. (43 tuổi, tỉnh Tây Ninh) được phát hiện bị ung thư tuyến giáp thể nhú, cho dù trước đó chị hoàn toàn không có triệu chứng gì bất thường.

Theo chồng chị L., chị gái của chị bị ung thư tuyến giáp và được tình cờ phát hiện trong một lần thăm khám sức khỏe. Lo sợ ung thư tuyến giáp có khả năng di truyền, chị L. đến bệnh viện thăm khám tổng quát kiểm tra.

Tại đây, khi siêu âm tuyến giáp, bác sĩ phát hiện chị có bướu tuyến giáp hai bên, vôi hóa rải rác tuyến giáp bên trái, được đánh giá là TIRADS V (khả năng ác tính). Chị L. được các bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp để triệt căn khối u. May mắn là khối u được phát hiện sớm, chưa có dấu hiệu di căn hay xâm lấn các cơ quan lân cận.

Sau mổ, sức khỏe chị L. đã phục hồi và trở lại sinh hoạt bình thường nhưng phải uống hormone tuyến giáp suốt đời nhằm thay thế nội tiết do tuyến giáp sản xuất, tránh nguy cơ suy giáp.

Các bác sĩ cho hay nếu phát hiện trễ và để kéo dài bệnh quá lâu sẽ khiến khối u diễn tiến di căn xa, việc điều trị trở nên khó khăn, phác đồ điều trị phức tạp. Vì vậy khám sức khỏe tổng quát và siêu âm tuyến giáp định kỳ ở phụ nữ, nhất là phụ nữ trong độ tuổi trung niên, là "chìa khóa" giúp tầm soát sớm ung thư tuyến giáp.

Bác sĩ Nguyễn Đức Thông, Trưởng khoa nội soi Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), cho hay một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là đa số bệnh nhân tại Việt Nam được phát hiện bệnh trong đó có ung thư ở giai đoạn muộn, làm hạn chế hiệu quả can thiệp.

Nếu không được tầm soát và điều trị kịp thời, các bệnh lý có thể tiến triển âm thầm theo thời gian và nặng dần. Do đó cần xây dựng các chương trình tầm soát chủ động thay vì chờ đến khi có triệu chứng, người dân nên được nội soi định kỳ khi đến độ tuổi nhất định.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên cục trưởng Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế Việt Nam - cho hay tuổi thọ trung bình của người Việt hiện cao hơn các quốc gia có cùng mức thu nhập, tuy nhiên số năm sống khỏe lại thấp do phải sống chung với bệnh nền, bệnh mạn tính...

Cùng với đó, "cửa sổ dân số vàng" đang dần khép lại, bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Nếu không có giải pháp kịp thời, gánh nặng về y tế, kinh tế và an sinh xã hội sẽ gia tăng đáng kể.

"Mặc dù tuổi thọ trung bình của người Việt tăng nhưng thực tế chúng ta đang đối mặt với thách thức "sống lâu nhưng không sống khỏe". Đã đến lúc cần thay đổi tư duy từ chờ có bệnh mới khám sang chủ động dự phòng từ sớm, từ xa", ông nhấn mạnh.

Theo ông Phu, nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định rõ việc chuyển trọng tâm từ khám chữa bệnh sang phòng bệnh, thực hiện dự phòng từ sớm, từ xa và toàn diện trong suốt vòng đời.

Như vậy y tế dự phòng, đặc biệt là y tế cơ sở, giữ vai trò then chốt trong quản lý sức khỏe cộng đồng. Khi đầu tư đúng hướng cho y tế dự phòng sẽ giúp giảm quá tải cho các bệnh viện, đặc biệt bệnh viện tuyến trên, đồng thời giảm chi phí chăm sóc cho gia đình và xã hội.

Ông lưu ý y tế cơ sở, cụ thể là trạm y tế phường, xã không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu mà phải trở thành nơi quản lý sức khỏe người dân. Cán bộ y tế cần nắm rõ trên địa bàn có bao nhiêu người mắc tăng huyết áp, ung thư hoặc các bệnh nền khác để theo dõi, tư vấn và điều trị kịp thời.

Việc khám sức khỏe tầm soát định kỳ cho cộng đồng tại trạm y tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Từ đó giảm áp lực và chi phí cho các bệnh viện lớn. Để làm được điều này cần tiếp cận được người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế ít có điều kiện chăm sóc sức khỏe. TP.HCM đang đi đầu trong việc khám sức khỏe miễn phí cho người già và người yếu thế.

PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế TP đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy rất rõ: nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.

Chính vì vậy khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh. Trong năm 2026 ngành y tế sẽ triển khai đồng bộ giải pháp để mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần.

"Chúng tôi kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu khoảng 29.000 tấn hạt tiêu, thu về 183,6 triệu USD.

Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng đạt 95.100 tấn, với giá trị 614,4 triệu USD. Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất và chấp nhận mức giá cao hơn trung bình.

Vị thuốc trong Đông y

Không chỉ là gia vị, trong Đông y, hạt tiêu từ lâu đã được sử dụng như một vị thuốc. Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, hạt tiêu có vị cay, tính nóng, đi vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng.

“Trong y học cổ truyền, hạt tiêu thường được dùng để làm ấm tỳ vị, tán hàn, hỗ trợ tiêu hóa. Những người hay lạnh bụng, đầy hơi, ăn uống khó tiêu có thể cải thiện khi dùng một lượng nhỏ hạt tiêu trong bữa ăn”, BS Quân cho biết.

Không dừng lại ở đó, vị bác sĩ này phân tích thêm, hạt tiêu còn có khả năng kích thích tiết dịch tiêu hóa, giúp thức ăn được phân giải tốt hơn, từ đó giảm tình trạng chướng bụng, khó tiêu sau ăn.

Ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, hoạt chất piperin trong hạt tiêu đóng vai trò quan trọng. Piperin có thể giúp tăng hấp thu một số vi chất như vitamin và khoáng chất tại ruột non. Điều này khiến hạt tiêu không chỉ là gia vị tạo vị cay mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của bữa ăn.

“Một số nghiên cứu cũng cho thấy piperin có thể hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, góp phần giảm tích tụ mỡ nếu kết hợp với chế độ ăn và vận động hợp lý”, BS Quân nói.

Lượng piperine có trong hạt tiêu đen có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim do tác động tăng cường lượng cholesterol trong máu một cách tự nhiên.

Các nhà khoa học đã chứng minh rằng Piperine có trong hạt tiêu đen đặc biệt làm giảm cholesterol LDL (xấu) hay chất béo trung tính trong máu đồng thời làm tăng cholesterol HDL (tốt).

Như đã biết, sự tích tụ của cholesterol xấu và chất béo trung tính trong máu dẫn đến sự hình thành các mảng bám trên thành động mạch của bạn, dẫn đến các cơn đột quỵ hay đau tim. Trong khi đó, cholesterol tốt HDL lại có trách nhiệm loại bỏ cholesterol LDL qua thành động mạch.

Ngoài ra, hạt tiêu còn được ghi nhận có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp ức chế một số vi sinh vật có hại trong đường tiêu hóa. Trong Đông y, tiêu cũng thường được dùng để hỗ trợ giảm đau nhẹ, đặc biệt trong các trường hợp đau bụng do lạnh hoặc rối loạn tiêu hóa.

Một tác dụng khác ít được chú ý là khả năng làm ấm cơ thể. Với những người hay bị lạnh tay chân, cơ thể suy nhược, việc bổ sung một lượng nhỏ tiêu trong khẩu phần ăn có thể giúp cải thiện cảm giác lạnh.

Lưu ý khi sử dụng

Tuy nhiên, BS Quân nhấn mạnh, chính vì tính cay nóng, hạt tiêu không phù hợp với tất cả mọi người.

“Người bị viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, hay nóng trong, nổi mụn, táo bón do nhiệt nên hạn chế. Nếu dùng nhiều, tiêu có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tình trạng bệnh nặng hơn”, bác sĩ cảnh báo.

Ngoài ra, hoạt chất piperin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc và quá trình đông máu nếu dùng liều cao. Người chuẩn bị phẫu thuật, người dùng thuốc chống đông hoặc người mắc bệnh mạn tính cần thận trọng.

Bác sĩ cũng lưu ý phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý nền không nên tự ý dùng các chế phẩm chứa piperin liều cao.

Trong bữa ăn hàng ngày, cách dùng an toàn nhất là sử dụng hạt tiêu như một gia vị với lượng vừa phải, không lạm dụng.

“Tốt nhất nên xem hạt tiêu là gia vị hỗ trợ, không phải thực phẩm chính hay thuốc chữa bệnh. Dùng đúng lượng, đúng đối tượng thì lợi ích mới phát huy”, BS Quân khuyến cáo.

Tin Gốc: Dân Trí

Đảo ngược tuổi sinh học đang trở thành mục tiêu cốt lõi trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo các chuyên gia, chìa khóa để đạt được điều này nằm ở những phương pháp khoa học cụ thể, đặc biệt là vận động và lối sống.

Bác sĩ Mohammed Enayat, chuyên gia đa khoa và là người sáng lập phòng khám trường thọ HUM2N tại London, cho biết y học trường thọ tập trung vào việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa để chống lại sự suy giảm thể chất. Sự sa sút sức khỏe và bệnh tật vốn thường được mặc định là đi kèm với quá trình lão hóa.

"Phương pháp này giúp xác định các quá trình bên trong cơ thể cần được can thiệp sớm thông qua thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, thay đổi hành vi, giáo dục và đôi khi là cả các liệu pháp thông minh", ông giải thích.

Chú trọng vận động và nhóm cơ mặt sau

Bác sĩ Enayat khẳng định vận động là trụ cột quan trọng của sức khỏe. Chúng ta cần đảm bảo cơ thể tiêu hao đủ năng lượng để duy trì sức khỏe chuyển hóa, đồng thời bảo vệ khối lượng cơ bắp và chức năng của hệ thống cơ xương khớp.

Ông đưa ra lời khuyên cụ thể: "Hãy cố gắng tập đến mức đổ mồ hôi ít nhất vài lần mỗi tuần. Nếu không đổ mồ hôi, nghĩa là bạn chưa sử dụng hết công suất của cơ thể hoặc chưa rèn luyện được hệ thống tim mạch và chuyển hóa để huy động năng lượng nhanh chóng".

Bên cạnh việc tăng nhịp tim thường xuyên, bác sĩ đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc tăng cường các nhóm cơ mặt sau (posterior chain). "Hãy tập trung vào các nhóm cơ mông, cơ gân kheo (sau đùi) và cơ lõi để duy trì sự kích hoạt và kích thước cơ bắp", bác sĩ Enayat tư vấn, thêm rằng bạn có thể thực hiện các bài tập như plank, squat hoặc ngồi trên bóng tập.

Kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ

Kiểm soát căng thẳng cũng quan trọng không kém để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất cân bằng nội tiết tố - tác nhân gây viêm nhiễm diện rộng. Căng thẳng không chỉ làm cạn kiệt các hormone thiết yếu và làm gián đoạn chức năng tuyến giáp mà còn cản trở khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm.

"Nó có thể làm rối loạn đường huyết và gây kháng insulin, dẫn đến nhiều hệ lụy kéo theo", bác sĩ Enayat giải thích. Ông khuyến nghị mỗi người nên tự xây dựng các kỹ thuật cá nhân để xoa dịu hệ thần kinh như tập thở, thiền định hoặc thực hành lòng biết ơn.

Song song đó, giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn. Rất nhiều quá trình kỳ diệu xảy ra khi ngủ giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn. Ví dụ, cơ thể sản sinh tế bào T giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tạo ra tế bào gốc kích thích tái tạo và giải phóng các yếu tố tăng trưởng trong giai đoạn ngủ sâu.

Để cải thiện giấc ngủ sâu, chuyên gia khuyên nên tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và tiếp xúc với ánh sáng xanh.

Dinh dưỡng và kết nối xã hội

Về chế độ ăn uống, bác sĩ Enayat chia sẻ bí quyết hàng đầu bằng cách coi thực phẩm là nhiên liệu hoặc thuốc chữa bệnh, thay vì là công cụ để giải tỏa cảm xúc. Bác sĩ khuyên nên ăn thực phẩm nguyên bản thay vì thực phẩm chế biến sẵn, đảm bảo cung cấp đủ protein, tăng cường rau xanh và các chất béo lành mạnh.

Cuối cùng, bác sĩ nhấn mạnh ý nghĩa của các mối quan hệ xã hội và mục đích sống rõ ràng. Việc duy trì kết nối với hàng xóm, gia đình và bạn bè không chỉ giúp chúng ta năng động, có động lực sống mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng trong những giai đoạn khó khăn.

Tin Gốc: Vnexpress