Có phải bạn từng thắc mắc vì sao nhiều người có bằng cấp, học vấn cao gặp khó khăn về tài chính, trong khi những người ít học lại xây dựng được khối tài sản lớn.
Các chuyên gia thuộc quỹ đầu tư Rich Dad (đứng sau cuốn sách Cha giàu, cha nghèo) giải thích sự khác biệt nằm ở tư duy.
Theo nhóm chuyên gia, trí thông minh học thuật giúp con người ghi nhớ và phân tích hệ thống có sẵn. Tuy nhiên, trí thông minh tài chính đòi hỏi sự thấu hiểu tâm lý tiền tệ và khả năng chấp nhận rủi ro. Hệ thống giáo dục đào tạo con người tìm kiếm sự an toàn và tránh sai lầm. Điều này tạo ra những nhân viên giỏi nhưng lại trở thành rào cản khi làm giàu. Thống kê cho thấy khoảng 67% người Mỹ chỉ có thu nhập đủ sống, bao gồm cả những người có bằng cấp cao.
Dưới đây là 5 cạm bẫy tâm lý khiến người thông minh thường rơi vào cảnh túng thiếu.
Phân tích quá mức khi đầu tư
Người có học vấn cao thường dành nhiều thời gian nghiên cứu thị trường và lập bảng tính trước khi quyết định. Nhu cầu đòi hỏi sự chắc chắn tuyệt đối khiến họ bỏ lỡ thời cơ. Trong khi đó, những người nhạy bén nắm vững nguyên tắc mua tài sản sinh lời thường chớp cơ hội nhanh hơn.
Chủ nghĩa cầu toàn
Tâm lý sợ sai và theo đuổi sự hoàn hảo hình thành từ khi còn đi học. Tuy nhiên, trong kinh doanh, việc mắc sai lầm là một phần của quá trình. Những người luôn chờ đợi một kế hoạch hoàn hảo sẽ không bao giờ bắt đầu.
Tự tin thái quá vào chiến lược phức tạp
Trí thông minh dễ dẫn đến sự tự tin thái quá. Nhiều người tin họ cần các chiến lược tinh vi để kiếm tiền. Thực tế, thành công trong đầu tư thường đến từ việc giữ nguyên tắc đơn giản và duy trì sự bình tĩnh trước biến động thị trường.
Bỏ qua nguyên tắc cơ bản
Người có bằng cấp cao có thể giỏi tính toán, nhưng lại thiếu kiến thức thực tế về lập ngân sách, quản lý nợ hay tối ưu thuế. Họ thường nhầm lẫn giữa “kiếm nhiều tiền” và “tích lũy tài sản”, dẫn đến việc chi tiêu tỷ lệ thuận với mức tăng thu nhập.
Quyết định dựa trên cảm xúc
Tiền bạc khơi gợi các phản ứng tâm lý như sợ hãi và tham lam. Khi thị trường suy thoái, nhiều người thông minh hoảng loạn, chạy theo xu hướng thay vì giữ vững lý trí. Người thành công có khả năng nhận diện cảm xúc cá nhân và không để chúng chi phối quyết định đầu tư.
Cách định hình lại tư duy
Để vượt qua các rào cản này, các chuyên gia gợi ý 4 bước thực hành.
Đặt thời hạn: Thay vì nghiên cứu vô thời hạn, hãy đặt khung thời gian cụ thể để ra quyết định, giảm thiểu sự trì trệ.
Khoảng 20h50 ngày 25/4, anh Phạm Anh Thái, chủ một cửa tiệm bánh thuộc phường Sài Gòn (TPHCM), ra trông coi cửa hàng, thấy một vị khách ngoại quốc ghé vào mua. Thời điểm này, quán chuẩn bị tới giờ đóng cửa.
Tại đây, khách lựa chọn vài loại bánh ngọt gồm tiramisu, brownie (bánh nướng ngọt) và mousse xoài (loại bánh lạnh không cần lò nướng) với tổng hóa đơn khoảng 200.000 đồng.
Khi thanh toán, vị khách không mang theo tiền mặt, chỉ có thẻ ngân hàng. Trong khi đó, cửa tiệm chưa hỗ trợ quẹt thẻ. Vị khách bối rối, định rời đi với vẻ mặt ngại ngần xen lẫn chút tiếc nuối. Thấy vậy, anh Thái đề nghị khách mang bánh về, hôm khác quay lại thanh toán sau.
Vị khách ngoại quốc rất bất ngờ với quyết định này. Anh cảm ơn chủ tiệm rồi mang bánh ra về.
Hôm sau, các nhân viên cho biết vẫn chưa thấy khách quay lại khiến anh Thái thoáng chút suy nghĩ rằng, có thể đây là khách du lịch và đã rời Việt Nam để về nước.
Tuy nhiên, đúng thời điểm cửa hàng chuẩn bị đóng cửa, vị khách nước ngoài lại xuất hiện. Anh thanh toán đầy đủ hóa đơn hôm trước và mua thêm nhiều loại bánh khác. Tổng hóa đơn khoảng 500.000 đồng.
Trong lúc trò chuyện, vị khách biết anh Thái là chủ tiệm nên đã gừi lời khen ngợi bằng tiếng Anh "Amazing shop" (tạm dịch: cửa hàng tuyệt vời), thể hiện sự ấn tượng với trải nghiệm tại đây.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, anh Thái cho biết đây không phải là lần cửa tiệm bán chịu hàng cho khách.
Trước đó, khi còn hoạt động tại cơ sở cũ trên đường Mạc Đĩnh Chi, cửa tiệm cũng từng nhiều lần linh hoạt xử lý những tình huống tương tự với những khách quên không mang tiền mặt.
"Với những trường hợp mua chịu, lần nào khách cũng quay lại gửi tiền và thậm chí nhiều người trong số đó còn trở thành khách quen", chủ tiệm trao đổi.
Mới đây, anh Thái chia sẻ câu chuyện của mình lên trang cá nhân, thu hút hàng chục nghìn lượt yêu thích và bình luận. Trong đó, nhiều người cho rằng cách giữ chân khách hàng bằng lối ứng xử tinh tế, linh hoạt là điều nên học hỏi.
"Đây là điều những người làm dịch vụ cần có. Sự tin tưởng, thiện chí và cách giải quyết tình người của chủ tiệm góp phần tạo nên hình ảnh đẹp, thân thiện trong mắt khách nước ngoài", tài khoản Phương Xuân nhận xét.
Trưa 21/4, Xiaomeng, 19 tuổi, trở về nhà sau khi lấy lời khai tại đồn cảnh sát thành phố Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam. Trước đó một ngày, cô bị bố ruột là ông Zhou đưa đi đầu thú về hành vi chiếm đoạt tài sản công ty.
Ông Zhou là chủ một doanh nghiệp thực phẩm đông lạnh. Tháng 11/2025, khi cần tiền nhập lô hàng cuối năm, ông yêu cầu con gái - người giữ vai trò thủ quỹ - trích tiền từ tài khoản công ty. Xiaomeng thông báo tài khoản không còn tiền.
Kiểm tra sao kê ngân hàng, ông Zhou phát hiện trong hơn một năm rưỡi (từ tháng 7/2024 đến tháng 11/2025), hơn 17 triệu tệ (khoảng 60 tỷ đồng) đã được chuyển vào các nền tảng livestream và trò chơi điện tử. Trong đó, 11 triệu tệ được dùng để tặng quà ảo cho các streamer, và 6 triệu tệ để mua hộp thẻ bài ảo.
Ông Zhou ly hôn vợ, ở cùng con gái Xiaomeng. Từ năm 16 tuổi, cô bé được bố giao quản lý sổ sách do ông quá bận rộn. Sau đó ông Zhou còn giao toàn quyền kiểm soát cả tài khoản công ty và cá nhân cho con gái.
Theo dữ liệu ngân hàng, ban đầu Xiaomeng chỉ nạp những khoản nhỏ. Sau đó, mức chi tăng dần, có ngày cô thực hiện 57 giao dịch, chi 160.000 tệ. Ngày 17/4/2025, cô chi 100.000 tệ chỉ trong một lần nạp để mua quà ảo tặng streamer.
Với số tiền khủng chi ra, Xiaomeng được tôn vinh là "Chị đại top 1" trên nền tảng, thường xuyên được các nam streamer thức khuya trò chuyện, hỏi han. Xiaomeng khai nhận với cơ quan điều tra rằng việc nạp tiền ảo liên tục khiến cô mất đi cảm nhận về giá trị thực tế của tiền bạc.
"Tặng 100 tên lửa ảo tốn 100.000 tệ nhưng tôi không có cảm giác gì. Trong khi ngoài đời nếu bảo đi mua một chiếc túi xách, tôi lại thấy đắt và không nỡ rút ví", Xiaomeng nói.
Số tiền 17 triệu tệ bị mất đa phần là vốn lưu động của công ty. Ông Zhou cho biết trong đó có 8 triệu tệ vay từ bạn bè và gần 10 triệu tệ vay ngân hàng, chưa kể các khoản nợ đối tác. Cơ sở kinh doanh của gia đình đang đứng trước nguy cơ phá sản, hai căn nhà đã bị thế chấp.
Tại Trung Quốc, Cục Quản lý Không gian mạng (CAC) có quy định cấm người dưới 8 tuổi tặng quà ảo; từ 8 đến dưới 16 tuổi phải có sự đồng ý của người giám hộ; và từ 16 đến dưới 18 tuổi phải xác minh được thu nhập độc lập hoặc có người giám hộ cho phép. Tuy nhiên, do Xiaomeng đã 19 tuổi nên các quy định bảo vệ và hoàn tiền dành cho trẻ vị thành niên không được áp dụng trong trường hợp này. Đây là lý do các nền tảng lấy cớ "người trưởng thành tự nguyện chi tiêu" để khước từ yêu cầu trả lại tiền của ông Zhou.
Người cha buộc phải tố cáo con gái. "Nó có thể đi tù 10 năm. Nhưng nếu cảnh sát không xác định số tiền này là tang vật vụ án, gia đình tôi không bao giờ đòi lại được. Đây là con đường duy nhất cứu sinh kế của cả nhà", ông nói.
Luật sư Zhou Zhaocheng của Văn phòng luật An Kiếm, Bắc Kinh cho biết, hành vi của Xiaomeng thuộc nhóm chiếm đoạt "số tiền đặc biệt lớn", khung hình phạt có thể từ 10 năm tù đến chung thân. Tuy nhiên, nếu phía điều tra chứng minh được khoản tiền nạp là tang vật vụ án, các công ty quản lý mạng (MCN) và nền tảng livestream có nghĩa vụ phải hoàn trả.
Vụ việc đang được cảnh sát Trịnh Châu tiếp tục thụ lý.
Ở tuổi 13, Christina Marie Plante được nhìn thấy lần cuối khi đang đi bộ đến chuồng ngựa, nơi cô nuôi con ngựa của mình.
Sự biến mất của cô đã dẫn đến một cuộc tìm kiếm quy mô lớn và một bí ẩn chưa được giải đáp suốt 32 năm. Nhưng giờ đây, Christina đã được tìm thấy còn sống.
Khi cô biến mất vào tháng 5/1994, các quan chức ở Star Valley, Arizona, Mỹ, tin rằng cô có thể đã bị bắt cóc.
Họ xếp sự mất tích của cô ấy vào loại xảy ra trong "hoàn cảnh nguy hiểm và đáng ngờ".
Các tình nguyện viên đã cùng cảnh sát tìm kiếm cô, nhưng bất chấp "các cuộc tìm kiếm kỹ lưỡng, các cuộc phỏng vấn và điều tra", cảnh sát trưởng vẫn không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào.
Tất cả những gì họ có thể nói là cô ấy mặc một chiếc áo phông trắng, quần short nhiều màu và giày thể thao màu đen. Vụ án cuối cùng rơi vào bế tắc nhưng chưa bao giờ được khép lại và đã được chuyển giao cho Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Gila.
Bằng cách sử dụng các kỹ thuật điều tra hiện đại, các thám tử đã tìm ra những manh mối mới và cuối cùng đã có một bước đột phá.
Tuần này, cảnh sát trưởng xác nhận rằng cô đã được tìm thấy.
Các nhà điều tra cho biết họ đã "xác nhận danh tính của cô và tình trạng người mất tích đã chính thức được giải quyết".
Họ nói thêm rằng "vì tôn trọng quyền riêng tư và sức khỏe của Christina, chúng tôi sẽ không công bố thêm chi tiết nào".
