Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và kết quả thực hiện công tác dân số năm 2025 tại TP.
TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho biết sau sáp nhập, mô hình trạm y tế rất đa dạng. Có những trạm quy mô lớn, có phòng khám đa khoa, chuyên khoa, phục vụ hàng trăm bệnh nhân mỗi ngày. Cũng có những trạm nhỏ, chỉ thực hiện các chức năng cơ bản theo quy định.
Để nâng cao năng lực, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn quản lý cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế, đặc biệt là những người lần đầu đảm nhận vai trò quản lý.
Bên cạnh đó, ngành y tế TP hiện đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất giải pháp khám sức khỏe cho mọi người dân ngay trong năm 2026.
Theo đó, TP.HCM sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp khám sức khỏe cho hơn 15 triệu dân tại TP gồm: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới (người dân có thể khám ở bất kỳ đâu), khám sức khỏe tại cộng đồng (khám tận nơi nhờ đội chăm sóc sức khỏe liên tục, chăm sóc nhóm nguy cơ) và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có (tích hợp dữ liệu khám sức khỏe).
Để triển khai thành công cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
TS Huỳnh Minh Chín – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho biết năm 2025 các chỉ tiêu dân số cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.
Tuy nhiên tổng tỉ suất sinh của TP vẫn ở mức thấp, đạt 1,51 con/phụ nữ, mặc dù đã có xu hướng tăng nhẹ. Đây vẫn là thách thức lớn, có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá TP.HCM đã triển khai Nghị quyết 72 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên để hoàn thành các mục tiêu, đặc biệt trong nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường nguồn lực trong thời gian tới.
Liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý cần thống nhất cách hiểu và cách làm. Đây không phải là các gói khám chuyên sâu, mà chủ yếu là sàng lọc ban đầu, qua đó phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, phân tích để xác định các vấn đề sức khỏe nổi bật và triển khai can thiệp phù hợp.
Tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức, gây tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Việc tổ chức khám phải phù hợp điều kiện từng địa phương, kết hợp sử dụng thiết bị y tế cơ động khi cần thiết và tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa tuyến cơ sở với tuyến trên.
Ngoài ra, TP.HCM cần có các chính sách đủ mạnh để khuyến khích sinh con, như hỗ trợ nhà ở, giáo dục, chi phí nuôi dưỡng… thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, qua đó duy trì mức sinh hợp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Ngày 21/4, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, Trưởng khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm qua khám sức khỏe định kỳ. Do có bà ngoại và mẹ mắc ung thư vú, em gái ung thư tuyến giáp, bệnh nhân được tư vấn xét nghiệm di truyền và cho kết quả dương tính với đột biến gene BRCA2 - nhóm nguy cơ rất cao.
Đứng trước nguy cơ tái phát ở vú bệnh và rủi ro ung thư bùng phát ở bên vú còn lại, kíp điều trị đã hội chẩn và đi đến quyết định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến vú bệnh lẫn phần bên trái đang hoàn toàn khỏe mạnh, đồng thời tạo hình tái tạo bầu ngực ngay trong cùng một cuộc mổ. Hiện bệnh nhân đã xuất viện với tâm lý tự tin vì vừa loại trừ được mầm mống ung thư, vừa giữ được vẻ thẩm mỹ.
Lựa chọn can thiệp y khoa này tương tự quyết định từng gây tiếng vang của nữ minh tinh Angelina Jolie. Năm 2013, siêu sao Hollywood đã chủ động phẫu thuật cắt bỏ cả hai tuyến vú và sau đó là buồng trứng, dù chưa hề mắc bệnh.
Mang trong mình đột biến gene BRCA1 cùng tiền sử mẹ ruột qua đời vì ung thư, Jolie từng đối mặt với 87% nguy cơ mắc ung thư vú. Quyết định dũng cảm của cô đã tạo ra "hiệu ứng Angelina" trên toàn cầu, thức tỉnh phụ nữ về việc xét nghiệm gene để chủ động dự phòng ung thư. Khi ấy, Việt Nam chưa thể đoạn nhũ dự phòng ung thư sớm vì chưa có kỹ thuật xét nghiệm tầm soát gene.
Theo phó giáo sư Khánh, ung thư vú do di truyền chỉ chiếm 5-10%. Tuy nhiên, người mang đột biến gene BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc bệnh lên tới 69-72% trong suốt cuộc đời (cao gấp nhiều lần mức 12,5% ở phụ nữ bình thường). Những đột biến này còn làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư tụy và thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Việc xét nghiệm gene mang lại giá trị lớn, giúp bác sĩ lên phác đồ điều trị trúng đích và quyết định có nên phẫu thuật dự phòng hay không. Cuối năm 2025, Bộ Y tế chính thức có hướng dẫn về phẫu thuật dự phòng ung thư vú cho nhóm mang gene nguy cơ cao. Điều này mở ra cơ hội cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, chuyển từ điều trị số đông sang y học chính xác, cá thể hóa phác đồ để tăng hiệu quả.
Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh xét nghiệm gene không dành cho đại trà do phần lớn ung thư vú xuất phát từ lối sống và môi trường. Chỉ định này ưu tiên nhóm có gia đình nhiều người mắc ung thư (vú, buồng trứng, tụy), mắc bệnh khi còn trẻ hoặc mắc thể "tam âm".
Giá trị của việc can thiệp dự phòng sớm càng thể hiện rõ qua một trường hợp khác đang điều trị tại khoa. Nữ bệnh nhân 59 tuổi, ngụ Quảng Ngãi, phát hiện ung thư vú thể "tam âm", mang đột biến BRCA1 từ năm 2023 nhưng thời điểm đó chỉ phẫu thuật và điều trị bên vú bệnh. Đến tháng 3/2026, qua theo dõi định kỳ, bác sĩ phát hiện khối u ác tính mới tiếp tục khởi phát ở bầu ngực còn lại, phẫu thuật loại bỏ khối u.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư cần chủ động tầm soát chuyên sâu (chụp MRI kết hợp theo dõi buồng trứng) từ mốc 25 tuổi. Phụ nữ bình thường không thuộc nhóm nguy cơ cao nên duy trì khám lâm sàng, siêu âm và chụp nhũ ảnh đều đặn khi bước sang tuổi 40.
Tăng huyết áp và các yếu tố nguy cơ tim mạch đang ngày càng phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa Cardiology Clinics cho thấy một thói quen rất đơn giản có thể giúp cải thiện rõ rệt các yếu tố nguy cơ tim mạch, đặc biệt là huyết áp cao, chỉ sau vài tuần duy trì.
Nghiên cứu do tiến sĩ Rosalba Hernandez, giáo sư tại Đại học Illinois Urbana-Champaign (Mỹ), dẫn đầu, đã phân tích 18 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng nhằm kiểm tra các chương trình tâm lý tích cực và dựa trên chánh niệm được thiết kế để cải thiện sức khỏe tinh thần hoặc sức khỏe thể chất.
Các can thiệp kéo dài từ 6 đến 12 tuần và kết hợp hướng dẫn hằng tuần với thực hành tại nhà.
Trong các nghiên cứu, nhóm tham gia thường bao gồm từ 50 đến 200 người trưởng thành có nguy cơ tim mạch tăng cao, như tăng huyết áp không kiểm soát hoặc suy tim. Đa số ở độ tuổi từ 50 - 60.
Kết quả đã phát hiện các can thiệp tâm lý tích cực ngắn hạn, bao gồm thực hành chánh niệm và lòng biết ơn, có thể tạo ra những cải thiện có thể đo lường được đối với các yếu tố nguy cơ tim mạch, bao gồm huyết áp và viêm, chỉ trong vài tuần.
Cụ thể, các chương trình dựa trên chánh niệm được triển khai trong 8 tuần đã làm giảm huyết áp tâm thu và giảm các dấu hiệu viêm. Đáng chú ý, một can thiệp kéo dài 12 tuần đã tạo ra mức giảm lớn nhất, giúp giảm huyết áp tâm thu đến 7,6 mmHg. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng phương pháp này còn giúp người tham gia vận động nhiều, ăn uống lành mạnh và tuân thủ dùng thuốc tốt hơn, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, thực hành chánh niệm và lòng biết ơn hằng ngày kết hợp với các buổi hướng dẫn hằng tuần trong khoảng 8 đến 12 tuần là "liều điều trị" hiệu quả cho huyết áp, viêm và chức năng nội mô. Những phát hiện này cho thấy quan tâm đến sức khỏe tinh thần và hành vi có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim mạch và tối ưu hóa sức khỏe tim mạch.
Bác sĩ Phạm Thanh Việt - Phó giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy - cho biết những năm gần đây, y học thế giới và Việt Nam ghi nhận nhiều bước tiến vượt bậc, từ chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử đến điều trị cá thể hóa, góp phần nâng cao chất lượng điều trị, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Đáng chú ý, sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong thực hành y khoa. Các mô hình hỗ trợ chẩn đoán, phân tích dữ liệu lớn và thiết bị thông minh ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong lâm sàng.
Trên cơ sở đó, Bệnh viện Chợ Rẫy xác định định hướng phát triển đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khám chữa bệnh.
Tất cả hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người dân một cách toàn diện, hiệu quả và công bằng.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cũng đã đánh giá cao Bệnh viện Chợ Rẫy không chỉ là bệnh viện tuyến cuối mà còn là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật hàng đầu cả nước.
Thông qua hội nghị, bệnh viện tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu chuyên môn, kết nối hiệu quả các nhà khoa học trong và ngoài nước, góp phần nâng cao năng lực hệ thống y tế khu vực và cả nước.
Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh trong thời gian qua, công tác chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Đây là lĩnh vực cần chú trọng, nhất là tâm lý, một phần thiết yếu trong quá trình điều trị và chăm sóc toàn diện cho người bệnh.
Theo các nghị quyết hiện hành, ngành y tế tập trung vào một số định hướng lớn. Trước hết, đưa dịch vụ y tế đến gần người dân nhằm giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, để các cơ sở này tập trung vào kỹ thuật chuyên sâu. Người dân cần được tiếp cận dịch vụ ngay từ điểm đầu của hệ thống.
Cùng với đó là chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", xây dựng hồ sơ sức khỏe cá nhân, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hằng năm và phát triển y tế cơ sở.
Để thực hiện các mục tiêu này, cần xây dựng trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp hoàn chỉnh, đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đặc biệt là nguồn nhân lực.
Nguồn nhân lực chính là yếu tố then chốt, cần có giải pháp cụ thể để đảm bảo nhân lực cho y tế cơ sở. Bộ Y tế đề nghị giới khoa học tập trung nghiên cứu các giải pháp bảo đảm nguồn nhân lực cho y tế cơ sở.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng lưu ý việc phát triển cấp cứu ngoại viện. Theo đó, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM cần tính đến phương án cấp cứu bằng đường không trong bối cảnh ùn tắc giao thông giờ cao điểm, xe cứu thương không chạy được, đánh mất giờ vàng.
Trong bối cảnh hiện nay, khoa học công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục là động lực then chốt cho sự phát triển của ngành y tế, đặc biệt trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao trong chẩn đoán, điều trị, can thiệp chuyên sâu và quản lý bệnh viện.
Thứ trưởng đề nghị trong thời gian tới, ngành y tế tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như: nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn lâm sàng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; tăng cường chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo...
