Tại Nghị quyết 72/NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Bộ Chính trị đã quyết định lấy ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân, và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai với chủ đề: “Chủ động phòng bệnh – Vì một Việt Nam khỏe mạnh”.
Từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Xa hơn, đến năm 2030, chính sách hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.
Trong bối cảnh mới, hệ thống y tế Việt Nam đang từng bước chuyển hướng từ mô hình tập trung vào điều trị sang chú trọng nhiều hơn đến dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Phóng viên báo Dân trí đã ghi nhận nhiều tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ y bác sĩ về việc tiến tới bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tầm soát cơ bản, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống và tuổi thọ của người dân.
Video: Nguyễn Quỳnh Anh
Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy bệnh nhân béo phì với cân nặng 100 kg và huyết áp vọt lên 182 mmHg. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng Khoa Bệnh lý mạch máu não, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, tăng huyết áp là thủ phạm đứng sau nguy cơ đột quỵ, chứ không phải tắm đêm như người nhà lầm tưởng.
Theo phó giáo sư Thắng, nhiều người chủ quan với chỉ số huyết áp, kể cả trong ngành y. Một cụ bà hơn 80 tuổi, mẹ của một bác sĩ chuyên khoa tim mạch, đang kiểm soát huyết áp ổn định 130 mmHg. Vài tuần trước, bà thường chóng mặt, bác sĩ này lo huyết áp có thể quá thấp so với nhu cầu tưới máu lên não và là nguyên nhân gây chóng mặt, nên quyết định giảm bớt liều thuốc. Hậu quả, cụ nhập viện vì đột quỵ xuất huyết não với huyết áp 180 mmHg, may mắn qua nguy kịch sau một tháng điều trị.
Hai trường hợp cho thấy cách nhìn "dễ dãi" với huyết áp vẫn phổ biến. Thực tế, tăng huyết áp là "sát thủ thầm lặng", liên quan hơn 90% ca xuất huyết não. Mục tiêu kiểm soát thường dưới 140/90 mmHg, lý tưởng là dưới 130/80 mmHg, nhưng ngay tại Mỹ chỉ khoảng 50% đạt mức cơ bản và 20,7% đạt mức nghiêm ngặt hơn.
Mới đây, thử nghiệm quốc tế TRIDENT trên 1.670 bệnh nhân từng xuất huyết não cho thấy kiểm soát huyết áp chặt chẽ <130 mmHg mang lại lợi ích rõ rệt. Sau 6 tháng, gần một nửa nhóm dùng viên phối hợp ba thuốc đạt mục tiêu, cao hơn nhiều so với 26,4% ở nhóm điều trị thông thường; huyết áp trung bình lần lượt là 127 mmHg và 138 mmHg. Sau 2,5 năm theo dõi, tỷ lệ đột quỵ tái phát ở nhóm điều trị tích cực giảm rõ, đồng thời biến cố tim mạch lớn cũng thấp hơn.
Trong khi đó, đột quỵ tại Việt Nam đang có xu hướng trẻ hóa, với độ tuổi trung bình khoảng 62, trẻ hơn gần 10 tuổi so với thế giới. Nhiều người trong độ tuổi lao động dù sống sót nhưng không thể quay lại công việc, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Phần lớn bệnh nhân sau đột quỵ phải đối mặt với di chứng nặng nề như liệt, yếu chi, rối loạn ngôn ngữ, cảm xúc và suy giảm thị lực.Ước tính, cứ 4 người trưởng thành trên 25 tuổi thì một người có nguy cơ bị đột quỵ trong đời. Khoảng 90% bệnh nhân liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia.Việc tuân thủ điều trị tại Việt Nam còn rất hạn chế. Nhiều người dù có bệnh nền vẫn chủ quan vì chưa thấy triệu chứng rõ ràng.Theo PGS Nguyễn Huy Thắng, không ít người trẻ có huyết áp cao kéo dài nhưng vẫn bỏ qua vì nghĩ mình "khỏe mạnh". Thực tế, tăng huyết áp hầu như không gây triệu chứng, ngay cả khi chỉ số vượt 200 mmHg. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não - một dạng đột quỵ có tỷ lệ tử vong cao.Bác sĩ khuyến cáo, khi đã có các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, cần tập trung kiểm soát tối ưu thay vì lo các yếu tố "ngoài lề" như tắm đêm, cúi xuống buộc dây giày... Hơn 70% bệnh nhân đột quỵ có thể tránh được nếu tuân thủ điều trị. Đặc biệt, ở những người trẻ như bệnh nhân 21 tuổi trên, kiểm soát huyết áp tốt có thể mang lại lợi ích phòng ngừa đột quỵ lâu dài và rõ rệt hơn.Tin Gốc: VnexpressSức Khỏe
Nắng nóng không chỉ gây mệt: Nguy cơ ảnh hưởng thận, tim mạch ít người để ý
Theo tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, một số cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất, tụt huyết áp, các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài làm tăng độ cô đặc của máu, đồng thời gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở người có sẵn yếu tố nguy cơ.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua vì tương tự tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
Theo bác sĩ Xuân Thy, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não.
“Cần lưu ý rằng người trẻ khỏe vẫn có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu biện pháp phòng ngừa phù hợp”, bác sĩ Xuân Thy nói thêm.
Từ đó, theo bác sĩ, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh như cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng chuyển nặng nhanh hơn.
“Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm điện giải phù hợp. Nên ăn thực phẩm dễ tiêu, tăng rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất; hạn chế rượu bia, chất kích thích vì dễ làm mất nước”, bác sĩ Xuân Thy khuyên.
Sức Khỏe
Tiêu đen: Kết hợp món này giúp hấp thu dưỡng chất tối đa, phòng ung thư
Bà Ayesha Gulzar, tiến sĩ dược học tại Anh, cho biết hoạt chất piperine trong tiêu đen có khả năng hỗ trợ tiêu hóa, chống oxy hóa và tăng hấp thu dưỡng chất.
Khi dùng đúng cách, tiêu đen còn giúp cơ thể tận dụng tốt hơn các hợp chất có lợi từ thực phẩm hằng ngày, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nghệ chứa curcumin, hoạt chất có khả năng chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Cơ thể lại đào thải curcumin khá nhanh nên hiệu quả bị hạn chế. Piperine giúp làm chậm quá trình phân hủy, từ đó tăng khả năng hấp thu curcumin.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Food Science & Nutrition vào năm 2022, sự kết hợp tiêu đen và nghệ giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giảm cảm giác thèm ăn. Hiệu quả giảm viêm và giảm đau mạn tính cũng được cải thiện rõ rệt.
Curcumin kết hợp piperine còn có khả năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư vú, tuyến tiền liệt và đại trực tràng.
Rau xanh như rau chân vịt, đậu lăng, cải xoăn chứa sắt dạng thực vật. Dạng sắt này khó hấp thu hơn so với sắt từ động vật. Piperine kích thích tiết axit dạ dày, giúp phân giải thức ăn hiệu quả hơn.
Môi trường axit thuận lợi giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Piperine còn hỗ trợ enzyme tiêu hóa và giúp sắt đi qua ruột dễ dàng. Nhờ đó, cơ thể cải thiện khả năng hấp thu sắt và hỗ trợ giảm nguy cơ thiếu sắt.
Các thực phẩm như dầu ô liu, quả bơ và các loại hạt chứa nhiều chất béo tốt. Piperine giúp tăng khả năng hấp thu các vitamin tan trong chất béo và các chất chống oxy hóa từ nhóm thực phẩm này.
Piperine còn kích thích quá trình sinh nhiệt trong ruột non. Cơ thể tăng nhẹ nhiệt độ và tốc độ trao đổi chất. Tuyến tụy tiết enzyme để phân giải chất béo thành axit béo, từ đó giúp hấp thu dưỡng chất tốt hơn và tạo năng lượng hiệu quả.
Gừng chứa gingerol, hoạt chất có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ tim mạch. Khi kết hợp với piperine, hiệu quả chống viêm được tăng cường, đặc biệt trong hỗ trợ xương khớp.
Piperine giúp tăng khả năng hấp thu gingerol vào máu. Sự kết hợp này thường xuất hiện trong các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa, giảm viêm và tăng cường chuyển hóa.
Tin Gốc: Thanh Niên