Bà Hillary, 63 tuổi, sống cùng chồng và con gái 22 tuổi trong căn hộ một phòng ngủ tại khu Upper West Side suốt 30 năm qua. Dù không gian chật chội, bà không có ý định chuyển đi.
Nguyên nhân là mức giá thuê tại đây là 1.300 USD một tháng, đã bao gồm tiền điện. Căn hộ của bà thuộc diện được kiểm soát giá thuê (rent-stabilized), giúp chi phí duy trì ở mức thấp trong nhiều năm.
“Tôi gọi đó là chiếc xiềng xích vàng”, bà nói. “Nếu rời đi, gia đình tôi có thể không còn chỗ ở. Nhờ căn hộ này, chúng tôi mới có thể nuôi con tại một thành phố đắt đỏ dù thu nhập hạn chế”.
Hiện khoảng 42% căn hộ tại New York thuộc diện ổn định giá thuê. Chính sách này giúp nhiều người giữ được chỗ ở nhưng tạo ra sự chênh lệch lớn về khả năng chi trả trên thị trường.
Theo dữ liệu từ Realtor.com, giá thuê trung bình tại New York trong quý I năm 2026 đạt 3.616 USD mỗi tháng, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, một người thuê nhà lâu năm hiện chỉ trả trung bình 1.855 USD mỗi tháng.
Nếu chuyển sang căn hộ tương đương, họ phải chi thêm khoảng 1.761 USD mỗi tháng. Nhà kinh tế học Jiayi Xu cho biết khoản chênh lệch này đồng nghĩa với việc người thuê phải kiếm thêm hơn 70.000 USD mỗi năm chỉ để duy trì tỷ lệ chi phí nhà ở an toàn.
Nếu muốn căn hộ rộng hơn, một hộ gia đình ở Manhattan cần tăng thu nhập thêm khoảng 101.800 USD mỗi năm. Tại Brooklyn, con số này hơn 84.000 USD. Khu vực ngoại ô cũng yêu cầu thêm 60.000–70.000 USD mỗi năm.
Đáng chú ý, theo Cục Điều tra Dân số Mỹ (Census Bureau), thu nhập trung bình của một hộ gia đình tại New York City hiện chỉ ở mức khoảng 81.200 USD mỗi năm. “Với phần lớn người dân, đây là khoảng cách không thể vượt qua”, bà Xu nói.
Dù giá thuê rẻ, cái giá phải trả cho “chiếc xiềng xích bằng vàng” này là chất lượng sống giảm sút. Dữ liệu từ hệ thống tiếp nhận khiếu nại 311 của thành phố cho biết những người bám trụ tại các căn hộ giá rẻ thường xuyên đối mặt với tình trạng chuột bọ, nấm mốc, hỏng hệ thống sưởi và mất nước nóng do chủ nhà từ chối nâng cấp hạ tầng vì không thể tăng giá.
Chuyên gia môi giới Nikki Beauchamp cho biết việc chuyển nhà hiện không thực tế đối với nhiều khách hàng vì họ phải trả nhiều tiền hơn mà chất lượng sống không cải thiện.
Thống kê cho thấy hơn 53% người thuê nhà tại New York đã sống trong cùng một căn hộ ít nhất 5 năm, tỷ lệ cao nhất trong 100 đô thị lớn của Mỹ. Các chuyên gia nhận định sự thiếu vắng luân chuyển này khiến nguồn cung nhà cho thuê trở nên khan hiếm, đẩy giá lên cao đối với người mới đến. Đồng thời, nó khiến các gia đình khó thích nghi với những thay đổi trong cuộc sống như kết hôn, sinh con hay chuyển việc.
Sự thiếu vắng nguồn cung nhà giá rẻ đang thúc đẩy sự dịch chuyển nhân khẩu học sâu sắc tại New York. Báo cáo của Cục Điều tra Dân số Mỹ công bố năm 2025 cho biết New York đã mất hơn 533.000 cư dân trong 4 năm qua.
Các nhà phân tích cho biết việc những người trẻ mới ra trường hoặc lập gia đình không thể tìm được nhà ở phù hợp đã gây ra làn sóng “chảy máu chất xám”. Hàng trăm nghìn người lao động trẻ đã rời khỏi New York để chuyển sang các bang lân cận hoặc những điểm đến có chi phí sống dễ thở hơn, không thu thuế thu nhập cá nhân như Texas và Florida.
Hu Yingrong, 46 tuổi, chuyển đến đảo Cù Sơn, huyện Chu Sơn, tỉnh Chiết Giang theo chồng. Hòn đảo có 55.000 dân cư, nằm cách đất liền hai giờ đi phà. Nam giới tại đây chủ yếu đi biển hoặc khai thác đá, trong khi phụ nữ làm nội trợ và đan lưới thuê với thù lao thấp.
Trước đây, Hu là công nhân xưởng lưới đánh cá. Tiền công đan 10 mét lưới của bà chỉ được một tệ (0,14 USD). Trung bình mỗi giờ đan lưới, cô kiếm được 5-8 tệ.
Khi dịch vụ giao đồ ăn xuất hiện tại địa phương, Hu chuyển sang công việc này. Thời gian đầu, cô gặp khó khăn trong việc nhớ đường và xử lý lượng đơn liên tục. Để giao đơn kịp giờ, Hu thường phải vượt qua sương mù, gió biển mạnh khiến xe chao đảo hay lội qua những vũng nước đọng sau cơn mưa. "Nhưng mệt nhất là phải chạy bộ lên những khu nhà cao tầng không có thang máy, hay luồn lách xe qua các con hẻm nhỏ hẹp chật cứng xe đẩy bán rau của người già", cô nói.
"Phần thưởng lớn nhất khi làm nghề là tự chủ thời gian. Lái xe và cảm nhận gió trên đảo mang lại cảm giác tự do", bà Hu nói.
Hu là một trong những người dẫn đầu về doanh số trên đảo với kỷ lục 189 đơn hàng mỗi ngày. Thu nhập hàng tháng của bà khoảng 8.000 tệ (khoảng 1.100 USD).
Một năm trở lại đây, các nữ tài xế giao đồ ăn với độ tuổi trung bình khoảng 40 đã thay đổi diện mạo lao động trên đảo. Từ những người xa lạ, nói giọng vùng miền khác nhau, họ tạo thành một cộng đồng 14 người. Họ chia sẻ đơn hàng, hướng dẫn tài xế mới và duy trì thói quen tụ họp vào ngày nhận lương.
Chen Lirong, 29 tuổi, trưởng nhóm cho biết khi đi xin việc tại các xưởng đóng tàu, cô bị từ chối do "phụ nữ khó tập trung làm việc vì phải chăm sóc con cái trong khi chồng đi vắng". "Giao đồ ăn có giờ làm linh hoạt, giúp tôi cân bằng được việc gia đình", Chen kể.
Để hỗ trợ đồng nghiệp, cô thường sắp xếp ca làm ngày cho những người có con nhỏ, còn bản thân nhận các đơn giao xuyên đêm.
Nghề này trở thành điểm tựa kinh tế cho những phụ nữ có hoàn cảnh đặc biệt. Sau khi ly hôn, Wang Jinrong, 44 tuổi, một mình nuôi bốn người con. Trong nhóm giao hàng, Wang nhận được sự hỗ trợ từ đồng nghiệp thông qua việc đổi ca để có thêm thời gian cho gia đình.
Trên mạng xã hội, câu chuyện của nhóm tài xế nhận được nhiều phản hồi tích cực. Một người bình luận: "Họ không chỉ giao đồ ăn, họ đang tự giải thoát bản thân khỏi sự phụ thuộc kinh tế".
Tối 11/5, anh T. (sống ở xã Ba Vì) nhận được thông tin có người dân trong thôn đi qua suối Cái, sẩy chân rồi bị hòn đá khổng lồ lăn trúng.
Thời điểm có mặt ở hiện trường, anh T. nhìn thấy một bên chân của nạn nhân mắc kẹt giữa tảng đá lớn và các hòn đá khác nên không thể rút ra được.
Biết sự việc, người dân trong thôn cùng Công an xã, Ban chỉ huy Quân sự xã với số lượng cả trăm người lập tức có mặt ở hiện trường.
"Khó nhất là khối đá có trọng lượng rất lớn. Nếu muốn kéo toàn bộ chân của nạn nhân ra phải nhấc được khối đá lên", anh T. cho biết.
Tại hiện trường, các lực lượng họp bàn tại chỗ tìm ra cách tối ưu, nhanh nhất để cứu được người đàn ông.
“Do khối đá có trọng lượng lớn, lực lượng chức năng huy động một xe cẩu tới hiện trường, đỗ cách con suối khoảng 30m rồi dùng hệ thống nâng hạ thả dây nhằm cố định tảng đá lớn.
"Cả trăm người người phối hợp dùng sức nâng khối đá hàng chục tấn, kết hợp kích thủy lực tạo khoảng hở để kéo phần chân ra ngoài", anh T. kể lại.
Sau thời gian hơn 1 tiếng, khối đá được kéo ra, nạn nhân được đưa ra ngoài trong tình trạng tỉnh táo, phần chân bị thương nhẹ, không nguy hiểm tính mạng.
Chứng kiến toàn bộ quá trình giải cứu, anh T. khâm phục sự đoàn kết giữa người dân và lực lượng chức năng, nỗ lực tìm mọi cách để đảm bảo tính mạng cho người bị nạn.
"Nhà tôi sống gần suối Cái. Đây là lần đầu tiên chứng kiến tình huống khối đá lăn trúng chân một người dân", anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Lương - người nhà nạn nhân, cũng có mặt ở hiện trường - cho biết, gần 2 tiếng giải cứu là những giây phút cân não, căng thẳng. Ban đầu, lực lượng chức năng và mọi người dự tính dùng xe cẩu kéo toàn bộ khối đá lên. Tuy nhiên, phương án này có thể khiến tảng đá đè lên người, dẫn tới nguy hiểm tính mạng.
"Đội cứu hộ chọn phương án dùng xe cẩu thả dây, ngăn khối đá tiếp tục sạt trượt rồi dùng kích để nhấc lên", người đàn ông nhớ lại.
Khi nạn nhân được đưa ra khỏi khối đá, cả gia đình vỡ oà, thở phào nhẹ nhõm.
"Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Công an xã, UBND xã và các lực lượng khác cùng người dân đã hỗ trợ cứu nạn nhân trong đêm tối", anh nói thêm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an xã Ba Vì xác nhận khoảng 20h ngày 11/5 nhận được tin báo về việc có người dân bị đá đè mắc kẹt tại khu vực suối Cái trên địa bàn thôn Hợp Nhất.
Công an xã và các lực lượng đã khẩn trương huy động người và phương tiện để triển khai công tác cứu hộ.
Người gặp nạn là ông Nguyễn Minh T. (SN 1987, trú ở thôn Lặt, xã Ba Vì). Trước đó, ông soi đèn đi bắt ếch, cua tại suối Cái thì tảng đá lớn xô trượt đè trúng và bị mắc kẹt chân trái.
Đến 21h45 cùng ngày, Công an xã phối hợp dân quân tự vệ cùng người dân đưa anh T. ra khỏi tảng đá trong tình trạng tỉnh táo. Ngoài phần chân bị thương do bị kẹp vào tảng đá, không phát hiện thương tích khác. Người đàn ông được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì.
"Nonnamaxxing" là từ khóa đang thịnh hành trong cộng đồng người trẻ Mỹ. Thuật ngữ này kết hợp giữa từ "nonna" (bà ngoại trong tiếng Italy) và hậu tố "maxxing" (tối đa hóa), mang ý nghĩa áp dụng nếp sinh hoạt của người lớn tuổi. Xu hướng xuất hiện như phản ứng trước áp lực của văn hóa hối hả, con người luôn bận rộn và phụ thuộc vào công nghệ.
Phong cách sống này lan rộng từ cuối tháng 2/2026, bắt nguồn từ một tài khoản Instagram đăng bộ ảnh sống chậm của mình. Nội dung xoay quanh việc nấu ăn theo công thức truyền thống với nguyên liệu tươi, dành thời gian cho gia đình và hạn chế sử dụng mạng xã hội. Bài đăng thu hút hơn 60.000 lượt thích.
Theo tạp chí SELF, xu hướng này bắt nguồn từ Italy, quốc gia có tuổi thọ hàng đầu thế giới. Nhiều người lấy cảm hứng từ lối sống tại vùng Sardinia - một "vùng xanh" có tỷ lệ người sống trên 100 tuổi cao.
Bà Licia Fertz, 96 tuổi, sống tại Viterbo, Italy là một ví dụ. Bà duy trì nếp sinh hoạt đều đặn, thức dậy sớm, trang điểm và mặc trang phục màu sắc dù không ra khỏi nhà. Bà cho biết việc chăm sóc bản thân là cách thể hiện sự tôn trọng chính mình và sự nhàm chán là yếu tố khiến con người già đi.
Nghiên cứu của Đại học California Riverside (Mỹ) cho thấy thái độ tích cực với tuổi già giúp làm chậm quá trình lão hóa.
Về vận động, người Italy thường đi bộ do đặc thù sinh hoạt. Giáo sư Daniel Lieberman, chuyên gia sinh học tiến hóa con người tại Đại học Harvard, cho biết đi bộ là hình thức vận động cơ bản của con người. Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí American Journal of Preventive Medicine cũng chỉ ra 15 phút đi bộ nhanh mỗi ngày giúp giảm nguy cơ tử vong sớm.
Kết nối xã hội là yếu tố quan trọng thứ hai. Người cao tuổi Italy thường duy trì quan hệ với hàng xóm, tham gia chăm sóc cháu và các hoạt động cộng đồng. Các thống kê cho thấy những người tham gia tình nguyện hơn 100 giờ mỗi năm có tinh thần tích cực hơn và nguy cơ tử vong thấp hơn.
Ông Jonathan Alpert, nhà trị liệu tâm lý tại Mỹ, cho rằng trào lưu "nonnamaxxing" nổi lên vì nhiều người trẻ đang kiệt sức trước áp lực công việc. "Người Italy đã sống chậm rãi suốt nhiều thế kỷ nay, còn chúng ta thì chỉ mới ngẩng đầu lên khỏi màn hình điện thoại để nhận ra điều đó", chuyên gia nói.
