Thông tin được bà Nguyễn Thị Nga – Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế – chia sẻ tại lễ hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 diễn ra ngày 15-5 tại Hà Nội.
Theo bà Nga, trong quý 1-2026, lực lượng chức năng đã khởi tố, điều tra 518 vụ với 649 đối tượng xâm hại 535 trẻ em, tăng 25 vụ, tương đương 5,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong số này, xâm hại tình dục trẻ em tiếp tục chiếm tỉ lệ lớn nhất – chiếm khoảng 89% tổng số vụ việc.
“Có những vụ việc đối tượng sử dụng hung khí để cưỡng ép các bé gái hoặc dùng lợi ích vật chất nhằm thực hiện hành vi xâm hại nhiều lần đối với nạn nhân”, bà Nga cho biết.
Bên cạnh đó, tình trạng lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, xâm hại tình dục và lừa đảo chiếm đoạt tài sản của trẻ em tiếp tục gia tăng.
Ngoài các vụ xâm hại tình dục, cơ quan chức năng còn ghi nhận 50 vụ dâm ô với trẻ em, 21 vụ cố ý gây thương tích, 8 vụ giết trẻ em và 4 vụ mua bán người dưới 16 tuổi.
Liên quan các vụ bạo hành trẻ em gây bức xúc dư luận thời gian qua, bà Nga cho hay xâm hại trẻ em là một dạng “tội phạm ẩn”, nhiều vụ việc diễn ra trong thời gian dài nhưng không được phát hiện hoặc không được thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng.
“Các vụ bạo hành trẻ em nghiêm trọng thời gian qua cho thấy không ít trường hợp trẻ bị bạo lực kéo dài bởi cha dượng, người tình của mẹ hoặc chính người thân trong gia đình. Không phải chỉ xảy ra một lần rồi dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ngay.
Có những trường hợp kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần nhưng các thành viên trong gia đình không lên tiếng, không can thiệp”, bà Nga nói và cho rằng đây là vấn đề rất đáng báo động.
Theo bà, ở Việt Nam hiện nay, kiến thức về bảo vệ trẻ em và kỹ năng làm cha mẹ vẫn còn thiếu.
Nhiều tài liệu chuyên môn trước đây chủ yếu do các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ xây dựng, trong khi hệ thống tài liệu chuẩn hóa của cơ quan quản lý nhà nước chưa nhiều.
Dự kiến trong tháng 6 hoặc đầu quý 3 năm nay, Cục Bà mẹ và Trẻ em sẽ hoàn thiện và ban hành bộ tài liệu truyền thông về bảo vệ trẻ em và phòng chống xâm hại trẻ em để phục vụ công tác tuyên truyền.
Bên cạnh đó, bà cũng nhận định một trong những khó khăn lớn trong bảo vệ trẻ em hiện nay là thiếu nhân lực làm công tác bảo vệ trẻ em ở cơ sở.
Luật Trẻ em quy định trách nhiệm của cán bộ bảo vệ trẻ em cấp xã từ năm 2017, tuy nhiên thực tế nhiều nơi vẫn chưa bố trí đủ nhân lực. Điều này dẫn đến tình trạng địa phương không nắm được danh sách trẻ có nguy cơ cao để theo dõi, hỗ trợ kịp thời.
Đặc biệt, nhóm trẻ sống trong gia đình có cha mẹ ly thân, ly hôn hoặc sống cùng cha dượng, mẹ kế được đánh giá là nhóm nguy cơ cao dễ bị bạo lực, xâm hại.
“Khi không có nhân lực để rà soát, thăm hộ gia đình hay tư vấn hỗ trợ thì đến lúc sự việc xảy ra nghiêm trọng chính quyền mới biết và vào cuộc”, bà Nga nói.
Lãnh đạo Cục Bà mẹ và Trẻ em cho hay để công tác bảo vệ trẻ em hiệu quả hơn, cần đồng thời bảo đảm ba trụ cột gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hệ thống dịch vụ và tăng nguồn lực con người.
Hiện Bộ Y tế đang sửa đổi Luật Trẻ em cùng nhiều văn bản liên quan nhằm tháo gỡ các khó khăn trong thực tiễn. Dự thảo sửa đổi luật dự kiến được đưa ra Quốc hội thảo luận trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đang xây dựng chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định pháp luật. Theo định hướng được nêu trong Nghị quyết 263, đến năm 2027, 100% cấp xã phải bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em và thiết lập mạng lưới hoạt động 24/7.
Hiện cả nước có hơn 500 cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, gồm cả công lập và ngoài công lập. Tuy nhiên, hệ thống này vẫn cần tiếp tục được mở rộng và nâng cao chất lượng để trẻ em và gia đình có thể tiếp cận hỗ trợ thuận lợi hơn.
Để đảm bảo sức khỏe, mọi người thường quan tâm đến việc ăn gì hơn là ăn vào lúc nào. Tuy nhiên, một bác sĩ nội khoa đã lên tiếng cảnh báo thời điểm ăn cũng rất quan trọng.
Đồng hồ sinh học bên trong cơ thể quyết định cách cơ thể xử lý thức ăn. Ngoài việc ăn khuya, có một kiểu ăn cũng có thể làm rối loạn lượng đường trong máu, chức năng gan và quá trình tích trữ mỡ.
Bác sĩ Sunil Rana, Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Asian (Ấn Độ), giải thích: Cơ thể hoạt động theo đồng hồ sinh học. Mọi cơ quan đều tuân theo nhịp sinh học, từ kiểm soát hoóc môn, tiêu hóa đến trao đổi chất. Vào buổi sáng, insulin hoạt động tốt hơn, giúp thức ăn chuyển hóa thành nhiên liệu. Tuy nhiên, hiệu quả này giảm dần vào chiều tối. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy ăn muộn hơn trong ngày làm giảm khả năng dung nạp glucose và tăng tích trữ mỡ. Thậm chí, cùng một bữa ăn nếu ăn lúc 22 giờ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao hơn so với lúc 10 giờ sáng.
Bác sĩ Rana giải thích: Hầu hết mọi người chỉ tập trung vào những gì họ ăn, nhưng thời điểm ăn cũng quan trọng không kém đối với sức khỏe trao đổi chất. Cơ thể tuân theo nhịp sinh học tự nhiên, và ăn uống giờ giấc thất thường - như ăn tối muộn hoặc bỏ bữa sáng - có thể làm rối loạn độ nhạy insulin, dẫn đến lượng đường trong máu không ổn định, đồng thời, gan phải làm việc quá sức. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ mắc tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ và tăng cân, theo tờ Times Of India.
Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề từ thói quen ăn uống giờ giấc thất thường. Ăn khuya buộc gan phải xử lý chất dinh dưỡng khi nó cần được nghỉ ngơi, dẫn đến tích tụ mỡ ngay cả ở những người ăn thực phẩm "lành mạnh" hoặc không uống rượu. Bác sĩ Rana nhấn mạnh: Ăn uống giờ giấc không đều đặn khiến gan phải vật lộn để xử lý chất dinh dưỡng một cách hiệu quả, điều này có thể âm thầm thúc đẩy sự tích tụ mỡ.
Ngoài ra, ăn khuya làm thay đổi cách cơ thể lưu trữ mỡ. Do quá trình trao đổi chất chậm lại vào ban đêm, cơ thể chuyển từ chế độ đốt cháy sang tích trữ năng lượng. Bỏ bữa cũng không giúp giảm cân mà trái lại khiến cơ thể chuyển sang chế độ bảo tồn, làm chậm trao đổi chất và tăng cảm giác thèm thực phẩm nhiều đường.
Như vậy: Ăn uống giờ giấc đều đặn, đặc biệt là bữa tối sớm, là chìa khóa để duy trì sự cân bằng. Điều chỉnh thời gian ăn uống phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên không chỉ giúp ổn định đường huyết mà còn bảo vệ gan và ngăn ngừa tăng cân.
Theo bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, thực tế đã ghi nhận các trường hợp nhập viện sau khi tắm không đúng thời điểm trong mùa nắng nóng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Do đó, không phải cứ mùa nóng là “tắm càng nhiều càng tốt”.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết sau khi đi nắng hoặc vận động nhiều, cơ thể đang ở trạng thái tăng thân nhiệt, tim đập nhanh, mạch máu ngoại biên giãn ra để tỏa nhiệt. Nếu tắm ngay, đặc biệt là tắm nước lạnh, một số nguy cơ có thể xảy ra gồm:
Từ đó, bác sĩ Niềm chỉ ra một số dấu hiệu cho thấy chưa nên tắm ngay dù đang rất nóng, gồm:
Theo bác sĩ Phối Hiền, khi tắm trong mùa nắng nóng, nhiệt độ nước nên ở mức gần với nhiệt độ da, thường khoảng 33 - 36°C. Nước quá lạnh có thể gây co mạch, trong khi nước quá nóng làm tăng mất nước và tạo thêm gánh nặng cho hệ tim mạch.
Thời điểm tắm phù hợp là khi cơ thể đã ổn định, thường sau khi nghỉ ngơi khoảng 15 - 30 phút sau vận động hoặc sau khi đi nắng về. Không nên tắm khi đang đói, quá no hoặc trong trạng thái mệt nhiều.
Về số lần, người trưởng thành khỏe mạnh trong điều kiện sinh hoạt thông thường tắm 1 - 2 lần mỗi ngày là phù hợp; có thể tăng thêm nếu ra nhiều mồ hôi, nhưng cần đảm bảo điều kiện an toàn và không kéo dài thời gian tắm.
Bác sĩ Thiện Niềm lưu ý thêm, các đối tượng sau cần đặc biệt thận trọng khi tắm vào mùa nóng này:
Trẻ nhỏ: Nên tắm nước ấm hoặc mát nhẹ, tránh nước quá lạnh vì có thể khiến trẻ bị lạnh đột ngột hoặc viêm đường hô hấp.
Không tắm quá lâu hoặc tắm quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm khô da, mất lớp bảo vệ tự nhiên của da. Nên tắm cho trẻ ở nơi kín gió, lau khô người ngay sau khi tắm để tránh nhiễm lạnh.
Người cao tuổi: Tránh tắm nước quá lạnh hoặc khi cơ thể đang mệt, vừa đi nắng về hoặc đang đói.
Không nên tắm quá khuya, đặc biệt vào ban đêm khi nhiệt độ môi trường giảm vì dễ gây co mạch và làm tăng nguy cơ tai biến tim mạch.
Nên tắm trong phòng kín gió, có thảm chống trượt hoặc tay vịn để hạn chế nguy cơ té ngã - một tai nạn khá thường gặp ở người lớn tuổi khi phòng tắm trơn trượt.
Người có bệnh tim mạch: Không tắm nước quá lạnh, đặc biệt là khi thời tiết quá nóng hoặc sau khi vận động mạnh. Tránh tắm quá lâu hoặc thay đổi nhiệt độ nước đột ngột.
Nếu có các triệu chứng như đau ngực, hồi hộp, khó thở, choáng váng khi đang tắm, cần dừng ngay, nghỉ ngơi và nhờ sự trợ giúp từ người khác; nếu triệu chứng không cải thiện, nên đi khám sớm để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
Những dấu hiệu đột quỵ có thể xuất hiện vào ban đêm, khi cơ thể đang nghỉ ngơi, khiến người bệnh dễ chủ quan hoặc bỏ qua. Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh bất thường vào ban đêm, người mắc không nên xem nhẹ, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Dưới đây là những dấu hiệu khi xuất hiện vào ban đêm có thể là cảnh báo đột quỵ đang đến gần:
Nếu đang nghỉ ngơi hoặc trong lúc ngủ mà đột ngột xuất hiện cảm giác tê, yếu hoặc mất lực ở một bên tay, chân hoặc nửa khuôn mặt, nhưng các triệu chứng này chỉ kéo dài vài phút rồi tự biến mất, thì cần đặc biệt cảnh giác. Đây là biểu hiện điển hình của thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA).
Theo Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA), TIA là tình trạng cần được xử lý khẩn cấp vì khoảng 1/3 người gặp TIA sẽ bị đột quỵ thật sự. Khoảng 5 - 10 % trong số đó xảy ra đột quỵ trong vòng 48 giờ đến 7 ngày sau. Tuy nhiên, chính vì chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết mà nhiều người nhầm với tình trạng tê tay do nằm sai tư thế.
Nếu bỗng dưng giật mình nửa đêm do một cơn nhức đầu dữ dội, xuất hiện đột ngột thì có thể là dấu hiệu nguy hiểm của đột quỵ. Nguyên nhân cơn nhức đầu dữ dội và đột ngột này có thể do các biến cố mạch máu não, đặc biệt là đột quỵ xuất huyết. Cơn đau thường đến nhanh, đạt đỉnh chỉ trong vài giây hoặc vài phút, có thể kèm theo buồn nôn hoặc cứng cổ.
Nguyên nhân là do mạch máu não bị vỡ hoặc áp lực trong sọ tăng đột ngột, gây kích thích mạnh lên các cấu trúc thần kinh.
Một dấu hiệu khác cần chú ý là tình trạng nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột ở một bên mắt khi giật mình tỉnh giấc vào ban đêm. Hiện tượng này là mất thị lực thoáng qua, một dạng triệu chứng của TIA thường gặp. Người bệnh có thể cảm thấy như có một màn che trước mắt nhưng sau vài phút thì thị lực trở lại bình thường.
Nguyên nhân là do dòng máu đến võng mạc hoặc vùng não xử lý thị giác bị gián đoạn tạm thời. Dù hồi phục nhanh, đây vẫn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tắc mạch nghiêm trọng hơn.
Chóng mặt nhẹ có thể do nhiều nguyên nhân lành tính. Thế nhưng, nếu đột ngột cảm thấy chóng mặt dữ dội, đứng không vững hoặc đi loạng choạng khi thức dậy ban đêm thì cần đặc biệt cảnh giác.
Đột quỵ ở vùng tiểu não hoặc thân não thường biểu hiện bằng mất thăng bằng và chóng mặt. Khác với chóng mặt thông thường, tình trạng này thường xuất hiện rất đột ngột và có thể kèm theo buồn nôn, nhìn đôi hoặc khó phối hợp động tác. Nguyên nhân là do lưu lượng máu đến vùng kiểm soát thăng bằng của não bị giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ ổn định cơ thể, theo Healthline.
