Loạt quốc gia vùng Vịnh hôm 8/4 trải qua đêm bình yên đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2. Các nước trong khu vực như Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar, Kuwait hay Oman đều không ghi nhận bất cứ cuộc tấn công nào bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được công bố.
Người dân Tehran cũng đổ xuống đường vẫy cờ và hô khẩu hiệu ăn mừng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Thủ đô Iran mang không khí như kỳ nghỉ lễ khi tiếng bom đạn đã ngừng. Nhiều cửa hàng đóng cửa, trong khi các quán cà phê ngoài trời ở những khu phố cao cấp lại chật kín khách. Các trạm kiểm soát do lực lượng vũ trang canh gác, từng xuất hiện dày đặc khắp thành phố những tuần gần đây, cũng không còn.
Tuy nhiên, nỗi thấp thỏm chưa phải đã đi qua. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. “Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi”, hội đồng cho biết.
Chính phủ Iran cho rằng lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, khi họ đã khiến Mỹ phải “đầu hàng”. Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng mô tả thỏa thuận tạm ngừng giao tranh này là một chiến thắng vì các mục tiêu quân sự cốt lõi đã hoàn thành.
Nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố lực lượng quân sự đã được triển khai đến Trung Đông sẽ “giữ nguyên vị trí, luôn sẵn sàng, cảnh giác và chuẩn bị tái khởi động chiến dịch bất cứ lúc nào”, cho thấy nguy cơ với khu vực chưa qua đi.
Điểm mấu chốt trong thỏa thuận ngừng bắn là việc khai thông eo biển Hormuz chưa rõ ràng. Trong khi ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý “mở cửa hoàn toàn, lập tức và an toàn Hormuz”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại nói việc đi qua eo biển sẽ do lực lượng vũ trang nước này điều phối. Tehran đã thu phí tàu bè băng qua eo biển kể từ khi cuộc chiến nổ ra, hành động mà họ đang tìm cách duy trì lâu dài để lấy kinh phí tái thiết sau xung đột.
Iran đã nhất trí mở lại eo biển, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ Tehran, theo CNN. Chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, theo thống kê của AFP.
Các bên trung gian và môi giới hàng hải nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính.
Theo Mohammed Baharoon, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B’huth Dubai, tổ chức tư vấn tại UAE, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chịu tổn thất nặng nề sau hơn 5 tuần xung đột, nhưng lực lượng này đang nắm trong tay “lá bài tẩy” là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn.
Tổng thống Trump ngày 9/4 cảnh báo Iran không thu phí tàu di chuyển qua eo biển Hormuz, chỉ trích Tehran đang điều hành “rất tệ”. Tuy nhiên, Baharoon cho rằng lời đe dọa như vậy sẽ không thể khiến IRGC chùn bước.
Dữ liệu theo dõi tàu thuyền ngày 8/4 cho thấy chỉ có một lượng rất ít tàu di chuyển qua hành lang mà Iran thiết lập hồi tháng trước trong vùng lãnh hải của mình và không có dấu hiệu khôi phục lưu thông bình thường qua tuyến hàng hải thông thường vốn đi qua vùng biển Oman.
“Kết quả thực sự cho vấn đề này sẽ ngã ngũ sau cuộc đàm phán tại Islamabad. Nếu Iran rời bàn đàm phán mà vẫn giữ được bất kỳ hình thức kiểm soát nào đối với eo biển Hormuz, đó là một chiến thắng tuyệt đối cho họ”, Nadim Koteich, nhà phân tích kiêm cố vấn chính trị UAE, cho hay.
“Nếu thế giới thành công trong việc tước bỏ khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran, giống như cách họ từng bị tước bỏ khả năng vũ khí hóa uranium, thì cuộc chiến này, dù cái giá phải trả lớn đến mức nào, vẫn là một thất bại chiến lược đối với Cộng hòa Hồi giáo”, Koteich nói thêm.
Theo Bader al-Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, việc biến eo biển Hormuz thành vấn đề then chốt của cuộc chiến đã là một thành công lớn đối với Iran.
“Mọi chuyện bắt đầu từ vấn đề hạt nhân, nhưng Iran đã biến nó thành chuyện ở eo biển Hormuz”, ông nói. “Vì vậy, thay vì tập trung vào vấn đề cốt lõi, một vấn đề phụ giờ đây lại trở thành trọng tâm. Tuy nhiên, những vấn đề cốt lõi đó vẫn hiện hữu và cần phải được giải quyết dứt điểm”.
Chuyên gia Baharoon cho rằng Iran là bên duy nhất hài lòng với kết quả này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh vẫn sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề về kinh tế nếu Tehran tiếp tục hạn chế dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz.
“Giờ đây, họ đã tái lập vị thế giống như một cảnh sát vùng Vịnh”, Baharoon nhận định. “Chúng ta thức dậy với một thỏa thuận không giảm bớt rủi ro, mà trái lại, còn khiến ta đối mặt nguy cơ lớn hơn”.
Tương lai khu vực
Ngoài ra, lệnh ngừng bắn hai tuần không đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn tiếng súng. Phái đoàn Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gặp trực tiếp ở Islamabad, Pakistan, vào cuối tuần này để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, nhưng chưa có gì đảm bảo nỗ lực này sẽ thành công.
“Điều quan trọng là cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Đây chỉ là lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai tuần, không phải một thỏa thuận”, Hamad Althunayyan, chuyên gia phân tích chính trị kiêm giáo sư tại Đại học Kuwait, cho hay. “Thời hạn này có thể được gia hạn nhưng xung đột cũng có thể tái diễn nếu vòng đàm phán đầu tiên không thành công”.
Việc ông Trump chuyển từ lời đe dọa “hủy diệt cả một nền văn minh” vào 7/4 đến chấp nhận ngừng bắn với Iran một ngày sau khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh hoài nghi về việc liệu Washington sẽ quyết tâm đến mức nào để vừa hoàn thành các mục tiêu đề ra, vừa bảo vệ các đồng minh khu vực, Mahdi Ghuloom, nhà nghiên cứu người Bahrain tại tổ chức tư vấn ORF Trung Đông, nhận định.
“Tổng thống Trump đã quyết định thỏa hiệp và với hành động đó, ông ấy rõ ràng đang gạt các đồng minh của mình tại vùng Vịnh sang một bên”, Ghuloom nói.
Theo Wall Street Journal, chắc chắn không quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ việc Trump đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng và oanh tạc khiến Iran “trở lại thời kỳ đồ đá”, bởi họ mới là bên có thể phải hứng chịu hậu quả từ đòn trả đũa của Tehran. Hôm 8/4, cảm giác nhẹ nhõm có thể thấy rõ tại Dubai, Doha và Kuwait khi họ tránh được nguy cơ các nhà máy điện và cơ sở khử mặn của mình bị Iran tấn công.
“Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công mà không tính đến lợi ích của các nước vùng Vịnh, biến chúng tôi thành những bên chịu tổn thương gián tiếp”, al-Saif cho biết thêm. “Nỗi lo sợ hiện nay là tình trạng này sẽ kéo dài sang cả thời bình và đây là điều chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ đấu tranh để ngăn chặn”.
Giới lãnh đạo vùng Vịnh đến nay chưa công khai chỉ trích quyết định ngừng bắn của Tổng thống Trump. Arab Saudi đã ra tuyên bố nói rằng quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được đảm bảo mà không kèm theo bất kỳ hạn chế nào.
Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã ca ngợi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng đối với nước này, nơi phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong 5 tuần qua.
“UAE đã giành thắng lợi trong một cuộc chiến mà chúng tôi đã tìm mọi cách né tránh. Chúng tôi đã vượt qua nhờ nỗ lực phòng thủ kiên định, giúp bảo vệ chủ quyền, phẩm giá và những thành tựu của đất nước”, ông tuyên bố.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã phối hợp với Tổng thống Trump, người mà theo ông đã khẳng định rằng sẽ đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa về hạt nhân, tên lửa hay khủng bố đối với Mỹ, Israel, vùng Vịnh cũng như toàn bộ thế giới. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid lại tỏ ra ít lạc quan hơn.
“Chưa bao giờ có một thảm họa chính trị nào lớn như vậy trong lịch sử của chúng ta”, ông nói. “Israel thậm chí còn không có ghế trong bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi được đưa ra thảo luận”.
Theo Ali Shihabi, chuyên gia phân tích tại Arab Saudi, cuộc xung đột đã khiến Iran “suy yếu trầm trọng và họ sẽ cần rất nhiều nỗ lực cũng như thời gian để tái thiết đất nước”.
Song 5 tuần qua, Tehran cũng đã cho thấy năng lực của họ trong việc tung ra các đòn trả đũa nhắm vào loạt mục tiêu khắp vùng Vịnh, gây tổn thất cho nền kinh tế khu vực, Nikolay Kozhanov, chuyên gia về Iran tại Đại học Qatar, nhận định.
“Các quốc gia còn lại ở vùng Vịnh hiện rơi vào thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm cách thỏa thuận với Iran”, Kozhanov nói.
Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bắt đầu từ ngày 28-2, eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu - luôn là tâm điểm chú ý.
Trước khi giao tranh nổ ra, eo biển nói trên là tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) của thế giới từ các nhà sản xuất vùng Vịnh. Eo biển này được Iran và Oman chia sẻ về mặt địa lý.
Để đáp trả cuộc tập kích của Mỹ và Israel, Iran đã tấn công các tàu buôn "của kẻ thù" tại eo biển Hormuz. Hậu quả là các tàu chở dầu bị mắc kẹt, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng phân phối năng lượng mà Đài Al Jazeera đánh giá là lớn nhất từ trước đến nay.
Sau hơn 1 tháng giao tranh, hôm 7-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải trên nền tảng Truth Social, tuyên bố đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần - do Pakistan làm trung gian.
Động thái trên được đưa ra sau khi Iran công bố đề xuất hòa bình 10 điểm. Ông Trump gọi đây là cơ sở "khả thi" để đàm phán chấm dứt vĩnh viễn các cuộc xung đột ở Trung Đông.
Đáng chú ý, trong đề xuất 10 điểm nói trên, Tehran khẳng định việc lưu thông qua eo biển Hormuz phải được kết hợp chặt chẽ với quân đội Iran. Từ đó, Cộng hòa Hồi giáo vẫn duy trì sự ảnh hướng lên tuyến đường này.
Iran tuyên bố sẽ cho phép tàu thuyền qua lại trong thời gian ngừng bắn nhưng dưới sự phối hợp chặt chẽ của Lực lượng Vũ trang Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã công bố một bản đồ mới, yêu cầu các tàu đi lệch về phía bắc (gần bờ biển Iran) và tránh xa lộ trình truyền thống gần bờ biển Oman, với lý do "nguy cơ có mìn chống hạm tại các khu vực giao thông chính".
Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn đã xuất hiện những rạn nứt khi Israel tấn công dữ dội thủ đô Beirut của Lebanon ngày 8-4, khiến hàng trăm người thiệt mạng. Cuối ngày 8-4, Iran tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế di chuyển của các tàu chở dầu trên Hormuz, viện lý do Israel không tuân thủ lệnh ngừng bắn.
Tổng thống Trump khẳng định trên mạng xã hội Truth Social rằng quân đội Mỹ sẽ "túc trực" tại khu vực để giám sát việc lưu thông và đe dọa sẽ tái khởi động các cuộc tấn công nếu đàm phán thất bại.
Theo chuyên gia phân tích hàng hải C Uday Bhaskar, tình trạng "không chắc chắn" vẫn bao trùm. Cho đến nay, mới chỉ có 3- 5 tàu thực hiện quá cảnh kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Trong kế hoạch 10 điểm của Tehran, một trong những yêu cầu chính là Mỹ và Israel phải chấm dứt vĩnh viễn mọi cuộc tấn công vào Iran và các đồng minh của nước này - đặc biệt là Lebanon, và cho phép Iran duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Truyền thông Iran đưa tin nước này đang cân nhắc mức phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu qua Hormuz, hoặc thu 1 USD trên mỗi thùng dầu vận chuyển qua eo biển. Khoản thu này sẽ được chia cho Oman.
Tehran tuyên bố doanh thu sẽ được dùng để tái thiết cơ sở hạ tầng dân sự và quân sự bị hư hại do các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Oman, quốc gia cùng chia sẻ eo biển Hormuz, đã bác bỏ ý tưởng trên. Bộ trưởng Giao thông Oman Said Al Maawali, khẳng định nước này đã ký kết các thỏa thuận hàng hải quốc tế, bao gồm cấm thu phí trên các tuyến đường này.
Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) quy định không được thu phí đối với tàu thuyền đi qua các eo biển quốc tế hoặc vùng biển lãnh hải.
Công ước trên cho phép các quốc gia ven biển thu phí cho các dịch vụ được cung cấp, chẳng hạn như hỗ trợ hàng hải hoặc sử dụng cảng, nhưng không cho phép thu phí cho việc vận chuyển
Tuy nhiên, cả Mỹ và Iran đều chưa phê chuẩn UNCLOS.
Theo nhà phân tích Bhaskar, Iran có thể "lách luật" bằng cách thu phí để rà phá thủy lôi trên eo biển Hormuz và đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua.
Các nhà phân tích nhận định Tổng thống Trump khó có thể chấp nhận yêu cầu thu phí vô thời hạn của Iran. Anh và 40 quốc gia khác cũng đã bắt đầu thảo luận các biện pháp để mở cửa lại eo biển một cách tự do.
Tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 7-4, Bahrain đã đề xuất một nghị quyết kêu gọi mở cửa lại eo biển bằng "mọi phương tiện cần thiết" và được 11/15 thành viên ủng hộ. Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc đã phủ quyết nghị quyết này với lý do thiên vị chống lại Iran.
Krystal Zimmerman, 40 tuổi, cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Iraq, đang lo ngại về chiến dịch quân sự mới nhất của nước này tại Trung Đông. Dù từng ủng hộ việc tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, cô sợ rằng khi xung đột chuyển từ những vụ ném bom sang một lệnh ngừng bắn bấp bênh, Tổng thống Donald Trump đã vô tình sa vào cuộc chiến không hồi kết với Tehran.
"Nó lãng phí nguồn lực, tiền bạc và khiến chúng ta không khác gì những kẻ bắt nạt", Zimmerman nói sau khi vừa kết thúc buổi trị liệu tại một phòng khám của Bộ Cựu chiến binh ở Colorado Springs, nơi cô đang điều trị chứng trầm cảm và mất ngủ kéo dài từ sau thời gian tham chiến ở Baghdad.
Nhiều người Mỹ đang bày tỏ giận dữ, thất vọng, thậm chí là hoang mang khi cuộc xung đột với Iran đã bước sang tuần thứ 7. Cuối tuần trước, cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran không đi đến đâu và Tổng thống Trump bắt đầu quay lại với những tuyên bố cứng rắn, đồng thời ra lệnh phong tỏa Hormuz nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển này.
Các cuộc thăm dò dư luận của NYTimes hồi đầu tháng 3 cho thấy 59% người Mỹ được hỏi phản đối cuộc chiến chống lại Iran, khác xa với động lực ủng hộ mạnh mẽ của công chúng dành cho chiến dịch can thiệp tại Iraq và Afghanistan đầu những năm 2000 hay cuộc chiến vùng Vịnh những năm 1990.
Một số người nói rằng họ cảm thấy ngỡ ngàng trước một chiến dịch tấn công mà Tổng thống Trump chưa chuẩn bị tâm lý đầy đủ cho người dân và đến nay vẫn chưa được giải thích rõ ràng.
"Tôi không nghĩ ông Trump đang đưa ra quyết định sáng suốt", Emmelia Lorenzen, 19 tuổi, nói khi đang uống cà phê tại Fayetteville, bang North Carolina.
Nhưng đó chỉ là những ý kiến phản đối thầm lặng, diễn ra trong các cuộc trò chuyện tại quán cà phê hay hội trường cựu chiến binh và chỉ dẫn đến những cuộc biểu tình nhỏ lẻ ở một số nơi.
"Tôi thấy thật khó tin khi không có nhiều người xuống đường, nhưng quả thật, giờ đây thật khó để thấy ngạc nhiên hay sốc trước bất cứ điều gì Tổng thống làm", Mike Keefe, 64 tuổi, nói trong lúc đứng cùng một nhóm biểu tình thưa thớt ở thành phố Portland, bang Oregon.
Quan điểm của cử tri Mỹ đối với cuộc chiến tại Iran khác biệt theo đảng phái. Theo khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện trước lệnh ngừng bắn gần đây, phần lớn cử tri đảng Dân chủ phản đối cuộc chiến này, trong khi đa số cử tri đảng Cộng hòa ủng hộ Tổng thống.
Nhưng trong một dấu hiệu cho thấy rắc rối tiềm tàng đối với ông Trump và đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào cuối năm nay, khảo sát của Pew phát hiện ra rằng các cử tri độc lập có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa đang bị chia rẽ sít sao, với 52% ý kiến tán thành cách Tổng thống điều hành cuộc chiến và 45% không ủng hộ.
Theo cuộc thăm dò của CNN hồi cuối tháng 3, nội bộ đảng Cộng hòa cũng xuất hiện một số dấu hiệu rạn nứt về cuộc chiến. Những cử tri đảng Cộng hòa không phải "thành viên MAGA" có xu hướng ủng hộ cuộc chiến kém mạnh mẽ hơn so với nhóm thuộc phong trào này.
Kết quả thăm dò cho thấy nhóm đảng viên Cộng hòa trẻ tuổi cũng ít có khả năng ủng hộ quyết định thực hiện hành động quân sự của Tổng thống Trump hơn so với những người trên 45 tuổi.
Nhìn chung, những người tự nhận là cử tri độc lập hoàn toàn nghiêng về phía phản đối. Đây là nhóm quan trọng có thể định đoạt cục diện bầu cử tại các bang chiến trường của Mỹ.
Ngay cả những cử tri đảng Cộng hòa ủng hộ cuộc chiến cũng không hẳn cho rằng mọi việc đang diễn ra suôn sẻ. Theo khảo sát của Pew, chỉ khoảng 50% trong số họ nghĩ chiến dịch gây áp lực với Iran đang tiến triển tốt.
Nỗi lo
Trong hàng loạt cuộc phỏng vấn gần đây, các cử tri tại những thành phố có căn cứ quân sự Mỹ như Colorado Springs, San Antonio hay Fayetteville đều bày tỏ lo ngại rằng ông Trump, người từng tranh cử với thông điệp phản đối các "cuộc chiến ngu ngốc" ở nước ngoài, đang đẩy Mỹ vào một Iraq hoặc Afghanistan thứ hai.
Một tháng rưỡi trôi qua, nhiều người cho biết họ vẫn chưa hiểu rõ mục tiêu của Tổng thống tại Iran là gì hay tại sao ông lại cùng Israel tấn công vào thời điểm này. Mọi thứ diễn ra quá nhanh và thất thường, họ nói.
Những tổng thống tiền nhiệm như George W. Bush hay George H.W. Bush đã dành nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, để thuyết phục dư luận trong nước về việc tấn công Afghanistan, Iraq và chiến dịch đẩy lùi quân đội Iraq khỏi Kuwait năm 1991. Các liên minh đa quốc gia, dù tự nguyện hay không, cũng đã được thiết lập. Những cuộc tranh luận cũng nổi lên khắp các phòng họp của quốc hội Mỹ.
Nhưng ông Trump tuyên bố phát động chiến dịch vào Iran mà không báo trước với quốc hội, không tham vấn các đồng minh, cũng không có động thái nào để thuyết phục dư luận Mỹ.
Và hàng loạt tuyên bố thay đổi liên tục mà ông Trump đưa ra trong các cuộc điện thoại với phóng viên hay những bài đăng đêm muộn trên Truth Social chỉ càng làm tăng thêm nỗi bối rối của công chúng.
Gần 2/3 cử tri và 71% những người không thuộc đảng phái nào tin rằng ông Trump đã không đưa ra lời giải thích rõ ràng trước khi cuộc chiến bắt đầu, theo một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac vào đầu tháng 3.
Ngược lại, các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn công chúng cảm thấy cựu tổng thống Bush đã đưa ra được những lý lẽ thuyết phục trước khi cuộc chiến tại Iraq nổ ra.
Lorenzen, người từng bỏ phiếu cho ông Trump, đặc biệt lo ngại trước lời đe dọa hủy diệt toàn bộ nền văn minh Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz, một mối nguy đã được ngăn chặn vào phút chót khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn hai tuần.
"Một trong những động lực vận động tranh cử lớn nhất của ông Trump là việc ông tuyên bố không theo đuổi chiến tranh", Lorenzen nói. "Vậy mà vừa tuyên bố xong, ông ấy lại đẩy đất nước vào các cuộc chiến nhanh đến vậy. Thật sự không hiểu nổi".
Những hệ lụy từ cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan đã góp phần tạo nên quan điểm của cử tri Mỹ về xung đột hiện nay ở Iran. Trong các cuộc phỏng vấn, họ nhắc lại những tuyên bố sai lệch về vũ khí hủy diệt hàng loạt từng được dùng để giải thích cho chiến dịch tấn công Iraq năm 2003, cũng như cuộc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan và tự hỏi liệu lịch sử có đang lặp lại hay không.
Queta Rodriguez, 55 tuổi, cựu binh thủy quân lục chiến từng đóng tại căn cứ Quantico, bang Virginia, cho biết bà vẫn nhớ cảm giác đau buồn cùng cực và tinh thần đoàn kết trào dâng của người dân Mỹ sau khi vụ khủng bố 11/9/2001 xảy ra gây chấn động đất nước. Bà từng không đồng tình với lý lẽ của cựu tổng thống Bush khi tấn công Iraq, nhưng cảm thấy ít nhất ông cũng đã cố gắng kêu gọi người dân đồng lòng.
Giờ đây, Rodriguez, hiện sống tại San Antonio, cho hay bà rất thất vọng với Tổng thống Trump vì đã đẩy đất nước vào cuộc chiến tại một khu vực mà nhiều binh sĩ đã phải bỏ mạng. Bà cảm thấy bất bình vì quốc hội không kiềm chế Tổng thống và đau lòng khi thấy nhiều người dân dường như đang thờ ơ trước sự việc.
Niềm tin
Dù vậy, những cựu binh khác và thân nhân của họ, nhóm thường có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa, cho biết vẫn ủng hộ Tổng thống Trump và cuộc chiến. Họ cho rằng Iran đã tài trợ cho những lực lượng vũ trang gieo rắc khủng hoảng khắp Trung Đông và từng tiếp tay sát hại hàng trăm binh sĩ Mỹ.
Nhóm chỉ trích ông Trump cho rằng các cuộc tấn công vào Iran là tùy tiện, nhưng những người ủng hộ ông lại tin việc này lẽ ra phải làm từ lâu.
"Iran là một mối đe dọa cần xử lý", cựu binh Gary Freese, 58 tuổi, người từng tham chiến tại Iraq, nói, thêm rằng Tổng thống Trump đã cho thấy ông "bản lĩnh như thế nào" khi phát lệnh tấn công Iran.
Nguồn ủng hộ dành cho chiến dịch của ông Trump tại Iran cũng rất mạnh mẽ ở những khu vực như vùng nông thôn phía tây bang Iowa, nơi ông đã giành chiến thắng trong cả ba kỳ bầu cử tổng thống gần đây nhất với cách biệt lớn.
Kelly Garrett, 51 tuổi, là một trong số nhiều nông dân ủng hộ chiến dịch tấn công vào Iran, dù họ không hoàn toàn hiểu rõ lý do. Nhiều cử tri đảng Cộng hòa vẫn dành niềm tin tuyệt đối cho Tổng thống.
Khu vực nông thôn, vốn đã lao đao vì các chính sách thuế quan và thắt chặt nhập cư của ông Trump, nay lại chịu thêm một đòn giáng kinh tế khác khi việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến giá phân bón và dầu diesel tăng vọt ngay thời điểm nông dân đang chuẩn bị cho vụ mùa mới.
Dù vậy, nhiều nông dân ủng hộ đảng Cộng hòa tại Iowa lại đổ lỗi cho các tập đoàn trục lợi thay vì Tổng thống Trump về tình trạng giá cả leo thang này.
Wayne Brincks, 72 tuổi, nông dân đã nghỉ hưu, cho rằng cái giá phải trả trong ngắn hạn là xứng đáng nếu việc đó ngăn chặn được Iran phát triển vũ khí hạt nhân.
"Tôi nghĩ Tổng thống tin rằng giờ là lúc phải hành động, nếu không sẽ chẳng còn cơ hội nào nữa. Chúng ta buộc phải làm gì đó thôi", ông nói.
Nhưng ngay cả ở một nơi ủng hộ đảng Cộng hòa mạnh mẽ như Iowa, những hoài nghi và lo lắng cũng đang bắt đầu được bộc lộ. Mark Nelson, 35 tuổi, nông dân kiêm ủy viên hội đồng hạt Woodbury thuộc đảng Cộng hòa và từng bỏ phiếu cho ông Trump, nói rằng chiến dịch tấn công Iran đã làm suy yếu thông điệp "nước Mỹ trên hết" của Tổng thống.
Những lời chỉ trích như vậy cũng đang xuất hiện ngày càng nhiều trong nhóm người có sức ảnh hưởng thuộc phong trào ủng hộ ông Trump, như các nhà hoạt động bảo thủ Tucker Carlson, Alex Jones và Megyn Kelly, từng kêu gọi ủng hộ mạnh mẽ cho Tổng thống.
"Số tiền và nguồn lực đổ vào cuộc chiến này thật quá sức tưởng tượng", Nelson nói. Ông đặt câu hỏi về việc Israel đã tác động đến mức nào tới quyết định tham chiến của Tổng thống. "Tôi không nghĩ là chúng ta đang phải đối mặt bất kỳ mối đe dọa trực tiếp nào".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 14/5 cùng Tổng thống Donald Trump và phái đoàn nước này dự cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh.
Video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy trong lúc chờ hai lãnh đạo bước vào hội đàm, ông Rubio nhiều lần ngước nhìn và chỉ tay lên trần nhà của Phòng Đông tại Đại lễ đường Nhân dân.
Ông thể hiện vẻ mặt ngỡ ngàng khi trao đổi gì đó với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, như thể bị thu hút bởi lối kiến trúc, trang trí công phu của tòa nhà. Ông sau đó giơ ngón tay cái, thể hiện sự tán dương.
Nhiều tài khoản mạng xã hội bình luận hài hước rằng có lẽ đây là lần đầu tiên Ngoại trưởng Mỹ được thấy lối kiến trúc đẹp như vậy tại Trung Quốc. Tuy nhiên cũng có người cho rằng cách ông Rubio phản ứng như vậy cho thấy ông biết chiêm ngưỡng cái đẹp và đó là điều hết sức bình thường.
Phòng Đông nằm ở tầng hai Đại lễ đường Nhân dân, với phần trần được thiết kế theo kiến trúc truyền thống Trung Quốc, nổi bật là kết cấu "đấu củng" (hệ thống các thanh gỗ xếp chồng lên nhau) và "tào tỉnh" (kiểu trần giật cấp trang trí tinh xảo).
Trần sảnh nổi bật với ba hình bát giác lớn được chạm khắc gỗ tỉ mỉ, mỗi hình bát giác bao quanh một chiếc đèn chùm pha lê khổng lồ. Trên bức tường phía sau vị trí ngồi của phái đoàn Mỹ là bức tranh quy mô lớn dài 16 mét và rộng 3 mét mang tên "Mùa thu vàng U Yên".
Bức họa khắc họa cảnh sắc mùa thu ở miền bắc Trung Quốc và được đề chữ thư pháp của Chủ tịch Mao Trạch Đông. Trong nhiều thập kỷ qua, Phòng Đông là nơi diễn ra những cuộc gặp ngoại giao quan trọng nhất của Trung Quốc, bao gồm cả hội nghị thượng đỉnh năm 2017 giữa ông Tập và ông Trump.
Ngoại trưởng Rubio trước đó cũng gây chú ý vì trên chuyến Không lực Một di chuyển sang Trung Quốc đã mặc bộ đồ giống Tổng thống Venezuela Nicolas Marudo lúc bị đặc nhiệm Mỹ bắt. Trang phục này của ông Rubio đã gây rất nhiều đồn đoán trên mạng xã hội Trung Quốc.
"Tôi không có ý gì cả. Đó là một bộ đồ đẹp. Ý tôi là, tôi thích nó. Nó thoải mái", ông Rubio nói về bộ đồ, đùa thêm rằng nếu có vấn gì thì Tổng thống Maduro mới là người "bắt chước" vì ông đã sở hữu bộ đồ từ lâu.
Năm 2020, ông Rubio khi còn làm nghị sĩ nằm trong số 11 quan chức Mỹ bị Trung Quốc áp lệnh trừng phạt. Điều này đồng nghĩa với việc ông Rubio bị cấm nhập cảnh vào Trung Quốc và Bắc Kinh chưa từng thông báo về việc đưa ông ra khỏi danh sách này. Sự xuất hiện của ông trong chuyến đi tới Trung Quốc cũng gây xôn xao.
Phía Trung Quốc đã đổi cách phiên âm tên ông Rubio từ "Lô Bỉ Áo" sang "Lỗ Bỉ Áo", dường như để tránh việc ông không thể nhập cảnh. Quan chức Trung Quốc cũng khẳng định ông chỉ bị trừng phạt vì "lời nói và hành động nhắm vào Bắc Kinh khi còn là thượng nghị sĩ Mỹ".
