"Những người được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu đều bị tổn thương đường tiêu hóa, 4 bệnh nhân bị viêm gan, suy gan, trong đó một bệnh nhân bị suy đa tạng mặc dù đã điều trị tích cực nhưng không qua khỏi", BSNT Nguyễn Tiến Đạt, Trung tâm Chống độc, cho biết hôm 12/5.
Vụ ngộ độc xảy ra hôm 2/5 khi một gia đình ở bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn, tổ chức bữa cơm với 24 người tham gia. Thực đơn gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng. Dùng bữa xong, 6 người tiếp tục ăn thêm món canh nấm hái trong rừng.
Tới 20h cùng ngày, nhóm này đau bụng, nôn nhiều lần và tiêu chảy. Con gái chủ nhà có triệu chứng nặng nhất, tử vong tại nhà vào sáng 4/5. 18 người không ăn canh nấm hiện sức khỏe bình thường.
5 người sau đó được chuyển tuyến xuống trong tình trạng mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp. Các bác sĩ xác định đây là loài nấm độc chứa độc tố amatoxin, ở Việt Nam có nấm độc trắng hình nón (Amanita virosa) hoặc nấm độc tán trắng (Amanita verna) - 2 loại nấm độc nguy hiểm nhất ở Việt Nam.
Các bệnh nhân sau đó được hồi sức, giải độc, lọc máu tăng thải độc, song diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp. Một bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan, phù não, men gan tăng trên 7.000 U/L - cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được điều trị hết sức, bao gồm cấp cứu hồi sức, các thuốc giải độc, lọc máu kết hợp nhiều phương pháp, nhưng vẫn diễn biến nặng nhanh chóng, cận kề tử vong. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về tối 6/5.
Ba bệnh nhân khác gồm hai nữ 25 tuổi và 20 tuổi, một trẻ 60 tháng tuổi cũng viêm gan nặng, suy gan, phải điều trị tích cực, đang cải thiện. Còn bệnh nhân nam giới 35 tuổi bị tổn thương đường tiêu hóa, đã xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay nguyên nhân của tất cả vụ ngộ độc nấm hiện nay đều bắt nguồn từ việc người dân hái nấm mọc hoang trong rừng về ăn. Ngành y tế phân loại nấm có độc tố thành hai nhóm sớm và muộn.
Với nhóm gây ngộ độc sớm, triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 6 giờ sau ăn. Người bệnh có thể nôn, đau bụng, tiêu chảy, thậm chí có biểu hiện thần kinh, tim mạch. Tuy nhiên, nếu được cấp cứu kịp thời, gần như tất cả các trường hợp sẽ qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn - cũng chính là nhóm bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải. Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, rất hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường.
Độc tố amatoxin có trong nấm gây ngăn cản quá trình tổng hợp protein, đây là vật liệu chính để xây dựng nên tế bào, do đó không thể tạo nên tế bào mới thay thế cho các tế bào cũ đang liên tục già cỗi chết đi. Quá trình thay thế này diễn ra liên tục và rất nhanh ở các cơ quan có tốc độ hoạt động và chuyển hóa cao như niêm mạc ruột, gan, thận, tim, não, máu.
Do đó, độc tố amatoxin vào cơ thể thì đi đến đâu gây tổn thương đến đó. Bắt đầu ở đường tiêu hóa vừa hấp thu, vừa gây tổn thương, chết niêm mạc ruột (biểu hiện ỉa chảy, đau bụng, nôn rất nhiều), rồi đến gan bị nặng nhất, thận, tim, não,... cực kỳ dữ dội mà chúng ta vẫn gọi là tối cấp, bạo phát và đây thực sự là một bạo bệnh.
Theo chuyên gia, biểu hiện ngộ độc diễn tiến qua 3 giai đoạn rất điển hình. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, phải sau ăn hơn 6 giờ, người bệnh đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn "im lặng" - khi các triệu chứng tiêu hóa giảm dần, người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng thực tế lúc này gan đang bị phá hủy âm thầm.
"Nhiều trường hợp ở giai đoạn này bệnh nhân thấy đỡ, thậm chí có thể được cho về. Nhưng chỉ sau đó không lâu sẽ quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong. Giai đoạn 3 chính là giai đoạn cuối với biểu hiện rầm rộ với tổn thương, suy đa tạng", TS Nguyên nói, thêm rằng qua các vụ ngộ độc nấm amatoxin, Trung tâm Chống độc đã ước tính tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, kể cả khi đã được hồi sức tích cực.
Thực tế, hiện nhiều người dân vẫn giữ thói quen hái nấm mọc tự nhiên trong rừng để làm thức ăn do nghĩ là nấm lành. Tuy nhiên, TS Nguyên khẳng định, việc phân biệt nấm độc và không độc bằng mắt thường gần như không thể, kể cả với người có kinh nghiệm.
"Không có cách dân gian nào giúp nhận biết chính xác nấm độc. Nấm độc và nấm ăn được có thể giống nhau gần như hoàn toàn", ông nhấn mạnh.
Các chuyên gia chống độc cho biết, nếu vừa ăn nấm xong và người bệnh còn tỉnh táo, có thể gây nôn sớm để giảm hấp thu độc tố. Trường hợp nôn, tiêu chảy nhiều cần bù nước, bù điện giải. Tuy nhiên, với các loại nấm gây ngộ độc muộn như amatoxin, các biện pháp sơ cứu ban đầu không có tác dụng do khi đã biểu hiện ngộ độc thì đã quá muộn, quá 6 giờ sau ăn, khi đó nấm và các độc tố đã đi sâu xuống ruột và hấp thu vào cơ thể, gây nôn hay rửa dạ dày không có tác dụng.
Điều quan trọng nhất là bệnh nhân phải được đưa tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt là các bệnh viện có khả năng hồi sức chống độc chuyên sâu.
Tin Gốc: Vnexpress
