Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước đến Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã hội đàm vào ngày 6-5.
Tại cuộc gặp báo chí cùng nhà lãnh đạo Việt Nam sau hội đàm, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã mượn lời của Đức Phật: “Khi ta soi đường cho người khác, ta cũng đang soi sáng con đường của chính mình”.
Câu nói giàu hình ảnh thể hiện rõ quyết tâm của hai nước thời gian tới: cùng nhau hiện thực hóa khát vọng trở thành một quốc gia phát triển bằng cách hỗ trợ tầm nhìn và mục tiêu của nhau.
Lâu nay, giới quan sát và truyền thông quốc tế mỗi khi nhắc đến mạng lưới các nước “Đối tác chiến lược toàn diện” thường khẳng định đây là “tầm mức cao nhất trong phân cấp quan hệ đối ngoại của Việt Nam”.
Tuy nhiên, việc Việt Nam thúc đẩy hoặc nâng tầm quan hệ với các nước đã là Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian gần đây cho thấy không có “giới hạn trần” hay cái gọi là “phân cấp” trong chính sách đối ngoại của Hà Nội. Chuyến thăm Ấn Độ lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục là minh chứng cho xu hướng đó.
Cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chứng kiến một bước đi mang tính định vị khuôn khổ quan hệ mới sau 10 năm thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện: nâng tầm quan hệ lên “Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường”.
Cụm từ “tăng cường” không chỉ nhằm thể hiện tầm mức mới, cao hơn mà còn mang hàm nghĩa mạnh hơn: không dừng lại ở việc mở rộng phạm vi mà còn là gia tăng cường độ, độ gắn kết và tính thực chất của hợp tác song phương. Nói cách khác, đây không phải là bước “mở rộng thêm” mà là việc “làm sâu hơn” những gì đã có, coi trọng tính thực chất hơn hình thức và “biến ý chí thành kết quả cụ thể”.
Để cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ mới, theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi khẳng định ngay từ đầu việc “tăng cường mạnh mẽ sự tin cậy chính trị trên cơ sở tương đồng về tầm nhìn, xem đây là nền tảng cốt lõi và định hướng quan hệ song phương”.
Sự tương đồng về tầm nhìn được nhắc đến là hai mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam và Ấn Độ: “Tầm nhìn Ấn Độ phát triển vào năm 2047” và “Mục tiêu Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao đến năm 2045”.
Vậy làm thế nào để sự tương đồng tầm nhìn đó biến thành kết quả thực chất? Khi một khuôn khổ quan hệ mới được tuyên bố cần có cơ chế để giám sát, đôn đốc thực hiện và tháo gỡ vướng mắc kịp thời, hài hòa.
Tuyên bố chung cũng đã nêu rõ câu trả lời khi nhắc đến việc đối thoại và hợp tác thường xuyên trong khuôn khổ các cơ chế hợp tác hiện có trong nhiều lĩnh vực.
“Trên tinh thần đó, hai bên nhấn mạnh tham vấn chính trị và đối thoại chiến lược, ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và khoa học là trụ cột quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương; tổ chức thường xuyên các cơ chế về quốc phòng, an ninh, hàng hải, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, y tế, công nghệ thông tin và truyền thông, hợp tác mạng, khoa học công nghệ, vũ trụ, năng lượng nguyên tử; đồng thời hướng tới thiết lập đối thoại chiến lược ngoại giao – quốc phòng (2+2)”, tuyên bố chung khẳng định.
Trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhất trí “tạo đột phá”, gia tăng tính bổ trợ lẫn nhau, nhất là trong tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu 25 tỉ USD kim ngạch thương mại song phương vào năm 2030 được hai bên đặt ra, theo hướng cân bằng và bền vững. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam sẵn sàng gia tăng nhập khẩu từ Ấn Độ để đa dạng hóa đầu vào cho sản xuất; đề nghị Ấn Độ xem xét từng bước gỡ bỏ các quy định liên quan đến tiêu chuẩn của Cơ quan Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS) với hàng hóa Việt Nam.
Về đầu tư, thúc đẩy đầu tư hai chiều theo hướng chất lượng cao; tạo điều kiện thuận lợi để các tập đoàn lớn của nước này đầu tư vào nước kia với các dự án quy mô lớn, mang tính biểu tượng, nhất là trong các lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng tái tạo, dược phẩm, công nghệ cao…
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi cũng nhất trí lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ.
Đặc biệt, hai bên nhất trí mở rộng và thúc đẩy hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, 6G, y tế, hợp tác khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu, năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Từ đó thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa các doanh nghiệp công nghệ hai nước, hướng tới thành lập các liên doanh, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo chung.
13 văn kiện được trao ngày 6-5 trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho sự hình dung về cách quan hệ Việt Nam – Ấn Độ sẽ thực chất ra sao thời gian tới.
Đáng chú ý các văn kiện trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ công nghệ, y tế, tài chính đến văn hóa, giáo dục và quản trị công. Sự phân bố này cho thấy quan hệ hai nước không phát triển theo một trục đơn, không chỉ nằm ở cấp bộ ngành trung ương mà còn cả cấp địa phương (biên bản ghi nhớ về thiết lập quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa TP.HCM với Mubai) và các định chế chuyên môn như ngân hàng trung ương; các bộ về y tế, khoa học công nghệ, kiểm toán…
Với người dân hai nước, vốn được xem như nền tảng xã hội của quan hệ song phương, sự thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được cảm nhận rõ khi sầu riêng Việt Nam và nho Ấn Độ xuất hiện trên kệ siêu thị; tương lai là bưởi Việt Nam và lựu Ấn Độ sau khi xử lý vấn đề kỹ thuật.
Những tác động trực tiếp đến người dân sau chuyến thăm sẽ còn được thể hiện ở việc hiện thực hóa bản ghi nhớ về đổi mới thanh toán số; kết nối thanh toán bán lẻ song phương bằng mã QR; hay hợp tác trong lĩnh vực quản lý sản phẩm dược phẩm, thúc đẩy giao lưu văn hóa và du lịch.
Khi đi lại giữa người dân hai nước thuận tiện hơn, trải nghiệm du lịch tốt hơn, thanh toán dễ hơn và chi phí thấp hơn, tính thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được nhân dân cảm nhận và lan tỏa tự nhiên.
Mất hơn 5 năm để tàu thăm dò Perseverance của NASA vượt qua 41,92 km trên những địa hình khắc nghiệt của bề mặt sao Hỏa, tức gần chạm đến ngưỡng chiều dài của một cuộc thi marathon, theo NASA.
Hiện tàu thăm dò giữ kỷ lục đi xa nhất là Opportunity trên bề mặt sao Hỏa cũng của NASA, nhưng mất đến gần 15 năm để đi được 45,16 km. Trong khi đó, Perseverance mới chỉ hoạt động khoảng 1/3 thời gian đó, nhưng chỉ còn cách kỷ lục của Opportunity 3,2 km.
Ông Steve Lee, quyền quản lý dự án Perseverance hoàn toàn tự tin rằng tàu thăm dò này sẽ phá kỷ lục trên trong thời gian tới.
Perseverance đáp xuống hõm chảo Jezero hồi tháng 2.2021 và mất 3 năm tiếp theo để thám hiểm bên trong miệng hố rộng khoảng 45 km. Và tàu thăm dò tiếp tục mất hơn 3 tháng để leo lên sườn phía tây của hõm chảo, đến được vành ngoài của miệng hố vào tháng 12.2024.
Giờ đây, Perseverance đang thám hiểm một khu vực ngay bên ngoài rìa của Jezero gọi là "Lac de Charmes". Theo NASA, khu vực này đại diện cho một số địa hình có giá trị lớn nhất về khía cạnh khoa học mà tàu thăm dò Mỹ từng đến.
Các nhà khoa học cho rằng hàng tỉ năm trước, Lac de Charmes có một vùng hồ và đồng bằng châu thổ sông, đồng nghĩa khu vực này có thể vẫn còn giữ những dấu hiệu của sự sống dưới dạng vi khuẩn.
Và do Lac de Charmes nằm bên ngoài miệng hố, khu vực có thể ít chịu ảnh hưởng bởi sự hình thành của hõm chảo và được hy vọng vẫn bảo tồn được những dấu vết cổ xưa.
Ngày 11.5, Perseverance đã chụp và gửi về ảnh selfie mới ở vùng Lac de Charmes, trong đó có hình ảnh một mỏm đá có tên "Arathusa". Kết quả phân tích kết cấu của mỏm đá cho thấy nơi này chủ yếu được cấu tạo từ vật liệu dung nham đông đặc và nhiều khả năng còn cổ xưa hơn cả miệng hố Jezero.
Sau khi hoàn tất việc nghiên cứu Arathusa, tàu thăm dò Perseverance di chuyển theo hướng tây bắc đến khu Arbot, nơi tàu đang phân tích những mỏm đá khác.
Kể từ đây, Perseverance sẽ di chuyển theo hướng nam đến "Gardevarri", khu vực có kết cấu đá hình thành từ dung nham nguội đi và chứa thông tin về lịch sử hoạt động núi lửa của sao Hỏa. Các thông tin thu thập được tại đây sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về những quá trình địa chất quy mô lớn trên hành tinh đỏ.
Sau Gardevarri, Perseverance sẽ tiến về hướng đông nam đến vùng có tên "Hẻm núi hát", nơi đội ngũ khoa học của NASA hy vọng có thể tìm được những manh mối về lớp vỏ đời đầu của sao Hỏa.
NASA dự kiến tàu thăm dò sẽ hoàn tất chặng marathon đầu tiên trong tháng 5. Phía Mỹ hiện chưa có kế hoạch sẽ sớm chấm dứt sứ mệnh của Perseverance.
Theo Hãng tin AFP, ngày 29-4, Tổng công tố viên Ukraine Ruslan Kravchenko chính thức yêu cầu Israel bắt giữ tàu hàng mà Kiev cho là chở ngũ cốc Matxcơva "đánh cắp" từ các vùng lãnh thổ Ukraine đang do Nga kiểm soát.
Ông Kravchenko nêu trong tuyên bố: "Phía Ukraine kêu gọi các đối tác Israel bắt giữ tàu và hàng hóa, tiến hành khám xét, thu giữ tài liệu liên quan, lấy mẫu ngũ cốc và thẩm vấn các thành viên thủy thủ đoàn".
Ông Kravchenko cho biết cơ quan của ông đã chuyển hồ sơ đến phía Israel và lập biên bản về việc tàu này "tiến vào các cảng đã đóng cửa của Ukraine trái phép".
Đây là diễn biến mới nhất trong căng thẳng ngoại giao giữa Kiev và Tel Aviv quanh cáo buộc Israel tiếp tục nhập khẩu nông sản có nguồn gốc từ vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát.
Ngày 27-4, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha thông báo đã triệu đại sứ Israel với cáo buộc Tel Aviv không có động thái ngăn chặn các lô ngũ cốc trên được vận chuyển vào Israel.
Đại sứ Israel được yêu cầu có mặt ngày 28-4 để Kiev "trao công hàm phản đối và yêu cầu hành động phù hợp".
"Việc Israel thiếu phản ứng phù hợp trước yêu cầu chính đáng của Ukraine liên quan tới những chuyến tàu chở hàng hóa bị đánh cắp đến Haifa trước đó thật khó hiểu", ông Sybiha viết trên mạng X khi ấy.
Ông cảnh báo Israel "không nên tiếp nhận lô ngũ cốc đánh cắp và làm tổn hại quan hệ song phương".
Đáp lại, Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar khẳng định Ukraine chưa cung cấp bằng chứng nào, đồng thời chỉ trích Kiev "làm ngoại giao qua truyền thông".
"Quan hệ ngoại giao không được tiến hành trên Twitter hay báo chí", ông Sa'ar viết.
Cùng ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố máy bay không người lái (drone) nước này đã tập kích thành công một trạm bơm dầu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, gần dãy núi Ural và cách biên giới Ukraine hơn 1.500km.
"Khoảng cách đường thẳng là hơn 1.500km. Chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng tầm bắn này", ông Zelensky viết trên X. Ông gọi đây là "một giai đoạn mới trong việc sử dụng vũ khí Ukraine để hạn chế tiềm lực chiến tranh của Nga".
Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) sau đó cho biết mục tiêu là trạm bơm dầu của Tập đoàn Transneft gần thành phố Perm, được mô tả là "trung tâm chiến lược" trong mạng lưới vận chuyển dầu của Nga. Thống đốc địa phương xác nhận có cháy tại một cơ sở công nghiệp.
Theo Reuters, từ năm 2022 tới nay Ukraine đã tăng tầm tấn công vào lãnh thổ Nga thêm 170%. Trước đó một ngày, drone Ukraine đã gây hỏa hoạn lớn tại nhà máy lọc dầu Tuapse ở Biển Đen, đánh dấu lần thứ ba trong chưa đầy hai tuần cơ sở này bị tấn công.
Theo nguồn tin thương mại và ước tính của Reuters, bất chấp các đợt tập kích trên, Nga vẫn duy trì được lượng dầu thô xuất khẩu trong tháng 4 ở mức tương đương tháng 3 và có thể tăng trong tháng 5.
Sản lượng xuất qua ba cảng chính phía tây gồm Primorsk, Ust-Luga (Biển Baltic) và Novorossiysk (Biển Đen) ước đạt khoảng 2,2 triệu thùng/ngày.
Cảng Ust-Luga đã phải tạm ngừng hoạt động từ ngày 25-3 đến 7-4 sau loạt tập kích, còn Novorossiysk khôi phục một phần từ ngày 9-4 sau bốn ngày gián đoạn.
"Có rất nhiều dầu trong hệ thống, ai cũng quan tâm tới việc xuất khẩu", một nguồn tin nói với Reuters. Tuy nhiên người này cũng cảnh báo những đợt tấn công mới của Ukraine có thể đảo lộn kế hoạch tăng sản lượng tháng 5.
Ngày 28-4, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) bất ngờ thông báo sẽ rời khỏi Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và liên minh mở rộng OPEC+ từ ngày 1-5, chấm dứt gần 60 năm là thành viên của OPEC.
Động thái này được cho là sẽ tạo cú sốc cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, trong bối cảnh thị trường này đang bị rung chuyển mạnh bởi cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran ở Trung Đông, theo Đài CNN.
OPEC là một tổ chức liên chính phủ được thành lập vào năm 1960 và có trụ sở tại Vienna (Áo), hoạt động với mục tiêu điều phối và thống nhất chính sách dầu mỏ giữa các nước thành viên.
Vào thời điểm thành lập, thị trường dầu mỏ toàn cầu bị chi phối bởi một nhóm các công ty dầu khí phương Tây quyền lực (được gọi là Seven Sisters).
Mục tiêu chính của các nước sáng lập OPEC là khẳng định chủ quyền với tài nguyên thiên nhiên của mình, đảm bảo giá dầu công bằng và ổn định cho các nước sản xuất, đồng thời duy trì nguồn cung đều đặn cho các nước tiêu thụ, theo Đài Al Jazeera.
Hiện nay ngoài UAE, OPEC có 12 thành viên, bao gồm Algeria, Cộng hòa Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Nigeria, Saudi Arabia và Venezuela.
Kể từ năm 2016, OPEC cũng hợp tác với các nước như Nga, Azerbaijan, Kazakhstan, Bahrain, Brunei, Malaysia, Mexico, Oman, Nam Sudan và Sudan thông qua khuôn khổ OPEC+, nâng tổng sản lượng lên khoảng 41% nguồn cung toàn cầu.
Theo Hãng thông tấn nhà nước WAM của UAE, quyết định này được đưa ra sau khi UAE xem xét năng lực sản xuất hiện tại và tương lai, đồng thời dựa trên lợi ích quốc gia.
UAE là 1 trong 3 nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu trong OPEC. Việc rời đi sẽ cho phép UAE thoát khỏi hạn ngạch sản lượng do tổ chức này áp đặt.
Theo ông Jorge Leon - lãnh đạo bộ phận phân tích địa chính trị tại Công ty tư vấn Rystad, đây là bước ngoặt quan trọng.
UAE cùng với Saudi Arabia là một trong số ít nước thành viên có năng lực sản xuất dự phòng đáng kể. Đây là cơ chế then chốt giúp OPEC điều tiết thị trường và ứng phó với cú sốc nguồn cung.
Theo ông Robin Mills - giám đốc điều hành của Công ty tư vấn QamarEnergy, hiện hạn ngạch của OPEC giới hạn UAE ở mức khoảng 3,2 triệu thùng dầu/ngày, trong khi nước này có khả năng sản xuất tới 5 triệu thùng/ngày. Mức chênh lệch này tương đương khoảng 1 - 2% nhu cầu dầu mỏ trên toàn cầu.
Bộ trưởng Năng lượng UAE, Suhail Al Mazrouei, giải thích quyết định nhằm giúp nước này trở thành nhà sản xuất hàng đầu trong bối cảnh nguồn cung thắt chặt và giá dầu leo thang. Ông cũng khẳng định động thái này cũng có lợi cho các nước nhập khẩu dầu.
Giá dầu không biến động mạnh sau thông tin UAE rút khỏi OPEC. Dầu Brent tăng 2,6% lên 111 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 3,3% lên 99,5 USD/thùng.
Các chuyên gia nhận định tác động ngắn hạn từ quyết định của UAE có thể hạn chế, do gián đoạn tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu - trong bối cảnh xung đột ở Iran.
Giá dầu có thể giảm xuống khi tuyến hàng hải này mở lại và nguồn cung dầu trên thế giới tăng đáng kể, thậm chí cao hơn mức dự kiến.
"UAE có vị thế tốt để tăng nguồn cung và chấp nhận giá dầu thấp hơn nhờ nền kinh tế tương đối đa dạng và ít phụ thuộc vào doanh thu từ dầu mỏ", ông David Oxley - nhà kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại Công ty tư vấn Capital Economics - nhận định.
Song về dài hạn, quyết định của UAE có thể kéo theo sự rạn nứt trong OPEC hoặc khiến các nước như Saudi Arabia và Nga tăng mạnh sản lượng dầu.
Điều này tuy có thể giúp giảm giá dầu nhưng lại khiến thị trường rơi vào biến động.
Trước UAE, Qatar và Angola đã lần lượt rời khỏi OPEC vào năm 2019 và 2024. Việc UAE rời đi dự kiến làm giảm khả năng kiểm soát nguồn cung dầu toàn cầu của OPEC từ khoảng 30% xuống còn 26%, làm suy yếu phần nào quyền lực của OPEC trên thị trường.
Ông Robert Mogielnicki, người đứng đầu Công ty tư vấn Polisphere, cho rằng quyết định của UAE cũng phản ánh xu hướng chú trọng lợi ích quốc gia của các nước vùng Vịnh trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.
