Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).
Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)…
Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.
Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc – Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 – nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần “thượng tôn pháp luật” gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị “gạt sang lề” vì không có khả năng tự bảo vệ mình.
“Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một ‘màng lọc’ công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị ‘xẻ thịt’ trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.
Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận.
Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị “lãng quên” về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.
Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.
Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.
Đặc biệt, “tầm ngắm” của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m2 đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay.
Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất “ma” lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.
Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là “cánh tay nối dài” của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.
“Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.
Ngày 22-4, phó giáo sư, tiến sĩ Đào Việt Hà - Viện trưởng Viện Hải dương học (tại Nha Trang) - cho biết viện và bản thân bà đã có văn bản góp ý, đề nghị UBND phường Nha Trang "điều chỉnh lại quy hoạch không vi phạm vào ranh giới đất của Viện Hải dương học".
Lý do là theo hồ sơ Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, do phường Nha Trang lập và lấy ý kiến góp ý, lãnh đạo Viện Hải dương học đã phát hiện doanh nghiệp tư vấn quy hoạch đã vẽ quy hoạch giao thông phạm vào ranh giới đất của viện, vốn được thành lập, hoạt động tại số 1 Cầu Đá, phường Vĩnh Nguyên cũ (nay là phường Nha Trang) đến nay là 104 năm.
Đường giao thông vẽ theo quy hoạch đó đã cắt ngang 2 tòa nhà cổ của Viện Hải dương học, nơi làm việc, nghiên cứu khoa học của nhiều thế hệ các nhà khoa học Việt Nam và thế giới tại Nha Trang - Khánh Hòa trong suốt hơn 100 năm qua.
Theo văn bản góp ý của lãnh đạo Viện Hải dương gởi UBND phường Nha Trang, việc quy hoạch "cắt ngang" 2 tòa nhà cổ của viện không chỉ ảnh hưởng đến không gian, kiến trúc lịch sử của tòa nhà cổ trên 100 tuổi, tác động đến hoạt động nghiên cứu khoa học và việc tham quan du lịch của du khách đến Bảo tàng Hải dương học, mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Viện Hải dương học nói chung và đối với nước Cộng hòa Pháp nói riêng (nước đã lập, xây dựng Viện Hải dương học tại Nha Trang).
Do đo, lãnh đạo Viện Hải Dương học "không thống nhất" với quy hoạch giao thông trong Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú và đề nghị UBND phường Nha Trang điều chỉnh như đã nêu.
Theo Viện Hải dương học Nha Trang, ngày 11-3-2026, UBND phường Nha Trang có công văn về việc triển khai lấy ý kiến đối với Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, phường Nha Trang đối với các cơ quan, tổ chức trong khu vực bị ảnh hưởng bởi quy hoạch đó.
Thời hạn yêu cầu các cơ quan, tổ chức gởi ý kiến góp ý bằng văn bản về quy hoạch cho UBND phường Nha Trang là đến ngày 15-3-2026 (trong vòng khoảng 4 ngày).
Thế nhưng, quá hạn chót trên, tới ngày 16-3-2026 Viện hải dương học mới nhận được công văn lấy ý kiến góp ý quy hoạch đó của UBND phường Nha Trang.
Theo một chuyên gia thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa, nếu chỉ đọc bản thuyết minh tổng hợp của quy hoạch hoặc đối với người dân bình thường sẽ không dễ gì thấy được việc vẽ quy hoạch giao thông "cắt ngang" Viện Hải dương học và 2 tòa nhà cổ (trên 100 tuổi) mà lãnh đạo viện đã phát hiện, góp ý phản đối nêu trên.
Ngày 14-4, Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai đã ký thông báo chốt ngày tháo dỡ trạm thu phí T1 (Km10+778) tại phường Tam Phước và trạm thu phí T2 (Km28+450) tại xã Long Phước trên tuyến quốc lộ 51.
Thời gian tháo dỡ từ ngày 18 đến 24-4.
Theo Sở Xây dựng, trong thời gian thực hiện việc tháo dỡ 2 trạm thu phí tại quốc lộ 51 sẽ bị ảnh hưởng do làn đường bị thu hẹp, xảy ra ùn ứ cục bộ và phương tiện di chuyển chậm.
Vì vậy, Sở Xây dựng thông báo đến người điều khiển phương tiện giao thông cập nhật tình hình giao thông và lựa chọn tuyến đường cho phù hợp với lộ trình di chuyển.
Trong quá trình lưu thông qua khu vực tháo dỡ, người tham gia giao thông chấp hành nghiêm hướng dẫn, điều tiết của lực lượng chức năng và hệ thống báo hiệu đường bộ theo quy định.
Trước đó, nhà đầu tư dự án mở rộng quốc lộ 51 là Công ty cổ phần Phát triển đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (BVEC) cũng đã đồng ý bàn giao toàn bộ hiện trạng 2 trạm thu phí T1, T2 còn lại trên quốc lộ 51 để các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Nai tổ chức tháo dỡ.
Sáng 20-4, Quốc hội thảo luận tổ với dự thảo nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Về nguồn lực, dự thảo nghị quyết đưa ra nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ, thí điểm, trong đó có quy định chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước cho văn hóa, thành lập quỹ, ưu đãi thuế, hỗ trợ đầu tư, hoàn trả chi phí cho hoạt động điện ảnh…
Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng), nếu không lượng hóa rõ nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện, nghị quyết rất dễ "đúng về tinh thần nhưng khó đi vào cuộc sống".
Ông đề nghị làm rõ căn cứ để ấn định mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước cho văn hóa và tỉ lệ phân chia ở Trung ương, địa phương như thế nào, có làm giảm dư địa cho các lĩnh vực cấp thiết khác hay không, bởi chính sách này sẽ phát sinh nguồn lực tài chính lớn.
Đại biểu Tào Đức Thắng (TP.HCM) góp ý về cơ chế chính sách thu hút nguồn lực để phát triển văn hóa.
Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa, phát triển trọng tâm ở một số ngành công nghiệp văn hóa bao gồm du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, trò chơi điện tử trên mạng được hỗ trợ thuế thu nhập.
Đại biểu đề xuất bổ sung thêm là các tổ chức, cá nhân phát triển các ứng dụng số cũng được hưởng những chính sách trên. Bởi các ứng dụng app trên thiết bị di động phát triển cho nền tảng văn hóa, du lịch, trò chơi khám phá trên ứng dụng.
Ông Thắng nói việc tạo ra một app công nghệ không phải khó nhưng để sáng tạo, nuôi dưỡng app này phát triển, lớn mạnh lên rất cần sự hỗ trợ, ưu đãi để phát triển.
Nêu việc dự thảo quy định Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho doanh nghiệp tư nhân thực hiện các chương trình quảng bá di sản, ông cho rằng cần thiết doanh nghiệp nào cũng được hưởng chính sách này, chứ không nhất thiết phải doanh nghiệp tư nhân hay nhà nước.
"Thực tế doanh nghiệp nhà nước hiện nay có nền tảng, có nguồn lực để thực hiện xây dựng quảng bá này. Tôi đề nghị bỏ nội dung doanh nghiệp tư nhân, giữ lại doanh nghiệp nói chung", ông Tào Đức Thắng nêu.
Liên quan quy định được nghỉ làm, hưởng nguyên lương trong Ngày Văn hóa 24-11, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị quy định nội dung này trong Bộ luật Lao động, dự kiến sửa đổi, trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 để tránh xung đột pháp luật.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) cũng cho rằng chế độ ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương được quy định tập trung trong Bộ luật Lao động năm 2019.
Vì vậy, theo bà, nếu nghị quyết này bổ sung một ngày nghỉ sẽ tạo ra "ngoại lệ" nằm ngoài Bộ luật Lao động, dễ dẫn đến nguy cơ phân mảnh hệ thống pháp luật.
Bà phân tích, quy định thêm một ngày nghỉ hưởng lương thực chất là mở rộng quyền của người lao động, đồng thời làm phát sinh nghĩa vụ chi trả của người sử dụng lao động.
Đây là chính sách có tác động kinh tế - xã hội trực tiếp, diện rộng, cần đánh giá tác động đầy đủ và đặt trong tổng thể cân đối ngày nghỉ, năng suất, chi phí.
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị cần thiết kế Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11 trở thành một sự kiện văn hóa sáng tạo mang tính quốc gia, gắn với các hoạt động như lễ hội văn hóa, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa.
Theo đó, ngày này không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn tạo ra giá trị kinh tế và xã hội.
Phát biểu về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết ngày 24-11 chỉ là một trong rất nhiều ngày lễ lớn của đất nước.
Đây là dịp tổ chức các hoạt động văn hóa để nâng cao mức thụ hưởng của người dân và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc.
Bộ trưởng chia sẻ, dự kiến ban đầu đưa nội dung này vào sửa Bộ luật Lao động ở kỳ họp thứ hai (tháng 10), nhưng nếu đợi luật có hiệu lực sẽ không kịp triển khai cho năm nay. Vì vậy, khi có căn cứ pháp lý phải triển khai ngay từ bây giờ.
"Chúng tôi đang tham mưu xây dựng khung hoạt động cho ngày 24-11 và xin các đại biểu ủng hộ đưa nội dung này vào nghị quyết. Đến khi sửa luật, chúng ta sẽ tính toán tiếp", Bộ trưởng nêu.
