Khi ngày càng nhiều khách hàng chuyển từ xe chạy bằng động cơ đốt trong sang xe điện do giá nhiên liệu tăng cao, tạp chí EV Magazine đã có bài viết phân tích chuyên sâu về hiệu quả chuyển đổi năng lượng của 2 loại phương tiện này.
Theo EV Magazine, Phần lớn năng lượng tạo ra trong các xe sử dụng động cơ đốt trong bị mất đi dưới dạng nhiệt năng. Do đó, xe điện thường hiệu quả hơn so với các xe sử dụng động cơ đốt trong.
Cụ thể, phần lớn người tiêu dùng hiện nay vẫn đo lường hiệu quả của xe xăng qua chỉ số “lít/100 km”. Thế nhưng, thực tế một động cơ xăng điển hình chỉ có hiệu suất nhiệt khoảng 12% – 30%. Ông Jan Rosenow, Giáo sư về Chính sách Năng lượng và Khí hậu tại Đại học Oxford, cho biết: Xe chạy bằng động cơ đốt trong lãng phí tới 80% năng lượng trong nhiên liệu.
Điều này có nghĩa là khi bạn đổ một bình xăng đầy, chỉ có tối đa 30% giá trị số tiền bạn trả thực sự làm quay bánh xe; 70 – 88% còn lại bị biến thành nhiệt năng tỏa ra môi trường qua hệ thống làm mát và ống xả.
Về mặt vật lý, động cơ đốt trong là một thiết bị chuyển đổi hóa năng thành nhiệt năng trước, sau đó mới dùng áp suất từ nhiệt đó để đẩy piston tạo ra cơ năng. Quy trình trung gian qua nhiệt này chính là “nút thắt cổ chai” khiến xe xăng không bao giờ có thể đạt được hiệu suất cao. Vì thế, xe xăng vận hành giống như một cái lò sưởi di động hơn là một thiết bị di chuyển hiệu quả.
Ngược lại, xe điện loại bỏ hoàn toàn quá trình đốt cháy. Mô-tơ điện có khả năng chuyển đổi trực tiếp điện năng từ pin thành cơ năng. EV Magazine chỉ rõ: Hơn 77% năng lượng được lưu trữ trong pin EV thực sự chuyển thành lực đẩy tại các bánh xe. Nếu tính riêng hiệu suất của mô-tơ, con số này có thể lên tới 90%.
Hơn nữa, xe điện không tiêu thụ năng lượng khi đứng yên (chế độ chờ). Trong khi xe xăng vẫn phải tiêu tốn một lượng nhiên liệu đáng kể để “nổ máy không tải” khi tắc đường, xe điện chỉ tiêu tốn một lượng điện rất nhỏ cho hệ thống điều hòa và màn hình. Đây là yếu tố then chốt giúp xe điện trở thành lựa chọn vượt trội trong các đô thị đông đúc.
Cùng với đó, một trong những lợi thế kinh điển của xe điện so với xe xăng là hệ thống phanh tái tạo (Regenerative Braking).
Trong một chiếc xe truyền thống, mỗi khi người dùng nhấn phanh, động năng của xe sẽ bị ma sát giữa má phanh và đĩa phanh triệt tiêu, biến thành nhiệt năng tỏa vào không khí. Đây là một sự lãng phí năng lượng khổng lồ, đặc biệt là khi lái xe trong phố đông.
Với xe điện, mô-tơ có thể vận hành theo chiều ngược lại để đóng vai trò như một máy phát điện. Khi giảm tốc, lực cản từ việc phát điện này sẽ làm xe chậm lại, đồng thời thu hồi một phần năng lượng đáng kể nạp ngược lại vào pin. Các nghiên cứu chỉ ra rằng phanh tái tạo có thể giúp xe điện thu hồi từ 15 – 20% năng lượng tiêu hao, điều mà xe xăng không bao giờ làm được.
Vấn đề thứ 3 được EV Magazine phân tích để trả lời câu hỏi “Xe điện có thực sự sạch?” là về vấn đề phát thải khí nhà kính.
Một luận điểm thường được dùng để chỉ trích xe điện là quá trình sản xuất pin gây ô nhiễm. Tuy nhiên, khi nhìn vào toàn bộ vòng đời, bức tranh lại hoàn toàn khác. Đúng là việc khai thác Lithium và Cobalt tạo ra lượng khí thải ban đầu cao hơn sản xuất xe xăng khoảng 30 – 40%. Nhưng “nợ carbon” này được trả sạch rất nhanh chóng.
Theo phân tích từ Bloomberg và các tạp chí chuyên ngành, một chiếc xe điện chỉ cần vận hành từ 1 – 2 năm đầu tiên là đã bù đắp được lượng phát thải dư thừa khi sản xuất. Kể từ thời điểm đó, xe điện sạch hơn xe xăng gấp nhiều lần.
Đặc biệt, khi lưới điện thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng tái tạo, dấu chân carbon của mỗi km xe điện sẽ tiếp tục giảm dần theo thời gian, trong khi xe xăng sẽ luôn phát thải một lượng cố định và không thể cải thiện.
Hiện nay, nhiều người e ngại giá mua xe điện ban đầu cao hơn xe xăng. Tuy nhiên, nếu tính tổng chi phí sở hữu trong vòng 5 – 7 năm, xe điện thường rẻ hơn đáng kể. Lý do nằm ở cấu tạo cơ khí cực kỳ đơn giản.
Một động cơ đốt trong có hàng nghìn linh kiện chuyển động như piston, trục cam, dây curoa, hệ thống nhiên liệu, bugi… vốn đòi hỏi bảo trì thường xuyên và dễ hỏng hóc. Xe điện chỉ có khoảng 20 linh kiện chuyển động, không cần thay dầu, không cần lọc xăng, không cần bugi. Điều này giúp cắt giảm tới 40% chi phí bảo dưỡng định kỳ.
Riêng tại Việt Nam, người tiêu dùng cũng đang ở thời điểm “vàng” để sở hữu xe điện dễ dàng với chi phí cực thấp.
Về mặt kỹ thuật, tại các đô thị lớn như TP.HCMvà Hà Nội, đặc thù giao thông là mật độ phương tiện cực cao và thường xuyên ùn tắc. Như đã phân tích ở trên, đây chính là “sân khấu” lý tưởng nhất để xe điện phô diễn sức mạnh của phanh tái tạo và khả năng tiết kiệm khi chạy không tải.
Về hạ tầng, chỉ trong vòng 2 năm qua, Việt Nam đã chứng kiến sự bùng nổ của hạ tầng trạm sạc, đặc biệt là sự tiên phong của VinFast với mạng lưới trạm sạc phủ khắp 63 tỉnh thành. Điều này giải quyết được nỗi lo “hết pin” vốn là rào cản lớn nhất của người tiêu dùng trong nước.
Cùng với các chính sách ưu đãi về thuế tiêu thụ đặc biệt và miễn lệ phí trước bạ cho xe điện, Chính phủ cũng đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: Xe điện không chỉ là xu hướng của tương lai, mà còn là khoản đầu tư thông minh về mặt kinh tế cho mỗi cá nhân trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch biến động khó lường như hiện nay.
Trong lộ trình đến năm 2050 về phát thải ròng bằng “0”, giao thông xanh đóng vai trò cốt lõi. Việc người dân Việt Nam dần chấp nhận xe điện không chỉ giúp giảm bớt ô nhiễm tiếng ồn và khói bụi tại các thành phố, mà còn góp phần quan trọng vào an ninh năng lượng quốc gia, giảm bớt sự phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.
Tại Hà Nội, mới đây UBND TP.Hà Nội ban hành quyết định số 51 quy định một số trường hợp người dân dù đã sở hữu nhà ở nhưng vẫn được hưởng chính sách nhà ở xã hội nếu nơi ở hiện tại cách xa địa điểm làm việc.
Trong đó, người có nhà ở hợp pháp tại Hà Nội nhưng khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc từ 20 km trở lên vẫn có thể được xem xét mua hoặc thuê nhà ở xã hội khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Khoảng cách di chuyển được xác định theo tuyến đường bộ ngắn nhất bằng Google Maps, sử dụng chế độ ô tô tại thời điểm xét duyệt hồ sơ.
Bên cạnh đó người đăng ký chưa từng mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, đồng thời phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về đối tượng và mức thu nhập theo quy định hiện hành. Với trường hợp đã kết hôn, cả vợ và chồng đều phải bảo đảm đủ điều kiện.
Quy định áp dụng đối với các nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở, cùng các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, hộ gia đình và cá nhân liên quan đến việc phát triển, quản lý, sử dụng và sở hữu nhà ở xã hội tại thủ đô.
Về cách xác định địa điểm làm việc, UBND TP.Hà Nội quy định rõ theo từng nhóm đối tượng.
Với người lao động làm việc theo hợp đồng hoặc quyết định tuyển dụng, địa điểm làm việc căn cứ theo địa chỉ ghi trong hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc quyết định phân công công tác của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Đối với lao động lưu động, địa điểm làm việc được xác định theo đơn vị quản lý trực tiếp và địa điểm tập trung chính thức của đơn vị này.
Trong khi đó với lao động tự do, địa điểm làm việc được tính theo nơi thường xuyên diễn ra hoạt động nghề nghiệp hoặc kinh doanh.
Tại TP.HCM, người có nhà ở thuộc phường cách nơi làm việc từ 14,5 km trở lên (sai số không quá 0,5 km), đồng thời phải đảm bảo khoảng cách từ nhà ở xã hội đến nơi làm việc gần hơn khoảng cách từ nhà ở thuộc sở hữu sẽ được mua nhà ở xã hội.
Một trường hợp nữa dù có nhà vẫn được mua nhà ở xã hội là người có nhà ở thuộc xã cách nơi làm việc từ 20 km trở lên (sai số không quá 0,5 km), đồng thời phải đảm bảo khoảng cách từ nhà ở xã hội đến nơi làm việc gần hơn khoảng cách từ nhà ở thuộc sở hữu.
Riêng đối với những người có nhà ở thuộc sở hữu tại Đặc khu Côn Đảo thì không được xem xét hưởng chính sách nhà ở xã hội tại TP.HCM, trừ trường hợp diện tích nhà ở bình quân nhỏ hơn 15 m2 sàn/người.
Ngoài ra, trường hợp đối tượng quy định tại khoản 1 điều 77 luật Nhà ở 2023, dù đã có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn 15m2 sàn/người thì vẫn đủ điều kiện xem xét được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Theo ông Trần Sĩ Nam, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, thời gian qua TP.HCM triển khai rất nhanh chính sách đặc thù của thành phố. Nhu cầu, điều kiện mua nhà ở xã hội rất thông thoáng, chỉ cần chưa có nhà đã được mua. Tuy nhiên, nếu có nhà rồi vẫn được mua, với điều kiện từ nơi ở đến nơi làm việc cách nhau khoảng 17 km là được mua.
Trước khi Chính phủ ban hành nghị định nâng trần thu nhập lên 25 triệu đồng/người/tháng được mua nhà ở xã hội, TP.HCM đã nâng lên rồi. Khi nghị định này ra, TP.HCM sẽ nghiên cứu để tiếp tục nâng trần thu nhập được mua nhà ở xã hội.
"TP.HCM là đô thị đặc biệt nên các chính sách mua nhà ở xã hội còn thông thoáng hơn các quy định của Chính phủ để người dân dễ mua nhà hơn", ông Trần Sĩ Nam cho hay.
Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành khi phát biểu tại Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026, do Báo Lao động phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương, UBND TP.Hà Nội tổ chức ngày 16.5, tại Hà Nội.
Ngày Chuyển đổi xanh diễn ra với nhiều hoạt động nổi bật như: trải nghiệm xe điện, thu xăng đổi điện... nhằm lan tỏa nhận thức cộng đồng về chuyển đổi xanh, hướng tới thay đổi thói quen sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, xây dựng mô hình tăng trưởng mới, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi năng lượng là yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đảng xác định, đây là định hướng chiến lược, thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn của đất nước trong bối cảnh mới.
Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích mà là yêu cầu bắt buộc của phát triển, là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chuyển đổi xanh là một trong những động lực mới để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân.
Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh, để khơi thông nguồn lực cho chuyển đổi xanh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí về môi trường, dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy minh bạch hóa dòng vốn xanh, xanh hóa sản xuất, tiêu dùng, ngăn ngừa tình trạng xanh hóa hình thức.
Ngoài ra, các chính sách chuyển đổi xanh sẽ tạo cơ hội, điều kiện để các doanh nghiệp thực chất, có trách nhiệm, có đổi mới sáng tạo được tiếp cận thuận lợi hơn với nguồn lực tài chính bền vững.
Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương), Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19.3 đặt ra yêu cầu tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.
Theo đó, chuyển đổi xanh cần phải được doanh nghiệp, người dân chuyển hóa thành hành động cụ thể. Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới để tăng hiệu quả sử dụng năng lượng; người dân lựa chọn tiêu dùng xanh trong sinh hoạt, đi lại hàng ngày.
"Chuyển đổi xanh phải được cụ thể hóa bằng hành động; từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến mỗi người dân đều có phần việc của mình từ tiết kiệm năng lượng, đến lựa chọn nhiên liệu sạch hơn, phương tiện xanh hơn sẽ góp phần tạo nên nền tảng xanh cho hôm nay và con cháu chúng ta ngày mai", bà Giang nói.
Trong nhiều thập kỷ, rào cản lớn nhất đưa điện mặt trời trở nên phổ biến tại các khu dân cư không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở yếu tố thẩm mỹ.
Những tấm pin năng lượng mặt trời truyền thống với bề mặt đen sẫm, khung kim loại thô kệch thường bị coi là "vật thể lạ" làm phá vỡ kiến trúc tổng thể của ngôi nhà.
Tuy nhiên, một bước tiến đột phá từ các nhà nghiên cứu tại Viện Hệ thống Năng lượng Mặt trời Fraunhofer ISE (có trụ sở tại Freiburg, Đức) đã thay đổi hoàn toàn cục diện này với công nghệ pin năng lượng mặt trời màu sắc, có khả năng ngụy trang hoàn hảo thành ngói lợp mái mà vẫn giữ được hiệu suất đáng kinh ngạc.
Công nghệ mới cho phép các tấm pin mặt trời mô phỏng chính xác màu sắc và kết cấu của các loại vật liệu xây dựng phổ biến như ngói đất nung đỏ, đá phiến xám hay thậm chí là gạch xanh lá.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các công trình kiến trúc cổ điển, các tòa nhà trong khu bảo tồn di sản – nơi mà việc lắp đặt các tấm pin xanh đen hiện đại thường bị cấm đoán để bảo vệ cảnh quan.
Giờ đây, hệ thống năng lượng mặt trời không còn là một thành phần "lắp thêm" mà có thể được tích hợp liền mạch hơn vào các tòa nhà.
"Công nghệ này đặc biệt thú vị đối với các module được thiết kế để tích hợp vào mặt tiền, hệ thống quang điện tích hợp trên mái nhà, hoặc thậm chí là lan can, đặc biệt là trên các công trình kiến trúc lịch sử", Tiến sĩ Martin Heinrich, nhà nghiên cứu tại Fraunhofer ISE, đồng thời là trưởng nhóm nghiên cứu về bao bọc và tích hợp quang điện, cho biết.
Để đạt được vẻ ngoài giống ngói lợp mà không làm giảm hiệu suất, các nhà khoa học đã không sử dụng các loại thuốc nhuộm hay lớp sơn thông thường. Thay vào đó, họ áp dụng công nghệ mang tên ShadeCut, lấy cảm hứng từ cấu trúc sinh học trên cánh bướm Morpho.
Màu sắc của cánh bướm không đến từ sắc tố hóa học mà đến từ các cấu trúc vi mô tán xạ ánh sáng. Áp dụng nguyên lý này, lớp phủ trên tấm pin năng lượng mặt trời ShadeCut được tạo thành từ các màng mỏng được cắt chính xác bằng laser.
Những đường cắt siêu nhỏ này cho phép các bước sóng ánh sáng nhất định phản xạ lại mắt người để tạo ra màu sắc mong muốn, trong khi đại đa số ánh sáng mặt trời vẫn có thể xuyên qua lớp phủ để đi sâu vào các tế bào quang điện bên dưới.
Trước đây, các tấm pin năng lượng mặt trời màu sắc thường bị chỉ trích vì hiệu suất kém, đôi khi mất tới 10-45% công suất do lớp màu ngăn cản ánh sáng.
Tuy nhiên, điểm gây kinh ngạc nhất của công nghệ ShadeCut chính là khả năng duy trì 95% hiệu suất so với các tấm pin năng lượng mặt trời tiêu chuẩn không phủ màu.
Rõ ràng, sự kết hợp giữa hiệu quả năng lượng và thiết kế tinh tế mở ra một kỷ nguyên mới cho kiến trúc xanh. Các kiến trúc sư giờ đây có thể tự do sáng tạo mà không bị bó hẹp bởi diện mạo của các tấm pin năng lượng mặt trời.
