Tháng 8/1821, tại Berlin, Đức, nhà triết học Arthur Schopenhauer, khi đó 33 tuổi, vướng vào một vụ kiện làm thay đổi một phần cuộc đời ông. Nổi giận vì tiếng trò chuyện ồn ào của ba người phụ nữ ngay trước cửa phòng mình, ông yêu cầu họ rời đi. Cuộc tranh cãi leo thang thành xô xát.
Một thợ may tên Caroline Louise Marquet cáo buộc Schopenhauer hành hung khiến bà bị liệt nửa người và mất khả năng lao động. Sau 6 năm kiện tụng, tòa án phán quyết nhà triết học phải trả chi phí y tế và trợ cấp cho bà Marquet một khoản tiền đáng kể mỗi năm, cho đến cuối đời.
Với ông, tiếng ồn không chỉ là sự phiền toái, nó là kẻ thù của tư duy.
Tương tự, Immanuel Kant, một tượng đài triết học khác, cũng cần sự yên tĩnh tuyệt đối để làm việc. Ông từng phải chuyển nhà vì tiếng gà gáy và từng viết thư phàn nàn về tiếng hát của các tù nhân ở nhà tù gần đó.
Trong bài luận Về tiếng ồn và sự ồn ào (1851), Schopenhauer kịch liệt chỉ trích tiếng roi quất trên đường phố thời bấy giờ, tương đương với tiếng xe rú ga bây giờ. Ông gọi đó là “kẻ giết chết tư tưởng”.
Đối với ông, một tâm trí thiên tài giống như một viên kim cương – nếu bị vỡ vụn bởi sự xao nhãng, sẽ mất đi giá trị. Khả năng tập trung cao độ vào một điểm duy nhất chính là điều làm nên sự khác biệt giữa một trí tuệ ưu việt và một người bình thường.
Ông thậm chí còn tuyên bố những ai không nhạy cảm với tiếng ồn thì cũng thường kém nhạy cảm với nghệ thuật và tư duy sâu sắc.
Về mặt y khoa, hiện tượng cực kỳ nhạy cảm với âm thanh được gọi là Hội chứng Misophonia (chứng ghét âm thanh) hoặc Sensory Processing Sensitivity (nhạy cảm xử lý giác quan). Người mắc tình trạng này thường có phản ứng tiêu cực với các tiếng động nhỏ, lặp đi lặp lại trong môi trường xung quanh.
Dưới góc nhìn y khoa hiện đại, Tiến sĩ Neel Burton (Đại học Oxford, Anh) nhận định không có hạnh phúc nào lớn hơn việc trí óc được tự do hoạt động mà không bị gián đoạn. Ngược lại, những người sợ hãi việc suy nghĩ thường dùng tiếng ồn để lấp đầy và làm tê liệt tâm trí mình.
Khoa học hiện đại cũng tìm thấy mối liên hệ thú vị giữa chứng sợ tiếng ồn và sự sáng tạo. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern, Mỹ, phát hiện những người có khả năng sáng tạo cao thường bị suy giảm “khả năng lọc thông tin giác quan”.
Nói cách khác, bộ não của họ có “màng lọc” quá mỏng, khiến các âm thanh ngoại cảnh dễ dàng lọt vào. Tuy nhiên, chính sự “lọt lưới” này lại giúp não bộ thu nạp những ý tưởng nằm ngoài trọng tâm chú ý, thúc đẩy tư duy liên tưởng độc đáo.
Nhưng nếu những thông tin lọt vào đó chỉ là tiếng ồn vô nghĩa, bộ não sẽ rơi vào trạng thái quá tải và bị tê liệt.
Câu chuyện của Schopenhauer không chỉ là về một nhà triết học cáu kỉnh. Đó là lời nhắc nhở về giá trị của sự tĩnh lặng.
Trong một thế giới đầy rẫy những âm thanh hỗn tạp, việc bảo vệ không gian yên tĩnh không phải là sự ích kỷ, mà là cách chúng ta bảo vệ năng lực tư duy và sự sáng tạo.
Warren Neo, 29 tuổi, tốt nghiệp ngành Kinh doanh Đại học Công nghệ Nanyang năm 2023. Khác với số đông bạn bè, anh đang làm nhân viên pha chế toàn thời gian. "Tôi phát hiện đam mê pha cà phê lúc làm thêm", Neo kể. Anh nói đang theo đuổi nghề pha chế nhưng vẫn chuẩn bị sẵn hướng quay lại làm văn phòng nếu cần.
Neo thuộc nhóm lao động học vấn vượt yêu cầu công việc tại Singapore. Khảo sát do Bộ Nhân lực nước này công bố đầu tháng 4 trên 33.000 hộ gia đình chỉ ra 19,4% lực lượng lao động sở hữu bằng cấp cao hơn vị trí hiện tại. Tỷ lệ này tăng so với mức 16,3% của năm 2015. 90% trong số này cho biết họ tự nguyện chọn công việc dưới trình độ để ưu tiên sự ổn định, tính linh hoạt và cơ hội phát huy kỹ năng.
Neo nói anh không hối hận khi nhận lương thấp hơn làm văn phòng. "Tôi có thể theo đuổi đam mê và giúp người khác hòa nhập văn hóa ngành pha chế", anh cho biết.
Năm ngoái, kỹ sư vừa tốt nghiệp Gerald Lee, 26 tuổi, cũng chọn làm tư vấn tài chính - vị trí chỉ yêu cầu bằng cao đẳng. Từng thực tập trong ngành công nghệ, Lee nhận thấy môi trường này quá gò bó.
"Tính chất ngồi một chỗ cùng số ngày phép ít ỏi khiến tôi chuyển hướng", anh nói. Sự linh hoạt cùng mức lương không giới hạn của nghề tư vấn tài chính thu hút Lee. Anh di chuyển khắp Singapore, tiếp xúc nhiều người và đánh giá công việc mang lại nhiều ý nghĩa.
Giới chuyên gia cho rằng xu hướng này phản ánh sự thay đổi ưu tiên cá nhân thay vì khủng hoảng việc làm. Tỷ lệ 19,4% của Singapore hiện vẫn thấp hơn mức trung bình 21,6% tại các nền kinh tế thu nhập cao như Hàn Quốc, Mỹ và Anh.
Phó giáo sư Walter Edgar Theseira tại Đại học Khoa học Xã hội Singapore cho biết không ngạc nhiên khi phần lớn lao động tự nguyện chọn việc dưới chuẩn. Nhiều công việc yêu cầu bằng cấp thấp như bán hàng, bất động sản vẫn thu hút nhân sự học vấn cao. "Nhiều người chọn công việc này và kiếm nhiều tiền hơn vị trí đòi hỏi bằng đại học", ông nói.
Dữ liệu khảo sát cũng chỉ ra tỷ lệ lao động trình độ đại học trở lên tại Singapore tăng từ 51,6% (năm 2015) lên 64% vào năm ngoái, vượt xa mức trung bình 41,2% ở các nước thu nhập cao. Phó giáo sư Kelvin Seah, Đại học Quốc gia Singapore, dự báo lương cử nhân có thể giảm khi nguồn cung quá lớn, làm giảm động lực học đại học vì mục tiêu thu nhập.
Dù vậy, nhiều bạn trẻ không coi việc lấy bằng đại học là lãng phí. Rachel Cheong, 25 tuổi, tốt nghiệp ngành Truyền thông và hiện làm thợ cắm hoa kiêm nhân viên pha chế bán thời gian.
"Tôi vui vì được đi học và thích khám phá các cơ hội nghề nghiệp khác", Cheong nói. Sau khi tuột mất cơ hội làm việc toàn thời gian ngành truyền thông năm ngoái, cô tìm thấy đam mê cắm hoa khi phụ giúp một người bạn.
"Cắm hoa mang tính thực tế và cho tôi cơ hội sáng tạo. Tôi yêu thích những gì mình đang làm", cô kể.
Tưởng chỉ là một ca khám thai bình thường, người phụ nữ họ Vương bất ngờ nhận thông báo "không tìm thấy em bé" trong tử cung dù kết quả thử thai trước đó cho thấy cô đã mang thai. Ít ai ngờ rằng phía sau kết luận gây hoang mang ấy lại là một tình trạng y khoa cực hiếm và nguy hiểm, khiến các bác sĩ cũng phải lập tức cảnh giác cao độ.
Cụ thể, một ca mang thai ngoài tử cung cực kỳ hiếm tại Trung Quốc đang thu hút sự chú ý trên mạng xã hội sau khi thông tin được truyền thông địa phương đăng tải.
Theo đó, người phụ nữ họ Vương đến bệnh viện kiểm tra ở giai đoạn đầu thai kỳ sau khi phát hiện bản thân mang thai. Tuy nhiên, kết quả siêu âm ban đầu khiến cả ê-kíp y tế bất ngờ vì hoàn toàn không phát hiện phôi thai trong buồng tử cung.
Đáng nói, bác sĩ cũng không tìm thấy dấu hiệu thai ngoài tử cung thông thường ở vòi trứng như các trường hợp hay gặp. Trước tình huống bất thường này, bệnh viện lập tức chỉ định thêm nhiều xét nghiệm chuyên sâu như chụp CT và MRI để truy tìm vị trí thai nhi.
Kết quả sau đó khiến các bác sĩ không khỏi lo ngại: phôi thai đã bám sát động mạch chủ bụng, nằm gần khu vực thận vị trí được đánh giá cực kỳ nguy hiểm và hiếm gặp trong y khoa.
Bác sĩ Gao Yutao, Giám đốc Khoa Phụ sản tại Bệnh viện Nhân dân số 3 Thâm Quyến, cho biết thai kỳ bình thường sẽ làm tổ trong tử cung. Thế nhưng ở trường hợp này, phôi thai lại xuất hiện trong khoang sau phúc mạc, ngay cạnh động mạch chủ bụng mạch máu lớn nhất cơ thể.
Theo các bác sĩ, trước đó bệnh nhân từng phẫu thuật cắt bỏ một bên vòi trứng. Chính điều này có thể đã tạo ra tổn thương hoặc khe hở ở phúc mạc, khiến trứng đã thụ tinh di chuyển vào khoang sau phúc mạc và làm tổ ở vị trí bất thường.
Các chuyên gia cho biết hơn 90% trường hợp mang thai ngoài tử cung xảy ra tại vòi trứng. Một số ít khác xuất hiện ở buồng trứng hoặc cổ tử cung. Tuy nhiên, thai ngoài tử cung nằm trong khoang sau phúc mạc vốn đã cực kỳ hiếm, còn trường hợp bám sát động mạch chủ bụng như của cô Vương gần như được xem là tình huống nguy hiểm đặc biệt.
Điều khiến đội ngũ y tế lo ngại nhất là nếu khối thai bị vỡ, bệnh nhân có thể mất lượng máu khổng lồ chỉ trong vài phút do động mạch chủ bụng có áp lực máu cực mạnh. Các bác sĩ ví đây chẳng khác nào một "quả bom hẹn giờ" có thể đe dọa tính mạng bất cứ lúc nào.
Do vị trí thai quá nguy hiểm, bệnh viện đánh giá việc phẫu thuật can thiệp trực tiếp tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Sau nhiều lần hội chẩn, các bác sĩ quyết định lựa chọn phương án điều trị bảo tồn thay vì phẫu thuật ngay lập tức.
Bệnh nhân được sử dụng thuốc nhằm ức chế sự phát triển của tế bào nuôi phôi thai, đồng thời được theo dõi chặt chẽ chỉ số hormone HCG. Theo thời gian, mô thai sẽ dần hoại tử và được cơ thể hấp thụ tự nhiên.
Từ trường hợp hy hữu này, các bác sĩ cũng cảnh báo phụ nữ mang thai không nên chủ quan với các mốc siêu âm đầu thai kỳ.
Việc siêu âm ở tuần thứ 6–7 không chỉ giúp xác định tim thai mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm thai ngoài tử cung biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu chậm xử lý.
Ngoài ra, nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng bất thường, ra máu hoặc cơ thể khó chịu trong thời gian đầu mang thai, người bệnh cần đi khám ngay thay vì nhầm lẫn với triệu chứng thông thường. Việc chậm trễ có thể dẫn đến xuất huyết nghiêm trọng và hậu quả khó lường.
Bài báo Đừng tận hưởng kỳ nghỉ dài ngày 30-4, 1-5 theo lối cũ nữa, đây là những cách 'tuyệt cú mèo'! nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Bảo Châu cho biết về quê, ăn cơm cùng gia đình, thỉnh thoảng gặp bạn bè là đã trọn vẹn kỳ nghỉ lễ.
Còn bạn đọc Tý Em nói sẽ về quê ăn những món bình dân mà bạn nhớ nhất khi xa quê. “Không màu mè, không check-in, chỉ là bữa cơm gia đình thôi mà cảm giác hạnh phúc khác hẳn”, bạn đọc bày tỏ.
Tý Em cho biết rảnh thì phụ ba mẹ việc vặt, không thì nằm võng hoặc ra xóm xem trẻ con chơi những trò hồi nhỏ như keo, đá bóng cũng rất vui.
Bạn đọc Nhím chia sẻ về quê để thưởng thức đồ ăn mẹ nấu, quà quê như dưa muối, gà luộc; đi chơi xa không có được.
Nhím cũng kể về trải nghiệm cắm trại ven sông cùng em, tối đốt lửa, kể chuyện, hát hò, còn trưa chiều uống cà phê sữa, nằm võng nghỉ ngơi cảm giác thật tuyệt.
Bạn đọc Kha Kha cho biết sẽ dành kỳ nghỉ cho gia đình bằng cách tổ chức picnic nhỏ, nấu ăn chung và chơi team building cùng cả nhà nội ngoại, thay vì đi du lịch đông đúc.
Trong khi bạn đọc Quốc Đạt cho rằng những hoạt động dành cho kỳ nghỉ lễ 30-4, 1-5 trong bài báo cũng có thể thực hiện vào cuối tuần bình thường, nhưng trong các dịp nghỉ dài như 30-4, nhiều người thường về quê hoặc đi du lịch hơn.
Kỳ nghỉ không chỉ là thời gian đi chơi xa, mà còn là cơ hội để khám phá gần nhà, thử những điều mới.
Bạn đọc Quỳnh Trang cho biết trong dịp lễ, có thể ghé thăm bảo tàng vì nhiều nơi có những chuyên đề thú vị.
Bạn đọc Hoa Hồng thích biến kỳ nghỉ thành thời gian “reset” bản thân thay vì chỉ đi check-in, vì đi nhiều mà không nghỉ thật sự dễ mệt hơn.
“Nếu áp dụng kiểu nghỉ dưỡng nhẹ nhàng, đọc sách, tập yoga hoặc học kỹ năng mới thì chắc tinh thần sẽ khác hẳn”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Thảo tính làm một chuyến khám phá TP.HCM như khách du lịch. Cô nói sẽ mặc áo cờ đỏ sao vàng đúng dịp 30-4, đi những địa điểm chưa từng ghé qua dù sống ở đây lâu rồi.
“Có thể thử quán ăn lạ, vào bảo tàng, đi triển lãm… rồi quay vlog. Đôi khi cái mới lại nằm ngay gần mình”, Thảo nói.
Bạn đọc Thảo Vy cho biết ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng, gần nhà hoặc dành thời gian cho gia đình.
“Cũng hứng thú thử mấy cái mới, chắc tham gia một hoạt động ngoài trời, check-in 30-4 cho đỡ “dính” điện thoại. Nghỉ lễ mà chỉ nằm lướt TikTok thì nhanh hết ngày mà lại thấy tiếc”, Vy nói.
Bạn đọc Hà chia sẻ thích ăn uống nên lịch trình nghỉ lễ là sáng, trưa, tối đều ăn, xen kẽ cà phê và đi dạo cho... đỡ thấy tội lỗi.
