Đây trở thành “kim chỉ nam” cho các chương trình khám sức khỏe tầm soát, đưa y tế đến gần dân ngay từ tuyến cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.
Vì hoàn cảnh khó khăn, các con làm lại ăn xa, suốt nhiều năm qua bà Đ.T.P. (61 tuổi, ngụ phường Trung Mỹ Tây) hiếm khi có điều kiện đi khám sức khỏe. Ở tuổi này, bà thường xuyên mệt khi gắng sức, kèm theo đau nhức xương khớp nhưng chưa từng được khám sức khỏe.
Được các bác sĩ từ Viện Tim TP.HCM trực tiếp khám miễn phí, trong đó có tầm soát chuyên sâu tim mạch tại trạm y tế địa phương vào ngày 17-4, bà H. mới phát hiện bản thân có bất thường về tim mạch và được chỉ định chuyển tuyến trên để tiếp tục kiểm tra chuyên sâu.
Bán vé số rong ruổi suốt nhiều năm, bà N.T.T. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) quen với những cơn đau âm ỉ ở đầu gối, vai gáy và thỉnh thoảng đau đầu, choáng nhẹ. Với bà, đó chỉ là “bệnh tuổi già”, cố gắng chịu đựng để tiếp tục mưu sinh.
Chỉ đến khi tham gia một chương trình khám tầm soát miễn phí do Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) tổ chức, bà mới bất ngờ khi được các bác sĩ chẩn đoán tăng huyết áp và thoái hóa khớp.
“Nhờ chương trình khám tầm soát, tôi mới biết rõ tình trạng sức khỏe của mình sau nhiều năm chủ quan. Đây là việc làm rất ý nghĩa, giúp những người lao động khó khăn có cơ hội phát hiện bệnh sớm và yên tâm hơn trong cuộc sống”, bà T. nói.
Bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho biết qua các đợt khám, nhiều người dân dù mắc bệnh nhưng không biết, chỉ khi đi khám sức khỏe mới biết như bệnh lao, ung thư…
Trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM tại 168 trạm y tế cùng sự hỗ trợ 104 bệnh viện trên địa bàn vào ngày 17-4, đã có gần 30.000 người dân được khám.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám, đặc biệt có nhiều trường hợp lần đầu phát hiện bệnh. Trong số 19.088 trường hợp trên có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Hoài Nam – Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM – cho rằng khi điều kiện sống hiện nay đã ổn định, sức khỏe chính là “tài sản” cần được ưu tiên hàng đầu.
Với việc tầm soát sức khỏe quy mô lớn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, có kế hoạch rõ ràng, có quy trình chuyên môn và đặc biệt phải có sự tham gia, thẩm định của hội đồng chuyên gia. Không thể mỗi nơi làm một kiểu, nơi khám sơ sài rồi cho kết luận sớm, điều này có thể không phản ánh đúng thực trạng sức khỏe người dân.
Bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ, PGS Nam cho rằng yếu tố quan trọng không kém là phòng bệnh từ sớm, từ lối sống hằng ngày. Theo đó cần chú ý đến các bệnh tiêu hóa do thói quen ăn uống còn chưa hợp lý và vấn đề vận động khi người Việt mình còn khá ít vận động.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cũng cho rằng tầm soát và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố “then chốt” quyết định hiệu quả điều trị.
Nhiều chương trình khám sức khỏe cộng đồng và tầm soát miễn phí đã được triển khai giúp tạo điều kiện để người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, kết quả điều trị tối ưu hơn, đồng thời góp phần giảm thiểu đáng kể gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và hệ thống y tế.
“Tôi kỳ vọng từ năm 2026, với các chính sách của Nhà nước và TP.HCM, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ mỗi năm ít nhất một lần, từ đó phát hiện sớm nhiều trường hợp cần điều trị, trong đó có ung thư”, BS Tuấn nói.
PGS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám chữa bệnh.
Tuy nhiên, nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh thì sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.
Chính vì vậy, ngành y tế thành phố xác định: khám sức khỏe, khám tầm soát, khám sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết 72 được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Đồng thời, nghị quyết cũng thể hiện rõ tinh thần tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong lĩnh vực y tế mà thời gian dài vừa qua chưa được giải quyết một cách căn cơ.
Trong đó nghị quyết đã đề cập đến các nội dung chuyển đổi trong công tác y tế, theo hướng thay vì tập trung chủ yếu vào khám bệnh, chữa bệnh chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; nâng cao vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng bệnh; chăm sóc sức khỏe của người dân từ sớm, từ xa.
Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.
Để thực hiện được nhiệm vụ này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng cần tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn”. Thực tiễn thời gian qua cho thấy những bất cập về thể chế đã tạo ra nhiều nút thắt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế.
Vì vậy các vấn đề còn vướng mắc, cũng như định hướng phát triển ngành y tế trong chặng đường tới sẽ được tập trung giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực.
Tinh thần xuyên suốt là khi ban hành chính sách phải bảo đảm sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và các chủ thể liên quan; đồng thời kết hợp hiệu quả nguồn lực công – tư, phát huy vai trò của người dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đối với Bộ Y tế, bà Lan cho hay thời gian tới bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, cơ chế nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trong nghị quyết.
Trong khuôn khổ Hội nghị Tim mạch thường niên lần thứ 4 do Bệnh viện FV tổ chức ở TP.HCM vừa qua, chủ đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong can thiệp nổi lên như một xu hướng đáng chú ý. Công nghệ này đang hỗ trợ các bác sĩ nâng cao độ chính xác, cải thiện kết quả điều trị và giảm rủi ro cho bệnh nhân.
Nội dung hội nghị thảo luận tập trung vào các thách thức lớn hiện nay như hội chứng tim - thận - chuyển hóa, bệnh mạch vành phức tạp, cùng những cập nhật mới từ nghiên cứu quốc tế CREST-2 trong điều trị động mạch cảnh. Đây là những hướng tiếp cận đang được y học thế giới ưu tiên nhằm giảm nguy cơ đột quỵ và tử vong tim mạch.
Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Đỗ Doãn Lợi, Chủ tịch Hội Suy tim Việt Nam, cho biết: "Các bệnh lý tim mạch, đặc biệt suy tim phân suất tống máu bảo tồn, vẫn đặt ra nhiều thách thức trong chẩn đoán và điều trị, với tỷ lệ bỏ sót còn cao. Vì vậy, những diễn đàn như hội nghị này đóng vai trò quan trọng trong cập nhật kiến thức, trao đổi kinh nghiệm và thúc đẩy phối hợp đa chuyên khoa nhằm nâng cao hiệu quả điều trị".
Tại hội nghị, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Phạm Nguyễn Vinh, Phó chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, cập nhật hướng dẫn mới trong điều trị viêm cơ tim và viêm màng ngoài tim, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu mở rộng chẩn đoán các bệnh lý cơ tim phức tạp như cơ tim phì đại hay amyloid - những bệnh lý dễ bị bỏ sót trong thực hành lâm sàng. Việc nâng cao năng lực chẩn đoán chuyên sâu vì vậy đóng vai trò then chốt, đặc biệt tại các trung tâm có đầy đủ phương tiện và kinh nghiệm.
Một trong những xu hướng nổi bật được đề cập trong hội nghị lần này là việc tích hợp AI đặc biệt trong chẩn đoán hình ảnh và can thiệp.
Tiến sĩ - bác sĩ Hồ Minh Tuấn, Trưởng khoa Tim mạch - Tim mạch can thiệp, Bệnh viện FV, cho biết: "AI đang đóng vai trò như một 'trợ lý ảo' đắc lực, giúp bác sĩ phân tích dữ liệu nhanh hơn, chi tiết hơn và giảm thiểu tối đa nguy cơ bỏ sót tổn thương. Tại FV, việc làm chủ công nghệ này đã giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao tính an toàn vượt trội cho người bệnh".
Tiêu biểu cho làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể kể đến phần mềm 3mensio tích hợp AI, được ví như "kiến trúc sư ảo" cho các ca thay van tim. Thay vì dựa vào các dữ liệu hình ảnh 2D rời rạc, 3mensio tự động dựng mô hình 3D mô phỏng chính xác trái tim của từng bệnh nhân, cho phép bác sĩ "tổng duyệt" toàn bộ quá trình can thiệp trên không gian ảo. Nhờ khả năng lập kế hoạch chuẩn xác đến từng milimet, các bác sĩ, Bệnh viện FV đã thực hiện thành công 100% các ca thay van động mạch chủ qua da (TAVI), kể cả những trường van 2 mảnh phức tạp.
Ngoài ra, hội nghị còn giới thiệu kỹ thuật phá vôi lòng mạch bằng sóng xung kích nội mạch (IVL) trong xử lý các mảng vôi hóa - nguyên nhân thường gây khó khăn hoặc thất bại trong can thiệp tim mạch. Khác với bóng nong hay khoan kim cương, IVL sử dụng sóng âm để làm nứt vỡ mảng vôi hóa mà hạn chế tổn thương mô lành, giúp việc đặt stent thuận lợi hơn và giảm biến chứng.
Bác sĩ Andrew Choong, chuyên gia phẫu thuật mạch máu và động mạch chủ, Trung tâm Tim mạch Quốc gia Singapore, nhận định: "Tôi được biết hội nghị được chuẩn bị bài bản trong nhiều tháng, từ xây dựng chủ đề đến tổ chức chương trình. Quy mô sự kiện ấn tượng và là một trong những hội nghị lớn nhất mà tôi từng tham dự".
Theo Times of India, nhiều người ngồi trong văn phòng mát mẻ, có sẵn nước trên bàn, vẫn kết thúc ngày làm việc trong trạng thái thiếu nước nhẹ nhưng kéo dài. Tình trạng này không nghiêm trọng đến mức cấp cứu, song diễn ra âm thầm, lặp lại mỗi ngày.
Theo bác sĩ P. Vikranth Reddy, chuyên gia thận học tại CARE Hospitals (Ấn Độ), điều này không hề hiếm. Ông cho biết dù trực giác cho rằng người làm ngoài trời dễ mất nước hơn nhưng nhân viên văn phòng lại thường uống ít nước hơn nhu cầu thực tế.
Nguyên nhân không phải do lười hay bất cẩn, mà nằm ở chính cấu trúc của môi trường làm việc, cách cơ thể phản ứng với điều hòa, và nhịp làm việc bận rộn khiến con người bỏ qua những tín hiệu nhỏ từ cơ thể.
Cơ thể con người có cơ chế cảnh báo mất nước khá hiệu quả là cảm giác khát. Tuy nhiên, đây là tín hiệu nhẹ, dễ bị bỏ qua, đặc biệt khi không có các yếu tố củng cố như nhiệt độ cao, đổ mồ hôi hay cảm giác nóng bức.
Trong môi trường điều hòa, những dấu hiệu này gần như biến mất. Không còn mồ hôi, da không bị đỏ, không có cảm giác khô nóng khiến tín hiệu khát trở nên mờ nhạt. Thời gian trôi qua, lượng nước thiếu hụt dần tích lũy mà không ai nhận ra.
Dù vậy, cơ thể vẫn tiếp tục mất nước qua da và hơi thở, ngay cả khi không nhìn thấy mồ hôi. Không khí điều hòa thường khô, làm tăng sự thất thoát nước mà không tạo cảm giác cấp bách phải bù lại. Chính sự "dễ chịu" này lại khiến con người chủ quan.
Một yếu tố khác góp phần là thói quen sử dụng caffeine. Trong môi trường công sở, trà và cà phê trở thành một phần của nhịp sinh hoạt hằng ngày. Chúng giúp tỉnh táo, nhưng nhiều người lại thường dùng để thay thế việc uống nước lọc.
Dù vẫn cung cấp chất lỏng, nhưng nhiều người uống nhiều đồ chứa caffeine mà vẫn không đạt lượng nước cần thiết. Cảm giác "đã uống nhiều" khiến họ lầm tưởng cơ thể đủ nước, trong khi thực tế không phải vậy.
Hệ quả là các biểu hiện thiếu nước ở dân văn phòng thường rất kín đáo. Không có dấu hiệu rõ ràng như sau vận động mạnh, mà chỉ là đau đầu nhẹ, giảm tập trung vào buổi chiều, hay cảm giác mệt mỏi.
Những triệu chứng này dễ bị quy cho áp lực công việc, thời gian nhìn màn hình lâu dài hoặc thiếu ngủ. Ngay cả môi khô hay cảm giác nặng đầu cũng thường bị bỏ qua như một phần bình thường của ngày làm việc.
Việc ngồi lâu cũng làm suy giảm khả năng nhận biết tín hiệu cơ thể. Khi ít vận động, con người ít có cơ hội nhận ra mình đang khát hoặc đã lâu chưa uống nước. Việc không đứng dậy cũng đồng nghĩa với ít lần lấy nước hơn.
Dần dần, điều này trở thành thói quen. Nhiều giờ trôi qua với lượng nước nạp vào rất ít, dù nước luôn ở gần.
Về lâu dài, tình trạng thiếu nước kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Theo bác sĩ Reddy, lượng nước nạp thấp liên tục khiến nước tiểu cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.
Những tác động này không xuất hiện ngay lập tức, nên thường không được liên hệ với thói quen hằng ngày. Khi triệu chứng rõ ràng, thói quen thiếu nước đã tồn tại từ lâu.
Giải pháp, theo ông, lại rất đơn giản. Chỉ cần chủ động giữ nước trong tầm tay, uống từng ngụm đều đặn, không phụ thuộc hoàn toàn vào trà hay cà phê, và dành những khoảng nghỉ ngắn giữa giờ làm việc. Việc đứng dậy, di chuyển nhẹ cũng giúp tăng nhận thức về nhu cầu của cơ thể.
Văn phòng có thể vẫn mát lạnh như cũ, nhưng mỗi người có thể thay đổi cách phản ứng với môi trường đó. Khi chú ý hơn đến những tín hiệu nhỏ của cơ thể, việc duy trì đủ nước không còn là điều khó thực hiện.
Nhiều người dân và chủ phòng khám, nhà thuốc tư nhân phản ánh gần đây nhận các cuộc gọi lạ. Đầu dây bên kia tự xưng là cán bộ Sở Y tế hoặc thành viên đoàn kiểm tra, viện dẫn các vi phạm (thường không có thật), gây áp lực và yêu cầu chuyển tiền "lo lót" hoặc nộp phạt qua tài khoản cá nhân.
Theo Sở Y tế, đây là hành vi giả mạo cơ quan quản lý nhà nước, ảnh hưởng uy tín ngành và tiềm ẩn nguy cơ thiệt hại tài sản nếu người dân mất cảnh giác.
Cơ quan này khẳng định mọi hoạt động kiểm tra theo kế hoạch đều có văn bản thông báo trước về thời gian, địa điểm. Khi kiểm tra đột xuất, đoàn kiểm tra phải xuất trình quyết định hợp lệ. Sau kiểm tra, nếu cần làm việc thêm, Sở sẽ gửi giấy mời bằng văn bản, tuyệt đối không yêu cầu qua điện thoại.
Sở Y tế khuyến cáo người dân và các cơ sở hành nghề không làm theo bất kỳ yêu cầu nào qua điện thoại từ người tự xưng là cán bộ. Không cung cấp thông tin cá nhân, tài chính, không chuyển tiền dưới mọi hình thức, đồng thời chủ động xác minh khi có nghi ngờ.
Khi phát hiện dấu hiệu mạo danh, cần liên hệ đường dây nóng Sở Y tế 0967.771.010 hoặc 0989.401.155, trình báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.
