BS.CK2 Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP HCM tại hội thảo do Báo Tiền phong tổ chức ngày 12/5, cho biết ngành thẩm mỹ tại Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng, thậm chí có thể nói là bùng nổ.
Quy mô thị trường làm đẹp trong nước đạt hàng tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng hai con số, với trung bình 250 nghìn ca mỗi năm. Tuy nhiên, hệ thống y tế mỗi năm ghi nhận khoảng 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan phẫu thuật, làm đẹp, là con số đáng báo động.
Tỷ lệ biến chứng trong du lịch thẩm mỹ quốc tế được ghi nhận ở mức 6,2% trên tổng số bệnh nhân và 2,2% trên tổng số ca phẫu thuật. Theo số liệu thống kê từ Bộ Y tế Malaysia, tính từ đầu năm 2023 đến nay, cơ quan này ghi nhận hơn 300 khiếu nại về các biến chứng do làm đẹp tại các cơ sở không đăng ký. Trước đó, một báo cáo công bố vào tháng 10/2023 cũng chỉ ra có khoảng 126 ca phẫu thuật hỏng nghiêm trọng trong vòng 18 tháng.
Tại Singapore, phẫu thuật thẩm mỹ được phân loại vào danh mục rủi ro y khoa nghiêm ngặt nhất. Thay vì thống kê các ca “tai biến do thợ tay ngang” (điều gần như không thể xảy ra do luật pháp cấm tuyệt đối việc hành nghề không phép), các báo cáo y tế tại Singapore chủ yếu tập trung vào các sự cố y khoa (Intraoperative adverse events) bên trong phòng mổ tiêu chuẩn quốc tế. Mọi sai sót, từ nhiễm trùng đến sẹo xấu, đều phải đối mặt với các vụ kiện tụng bồi thường y tế khổng lồ và nguy cơ tước giấy phép vĩnh viễn đối với bác sĩ.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP HCM, nguyên nhân lớn đến từ xu hướng “phi y khoa hóa”, khi nhiều spa, cơ sở làm đẹp không phép mọc lên, sử dụng vật liệu trôi nổi và giao phó sức khỏe khách hàng cho những nhân viên không có kiến thức chuyên môn y khoa.
Các biến chứng trải dài từ bầm tím, tụ dịch đến những hậu quả đe dọa tính mạng. Đáng lo ngại là huyết khối tĩnh mạch sâu – thuyên tắc phổi với nguy cơ tử vong hơn 21%, thường gặp sau tạo hình thành bụng. Hội chứng thuyên tắc mỡ sau hút mỡ, cấy mỡ khối lượng lớn cũng có tỷ lệ tử vong 10-15%. Với các thủ thuật tưởng chừng đơn giản như tiêm filler, nhiều người đã bị tắc mạch, hoại tử, thậm chí mù mắt.
Bệnh viện Quân y 175 từng tiếp nhận nữ bệnh nhân 36 tuổi bị sốc nhiễm trùng, viêm phúc mạc toàn thể sau hút mỡ và tạo hình thành bụng tại một cơ sở bên ngoài. Người này phải điều trị hơn 100 ngày, trải qua nhiều cuộc phẫu thuật mới qua cơn nguy kịch nhưng mang di chứng nặng. Một phụ nữ 64 tuổi khác tử vong sau khi thực hiện cùng lúc cắt mí, đặt túi ngực, hút mỡ và tạo hình thành bụng.
“Người ta thường nghĩ thẩm mỹ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm, nhưng thực tế phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ vẫn là chuyên ngành ngoại khoa, mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng”, PGS.TS.BS Lê Hành, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam, nói.
Theo BS.CK1 Thái Như Ngọc, phụ trách da liễu hệ thống thẩm mỹ Linh Anh, nhiều người đang bị cuốn theo quảng cáo “có cánh” về các dịch vụ công nghệ cao, hứa hẹn đẹp ngay mà không cần đến bác sĩ. Trong khi đó, máy móc chỉ là công cụ, bác sĩ mới là yếu tố quyết định an toàn và hiệu quả điều trị.
Sự an toàn của bệnh nhân không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất mà còn ở trách nhiệm và bản lĩnh của người hành nghề. TS.BS Richard Huy, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam, cho rằng bác sĩ cần sẵn sàng nói “không” với những yêu cầu làm đẹp không phù hợp, không có chỉ định, muốn thực hiện cùng lúc quá nhiều thủ thuật tiềm ẩn nguy cơ cao hoặc đặt kỳ vọng vượt quá khả năng của y học hiện nay. Theo ông, đây cũng là một phần quan trọng của đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực thẩm mỹ.
Dù còn nhiều bất cập, ngành thẩm mỹ Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến lớn khi ngày càng thu hút khách quốc tế từ Indonesia, Malaysia, Philippines, Đài Loan (Trung Quốc) và cộng đồng kiều bào tại Mỹ, Australia. Theo các chuyên gia, nhiều cơ sở trong nước đã đầu tư công nghệ hiện đại, tay nghề bác sĩ ngày càng nâng cao, trong khi chi phí thấp hơn 30-60% so với nhiều nước trong khu vực.
Để thị trường phát triển an toàn, các chuyên gia cho rằng cần siết chặt quản lý, xử lý nghiêm cơ sở hoạt động không phép, công khai dữ liệu hành nghề và phân định rõ phạm vi chuyên môn của spa, phòng khám, bệnh viện. Người dân cũng cần thận trọng trước quảng cáo trên mạng xã hội, khám sức khỏe kỹ trước can thiệp, đặc biệt nếu trên 45 tuổi hoặc có bệnh nền.
Bác sĩ Như Ngọc khuyến cáo quy tắc “bốn đúng”, gồm chọn đúng cơ sở có giấy phép chuyên khoa; đúng bác sĩ có chứng chỉ hành nghề; đúng sản phẩm chính hãng, minh bạch nguồn gốc; đúng quy trình với đầy đủ phương tiện chống sốc, xử lý biến chứng.
Luật sư Vi Thị Phường, Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu, khuyến cáo nếu gặp biến chứng, khách hàng cần ngừng ngay các thủ thuật, đến bệnh viện cấp cứu và lưu giữ toàn bộ hóa đơn, tin nhắn, nội dung quảng cáo để làm căn cứ yêu cầu bồi thường hoặc tố giác cơ quan chức năng.
Mục tiêu 100% người dân TPHCM có "hộ chiếu sức khỏe" năm 2030
Tại hoạt động "Smart Healthcare 2026" hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, diễn ra ở TPHCM ngày 8/4, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, thành phố đang đứng trước những thử thách không nhỏ từ tốc độ đô thị hóa nhanh, quy mô dân số lớn, tình trạng già hóa dân số và sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm.
Trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, ngành y tế đang quyết liệt chuyển đổi mô hình từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ chăm sóc khi có bệnh sang quản lý sức khỏe liên tục, toàn diện suốt vòng đời.
Trong hành trình chuyển đổi ấy, y tế thông minh (Smart Healthcare) được xác định là chìa khóa then chốt. Theo ông Châu, y tế thông minh không chỉ dừng lại ở trang thiết bị hiện đại mà là xây dựng hệ sinh thái số toàn diện. Trong đó, dữ liệu sức khỏe được liên thông để việc chăm sóc mang tính cá thể hóa và đạt hiệu quả tối ưu.
"TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây sẽ là hộ chiếu sức khỏe theo mỗi người suốt cuộc đời. Nó không chỉ giúp bác sĩ có phác đồ điều trị chính xác nhờ dữ liệu lịch sử y tế đầy đủ, mà còn giúp người dân tự theo dõi tình trạng bản thân thuận tiện nhất", Phó Giám đốc Sở Y tế chia sẻ.
Bên cạnh xây dựng hồ sơ sức khỏe, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị đeo thông minh cũng mở ra kỷ nguyên mới cho ngành y tế. Các thiết bị này giúp theo dõi chỉ số sinh tồn theo thời gian thực, cảnh báo sớm dấu hiệu bất thường và xóa nhòa khoảng cách địa lý thông qua khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine).
Dù đề cao vai trò của công nghệ tiên tiến, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu khẳng định, lối sống lành mạnh của mỗi cá nhân vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Để hiện thực hóa mục tiêu toàn dân khỏe mạnh, lãnh đạo Sở Y tế kêu gọi mỗi người cần bắt đầu từ những hành động thiết thực nhất.
Cụ thể, người dân cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, bằng cách hạn chế rượu bia, thuốc lá và cắt giảm lượng muối, đường, chất béo không lành mạnh trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Song song đó, cần duy trì thói quen vận động thể chất và xây dựng môi trường sống xanh, để vừa cải thiện thể trạng, vừa nâng cao chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, công tác dinh dưỡng hợp lý - trọng tâm là chương trình "dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời" - được coi như chìa khóa nâng tầm vóc cho thế hệ tương lai.
Lãnh đạo Sở Y tế TPHCM cũng khuyến khích người dân tận dụng các dịch vụ y tế tại cộng đồng để tầm soát định kỳ, giúp phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật ngay từ giai đoạn khởi phát.
Thách thức trong hành trình miễn dịch trọn đời
Chia sẻ tại hội nghị khoa học "Hành trình miễn dịch trọn đời - Góc nhìn đa chiều về cơ hội và thách thức", diễn ra mới đây, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, dịch tễ học toàn cầu và trong nước đã có nhiều biến động, từ thay đổi mô hình bệnh tật theo độ tuổi và nhóm nguy cơ đến các thách thức đối với hệ thống y tế.
Do đó, cách tiếp cận dự phòng cần được đặt trong tổng thể chiến lược và dựa trên dữ liệu dịch tễ, bằng chứng khoa học cũng như kinh nghiệm quốc tế. Trong đó, định hướng "miễn dịch trọn đời" ngày càng được quan tâm để nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thực tế hiện nay, gánh nặng bệnh truyền nhiễm đang tập trung ở các nhóm dễ bị tổn thương, nhưng chưa được chủ động dự phòng đầy đủ. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu chăm sóc sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi và các nhóm có bệnh nền.
PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM phân tích, người lớn tuổi (đặc biệt từ 65 tuổi trở lên) dễ mắc các nhiễm trùng đường hô hấp với mức độ nghiêm trọng và nguy cơ tử vong cao.
Các nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Đặc biệt, đồng nhiễm virus và vi khuẩn có thể dẫn đến diễn tiến nặng và làm gia tăng nguy cơ tử vong. Do đó, chuyên gia cho rằng việc chủ động phòng ngừa cần được cân nhắc ở nhóm bệnh nhân này.
GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam cho biết thêm, với trẻ nhũ nhi, RSV (virus hợp bào hô hấp) là một trong những tác nhân hô hấp thường gặp ở. RSV có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè, với tỷ lệ nhập viện cao nhiều lần so với cúm.
Nhiễm RSV không chỉ tạo gánh nặng bệnh tật mà còn ảnh hưởng lớn đến tài chính của gia đình người bệnh cũng như hệ thống chăm sóc y tế.
Các chuyên gia cho rằng, từ các nhóm nguy cơ khác nhau (người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ nhũ nhi…), khái niệm "miễn dịch trọn đời" cần được đặt ra như một khung tiếp cận theo vòng đời trong y tế dự phòng.
Từ đó, giúp cộng đồng chuyên môn nhìn nhận dữ liệu dịch tễ, thực hành lâm sàng và kinh nghiệm quốc tế một cách hệ thống hơn, phù hợp với nhu cầu sức khỏe thay đổi theo tuổi và nhóm nguy cơ.
"Cần nhận diện nguy cơ sớm và tăng cường trao đổi thông tin khoa học với nhân viên y tế, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ, như một phần của cách tiếp cận theo vòng đời", GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến nhận định.
Văn phòng UBND vừa có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, sau cuộc họp về vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây vừa qua.
Theo đó sau khi xảy ra vụ việc, Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng UBND phường Bình Quới, Trường tiểu học Bình Quới Tây và các đơn vị có liên quan khẩn trương xử lý theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.
Tuy nhiên việc phối hợp, thông tin báo cáo của các ngành, địa phương thiếu tính hệ thống, phân tán, chưa nhịp nhàng, nhất là thiếu cơ quan làm đầu mối phát ngôn, cung cấp thông tin báo chí.
Việc chăm lo cho học sinh bị triệu chứng, nhập viện và hậu cần phục vụ bán trú... sau khi vụ việc xảy ra chưa được quan tâm chu đáo. Đề nghị các ngành, địa phương, đơn vị nghiêm túc rút kinh nghiệm.
Để ứng phó, xử lý tình huống ngộ độc tập thể và chấn chỉnh việc cung cấp thông tin đối với những vụ việc tương tự có thể xảy ra, UBND TP.HCM giao Sở An toàn thực phẩm chủ trì, phối hợp các sở, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kịch bản xử lý, ứng phó khi có vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm phát sinh.
Nghiên cứu biên tập thành những quyển cẩm nang bỏ túi để bất kỳ đơn vị, địa phương nào, cán bộ, công chức, viên chức nào dù là mới cũng có thể xử lý nhanh chóng, đảm bảo theo đúng quy định.
Giao Sở An toàn thực phẩm là cơ quan chủ trì, giữ vai trò điều phối, giải quyết vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm và công bố thông tin (có thể giao một đơn vị, cá nhân thuộc sở là cơ quan, đầu mối phát ngôn, cung cấp thông tin báo chí định kỳ, thường xuyên, đột xuất một cách chủ động và khách quan).
Đơn vị liên quan, địa phương nơi xảy ra vụ việc... chủ động thông tin, báo cáo đến cơ quan báo chí trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhưng phải đảm bảo thống nhất số liệu, thông tin với Sở An toàn thực phẩm.
Đối với những vụ việc nhạy cảm, quy mô lớn cần có phương thức, cách làm chủ động hơn, nhanh hơn, thông tin kịp thời hơn, tần suất cao hơn để tránh gây tâm lý hoang mang, lo lắng, đồng thời hạn chế các thông tin sai lệch.
Khẩn trương tư vấn, hỗ trợ Trường tiểu học Bình Quới Tây và phường Bình Quới tạm chọn 1 nhà cung cấp suất ăn mới uy tín, chất lượng, đã được kiểm tra an toàn thực phẩm trong cung cấp suất ăn.
Giao Sở Y tế theo dõi chặt chẽ các trường hợp nhập viện, điều trị, chăm sóc tốt hơn, để các em học sinh sớm hồi phục và trở lại trường học, phối hợp Sở An toàn thực phẩm định kỳ cung cấp thông tin điều trị làm cơ sở để điều tra nguyên nhân.
Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, hỗ trợ nhà trường, đồng hành với trường, các thầy cô và đội ngũ nhân viên ổn định tư tưởng, hỗ trợ các trường hợp bị ngộ độc (các khoản chi phí điều trị có liên quan).
Đồng thời quan tâm sâu sát hơn, chỉ đạo các trường, phối hợp các địa phương thường xuyên kiểm tra, rà soát không chỉ các nhà cung cấp chính, nhỏ lẻ từ khâu nguyên vật liệu đầu vào đến khâu thành phẩm.
UBND phường Bình Quới chủ trì, phối hợp nhà trường, ban giám hiệu, tập thể giáo viên, nhân viên trường thăm hỏi, động viên tất cả gia đình các học sinh bị ngộ độc.
Người bệnh nam, 19 tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương hay bệnh lý nền. Tuy nhiên, sau một thời gian dài duy trì thói quen ngồi khoanh chân khi học, làm việc, người bệnh bắt đầu xuất hiện cảm giác tê bì vùng bàn chân trái.
Ban đầu triệu chứng khá nhẹ nhưng nhanh chóng tiến triển thành yếu cơ: người bệnh không thể gấp cổ chân trái, đầu gối khó nhấc cao khi di chuyển. Dáng đi thay đổi rõ rệt, bàn chân quệt xuống đất gây khó khăn trong sinh hoạt, học tập và tiềm ẩn nguy cơ chấn thương.
Kết quả điện có tổn thương thần kinh mác sâu bên trái. Sau đó, người bệnh được nhập viện điều trị tại khoa y học cổ truyền với chẩn đoán liệt dây thần kinh mác - nguyên nhân gây ra hội chứng "bàn chân rủ".
Theo bác sĩ Hoàng Kim Chung, khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, dây thần kinh mác có vai trò chi phối động tác gấp mu bàn chân và nghiêng trong bàn chân. Khi bị tổn thương, người bệnh không thể nâng bàn chân lên, phải nhấc cao gối khi đi. Đây là biểu hiện điển hình của "bàn chân rủ".
Trong y học hiện đại, nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là chèn ép dây thần kinh kéo dài, thường gặp ở những người có thói quen vắt chéo chân, ngồi khoanh chân hoặc nằm bất động lâu.
Ngoài ra, bệnh lý cũng có thể xuất phát từ chấn thương vùng cẳng chân, đầu trên xương mác, sai khớp gối, tổn thương dây chằng, biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường hoặc do khối u chèn ép dây thần kinh.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, bác sĩ Chung cho tình trạng này thuộc phạm vi chứng tý hoặc nuy chứng, do khí huyết ứ trệ, kinh lạc bế tắc, khiến gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ. Phục hồi tích cực nhờ kết hợp châm cứu, bấm huyệt và phục hồi chức năng
Tại khoa y học cổ truyền, người bệnh được điều trị theo hướng kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, bao gồm sử dụng thuốc chống viêm, bổ sung vitamin nhóm B (B1, B6, B12).
Châm cứu, điện châm, xoa bóp, bấm huyệt vùng cẳng chân, cùng thuốc y học cổ truyền phù hợp thể trạng và tập phục hồi chức năng.
Không chỉ điều trị về thể chất, đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng còn đặc biệt chú trọng hỗ trợ tâm lý. Khi nhập viện, người bệnh có biểu hiện lo lắng, tự ti do dáng đi bất thường. Sau quá trình được động viên, tư vấn, tinh thần người bệnh đã ổn định, hợp tác tốt với điều trị.
Sau khoảng gần 2 tuần, tình trạng cải thiện rõ rệt. Người bệnh hết tê bì chân trái, không còn phải nhấc cao gối khi đi. Biên độ gấp cổ chân của người bệnh đạt khoảng 15 độ, gần tương đương chân lành và có thể chạy đoạn ngắn.
"Em cảm thấy đi lại mọi thứ thuận tiện hơn hẳn, chủ động trong sinh hoạt, không còn phải phụ thuộc vào người thân hỗ trợ, tự tin hơn khi tình trạng bệnh tình của mình được cải thiện", nam sinh chia sẻ.
Các bác sĩ y học cổ truyền khuyến cáo thói quen ngồi vắt chân, khoanh chân lâu không chỉ ảnh hưởng đến tuần hoàn máu mà còn có thể gây chèn ép dây thần kinh, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như trường hợp trên.
Để phòng tránh, người dân cần: hạn chế ngồi vắt chéo chân, khoanh chân trong thời gian dài. Thay đổi tư thế thường xuyên khi ngồi học, làm việc. Tăng cường vận động, tập luyện nhẹ nhàng. Khi xuất hiện dấu hiệu tê bì, yếu cơ kéo dài, người bệnh cần đi khám sớm.
Ca bệnh là lời nhắc nhở với những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể gây ra hệ quả lớn đối với sức khỏe. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đặc biệt kết hợp hiệu quả giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, có thể giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng và hạn chế di chứng.
