Nhằm chung tay thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM công bố dự án: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, với chuỗi hoạt động và sự kiện truyền thông với thông điệp: “Người dân khỏe mạnh là nền tảng của quốc gia thịnh vượng”
Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong 10 quốc gia Đông Nam Á, tuổi thọ nam giới Việt Nam xếp thứ 5, trong khi phụ nữ đứng thứ 2. Trong 15 năm qua, tuổi thọ trung bình của người Việt tăng từ 73,3 lên 73,7 tuổi.
Phía sau con số “sống lâu hơn” là thực trạng đáng lo ngại khi người Việt lại có số năm sống chung với bệnh tật khá cao so với nhiều nước trong khu vực. Trung bình, mỗi người có tới khoảng 10 năm sống trong tình trạng bệnh tật. Điều này làm suy giảm đáng kể chất lượng sống và rút ngắn quãng thời gian sống khỏe mạnh.
Thực tế này không chỉ tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tập trung “chữa bệnh”, cần chuyển mạnh sang “chủ động phòng bệnh”, duy trì sức khỏe ngay từ sớm và liên tục trong suốt vòng đời, đúng theo tinh thần của Nghị quyết 72.
Trong một lần thăm khám sức khỏe miễn phí tại trạm y tế phường Hiệp Bình, bà N.T.T.H. (65 tuổi, phường Hiệp Bình) không khỏi bất ngờ khi bác sĩ phát hiện nhân giáp thùy phải, phân loại TIRADS 3 và TIRADS 2. Bà H. được bác sĩ tư vấn đến bệnh viện để làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá kỹ hơn.
“Mọi thứ diễn ra hoàn toàn âm thầm, không đau đớn, không dấu hiệu báo trước. Chính những lần tầm soát tưởng chừng bình thường lại có thể giúp phát hiện sớm những điều quan trọng nhất, trước khi quá muộn để can thiệp”, bà H. nói.
Còn ông V.D.T. (ngụ phường Trung Mỹ Tây), ở tuổi 65 ông bảo rằng bản thân mình mắc nhiều bệnh nền như tim mạch, cơ xương khớp… Đều đặn mỗi tháng, ông đến bệnh viện gần nhà thăm khám, nhận thuốc bảo hiểm y tế. Đợt này, được khu phố vận động tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí.
Ngoài tầm soát tổng thể, ông được khám chuyên sâu về tim mạch. “Ở tuổi này, phải chủ động theo dõi bệnh, biết rõ tình trạng của mình để không để bệnh tiến triển nặng. Chứ để đến lúc bệnh nặng mới chữa thì vừa tốn kém, vừa khó điều trị”, ông T. chia sẻ.
Thực tế này phần nào được chứng minh trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM vào ngày 17-4 mới đây. Đã có gần 30.000 người dân được khám, trong đó 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe (chiếm tỉ lệ 64,3%).
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay thành phố là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 15 triệu người, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và mức độ di biến động lớn, dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, mô hình bệnh tật đang chuyển dịch với gánh nặng kép giữa bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.
Trước bối cảnh này, hệ thống y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh mà cần chuyển sang mô hình quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời, trong đó phát hiện sớm nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sớm đóng vai trò then chốt.
Bà Hoàng Thị Diễm Tuyết – Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương – lấy ví dụ điển hình về bệnh lý ung thư cổ tử cung ở nữ giới, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh dẫn đến tử vong.
Đáng nói chi phí điều trị hiện rất cao, đặc biệt giai đoạn cuối có thể lên tới 1 tỉ đồng mỗi ca, trong khi đó nếu phát hiện sớm chi phí điều trị chỉ khoảng 50 triệu đồng.
Ngoài ra, khi mắc bệnh sự mất mát phụ nữ trong gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc gia đình, giáo dục trẻ em và nguồn lực lao động trong xã hội.
Ngành y tế TP.HCM xác định việc khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám, chữa bệnh.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 72, ngành y tế TP.HCM đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ngành y tế kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện, mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Chỉ từ mong muốn cải thiện làn da nhanh chóng, N.H.H., 25 tuổi, ở Hà Nội, đã tự đẩy mình vào tình trạng tổn thương da nghiêm trọng.
Trước đó, thấy da nổi mụn, cô lên mạng tìm mua một bộ mỹ phẩm được quảng cáo là đơn giản, dễ dùng. Người bán hướng dẫn buổi sáng bôi một lọ, buổi tối bôi một lọ, kèm những lời hứa hẹn hấp dẫn về khả năng phục hồi da, làm sáng, căng bóng chỉ sau thời gian ngắn.
Không tìm hiểu kỹ thành phần, cũng không kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, cô gái trẻ tin rằng mình đã chọn đúng giải pháp cho làn da đang gặp vấn đề.
Tuy nhiên, thực tế diễn ra theo hướng ngược lại.
Chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng, vùng da mặt của H. bắt đầu đỏ rát, châm chích, mụn nổi dày hơn, tình trạng kích ứng ngày một nặng. Khi cảm giác bỏng rát kéo dài không thuyên giảm, cô mới vội vàng mang cả túi sản phẩm đang dùng đến cầu cứu bác sĩ.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, người trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, cho biết cô gái bị viêm da tiếp xúc kích ứng, kèm ban đỏ, mụn viêm và tổn thương hàng rào bảo vệ da.
Theo BS Thành, điều đáng ngại nhất ở ca bệnh này không chỉ nằm ở mức độ tổn thương trên da, mà còn ở chỗ rất khó xác định chính xác bệnh nhân đã bôi sản phẩm lên mặt trong suốt những ngày qua.
“Trên các sản phẩm gần như không có thông tin rõ ràng về thành phần, nơi sản xuất hay công dụng cụ thể. Bên ngoài chỉ là những lời quảng cáo rất đẹp như phục hồi da, tăng sinh collagen, căng bóng. Trong khi đó, quan trọng nhất là thành phần lại không được thể hiện rõ ràng”, BS Thành nói.
Khi thành phần không được công bố minh bạch, nguy cơ tiềm ẩn phía sau có thể rất lớn. Theo BS Thành, những sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc có thể chứa corticoid mạnh, phenol, hydroquinone nồng độ cao hoặc các chất tẩy.
Đây đều là những hoạt chất có thể gây hại cho da nếu dùng sai cách hoặc dùng trong thời gian dài. Chúng có thể làm phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến da mất nước, mỏng yếu, tăng viêm, nổi mụn kéo dài, đỏ rát, thậm chí để lại thâm sạm hoặc các tổn thương dai dẳng khó phục hồi.
Với một số trường hợp nặng hơn, người dùng còn có thể gặp phản ứng mạnh như phù nề, khó thở, đau bụng. Điều đáng nói là khi biến chứng xảy ra, việc xử trí lại phức tạp hơn vì không xác định được chính xác “thủ phạm” nằm ở thành phần nào.
Từ một làn da chỉ bị mụn thông thường, bệnh nhân phải bước vào quá trình điều trị kéo dài và khó khăn hơn nhiều. Theo bác sĩ, việc điều trị không dừng ở kiểm soát viêm mà còn phải phục hồi hàng rào bảo vệ da, hạn chế tăng sắc tố sau viêm và ngăn nguy cơ tái phát trong thời gian tới.
Không ít người trẻ đang chọn mỹ phẩm bằng cảm tính
Theo BS Thành, đây không phải trường hợp hiếm gặp trong lâm sàng. Nhiều bệnh nhân trẻ chọn mỹ phẩm theo cảm tính, dựa vào lời giới thiệu của bạn bè, người bán hàng, các bài đăng trên mạng xã hội hoặc những đoạn quảng cáo đánh trúng tâm lý muốn đẹp nhanh.
Những cụm từ như trắng cấp tốc, tái tạo thần tốc, phục hồi siêu tốc, đẹp chỉ sau vài ngày thường rất dễ khiến người mua xiêu lòng, nhất là khi họ đang sốt ruột vì mụn, nám hoặc làn da xuống cấp.
“Khi nhu cầu làm đẹp quá lớn, sự cảnh giác thường bị bỏ qua. Nhiều bạn trẻ dễ tin vào những lời quảng cáo có cánh mà quên mất rằng làn da không phải nơi để thử may rủi”, BS Thành nói.
Một sai lầm khác cũng rất phổ biến là sau khi da bị kích ứng, nhiều người lại tự trấn an rằng do “cơ địa không hợp”, từ đó xem nhẹ rủi ro thực sự của sản phẩm.
Theo bác sĩ, cách lý giải này chưa đúng bản chất vấn đề. Một sản phẩm không đảm bảo chất lượng, không minh bạch thành phần, không rõ nguồn gốc thì bản thân nó đã tiềm ẩn nguy cơ gây hại, không thể quy hoàn toàn cho yếu tố cơ địa.
“Không phải cứ người khác dùng không sao thì mình cũng an toàn. Một sản phẩm không đảm bảo chất lượng thì nguy cơ gây hại chỉ là vấn đề thời gian, không thể quy hoàn toàn cho cơ địa”, BS Thành nhấn mạnh.
Thực tế, không ít người đang mua mỹ phẩm bằng niềm tin nhiều hơn bằng hiểu biết. Họ dễ bị thuyết phục bởi thiết kế bao bì bắt mắt, lời quảng cáo mượt mà, hình ảnh trước sau đầy hứa hẹn, nhưng lại bỏ qua những yếu tố căn bản nhất như xuất xứ, bảng thành phần, giấy phép lưu hành hay mức độ an toàn của sản phẩm.
Đó cũng là lý do nhiều ca tổn thương da hiện nay không bắt đầu từ những thủ thuật phức tạp, mà chỉ xuất phát từ một thói quen rất phổ biến là tự mua mỹ phẩm trên mạng và dùng theo lời giới thiệu.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết trong những ngày nắng nóng, bên cạnh việc chống nắng, làm sạch da đúng cách, dưỡng ẩm phù hợp và ngủ đủ giấc, chế độ ăn hằng ngày cũng góp phần chăm sóc làn da từ bên trong. Trong đó, rau củ là nhóm thực phẩm nên được bổ sung đều đặn vì cung cấp nước, chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Theo y học cổ truyền, một số loại rau củ có tính mát, thường được dùng trong bữa ăn mùa hè để hỗ trợ thanh nhiệt, giúp cơ thể dễ chịu hơn. Khi sử dụng hợp lý, rau củ giúp bữa ăn thanh nhẹ, đa dạng và góp phần nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh. Dưới đây là một số loại rau củ quen thuộc có thể đưa vào thực đơn trong những ngày nắng nóng.
Bí đao là loại quả quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, thường được dùng để nấu canh trong mùa nóng. Theo y học cổ truyền, bí đao có tính mát, vị thanh, phù hợp với những bữa ăn cần sự thanh đạm, dễ tiêu. Về dinh dưỡng, bí đao chứa nhiều nước, có thể góp phần hỗ trợ cơ thể duy trì đủ nước trong thời tiết oi bức. Với người muốn chăm sóc da thông qua chế độ ăn lành mạnh, bí đao là một lựa chọn dễ dùng và dễ chế biến.
Cách dùng: nấu canh bí đao với thịt nạc, tôm, xương hoặc dùng nước bí đao đã được nấu chín.
Lưu ý không nên uống nước ép bí đao thường xuyên, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa yếu, vì dễ lạnh bụng hoặc tiêu chảy.
Giá đậu xanh là thực phẩm giàu nước, chất xơ và một số vitamin. Đây là món ăn dễ chế biến, giúp bữa ăn đa dạng hơn trong những ngày nóng. Theo y học cổ truyền, giá đậu xanh có tính mát, thường được dùng trong các món ăn hỗ trợ thanh nhiệt. Khi kết hợp trong chế độ ăn cân bằng, giá đậu xanh góp phần cung cấp chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung thêm thực phẩm tươi cho cơ thể.
Cách dùng: luộc, xào, nấu canh hoặc trộn gỏi sau khi đã sơ chế sạch.
Lưu ý nên chọn nguồn giá sạch, bảo đảm an toàn thực phẩm. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có sức đề kháng yếu hoặc bệnh lý mạn tính nên ưu tiên dùng giá đã nấu chín.
Củ cải trắng là loại củ có vị thanh, dễ chế biến và thường được dùng trong các món canh, hầm hoặc kho. Theo y học cổ truyền, củ cải trắng có tính mát, thường được dùng trong bữa ăn để hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác thanh nhẹ. Củ cải trắng có chứa nước, chất xơ và vitamin C. Đây là những thành phần có lợi trong chế độ ăn lành mạnh, góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể và làn da. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ăn củ cải trắng có thể làm trắng da, giảm nám hoặc thay thế các phương pháp chăm sóc da chuyên sâu.
Cách dùng: nấu canh, hầm với thịt nạc, xương, tôm, kho với thịt bò… hoặc dùng lượng vừa phải với món xào.
Lưu ý người có hệ tiêu hóa yếu, dễ lạnh bụng hoặc đang rối loạn tiêu hóa không nên dùng thường xuyên, phụ nữ mang thai có thể dùng trong bữa ăn thông thường, nhưng không nên lạm dụng nước ép hoặc dùng quá nhiều trong thời gian dài.
Khoai tây cung cấp tinh bột, chất xơ, kali và vitamin C. Khi được chế biến bằng cách hấp, luộc hoặc nấu canh, khoai tây có thể là một phần của bữa ăn cân bằng, giúp bổ sung năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể. Trong chăm sóc da mùa nóng, khoai tây không thay thế kem chống nắng, che chắn hoặc dưỡng ẩm. Tuy nhiên, khi dùng hợp lý trong chế độ ăn, khoai tây góp phần cung cấp năng lượng, vitamin và khoáng chất, hỗ trợ sức khỏe chung của cơ thể.
Cách dùng: hấp, luộc, nấu súp, nấu canh hoặc hầm cùng các loại rau củ khác.
Lưu ý không dùng khoai tây đã mọc mầm, vỏ xanh hoặc có vị đắng vì có thể chứa chất gây độc. Nên hạn chế khoai tây chiên, khoai tây lắc trộn chung nhiều gia vị hoặc các món nhiều dầu mỡ vì không có lợi cho sức khỏe da và cân nặng.
Đậu Hà Lan là thực phẩm giàu chất xơ, đạm thực vật, vitamin và khoáng chất. Đây là loại đậu dễ kết hợp trong các món súp, cháo, salad, cơm hoặc món hầm. Trong chế độ ăn mùa nóng, đậu Hà Lan giúp bữa ăn thêm đa dạng, cung cấp chất xơ và dưỡng chất cần thiết. Khi dùng cùng nhiều loại rau củ khác, đậu Hà Lan góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể, trong đó có sức khỏe làn da.
Cách dùng: nấu súp, cháo, salad, cơm chiên ít dầu hoặc hầm cùng thịt, tôm, rau củ.
Lưu ý không nên ăn quá nhiều trong một bữa vì có thể gây đầy bụng, khó tiêu ở một số người. Người có bệnh gout hoặc cần kiểm soát lượng đạm nên dùng theo tư vấn dinh dưỡng phù hợp.
Ngày 5.5, tin từ Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu (Cà Mau) cho biết bác sĩ của bệnh viện vừa can thiệp thành công cho cụ ông 77 tuổi bị tắc mạch vành trái, có nguy cơ tử vong cao nếu không xử trí kịp thời.
Trước đó, cụ ông D.V.D, 77 tuổi, ở ấp Ninh Thạnh II, xã Hồng Dân, tỉnh Cà Mau, nhập viện trong tình trạng đau ngực trái dữ dội, kéo dài nhiều ngày và khó thở. Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp, nguy kịch đến tính mạng.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy, bệnh nhân bị tắc hoàn toàn thân chung động mạch vành trái (mạch máu nuôi phần lớn cơ tim), kèm theo hẹp nặng các nhánh quan trọng khác. Đây là tình trạng rất nguy kịch, nguy cơ ngưng tim và tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.
Ngay lập tức, ê kíp tim mạch can thiệp của Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đã tiến hành chụp mạch vành bằng hệ thống số hóa xóa nền và triển khai can thiệp khẩn cấp.
Do tổn thương lan rộng và phức tạp, ê kíp phải thực hiện nhiều bước can thiệp liên tiếp tại các vị trí hẹp nặng nhất là ở đoạn nối quan trọng giữa các nhánh mạch vành.
Sau can thiệp, dòng máu được khôi phục qua các mạch vành chính, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt, như: Giảm đau ngực, dễ thở hơn, huyết áp và mạch ổn định, tri giác tỉnh táo. Hiện sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định, hồi phục tốt, tiếp tục điều trị nội khoa.
Bác sĩ Trần Quỳnh An, Trưởng trung tâm Tim mạch can thiệp, kiêm Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người có bệnh nền về tim mạch cần nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, như: Đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, mệt đột ngột. Khi xuất hiện triệu chứng cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử trí kịp thời. Tránh trì hoãn, vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng và đe dọa tính mạng.
