Với nhiều thế hệ sinh viên, Tiếp sức mùa thi không chỉ là hoạt động tình nguyện, mà còn là một phần thanh xuân đẹp đẽ, nơi họ đã sống hết mình bằng sự nhiệt huyết và lòng tử tế. Nguyễn Thị Hương Lan (36 tuổi, đang làm việc tại TP.HCM), cựu sinh viên Khoa Hóa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐH Quốc gia TP.HCM, là một trong những người trẻ như thế. Chị từng gắn bó với chương trình suốt 4 mùa liên tiếp: 2009, 2010, 2011 và 2012.
Nhắc lại quãng thời gian ấy, chị vẫn nhớ rất rõ hình ảnh của chính mình năm 2008, khi còn là học sinh lớp 12 lần đầu đến TP.HCM dự thi đại học, còn bỡ ngỡ giữa thành phố lớn.
“Ước mong tham gia đội Tiếp sức mùa thi được ấp ủ từ năm 2008 khi còn là học sinh lớp 12 chân ướt, chân ráo đến TP.HCM và được các anh chị tình nguyện viên giúp đỡ. Khi đó tôi đã có suy nghĩ trong đầu: “Sang năm mình cũng sẽ như các anh chị, cũng sẽ là một tình nguyện viên của chương trình Tiếp sức mùa thi”. Do đó hè 2009 tôi đã không chần chừ mà đăng ký tham gia chương trình ngay”, chị kể.
Với chị, tiếp sức mùa thi chính là chương trình tình nguyện đầu tiên của tuổi trẻ. “Sau này tôi có cơ hội tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện khác nhau, nhưng cảm xúc khi lần đầu được khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện của chương trình vẫn là cảm xúc đặc biệt nhất. Đó là cảm giác rất tự hào và hạnh phúc vì mình có thể đóng góp một phần nhỏ bé để giúp đỡ người khác. Dù chỉ là một chai nước, một lời hướng dẫn hay một chiếc ô che mưa cho thí sinh, nhưng tất cả đều mang lại cho tôi cảm giác rất ấm áp và ý nghĩa. Đến bây giờ, đó vẫn là một trong những ký ức đẹp và đáng tự hào nhất của thời thanh xuân”, chị nhớ lại.
4 mùa hè gắn bó với chương trình là 4 mùa hè chị lớn lên cùng những công việc không tên. “Từ cô sinh viên còn nhiều bỡ ngỡ, tôi được các anh chị đi trước hướng dẫn cách phát nước uống, cơm miễn phí cho thí sinh, cách đọc bản đồ để chỉ đường cho phụ huynh. Có những ngày, cả đội rong ruổi khắp các con hẻm quanh làng đại học Thủ Đức (nay là Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM) để tìm nhà trọ giá rẻ hoặc miễn phí cho thí sinh ở các tỉnh thành trong cả nước”, chị kể.
Chị nhớ thời điểm đó, mạng xã hội và các ứng dụng tìm phòng chưa phổ biến như bây giờ. Vì vậy, việc tìm chỗ ở cho thí sinh thật sự rất vất vả.
“Các tình nguyện viên chúng tôi phải đi khắp các dãy nhà trọ quanh khu vực bến xe buýt và làng đại học Thủ Đức để gõ cửa từng phòng trọ, hỏi thông tin về giá thuê, điều kiện sinh hoạt, số lượng người có thể ở. Không chỉ tìm nhà trọ, chúng tôi còn đến từng nhà dân gần các điểm thi để xin hỗ trợ chỗ ở tạm cho các thí sinh từ tỉnh xa lên thành phố. Sau khi có thông tin, cả đội sẽ ghi chép rất cẩn thận rồi tư vấn lại cho phụ huynh, trực tiếp dẫn các cô chú và thí sinh đến nơi để xem phòng, sắp xếp chỗ ở an toàn rồi mới yên tâm quay về chốt trực. Nhiều lúc chúng tôi còn cố gắng thuyết phục các cô chú chủ trọ giảm giá cho thí sinh hoặc hỗ trợ miễn phí đối với những hoàn cảnh khó khăn. Những câu chuyện cũ khiến tôi cảm nhận rất rõ sự ấm áp của tình người ở TP.HCM trong mỗi mùa thi năm ấy”, chị cho hay.
Nhớ về những mùa hè năm ấy, chị nói rằng cái nắng TP.HCM gần như in hằn lên màu da của các tình nguyện viên. “Thời đó, nhìn bạn tình nguyện viên nào cũng đen nhẻm vì cái nắng nóng của mùa hè và cả tháng ròng rã ở bến xe bus để tiếp sức mùa thi. Nhớ lúc đó đa số các tình nguyện đều đi bộ hoặc xe buýt nên cả chốt chỉ có 1 chiếc xe đạp và 1, 2 chiếc xe máy để phục vụ cho đội hậu cần đi chở cơm, chở nước. Đa số tình nguyện viên đều dẫn thí sinh và phụ huynh đến các điểm trọ bằng đôi chân của mình. Dù nắng, dù mệt nhưng nụ cười của tình nguyện viên vẫn tỏa nắng, vẫn rạng rỡ khi giúp đỡ được thí sinh hay khi nghe câu “cảm ơn con” từ phụ huynh”, chị cho hay.
Đi qua nhiều năm, chị vẫn nhớ như in những khoảnh khắc rất đời thường của tiếp sức mùa thi. Chị bảo: “Thanh xuân có thể đi qua nhưng ký ức về những mùa hè tiếp sức mùa thi thì có lẽ sẽ còn ở lại rất lâu trong tâm trí. Với tôi, thứ quý giá nhất sau những mùa hè ấy chính là tình bạn. Tôi đã quen và gắn bó với rất nhiều anh chị, bạn bè từ khắp nơi, và đến tận bây giờ mọi người vẫn giữ liên lạc, hỏi han nhau như một gia đình nhỏ. Có lẽ chính những con người ấy đã làm cho ký ức về tiếp sức mùa thi trong tôi trở nên đẹp và đáng nhớ hơn rất nhiều”.
Trong dòng ký ức ấy, có những câu chuyện khiến chị xúc động đến tận hôm nay. Đó là có một trường hợp thí sinh bị gãy chân trong thời gian đi thi. “Hôm đó bạn di chuyển rất khó khăn, trong khi thời gian vào phòng thi đã cận kề nên cả bạn và phụ huynh đều vô cùng lo lắng. Ngay khi biết tình hình, chúng tôi đã nhanh chóng sắp xếp người đưa bạn đến đúng điểm thi và hỗ trợ cõng bạn vào phòng thi để kịp giờ. Nhìn ánh mắt vừa lo lắng vừa biết ơn của phụ huynh lúc đó, em thật sự rất xúc động”, chị chia sẻ.
Chị cũng cho biết có những khoảnh khắc “dở khóc dở cười” mà chỉ nhắc lại thôi cũng đủ khiến cả một thời thanh xuân sống dậy. “Hôm đó sát giờ vào phòng thi môn toán, có một thí sinh hớt hải chạy ra cổng trường và mếu máo vì phát hiện mình quên mang máy tính. Lúc đó bạn rất hoảng loạn vì thời gian không còn nhiều nữa. May mắn là trong đội tình nguyện có một thành viên mang theo máy tính cá nhân, nên cả đội nhanh chóng hỗ trợ cho bạn thí sinh mượn để kịp vào phòng thi. Khi nhận được máy tính, bạn ấy mừng đến mức liên tục cúi đầu cảm ơn rồi chạy thật nhanh vào phòng thi. Còn cả đội thì sau một phen hồi hộp chỉ biết nhìn nhau cười vì đúng kiểu… phút 89”, chị tâm sự.
Giờ đây, cuộc sống trôi đi theo thời gian, nhưng những điều đẹp nhất của chương trình Tiếp sức mùa thi cách đây 15 – 16 năm vẫn neo lại trong chị.
Lại một mùa thi sắp sửa đến, chị nhắn gửi đến những sinh viên tiếp sức mùa thi thế hệ tiếp theo, rằng: “Hãy hết mình với những năm tháng tuổi trẻ và trân trọng từng khoảnh khắc khi được khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện. Có thể lúc tham gia, sẽ thấy đó chỉ là những việc rất bình thường như phát nước, chỉ đường hay hỗ trợ thí sinh. Nhưng nhiều năm sau nhìn lại, sẽ nhận ra đó là một phần ký ức thanh xuân rất đẹp và rất đáng tự hào”.
Những bức ảnh về tiếp sức mùa thi nhiều năm trước bị nhòe đi, nhưng chị Lan cho biết ký ức về thuở tình nguyện ấy còn nguyên vẹn
Thủ khoa Phạm Thị Ngọc Ánh, Học viện Hàng không VN, cho biết chính những căng thẳng trong giai đoạn ôn thi khiến thí sinh dễ rơi vào vấn đề áp lực đồng trang lứa, vì thiếu tự tin vào khả năng của bản thân và chưa có định hướng rõ ràng nên dễ cảm thấy mình kém cỏi so với bạn bè, nhất là trong giai đoạn vô cùng áp lực của mùa thi.
"Chính những áp lực đồng trang lứa đó sẽ là "kẻ thù" âm thầm làm mất sự tập trung vào lộ trình của bản thân. Mỗi người có một lực học khác nhau, thế nhưng áp lực làm cho ta bỏ qua thiếu sót của bản thân để đi theo lộ trình của người khác. Chính sự chạy đua đó sẽ khiến hiệu quả của quá trình ôn thi giảm sút nghiêm trọng", Ánh khẳng định.
"Có khi nào các bạn lướt TikTok, Facebook rồi cảm thấy áp lực vì bạn bè đồng trang lứa của mình có IELTS cao, có giải nọ, giải kia? Hoặc đơn giản là thấy bạn của mình đã bắt đầu giải tới đề thứ năm, thứ sáu, trong khi mình mới chỉ đang ôn lý thuyết; rồi bạn lao vào giải đề luôn, mặc dù lý thuyết bạn chưa nắm vững?", Ngọc Ánh đặt câu hỏi.
Cô nàng thủ khoa hỏi vậy để khẳng định rằng đây không phải là trường hợp cá biệt, mà phần đông thí sinh đều dễ gặp phải và bản thân Ánh cũng từng như vậy. Ánh nhớ lại: "Có những đêm mình ôn thi tới 2 giờ sáng nhưng không dám ngủ chỉ vì thấy đứa bạn đang thức. Mình sợ ngủ là sẽ thua bạn, mặc dù bản thân quá buồn ngủ và có học thêm cũng không tiếp thu được, nhưng vẫn thức tới lúc bạn đi ngủ mới thôi, chỉ để thỏa mãn những áp lực của mình".
Theo Ánh, những áp lực đồng trang lứa này đến từ sự so sánh khập khiễng. Bạn thường bỏ qua những thành tựu của bản thân để so sánh với kết quả rực rỡ của người khác. Một số bạn thường nói: "Ôi, mình chẳng có thành tựu gì cả; mình bình thường quá", nhưng thành tựu theo Ánh lại là những điều đơn giản. Chẳng hạn hôm nay mình đã giải được hai đề, ôn được hết lý thuyết của học kỳ một… thì đó đều là những thành tựu bản thân đã đạt được.
Ánh khẳng định: "Phải có những thành tựu nhỏ như vậy, bạn mới đạt được thành tựu lớn như đỗ nguyện vọng một hay đỗ thủ khoa". Tuy vậy, Ánh cũng cho rằng áp lực có mặt tích cực: "Sự áp lực một mặt nào đó chứng tỏ bạn có sự cầu tiến. Điều quan trọng là bạn biết biến áp lực đó thành động lực để có thể đi xa hơn nữa".
Cũng từng trải qua áp lực đồng trang lứa, vậy Ánh đã vượt qua như thế nào? Cô nàng bắt đầu bằng một việc rất thực tế, rằng những ai, những điều gì gây cho bản thân sự áp lực và cảm thấy tự ti thì lập tức "block" (chặn) tạm thời trên mạng xã hội để có thể tập trung hơn vào lộ trình của cá nhân.
Cụ thể hơn, theo Ánh, mỗi thí sinh nên xây dựng một lộ trình cá nhân phù hợp với năng lực và mục tiêu bản thân. Đừng thấy bạn mình giải đề nhiều quá rồi mình cũng lao theo giải đề giống như vậy. Nên tập trung vào những kiến thức lý thuyết mà bản thân chưa vững trước, ôn hết lý thuyết mới bắt đầu giải đề để củng cố kiến thức cũng như luyện phản xạ khi đi thi.
Một cách khác giúp Ánh vượt qua áp lực đồng trang lứa là biến đối thủ thành đối tác. "Khi thấy bạn kia quá giỏi nhưng mình cứ ngồi yên như vậy rồi áp lực, tự ti, thì hãy thử chủ động hỏi bạn cách giải bài này, cách bạn học như thế nào để đạt kết quả tốt… Từ đó sẽ thu hẹp được khoảng cách giữa bạn và người bạn học giỏi đó, dần dần bạn cũng sẽ tiến gần đến thành công thôi".
Ánh luôn tâm niệm rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT không đánh giá dựa trên việc bạn đi nhanh bao nhiêu mà là bạn đã kiên trì bao lâu. "Thủ khoa không phải người đi nhanh nhất mà là người bám trụ lâu nhất, kiên trì nhất với mục tiêu của mình. Do đó, hãy cứ cố gắng nhất có thể, biến những áp lực bây giờ trở thành động lực để mình có thể tiến gần tới thành công hơn", Ánh nhắn gửi.
Với giới trẻ TP.HCM, công viên lúc 9 -10 giờ tối không phải là điểm đến quá muộn. Ngược lại, đó mới là lúc thành phố hạ nhiệt. Khi nắng nóng ban ngày đã qua, dòng xe bớt vội, công viên trở thành nơi để người trẻ ngồi lại, trò chuyện, chụp ảnh, ăn vặt và hóng gió khi thành phố lên đèn.
Hơn 10 giờ tối, Công viên Sáng tạo (phường Thủ Thiêm, TP.HCM) vẫn đầy ắp tiếng cười nói. Từng nhóm bạn trẻ ngồi quây quần bên nhau. Họ trải đồ ăn vặt, uống trà sữa hay liên tục tạo dáng, chụp ảnh với "view triệu đô" khi thành phố lung linh về đêm.
Điều đáng nói là dù người đến rất đông, nhưng không khí ở đây vẫn không tạo cảm giác ngột ngạt. Các nhóm bạn vẫn tìm được khoảng riêng để ngồi.
Nguyễn Thị Thủy Tiên, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết nhóm bạn ban đầu định đi cà phê. Tuy nhiên, nghĩ đến cảnh quán đông nghịt, giá tăng và phải loay hoay tìm chỗ ngồi trong dịp lễ, cả nhóm quyết định "quay xe" ra công viên.
Theo Tiên, lý do chọn đi vào buổi tối rất dễ hiểu. Ban ngày TP.HCM nắng nóng, việc ra ngoài dễ mệt, dễ đuối sức. Chưa kể, nhiều thành viên trong nhóm cũng bận việc gia đình. Vì thế, công viên trở thành điểm hẹn lý tưởng vào buổi tối.
"Đi công viên buổi tối thấy sướng lắm. Gió mát, không bị bó trong 4 bức tường. Chỉ cần chạy đi mua trà sữa với ít đồ ăn vặt là tụi mình có thể ngồi "sạc pin" hàng giờ", Tiên chia sẻ.
Ở công viên không cần phải đặt bàn, không sợ việc ngồi lâu bị ngại hay không chẳng cần phải chi quá nhiều tiền. Với Tiên, đây là lựa chọn vừa tiết kiệm, vừa có không gian để nói chuyện nhiều hơn của sinh viên.
Không chỉ Công viên Sáng tạo, Công viên Bờ sông Sài Gòn ở khu đô thị mới Thủ Thiêm cũng trở thành điểm nóng từ chiều tối. Từ khoảng từ 5 giờ chiều, khu vực này đã rộn ràng người đi dạo, ngắm hoàng hôn…
Khi trời tối hẳn, dòng người vẫn tiếp tục đổ về. Các quán xá bên trong công viên dần đầy ắp khách. Những góc nhìn ra sông, ra trung tâm thành phố trở thành điểm check-in được nhiều bạn trẻ săn tìm.
Nguyễn Lê Thanh (28 tuổi), ngụ ở đường Đỗ Xuân Hợp, P.Phước Long (TP.HCM), cho biết công viên bờ sông đẹp nhất là lúc trời tối. Khi đó, ánh đèn từ các tòa nhà hắt xuống mặt sông. Không khí cũng mát hơn ban ngày, khiến bạn trẻ ngồi lại lâu mà không thấy mệt.
"Mình thấy ngồi đây chơi cả buổi cũng không chán. Ở đây có nhiều hoạt động như đi dạo, uống cà phê, ăn vặt, ngắm view sông... Chưa kể, còn có cửa hàng tiện lợi, hàng loạt quán cà phê hot hit nên rất tiện", Thanh nói.
Anh cũng cho rằng công viên bây giờ không còn là nơi tập thể dục đơn thuần của người lớn tuổi nữa, mà nó đã thành điểm tụ tập của giới trẻ vào buổi tối rồi.
Còn Trần Thụy Quỳnh Hương, sinh viên Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng công viên về đêm hấp dẫn vì đem lại cảm giác thư giãn sau một ngày dài.
"Đôi khi tụi mình chẳng cần làm gì đặc biệt. Cứ ngồi nhìn người qua lại, nghe gió thổi, nghe tiếng nhạc nhẹ đâu đó là thấy dễ chịu. Nếu đi ban ngày thì nóng quá, khó ngồi lâu được", Hương chia sẻ.
Theo cô gái, mạng xã hội cũng góp phần khiến các công viên có view đẹp trở nên nổi tiếng hơn vào chiều tối. Điều đó khiến cô thích thú, nên đến đây trải nghiệm một lần, rồi dần dần thấy ghiền từ lúc nào không hay.
Theo thạc sĩ tâm lý Trần Văn Toản, giảng viên, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt, việc người trẻ tìm đến công viên vào buổi tối liên quan đến nhu cầu thư giãn tâm trí.
Ông Toản cho rằng nhịp sống đô thị, việc học tập và làm việc liên tục khiến nhiều người trẻ phải duy trì sự chú ý trong thời gian dài. Điều này dễ dẫn đến mệt mỏi trí lực, cạn kiệt năng lượng tinh thần.
“Khi ra công viên, những mảng xanh, tán cây, không gian rộng và mát mẻ tạo ra cảm giác lôi cuốn nhẹ nhàng. Não không cần phải gồng mình xử lý quá nhiều thông tin phức tạp. Nhờ đó, hệ thần kinh được nghỉ ngơi và năng lượng tập trung được phục hồi tự nhiên”, thạc sĩ Toản phân tích.
Ông chia sẻ vào ban đêm, công viên còn tạo cảm giác riêng tư tương đối. Ánh sáng dịu, không gian rộng và nhịp sống chậm hơn khiến người trẻ dễ trò chuyện, thổ lộ cảm xúc hoặc đơn giản là ngồi yên mà không thấy bị quan sát hay phán xét.
Sáng 26.4, tức mùng 10.3 âm lịch, không khí tại đền tưởng niệm các Vua Hùng trong công viên Tao Đàn (tọa lạc tại trung tâm P.Bến Thành, TP.HCM - Q.1 cũ) diễn ra đầy trang nghiêm.
Từ sau 8 giờ sáng, nhiều người về dâng hương, khiến khuôn viên của đền nhanh chóng đông người. Các bậc cao niên, nhiều bạn trẻ xếp hàng để dâng hương, dâng lễ vật với tấm lòng hướng về nguồn cội.
Đền tưởng niệm Vua Hùng tại công viên Tao Đàn được thiết kế mái ngói, họa tiết trang trí đều mang phong cách đền thờ cổ truyền, tạo nên không gian linh thiêng. Gian chính diện có 3 bức tượng đồng, ở giữa thờ Vua Hùng, bên trái thờ Quốc mẫu Âu Cơ và bên phải thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phía sau đền hùng là nơi thờ công chúa Tiên Dung và công chúa Ngọc Hoa.
Ngoài ra, khu tưởng niệm các Vua Hùng dựa trên những nét đặc trưng của khu di tích đền Hùng - Vĩnh Phú là quần thể kiến trúc điêu khắc mang tính chọn lọc từ nền văn hóa Văn Lang qua lịch sử khảo cổ và truyền thuyết dân gian như: phù điêu Lạc Long Quân và Âu Cơ, phù điêu Thánh Gióng đánh giặc Ân, phù điêu Sơn Tinh - Thủy Tinh, phù điêu dưa hấu An Tiêm…
Dịp lễ năm nay, những dòng người đổ về các đền thờ Vua Hùng dâng hương không chỉ thể hiện truyền thống "uống nước nhớ nguồn" mà còn gìn giữ các giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại, đặc biệt là giới trẻ.
Nguyễn Cảnh Huy, sinh viên Trường ĐH kiến trúc TP.HCM, chia sẻ việc đến đền thờ vua Hùng mỗi dịp mùng 10.3 âm lịch đã trở thành thói quen. "Đây là dịp để tưởng nhớ tổ tiên đã có công lao dựng nước và giữ gìn truyền thống biết ơn từ nhiều thế hệ trong gia đình của mình", Huy nói.
Theo Huy, ấn tượng trước những mâm lễ vật tươm tất được người dân thành kính dâng lên. "Nhìn bàn thờ nghi ngút khói hương với đủ loại lễ vật, mình cảm nhận được tấm lòng của mọi người hướng về cội nguồn vẫn luôn vẹn nguyên. Mình rất xúc động khi thấy rất đông các bạn trẻ cùng trang lứa cũng tìm về đây dâng hương", Huy bộc bạch.
Tranh thủ dịp lễ nghỉ dài ngày để đi tham quan, Trương Đạt Nguyên, học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân, cho biết cùng nhóm bạn đến đền trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương vừa để tưởng niệm, vừa thực hiện bài tập của môn lịch sử.
"Bài học yêu cầu học sinh tìm hiểu và thể hiện lòng biết ơn đối với công lao của các Vua Hùng, nên tụi em chọn đến đây để trải nghiệm thực tế để hoàn thành phần bài được giao. Còn một số bạn trong lớp thì đi địa điểm đền Vua Hùng khác để tìm hiểu về cội nguồn", Nguyên cho biết.
Đã có mặt từ sáng sớm tại đền thờ Vua Hùng để dâng hương, Ngô Thị Khánh Huyền (26 tuổi), nhân viên văn phòng ở P.Hiệp Thành, TP.HCM, cho biết chưa có dịp ra đền thờ Vua Hùng ở Phú Thọ dâng hương, nên thường tìm đến đền tưởng niệm trong Công viên Tao Đàn mỗi dịp lễ.
"Mình biết đến địa điểm này cách đây khoảng 2-3 năm trước. Từ đó, năm nào đến Giỗ Tổ Hùng Vương cũng ghé thắp nhang để bày tỏ lòng thành kính", Huyền nói.
