Ở TP.HCM, cháu bé 2 tuổi bị bạo hành nghiêm trọng được đưa đến bệnh viện trong tình trạng nguy kịch, nhưng sau đó được cứu sống. May mắn cho cháu bé khi được người hàng xóm phát hiện cùng với sự vào cuộc kịp thời của cơ quan công an. Viện kiểm sát khẩn trương kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, phê chuẩn các quyết định tố tụng cần thiết, đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và bảo đảm nơi chăm sóc an toàn cho cháu.
Đó là chuỗi can thiệp cần thiết. Không chỉ xử lý người có hành vi bạo lực, cơ quan bảo vệ pháp luật còn nhìn thấy một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh, chưa được bảo đảm đầy đủ quyền nhân thân cơ bản và đang cần được đưa ra khỏi môi trường nguy hiểm.
Ở Hà Nội, cháu bé 4 tuổi không còn may mắn như vậy. Khi xe cứu thương đến, sự sống đã không còn. Cơ quan điều tra khởi tố, điều tra và xử lý người phạm tội. Tòa án vẫn có thể tuyên một bản án nghiêm khắc. Nhưng khi đứa trẻ đã chết, pháp luật chỉ còn thực hiện được chức năng trừng phạt và ghi nhận công lý sau cùng. Pháp luật không thể trả lại cơ hội sống cho một đứa trẻ đã bị bỏ lại quá lâu trong bạo lực.
Sự khác biệt ấy cho thấy bản chất của bảo vệ trẻ em không chỉ nằm ở chế tài hình sự. Chế tài là cần thiết. Người hành hạ, đánh đập, cố ý gây thương tích hoặc tước đoạt tính mạng trẻ em phải bị xử lý nghiêm. Nhưng nếu chỉ đợi đến khi thương tích nặng hoặc tử vong rồi mới vận hành bộ máy pháp luật thì sự bảo vệ đã đến muộn.
Với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ sống lệ thuộc hoàn toàn vào người lớn, mỗi dấu hiệu bạo lực đều phải được coi là tín hiệu cảnh báo. Một vết bầm bất thường, tiếng khóc kéo dài, việc trẻ bị nhốt trong phòng, bị bỏ đói, không được đưa đi học, không có giấy khai sinh, không được chăm sóc y tế đều không thể bị xem là “chuyện riêng của gia đình”.
Luật Trẻ em đã xác định rõ trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm, được chăm sóc, được khai sinh và được sống trong môi trường an toàn. Bạo lực trẻ em là hành vi bị nghiêm cấm. Bộ luật Hình sự đã có các tội danh xử lý hành vi hành hạ người khác, cố ý gây thương tích và giết người. Không phải là pháp luật thiếu quy định. Vấn đề là làm sao để quy định ấy được kích hoạt đủ sớm, trước khi đứa trẻ rơi vào tình trạng không thể cứu vãn.
Vụ việc ở TP.HCM cho thấy vai trò rất quan trọng của cộng đồng dân cư. Nếu hàng xóm không phát hiện, không báo tin, rất có thể cháu bé tiếp tục bị bạo hành trong im lặng. Một cuộc gọi, một tin báo, một sự can thiệp đúng lúc có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Pháp luật muốn bảo vệ trẻ em thì trước hết phải có người báo cho chính quyền biết đứa trẻ đang gặp nguy hiểm. Trong nhiều vụ bạo hành, trẻ em không thể tự tố cáo. Trẻ càng nhỏ, khả năng tự bảo vệ càng bằng không. Vì vậy trách nhiệm phát hiện không thể đặt lên vai nạn nhân. Trách nhiệm ấy thuộc về người lớn xung quanh, từ hàng xóm, chủ nhà trọ, tổ dân phố, nhà trường, y tế cơ sở đến chính quyền địa phương.
Cũng từ vụ TP.HCM, cần nhìn thấy thêm một tầng bảo vệ khác, đó chính là bảo vệ quyền nhân thân và điều kiện sống của trẻ. Một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh rất dễ bị đẩy ra ngoài tầm nhìn của hệ thống quản lý. Không khai sinh thì khó tiếp cận y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội và các cơ chế bảo vệ chính thức. Trẻ em trong hoàn cảnh ấy dễ trở thành đứa trẻ vô hình. Khi đã vô hình về mặt quản lý, các nguy cơ bị bạo lực, bỏ rơi và xâm hại cũng khó được phát hiện hơn.
Việc Viện kiểm sát nhân dân khu vực 14 TP.HCM kiến nghị làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và tìm nơi chăm sóc phù hợp cho cháu bé vì vậy không chỉ là một động tác hành chính. Đó là cách đưa một đứa trẻ trở lại trong vòng bảo vệ của pháp luật.
Vụ Hà Nội lại cho thấy mặt tối của sự chậm trễ. Khi bạo lực diễn ra nhiều ngày, khi trẻ bị đánh đập, bỏ đói, bị xâm hại thân thể bằng những hành vi tàn nhẫn mà không có sự can thiệp kịp thời, hệ quả có thể là cái chết. Sau cái chết ấy, mọi bản án đều cần thiết nhưng không đủ. Cần thiết để trừng phạt. Cần thiết để răn đe. Cần thiết để khẳng định xã hội không dung thứ bạo lực với trẻ em. Nhưng không đủ vì đứa trẻ không còn nữa. Không đủ vì chức năng nhân đạo nhất của pháp luật là bảo vệ sự sống đã không kịp thực hiện.
Từ hai vụ việc trên yêu cầu đặt ra không chỉ là xử thật nghiêm người phạm tội. Điều đó đương nhiên phải làm. Yêu cầu quan trọng hơn là thiết lập một cơ chế phản ứng sớm đối với bạo lực trẻ em. Mỗi khu dân cư, nhà trọ, trường học, cơ sở y tế cần có trách nhiệm nhận diện và báo tin khi thấy trẻ có dấu hiệu bị bạo hành, bỏ rơi hoặc bị xâm hại. Chính quyền cấp cơ sở phải quản lý sát hơn các trường hợp trẻ nhỏ sống trong hoàn cảnh rủi ro, nhất là trẻ chưa khai sinh, trẻ không đến trường, trẻ sống cùng cha dượng, mẹ kế hoặc người không có quan hệ huyết thống trong điều kiện thiếu ổn định. Cơ quan bảo vệ pháp luật phải xử lý tin báo nhanh, đồng thời phối hợp với ngành lao động, y tế và chính quyền địa phương để tách trẻ khỏi môi trường nguy hiểm khi cần thiết.
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ là khẩu hiệu. Đó phải là một hệ thống phản ứng cụ thể, bắt đầu từ phát hiện sớm, tiếp nhận tin báo, can thiệp khẩn cấp, chăm sóc y tế, bảo đảm giấy tờ nhân thân và xử lý hình sự người xâm hại. Mỗi mắt xích chậm trễ đều có thể khiến một đứa trẻ mất cơ hội được cứu.
Hai vụ bạo hành trẻ em ở TP.HCM và Hà Nội đặt cạnh nhau như một lời cảnh báo nghiêm khắc. Có đứa trẻ còn sống vì xã hội không im lặng và pháp luật đến kịp. Có đứa trẻ đã chết vì pháp luật chỉ còn có thể đến sau cùng. Trong bảo vệ trẻ em, sự khác biệt giữa kịp thời và quá muộn đôi khi chỉ là một cuộc gọi, một lần gõ cửa, một quyết định can thiệp sớm. Và cũng chính ở đó, thước đo của một xã hội văn minh không nằm ở việc chúng ta phẫn nộ sau mỗi cái chết mà nằm ở khả năng ngăn cho cái chết ấy đừng xảy ra.
Văn phòng UBND TP.HCM vừa ban hành thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường tại buổi làm việc với Sở Giáo dục và Đào tạo nghe báo cáo về tiến độ đầu tư, xây dựng trường lớp. Đáng chú ý, 2 trụ sở tại phường Thới An và phường Tân Phú được yêu cầu chuyển đổi sang mục đích giáo dục.
Việc chuyển đổi trụ sở làm trường học với 2 khu đất công này được xem là giải pháp cấp bách nhằm bổ sung quỹ đất trong bối cảnh nhiều địa phương đang thiếu phòng học nghiêm trọng.
Cụ thể, 2 khu đất tại địa chỉ 70A Thoại Ngọc Hầu (phường Tân Phú) và cơ sở nhà, đất số 1 Lê Thị Riêng (phường Thới An), UBND TP.HCM giao Sở Tài chính sau khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ pháp lý, khẩn trương tham mưu phương án điều chuyển để triển khai dự án trường học trong thời gian sớm nhất .
Đây vốn là một phần trụ sở của UBND quận Tân Phú và UBND quận 12 cũ. Sau khi bỏ cấp huyện, 2 khu đất này chuyển về cho UBND phường Tân Phú và UBND phường Thới An quản lý.
Bên cạnh việc xử lý cụ thể từng khu đất theo hướng chuyển đổi trụ sở làm trường học, TP.HCM cũng yêu cầu các sở ngành và chính quyền phường, xã rà soát tổng thể quỹ đất công để ưu tiên bố trí xây dựng trường lớp.
Theo chỉ đạo, các địa phương phải đánh giá sát nhu cầu thực tế, chủ động đề xuất dự án đầu tư phù hợp với quy mô dân số, đồng thời khuyến khích sử dụng quỹ đất công hiện có thay vì chờ tạo lập quỹ đất mới.
Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch liên quan đến đất giáo dục, hướng dẫn các địa phương hoàn thiện thủ tục để kịp thời phê duyệt. Đây được xem là khâu then chốt nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong nhiều dự án trường học.
Song song đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan rà soát pháp lý các khu đất đã giao cho dự án giáo dục nhưng chậm triển khai, đề xuất chế tài cụ thể nhằm tránh lãng phí tài nguyên đất.
Lãnh đạo TP.HCM giao Sở Giáo dục và Đào tạo làm việc với các chủ đầu tư thuộc danh mục 991 phòng học hoàn thành trong năm 2026 để thúc đẩy tiến độ đúng hạn hoặc trước hạn.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp TP.HCM được giao đảm bảo tiến độ 4 dự án đang triển khai, hoàn thành và đưa vào sử dụng trước năm học 2026 - 2027. Đồng thời, phối hợp Sở Tài chính bố trí vốn cho 8 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư để khởi công trong tháng 6.2026.
Liên quan vụ án, Thái Minh Hoàng - cựu Giám đốc Ban quản lý dự án huyện Nam Giang lãnh 6 năm tù, Alăng Họa My - cựu kế toán trưởng, 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo, về tội vi phạm quy định quản lý, sử dụng tài sản gây thất thoát, lãng phí.
Nguyễn Quang Hoàn - cựu Giám đốc Kho bạc Nhà nước Nam Giang lãnh 3 năm tù; Trần Đăng Thạnh và Phạm Thị Mỹ Duyên cùng bị 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Tại tòa, các bị cáo khai nhận hành vi của mình.
Tòa nhận định đối với số tiền 10 tỉ tạm ứng phải có bảo lãnh của ngân hàng nhưng bị cáo Hoàng tự ý ký ban hành thông báo miễn trách nhiệm bảo lãnh. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tiền bị chiếm đoạt, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
Theo tòa, đối với bị cáo có hành vi chiếm đoạt tài sản, các bị cáo có vai trò lãnh đạo, điều hành để xảy ra sai phạm cần phải xét xử nghiêm minh…
Theo nội dung vụ án, sau khi được UBND huyện Nam Giang (tỉnh Quảng Nam cũ) ủy quyền, Ban quản lý dự án huyện mở tài khoản để tiếp nhận vốn đầu tư; đăng ký mẫu dấu, mẫu chữ ký của giám đốc, kế toán trưởng để thực hiện giao dịch thanh toán dự án đường trung tâm hành chính mới huyện Nam Giang.
Ban quản lý dự án huyện đã ký kết hợp đồng xây dựng với Công ty cổ phần xây dựng Hoàng Thông, tổng giá trị hơn 69,6 tỉ đồng.
Quá trình thực hiện, ông Lĩnh - Giám đốc Công ty Hoàng Thông đã đưa ra thông tin gian dối để chủ đầu tư tin tưởng, cho thanh toán 2,1 tỉ đồng và tạm ứng 10 tỉ đồng.
Sau khi nhận tổng cộng 12,1 tỉ đồng, Lĩnh chỉ sử dụng hơn 2,4 tỉ đồng để mua vật tư, tập kết tại khu vực dự án nhưng không tổ chức thi công.
Hơn 9,6 tỉ đồng còn lại Lĩnh dùng vào mục đích cá nhân, trong đó có khoảng 5 tỉ đồng đầu tư nuôi tôm, trồng sâm nhưng thua lỗ hết.
Ông Hoàng - Giám đốc Ban quản lý dự án huyện Nam Giang, bà My - kế toán trưởng, đã vi phạm các quy định trong việc quản lý sử dụng tài sản của nhà nước, tạo điều kiện cho Lĩnh chiếm đoạt, sử dụng sai mục đích trên 9,6 tỉ đồng.
Dù dư nợ tạm ứng đợt 5 của Công ty Hoàng Thông còn lại hơn 3 tỉ đồng không có bảo lãnh tạm ứng của ngân hàng nhưng ông Hoàng vẫn chấp nhận thanh toán 2,1 tỉ và đề nghị cho doanh nghiệp được tạm ứng 10 tỉ để "thi công kịp tiến độ".
Sau khi Kho bạc Nhà nước Nam Giang kiểm soát chi cho tạm ứng, ông Hoàng ký thông báo miễn trách nhiệm bảo lãnh đối với số tiền 10 tỉ đồng gửi ngân hàng để Công ty Hoàng thông rút tiền mặt.
Hành vi này giúp doanh nghiệp được quyền sử dụng toàn bộ 12,1 tỉ đồng mà không có bất kỳ ràng buộc pháp lý nào, dẫn đến thiệt hại cho ngân sách hơn 9,6 tỉ đồng.
Đối với các bị cáo là cựu lãnh đạo, nhân viên Kho bạc Nhà nước Nam Giang đã không thực hiện đầy đủ quy trình kiểm soát hồ sơ, chứng từ dẫn đến việc thanh toán vốn đầu tư sai quy định gây thiệt hại cho nhà nước.
Giữa tháng 4, nhiều ruộng kê trồng xen ngô, lạc dọc bờ sông Son, cách trung tâm Phong Nha - Kẻ Bàng khoảng 5 km, bước vào vụ thu hoạch. Trên ruộng, cây kê ngả màu vàng óng, thân thấp hơn cây ngô.
Kê vàng, còn gọi là kê đuôi cáo, tên khoa học Setaria italica, là cây lương thực cổ xưa, giàu dinh dưỡng. Sau khoảng ba tháng gieo trồng, kê chín rộ. Cây cao gần đầu người, bông trĩu hạt, cong xuống như đuôi cáo.
Giữa tháng 4, nhiều ruộng kê trồng xen ngô, lạc dọc bờ sông Son, cách trung tâm Phong Nha - Kẻ Bàng khoảng 5 km, bước vào vụ thu hoạch. Trên ruộng, cây kê ngả màu vàng óng, thân thấp hơn cây ngô.
Kê vàng, còn gọi là kê đuôi cáo, tên khoa học Setaria italica, là cây lương thực cổ xưa, giàu dinh dưỡng. Sau khoảng ba tháng gieo trồng, kê chín rộ. Cây cao gần đầu người, bông trĩu hạt, cong xuống như đuôi cáo.
Những chùm hạt kê được cắt và thu gom thành đống, rồi đóng bao chờ vận chuyển.
Người dân cho biết cây kê dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp nhưng đòi hỏi nhiều công chăm sóc, nhất là khâu dặm tỉa và làm cỏ. Cây kê giống cỏ, nếu không cận thẩn dễ nhổ nhầm.
Những chùm hạt kê được cắt và thu gom thành đống, rồi đóng bao chờ vận chuyển.
Người dân cho biết cây kê dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp nhưng đòi hỏi nhiều công chăm sóc, nhất là khâu dặm tỉa và làm cỏ. Cây kê giống cỏ, nếu không cận thẩn dễ nhổ nhầm.
Ông Ngô Văn Nam, trồng 2 sào kê, cho biết năm nay nắng nóng, mưa ít nên năng suất giảm so với năm trước, đạt khoảng 1,5 tạ mỗi sào. So với các loại cây trồng truyền thống như ngô, lạc, kê cho hiệu quả kinh tế cao gấp đôi.
Ông Ngô Văn Nam, trồng 2 sào kê, cho biết năm nay nắng nóng, mưa ít nên năng suất giảm so với năm trước, đạt khoảng 1,5 tạ mỗi sào. So với các loại cây trồng truyền thống như ngô, lạc, kê cho hiệu quả kinh tế cao gấp đôi.
Hạt kê sau khi phơi khô, làm sạch bán 25.000-35.000 đồng mỗi kg, trở thành nguồn thu ổn định của nhiều hộ dân ven sông.
Kê là nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có thể chế biến thành nhiều món như cháo, xôi, chè, sữa, bánh đa kê, cơm kê. Nhu cầu thị trường tăng khiến vài năm gần đây, diện tích trồng kê tại Bố Trạch được mở rộng.
Hạt kê sau khi phơi khô, làm sạch bán 25.000-35.000 đồng mỗi kg, trở thành nguồn thu ổn định của nhiều hộ dân ven sông.
Kê là nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có thể chế biến thành nhiều món như cháo, xôi, chè, sữa, bánh đa kê, cơm kê. Nhu cầu thị trường tăng khiến vài năm gần đây, diện tích trồng kê tại Bố Trạch được mở rộng.
Xã Bố Trạch là vùng trồng kê lớn của tỉnh Quảng Trị. Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Bố Trạch cho biết toàn xã có hơn 27 ha kê tại sáu thôn ven sông Son.
Sông Son bắt nguồn từ động Phong Nha, dài khoảng 35 km trước khi nhập vào sông Gianh. Hàng năm, mùa mưa lũ đổ về bồi đắp phù sa cho đoạn chảy qua xã Bố Trạch tươi tốt, được nông dân trồng các loại cây ngắn ngày.
Xã Bố Trạch là vùng trồng kê lớn của tỉnh Quảng Trị. Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Bố Trạch cho biết toàn xã có hơn 27 ha kê tại sáu thôn ven sông Son.
Sông Son bắt nguồn từ động Phong Nha, dài khoảng 35 km trước khi nhập vào sông Gianh. Hàng năm, mùa mưa lũ đổ về bồi đắp phù sa cho đoạn chảy qua xã Bố Trạch tươi tốt, được nông dân trồng các loại cây ngắn ngày.
