Theo Hãng tin AFP, ngày 27-4, Trung Quốc đã chỉ trích mạnh mẽ kế hoạch của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường năng lực cho các ngành công nghiệp của khối trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc, đồng thời cảnh báo Bắc Kinh sẽ có biện pháp đáp trả nếu kế hoạch này được thông qua.
Hồi tháng 3, EU tiết lộ các quy định mới về “Made in Europe” (Sản xuất tại châu Âu) dành cho các doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn công trong những lĩnh vực chiến lược như ô tô, công nghệ xanh và thép, theo đó yêu cầu các công ty phải đáp ứng tỉ lệ tối thiểu về linh kiện được sản xuất tại châu Âu.
Đề xuất của EU có tên chính thức là “Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp”, được cho là nhắm tới các nhà sản xuất pin và xe điện của Trung Quốc. Đạo luật cũng yêu cầu các công ty nước ngoài phải hợp tác với doanh nghiệp châu Âu và chia sẻ công nghệ nếu muốn hoạt động tại khối.
Đề xuất này – vốn bị trì hoãn trong nhiều tháng do gây tranh cãi – là một phần quan trọng trong nỗ lực của EU nhằm khôi phục năng lực cạnh tranh, hạn chế đà suy giảm công nghiệp và ngăn chặn nguy cơ mất hàng trăm ngàn việc làm.
Trong tuyên bố ngày 27-4, Bộ Thương mại Trung Quốc nói rằng họ đã gửi ý kiến tới Ủy ban châu Âu vào hôm 24-4, bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về đạo luật mà Bắc Kinh cho là “phân biệt đối xử có hệ thống”.
“Nếu EU vẫn thúc đẩy thông qua đạo luật này, qua đó gây tổn hại đến lợi ích của các doanh nghiệp Trung Quốc, Trung Quốc sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc áp dụng các biện pháp đáp trả nhằm kiên quyết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp mình” – Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo.
Bắc Kinh kêu gọi EU loại bỏ các yêu cầu mang tính phân biệt đối xử đối với nhà đầu tư nước ngoài, các yêu cầu về nội địa hóa, các yêu cầu bắt buộc về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, cũng như các hạn chế trong mua sắm công.
Các doanh nghiệp châu Âu trong nhiều lĩnh vực liên quan từ lâu phàn nàn rằng họ đối mặt với sự cạnh tranh không công bằng từ các đối thủ Trung Quốc vốn được trợ cấp mạnh.
Phòng Thương mại Trung Quốc tại EU trong tháng này cho rằng kế hoạch trên đánh dấu xu hướng chuyển sang chủ nghĩa bảo hộ, có thể ảnh hưởng đến hợp tác thương mại giữa EU và Trung Quốc.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 10/5 với NBC News, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhận được câu hỏi liệu ông có ủng hộ tạm ngừng thu thuế xăng liên bang hay không. Wright trả lời: "Chính phủ ủng hộ mọi biện pháp có thể hạ giá xăng bán lẻ và giảm chi phí cho người Mỹ".
Khi được hỏi liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có ủng hộ không, Wright cho biết: "Chúng tôi cởi mở với mọi ý tưởng. Tất nhiên mọi giải pháp đều phải chấp nhận đánh đổi".
Thuế xăng liên bang của Mỹ hiện ở mức 18 cent một gallon (0,05 USD một lít). Hồi tháng 3, các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội Mỹ đã đề xuất tạm ngừng thu thuế này đến tháng 10.
Giá xăng tại Mỹ đã tăng hơn 50% kể từ đầu chiến sự, chạm mốc trung bình 4,52 USD một gallon (1,19 USD một lít) hôm 10/5, theo số liệu của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA).
Wright từ chối dự báo liệu giá xăng trung bình nước này có thể lên 5 USD một gallon (1,32 USD mỗi lít) hay không. "Tôi không thể dự báo giá năng lượng trong ngắn hạn hay trung hạn", ông nói, nhưng nhấn mạnh "Mỹ hiện ở vị thế rất thuận lợi", với sản lượng dầu và khí tự nhiên lớn.
Hồi tháng 3, Wright từng dự báo giá xăng "nhiều khả năng" xuống dưới 3 USD một gallon vào hè này. Tuy nhiên, sau 8 tuần, giá xăng vẫn tiếp tục tăng và chưa có dấu hiệu sớm quay về mức trước chiến sự, trong bối cảnh Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz.
Các chuyên gia cho rằng dù việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran có thể làm giảm nguồn thu dầu mỏ của nước này, Tehran nhiều khả năng vẫn chịu đựng được áp lực này trong nhiều tháng.
Việc Mỹ sắp bước vào mùa hè - cao điểm sử dụng nhiên liệu, được đánh giá là một rào cản lớn với Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Khi chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới phân tích cho rằng giá nhiên liệu tại Mỹ có thể tiếp tục vượt các kỷ lục cũ.
Sau cuộc họp ngày 5/4, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) thống nhất tăng hạn ngạch sản xuất thêm 206.000 thùng một ngày trong tháng 5. Mức tăng này tương đương tháng 4.
Tuy nhiên, con số trên được đánh giá khiêm tốn và chỉ có ý nghĩa trên giấy tờ, do các thành viên chủ chốt hiện khó nâng sản lượng. Tại vùng Vịnh, cơ sở hạ tầng đang chịu thiệt hại do các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái. Một số quan chức cho biết kể cả khi chiến sự chấm dứt và eo biển Hormuz được mở lại, các nước vẫn mất vài tháng để khôi phục hoạt động và đạt mục tiêu sản lượng.
Cuộc xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa từ cuối tháng 2, chặn tuyến đường xuất khẩu của nhiều nước thành viên OPEC+ như Arab Saudi, UAE, Kuwait và Iraq. Đây là các quốc gia có khả năng nâng sản xuất mạnh nhất trước chiến sự.
Những nước khác trong OPEC+, như Nga, hiện cũng không thể tăng sản lượng, vì các lệnh trừng phạt của phương Tây và thiệt hại với cơ sở hạ tầng trong chiến sự Ukraine.
"Thực tế là số dầu được bổ sung ra thị trường rất ít. Khi eo biển Hormuz vẫn đóng, việc OPEC+ tăng sản xuất ít có ý nghĩa", Jorge Leon - cựu quan chức OPEC, hiện làm việc tại hãng tư vấn năng lượng Rystad Energy nhận định.
Mức tăng trên chỉ tương đương gần 2% lượng dầu bị thiếu hụt do eo biển Hormuz tê liệt. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy OPEC+ sẵn sàng nâng sản xuất ngay khi tuyến đường thủy này mở lại, các nguồn tin của Reuters cho biết.
Cuối tuần trước, Iran tuyên bố các tàu của Iraq được đi qua Hormuz. Dữ liệu vận tải ngày 5/4 cho thấy một tàu chở dầu thô của Iraq đã đi qua eo biển này.
JPMorgan tuần trước dự báo giá dầu có thể vượt 150 USD một thùng - cao nhất lịch sử, nếu dòng chảy năng lượng qua Hormuz gián đoạn đến giữa tháng 5.
Iran là một trong 22 thành viên của OPEC+. Tổ chức này giảm sản lượng từ 2022 nhằm ngăn dư cung trên thị trường khiến giá giảm. Từ tháng 4/2025, sản xuất của nhóm dần tăng lên, nhằm giành lại thị phần từ các đối thủ, như Mỹ. Tính đến hiện tại, họ tăng sản xuất thêm 2,9 triệu thùng một ngày.
Sáng 24/4, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế, với hơn 93% đại biểu có mặt tán thành.
Theo đó, ưu đãi thuế với ôtô điện dưới 24 chỗ tiếp tục thêm 3 năm nữa. Trong đó, thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện dưới 9 chỗ duy trì ở mức 3% tới hết 2030.
Từ năm 2031, thuế này với các loại xe điện dự kiến tăng gấp 3,5-4 lần. Cụ thể:
Trước đó, đa số ý kiến trong Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc gia hạn ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện dưới 24 chỗ là cần thiết, góp phần chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ cân nhắc thời gian kéo dài chính sách để đảm bảo các mục tiêu, hài hòa lợi ích.
Tại báo cáo tiếp thu và chỉnh lý trước khi Quốc hội bấm nút thông qua luật, Chính phủ cho biết việc kéo dài chính sách đến hết năm 2030 giúp người dân chuyển đổi phương tiện.
Với doanh nghiệp, việc kéo dài ưu đãi thuế giúp họ chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư trung và dài hạn với dây chuyền sản xuất, phát triển sản phẩm, hạ tầng trạm sạc và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Theo Chính phủ, Trung Quốc là quốc gia phát triển ngành công nghiệp xe điện mạnh nhất. Nước này đã hỗ trợ 903 tỷ USD cho ngành xe điện trong 3 năm để ưu đãi đầu tư trạm sạc, hỗ trợ người mua, giảm thủ tục hành chính.
Tương tự, Mỹ cũng hỗ trợ 5.000 USD một xe điện, tương tự với EU. Tuy nhiên, Việt Nam đến nay vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ xe điện toàn diện.
Ngoài ra, nhà điều hành cho rằng việc tiếp tục gia hạn ưu đãi thuế có thể giúp Việt Nam giảm chi phí tuân thủ các cam kết quốc tế đã tham gia, nhất là liên quan đến phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Theo báo cáo Electric Vehicle Outlook 2025 của BloombergNEF, lượng ôtô điện bán ra ở Việt Nam tăng hơn 10 lần, từ dưới 10.000 chiếc năm 2022 lên hơn 100.000 vào năm ngoái. Tốc độ này giúp thị trường xe điện Việt Nam bắt kịp Thái Lan cùng khả năng vượt nhiều nền kinh tế đang phát triển khác.
