Hơn 2 thập kỷ qua, một kịch bản liên tục lặp lại trên thị trường khoáng sản chiến lược toàn cầu. Mỗi khi một doanh nghiệp phương Tây đổ vốn xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm độc lập, mức giá trên thị trường lập tức sụp đổ. Dòng vốn cạn kiệt, dự án đóng cửa và các công ty lần lượt nộp đơn phá sản.
Vũ khí tối thượng của Bắc Kinh để duy trì vị thế độc quyền không nằm ở tên lửa, mà công cụ duy nhất họ sử dụng chính là quyền định giá.
Cái bẫy chết người từ quyền định giá
Nắm giữ phần lớn sản lượng toàn cầu từ năm 2010, Trung Quốc hiểu rõ việc chỉ kiểm soát nguồn cung là chưa đủ. Họ thiết lập một rào cản vô hình thông qua Chỉ số giá kim loại châu Á (AMI). Theo Oilprice, đây là chuẩn định giá toàn cầu do Bắc Kinh hoàn toàn làm chủ.
Cơ chế vận hành của cái bẫy này vô cùng đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tuyệt đối. Khi giá neo ở mức cao, các dự án khai thác ngoài Trung Quốc bắt đầu có lãi và thu hút hàng tỷ USD đầu tư. Ngay lúc đó, nguồn cung đột ngột được nới lỏng khiến giá thị trường lao dốc không phanh.
Cuộc khủng hoảng năm 2010 là minh chứng rõ nét nhất cho chiến lược này. Khi nguồn cung sang Nhật Bản bị siết chặt, giá dysprosium oxide vọt từ 90 USD/kg lên hơn 2.300 USD/kg. Một cơn sốt vàng bùng nổ kéo theo hàng loạt dự án tái khởi động tại Mỹ và Canada.
Nhưng đến năm 2016, mức giá rơi tự do xuống dưới 200 USD/kg. Hậu quả tất yếu là hàng loạt dự án phương Tây phá sản, điển hình là sự sụp đổ của Molycorp vào năm 2015. Các doanh nghiệp nhận ra họ không thể thắng trong một cuộc chơi mà đối thủ tự quyết định giá bán.
Cuộc chơi đổi luật và lực kéo chính sách
Dù vậy, mô hình thống trị 20 năm qua đang đứng trước nguy cơ sụp đổ khi nền tảng cốt lõi của thị trường thay đổi. Theo Reuters, Mỹ và Liên minh châu Âu vừa công bố kế hoạch hành động chung nhằm phối hợp chính sách thương mại khoáng sản chiến lược.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết hai bên cam kết giải quyết các thực hành phi thị trường đang làm méo mó chuỗi cung ứng. Các quốc gia phương Tây bắt đầu nghiên cứu cơ chế định giá tối thiểu điều chỉnh theo biên giới. Động thái này nhằm bảo vệ ngành khoáng sản nội địa trước áp lực cạnh tranh về giá.
Sự xuất hiện của công ty chế biến REalloys tại Bắc Mỹ đánh dấu một bước ngoặt lớn. Doanh nghiệp này thoát khỏi cái bẫy giá cả nhờ lực kéo từ chính sách thay vì phụ thuộc vào thị trường tự do.
Quy định mới của Mỹ sẽ cấm sử dụng vật liệu đất hiếm nguồn gốc Trung Quốc trong hệ thống vũ khí từ năm 2027. Nhu cầu bắt buộc này tạo ra một thị trường tiêu thụ ổn định và miễn nhiễm với những cú sốc giảm giá. Đồng thời, các dòng vốn chiến lược từ Ngân hàng EXIM Mỹ hay JOGMEC của Nhật Bản cung cấp nguồn lực dài hạn để các dự án yên tâm vận hành.
Thoát ly công nghệ và tham vọng tỷ USD
Điểm yếu chí mạng của phương Tây trước đây là sự phụ thuộc vào công nghệ tinh luyện. Một chuyên gia từng nhận định việc phụ thuộc một phần trăm vào công nghệ Trung Quốc cũng đồng nghĩa với việc phụ thuộc hoàn toàn. Bắc Kinh không chỉ bán thiết bị mà còn nắm giữ quyền kiểm soát kiến thức vận hành và bảo trì.
Để giải quyết bài toán này, REalloys đã hợp tác phát triển một quy trình xử lý hoàn toàn mới. Hệ thống vận hành bằng trí tuệ nhân tạo của họ chỉ cần 6 nhân sự thay vì 80 người như các nhà máy truyền thống. Dây chuyền này đồng thời cho ra đời sản phẩm kim loại có độ tinh khiết cao hơn rất nhiều.
Chuỗi cung ứng khép kín từ mỏ khai thác tại Canada đến nhà máy tinh luyện tại Ohio đang dần hình thành. Đến đầu năm 2027, cơ sở này dự kiến sản xuất 525 tấn neodymium-praseodymium và 30 tấn dysprosium oxide mỗi năm. Mục tiêu của họ là trở thành nguồn cung cấp đất hiếm nặng lớn nhất bên ngoài Trung Quốc.
Trong giai đoạn tiếp theo, sản lượng nam châm đất hiếm kỳ vọng đạt mức 20.000 tấn mỗi năm. Nhu cầu về vật liệu này được dự báo tăng mạnh dưới sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, xe điện và hạ tầng công nghệ. Các tập đoàn lớn như Microsoft, RTX hay Honeywell đang ngày càng khát nguồn nguyên liệu cho các trung tâm dữ liệu và hệ thống công nghiệp.
Kế hoạch hợp tác của Washington và Brussels cho thấy chuỗi cung ứng khoáng sản đã vượt khỏi ranh giới thương mại thuần túy để trở thành bài toán an ninh kinh tế. Giả định lâu nay về việc các doanh nghiệp luôn bị chi phối bởi thị trường tự do đang bị thách thức mạnh mẽ.
Những diễn biến trong 12 tháng tới sẽ là thước đo chính xác nhất cho việc liệu kỷ nguyên độc quyền định giá của Bắc Kinh có thực sự khép lại hay không.
Với mức giá hiện nay, quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng, giá vàng thế giới tương đương 153,5 triệu đồng/lượng.
Tối 17-4, giá vàng thế giới có thời điểm đạt gần 4.890 USD/ounce sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên nền tảng Truth Social: "Eo biển Hormuz hiện hoàn toàn mở cửa", nhưng mức giá này không thể duy trì cho tới cuối phiên do đồng USD hồi phục trở lại.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nói eo biển Hormuz sẽ mở cửa hoàn toàn cho tất cả tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon.
Sau tuyên bố trên của phía Iran, giá dầu thô và đồng USD cùng sụt mạnh, hỗ trợ cho giá vàng đi lên.
Eo biển Hormuz được mở cửa trở lại là sự kiện quan trọng, gây áp lực giảm lên giá dầu, theo đó làm giảm mối lo về lạm phát và làm tăng kỳ vọng về cắt giảm lãi suất.
Tuy nhiên tối nay, 18-4, lại rộ tin tàu Iran nổ súng vào tàu chở dầu ở eo biển Hormuz.
Quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới SPDR Gold Trust mua ròng 7,7 tấn vàng trong phiên ngày thứ Sáu, nâng khối lượng nắm giữ lên mức 1.060,6 tấn vàng. Tuần này, quỹ mua ròng vàng 4 phiên liên tiếp, với tổng lượng mua ròng của cả tuần đạt 13,4 tấn vàng.
Giá vàng miếng SJC ngày hôm nay, 18-4, tăng 1 triệu đồng/lượng, lên 172 triệu đồng/lượng, giá mua vào cũng tăng tương ứng lên mức 168,5 triệu đồng/lượng.
Giá vàng nhẫn 9999 bán ra cũng tăng 1 triệu đồng/lượng, lên mức 171,5 triệu đồng/lượng, mua vào 168 triệu đồng/lượng.
So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng trong nước chỉ còn cao hơn 18,5 triệu đồng/lượng. Trước đó mức chênh từng lên đến hơn 30 triệu đồng/lượng.
Cuối tuần giá bạc cũng nhích lên. Công ty Ancarat niêm yết giá bạc bán ra ở mức 3,111 triệu đồng/lượng và mua vào ở mức 3,018 triệu đồng/lượng.
Công ty SBJ niêm yết giá bạc bán ra ở mức 3,102 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 3,012 triệu đồng/lượng.
Công ty Phú Quý niêm yết giá bán bạc ở mức 3,128 triệu đồng/lượng và 3,034 triệu đồng/lượng mua vào.
Mời độc giả theo dõi diễn biến giá vàng và giá bạc TẠI ĐÂY
Trong lịch sử phát triển, Hà Tĩnh luôn được biết đến là vùng đất "chảo lửa, túi mưa", nơi nông dân phải gồng mình chống chọi với thiên tai để giữ màu xanh cho đất.
Thế nhưng, bước sang giai đoạn 2021- 2025 và đặc biệt là quý 1-2026, tư duy ấy đã thay đổi hoàn toàn. Nông nghiệp Hà Tĩnh không còn bó hẹp trong khái niệm "cây lúa, con cá", không còn chỉ nhìn vào năng suất trên mỗi sào đất.
Từ những mảnh vườn mẫu trù phú tại Nghi Xuân đến những đồi chè xanh mướt ở Hương Sơn, vườn bưởi nặng trĩu quả ở Hương Khê… đang tạo nên giá trị gia tăng cho người dân khi kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm tại Hà Tĩnh.
Nông nghiệp Hà Tĩnh không còn bó hẹp trong khái niệm "cây lúa, con cá", không còn chỉ nhìn vào năng suất trên mỗi sào đất.
Theo báo cáo của ngành nông nghiệp Hà Tĩnh, địa phương đang từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp đa giá trị. Toàn tỉnh hiện có gần 1.100ha sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP; gần 380ha sản xuất theo hướng hữu cơ, trong đó trên 110ha đã được chứng nhận hữu cơ; 94 cơ sở được cấp mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng 1.500ha; diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đạt hơn 37.500ha.
Các mô hình liên kết sản xuất hữu cơ, tuần hoàn tiếp tục được mở rộng, nổi bật là chuỗi liên kết với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm quy mô hơn 500ha cây trồng và trên 70 mô hình chăn nuôi hữu cơ; chuỗi trồng dứa với Công ty CP Đồng Giao hình thành vùng nguyên liệu hơn 250ha.
Riêng năm 2025, toàn tỉnh có thêm 3.300ha đất ruộng được chuyển đổi, tập trung, nâng tổng diện tích được chuyển đổi lên trên 13.400ha, đạt hơn 90% chỉ tiêu Nghị quyết số 06 của Tỉnh ủy đề ra.
Tính đến hết quý 1-2026, tăng trưởng kinh tế của Hà Tĩnh ước đạt con số ấn tượng 12,42%. Trong bức tranh sáng màu đó, ngành dịch vụ và du lịch đóng góp một phần không nhỏ với tổng mức bán lẻ hàng hóa 3 tháng đầu năm doanh thu ước đạt 15.199 tỉ đồng, tăng 13,7%. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy sự kết hợp đa giá trị đang đi đúng hướng.
Ông Ngô Đình Long - Phó chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Hà Tĩnh - cho biết trên cơ sở bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các chiến lược, giải pháp phù hợp với thực tiễn, lấy chuyển đổi tư duy sản xuất và tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững làm trọng tâm.
Thay vì chỉ dừng lại ở những chỉ số về hạ tầng "điện - đường - trường - trạm" như giai đoạn trước, công cuộc xây dựng nông thôn mới tại Hà Tĩnh hiện nay đã chuyển mình mạnh mẽ sang tư duy "kinh tế cảnh quan".
Với việc cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ xây dựng tỉnh tông thôn mới, địa phương này đã kiến tạo nên một "đặc sản" riêng có: Những khu dân cư kiểu mẫu và vườn mẫu trù phú soi bóng bên dòng sông Lam.
Minh chứng rõ nét nhất là tại xã Nghi Xuân, Tiên Điền, nơi du lịch nông thôn được khơi nguồn từ chính cái nôi văn hóa dòng họ và di sản danh nhân. Tại đây, những mảnh vườn không còn thuần túy là nơi canh tác cây ăn quả cho thu nhập cao, mà đã trở thành điểm đến lý tưởng để du khách xa gần tìm về trải nghiệm cuộc sống thuần khiết, tự tay thu hoạch và thưởng thức sản vật ngay dưới tán lá xanh tươi.
Sát cánh cùng sự phát triển của cảnh quan, chương trình "Mỗi xã một sản phẩm - OCOP" đóng vai trò là "chất xúc tác" quan trọng, tạo đà cho nông nghiệp du lịch bứt phá.
Tính đến đầu năm 2026, Hà Tĩnh đã hình thành nên một hệ sinh thái sản phẩm phong phú với hàng trăm thương hiệu đạt chuẩn từ 3 - 5 sao. Từ nước mắm Luận Nghiệp, Phú Khương đến bưởi Phúc Trạch hay nhung hươu Hương Sơn, tất cả đã trở thành những cái tên bảo chứng cho chất lượng quà tặng trên bản đồ du lịch địa phương.
Chính việc chuẩn hóa các sản phẩm này đã thiết lập nên một chuỗi giá trị khép kín đầy hiệu quả. Điển hình như tại các vùng trà hữu cơ Hương Trà (xã Hương Đô mới), du khách giờ đây không chỉ đến để thưởng ngoạn mà còn trực tiếp tham gia vào quy trình chế biến truyền thống, từ đó sẵn lòng chi trả cho những sản phẩm tinh túy về làm quà.
Dù đã đạt được những kết quả khả quan trong mục tiêu đón 6,5 triệu lượt khách trong năm 2026 chung của ngành du lịch, du lịch nông nghiệp Hà Tĩnh vẫn đang đứng trước những thách thức lớn về tính chuyên nghiệp và sự bền vững.
Theo Đội Quản lý thị trường số 4 (Chi cục Quản lý thị trường TP HCM), đợt kiểm tra được triển khai theo chỉ đạo của Thủ tướng về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khu vực trung tâm TP HCM tập trung đông khách du lịch, nhiều trung tâm thương mại và chợ lớn nên tiềm ẩn nguy cơ cao về kinh doanh hàng giả, hàng nhái.
Tại Trung tâm thương mại Saigon Square, khi đoàn kiểm tra xuất hiện, hệ thống loa nội bộ và bộ đàm được kích hoạt để thông báo cho các gian hàng. Vì vậy, nhiều cửa hàng nhanh chóng đóng cửa nhằm né tránh lực lượng chức năng.
Dù vậy, qua kiểm tra, Đội Quản lý thị trường số 4 vẫn phát hiện nhiều sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, không rõ nguồn gốc xuất xứ như đồng hồ, túi xách, vali, mắt kính và các mặt hàng thời trang mang thương hiệu nổi tiếng được bảo hộ tại Việt Nam.
Theo ghi nhận ban đầu, các sản phẩm này được bày bán công khai nhưng có dấu hiệu nhận biết như bao bì kém chất lượng, đường may lỗi, logo in nhòe và giá bán thấp bất thường.
Tương tự tại chợ Bến Thành, lực lượng chức năng cũng lập biên bản và tạm giữ hàng trăm sản phẩm đồng hồ, túi xách, mắt kính có dấu hiệu giả nhãn hiệu để xác minh.
Đội Quản lý thị trường số 4 đã kiểm tra, xử lý 49 vụ vi phạm liên quan hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, với tổng số tiền xử phạt hơn 500 triệu đồng. Toàn bộ hàng hóa vi phạm đã bị tiêu hủy nhằm ngăn chặn sản phẩm kém chất lượng lưu thông trên thị trường.
Cùng thời điểm, Đội Quản lý thị trường số 18 kiểm tra 16 hộ kinh doanh thời trang, giày dép, mắt kính và phát hiện 405 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu Gucci, Ray-Ban, Adidas. Lực lượng chức năng đã xử phạt các hộ kinh doanh tổng cộng 150 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng vi phạm trị giá hơn 111 triệu đồng.
Cơ quan chức năng cho biết tình trạng buôn bán hàng giả hiện vẫn diễn biến phức tạp do nhu cầu mua hàng giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng và khách du lịch còn lớn. Trong khi đó, lợi nhuận cao khiến nhiều tiểu thương chấp nhận rủi ro kinh doanh hàng giả.
Ngoài ra, nguồn hàng thường được phân phối qua nhiều khâu trung gian, gây khó khăn cho việc truy xuất và xử lý. Một số trường hợp xem mức xử phạt như chi phí kinh doanh.
Thời gian tới, lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục kiểm tra các điểm kinh doanh nổi cộm về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại khu vực trung tâm TP HCM. Song song đó, các tổ công tác sẽ tuyên truyền, vận động tiểu thương chuyển sang kinh doanh đúng quy định.
