Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thuế đối ứng 10-50% với tất cả đối tác thương mại. Chính sách thuế quan biến động mạnh trong những tháng tiếp theo, khi ông đạt được các thỏa thuận.
Đến ngày 20/2, Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế viện dẫn từ Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Trump công bố mức thuế nhập khẩu bổ sung mới là 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong thời hạn 150 ngày.
Trong khi đó, các loại thuế được áp dụng theo Điều 232, chủ yếu ảnh hưởng đến nhập khẩu thép, chất bán dẫn, nhôm và các sản phẩm khác, vẫn giữ nguyên.
Theo Nhà Trắng, kinh tế Mỹ đã “kiên cường hơn, cạnh tranh hơn và an toàn hơn”. “Kết quả kể từ ‘Ngày Giải phóng’ thật đáng kinh ngạc: hơn 20 thỏa thuận thương mại mới, hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào ngành sản xuất, giá thuốc giảm và thâm hụt thương mại hàng hóa giảm”, Người phát ngôn Kush Desai, cho biết.
Số liệu từ chính quyền ông Trump chỉ ra thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ đã giảm 24% giai đoạn tháng 4/2025 – 2/2026 so với cùng kỳ. Thâm hụt với Trung Quốc và EU giảm lần lượt 32% và gần 40%. Cán cân thương mại hàng hóa song phương của Mỹ đã được cải thiện với hơn 63% đối tác.
Cùng với đó, chỉ số sản xuất công nghiệp ở mức cao nhất kể từ năm 2019. Nhà Trắng dẫn nghiên cứu của Ngân hàng Anh, cho biết giá xuất khẩu trung bình sang Mỹ đã giảm, trong khi giá xuất khẩu sang các nước khác không giảm, là dấu nhà sản xuất nước ngoài đang chia sẻ chi phí thuế quan bằng cách hạ giá xuất khẩu.
Nhưng bức tranh kinh tế còn nhiều gam màu khác. Nhóm chuyên gia David Hebert của American Institute for Economic Research và Donald Boudreaux, Giáo sư kinh tế Đại học George Mason, chỉ ra việc so sánh hiệu quả kinh tế năm 2025 với 2024 – thời điểm ông Trump cho rằng nền kinh tế Mỹ “đã chết”.
Theo đó, GDP thực tăng 2,1% năm 2025, so với 2,8% năm 2024. Tăng trưởng việc làm đạt 0,5%, thấp hơn 1,2% vào 2024. Bất chấp chính quyền tuyên bố thu hút nhiều cam kết đầu tư để được giảm thuế, FDI năm qua tăng 1,2%, so với mức 2,7% hồi 2024. Đầu tư trong nước chậm lại, chỉ tăng 2% so với 3% năm liền trước.
Kim ngạch nhập khẩu năm 2025 thực tế cao hơn 4% so với 2024, đạt 3.400 tỷ USD, đặc biệt do các công ty đẩy mạnh nhập hàng trước (front-loading). Thâm hụt hàng hóa tăng khoảng 2%, lên 1.240 tỷ USD.
“Nếu nền kinh tế ‘đã chết’ vào năm 2024, không có bằng chứng cho thấy thuế quan của ông Trump đã hồi sinh nó”, hai nhà kinh tế nhận định.
Thuế quan cũng đồng nghĩa với chi phí cao hơn cho người tiêu dùng. Tháng 8/2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chỉ ra người dân phải gánh 94% chi phí từ thuế quan. Đến cuối năm, áp lực được cải thiện, nhưng vẫn còn đến 86%.
Các nhà bán lẻ như Walmart, Best Buy và Macy’s đã tăng giá một số mặt hàng, đồng thời tìm cách bù đắp chi phí. Giá thực phẩm tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Một hộ gia đình điển hình tại Mỹ phải đối mặt với chi phí thực phẩm tăng thêm khoảng 1.500 USD mỗi năm, theo Yale Budget Lab.
Theo nhà kinh tế Douglas Irwin tại Đại học Dartmouth, hơn một nửa lượng nhập khẩu của Mỹ là đầu vào phục vụ sản xuất. Thuế quan làm dịch chuyển nguồn lực sang các sản phẩm nội địa đắt đỏ thay vì nhập khẩu rẻ hơn. Kết hợp giữa phí sản xuất tăng và giá tiêu dùng cao hơn sẽ làm chậm tăng trưởng.
Đến tháng 3/2026, 31% cử tri ủng hộ chính sách kinh tế của ông Trump, theo thăm dò của CNN, mức thấp nhất sự nghiệp ông, giảm từ 44% một năm trước đó. Có 65% người được hỏi cho rằng các chính sách của tổng thống làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế, cao hơn bất kỳ con số nào được ghi nhận dưới thời ông Biden.
Trên thị trường chứng khoán, Dow Jones tăng 13%, S&P 500 tăng 16% và Nasdaq tăng 20% vào 2025, kém hơn phần lớn các thị trường phát triển khác, dù từng vượt trội trong thập kỷ trước.
Ví dụ, DAX (Đức) tăng 23%, Nikkei 225 (Nhật Bản) tăng 26%, S&P/TSX (Canada) tăng 29% và Kospi (Hàn Quốc) tăng tới 76%. Do thị trường tài chính mang tính dự báo, các con số này cho thấy kinh tế toàn cầu vẫn tìm được cách tăng trưởng dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ do các mức thuế của ông Trump.
Ông Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, cho biết các nhà đầu tư đang tiếp tục đánh giá lại mức độ tiếp xúc của họ với tài sản Mỹ. Nguyên nhân bởi loạt yếu tố, gồm: thuế quan và chiến thuật thương mại của ông Trump, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bị thách thức, các hoạt động quân sự tại Mỹ Latinh và Trung Đông, kết hợp với mức định giá cao của thị trường và thâm hụt liên bang tăng vọt.
“Các nhà đầu tư dường như cân nhắc kỹ lưỡng hơn về việc phân bổ vốn trong một thế giới hậu ‘Ngày Giải phóng’ và trong bối cảnh các bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống có sức nặng về mặt chính trị, kinh tế và quân sự”, Mould cho biết.
Ông thừa nhận thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi mạnh từ mức đáy của ‘Ngày Giải phóng nhưng không còn là ưu tiên hàng đầu như trong phần lớn thời gian kể từ sau Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. “Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện ‘Mỹ trên hết, phần còn lại không đáng kể’ nữa'”, ông nói.
Chuyên gia Dorian Carrell, Trưởng bộ phận thu nhập đa tài sản tại Schroders, cho rằng sự bất định quanh xung đột Iran, áp lực trong lĩnh vực tín dụng tư nhân và mức chi tiêu vốn cao cho AI là những yếu tố gần đây thúc đẩy việc các nhà đầu tư quốc tế phải xem xét lại chiến lược.
“Một năm sau ‘Ngày Giải phóng’, môi trường đầu tư từng được đồng bộ và dẫn dắt bởi chính sách đang dần nhường chỗ cho một bối cảnh bị chi phối nhiều hơn bởi các ưu tiên trong nước, căng thẳng địa chính trị và sự thiếu nhất quán, khó dự đoán”, ông nhận xét.
Trong lúc này, Wall Street Journal cho rằng, để bù đắp việc mất thị trường Mỹ, các nước hạ rào cản và tăng cường thương mại lẫn nhau. “Thế giới không phi toàn cầu hóa mà đang tái toàn cầu hóa quanh các đối tác tuân thủ luật lệ, thay vì những bên sử dụng thuế quan như một công cụ áp đặt”, nhà kinh tế David Hebert của American Institute for Economic Research, nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai lạc quan. “Đây mới chỉ là khởi đầu cho chuyển đổi thương mại toàn cầu của Tổng thống: khi các thỏa thuận đầu tư và thương mại này tiếp tục hiệu lực và nhiều thỏa thuận khác được ký kết, người dân Mỹ có thể tin tưởng những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước”, ông cho biết.
Ngày 25-4, nhiều người tiêu dùng đã tìm đến địa chỉ 135A Pasteur, phường Xuân Hòa, TP.HCM, nơi Phiên chợ Xanh - Tử tế diễn ra. Đây là địa điểm quen thuộc "săn" thực phẩm an toàn của nhiều người dân TP.HCM trong 10 năm qua vào mỗi dịp cuối tuần.
Nhờ đa dạng các sản phẩm vùng miền, đặc sản các loại, nhiều bà nội trợ sau thời gian mua sắm tại phiên chợ đã "tay xách nách mang" hớn hở ra về.
Tại gian hàng của Cô Mười Cần Thơ, một mẹt bánh dân gian với hàng chục loại thu hút sự quan tâm của nhiều khách hàng. Bên cạnh đó, tại đây còn giới thiệu món bánh tằm bì xíu mại nước cốt dừa. Chọn mua nhiều loại bánh dân gian, vợ chồng chị Trịnh Hiền (phường Bình Thạnh) còn hào hứng chọn ăn ngay tại chỗ món bánh tằm bì xíu mại.
"Dịp lễ này, gia đình quyết định ở lại TP.HCM vui chơi, mua sắm nên phiên chợ diễn ra đúng thời điểm này là dịp để gia đình có thêm địa điểm để trải nghiệm hấp dẫn", chị Hiền đánh giá.
Trong khi đó, với ưu đãi 5-10%, tại gian hàng Gạo Ông Cua đã thu hút sự quan tâm của nhiều người dân khi đến với phiên chợ. Theo đại diện đơn vị này, đây là gạo đặc sản chính hiệu và được nhiều khách hàng mua trước đây nên nhiều khách hàng đã quay lại mua tiếp.
Tại phiên chợ, với giá bán vài chục nghìn đến hơn một trăm nghìn đồng/sản phẩm và còn được quà tặng kèm, nhiều khách hàng cũng quan tâm đến các sản phẩm bột rau má, rau diếp cá... đã được chứng nhận OCOP.
Trong khi đó, tại gian hàng Đặc sản Bé Bự, các sản phẩm như chả hoa Trà Vinh, chả thịt, nem nướng... được bán với giá phổ biến 125.000 - 150.000 đồng/500g cũng được nhiều người dân chọn mua.
Đặc biệt, phiên chợ cũng giới thiệu, bày bán nhiều loại rau củ quả Đà Lạt như cà chua bi, cà rốt, bầu bí, dưa leo, rau ăn lá, trái cây, khoai lang, trứng gia cầm, cà phê, sữa dê...
Tại gian hàng của anh Nguyễn Thanh Việt (Công ty bánh Nhật Ngọc, Vĩnh Long) thu hút đông khách với các sản phẩm từ khoai lang và nhiều loại trái cây đặc sản. Anh Việt cho biết đây là năm thứ 5 anh tham gia phiên chợ và nhận thấy được sức hút đối với người tiêu dùng khi ngày càng có nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu, đặc sản từ các vùng miền được giới thiệu đến người dân TP.HCM.
Bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), cho biết từ một mô hình thử nghiệm, phiên chợ đã phát triển thành hệ sinh thái kết nối hàng trăm nhà sản xuất với người tiêu dùng. Theo đó, mỗi tuần hơn 40 doanh nghiệp từ hơn 20 tỉnh, thành tham gia, thu hút hàng ngàn lượt khách.
"Với hơn 80% đơn vị tham gia là bước ra từ cuộc thi khởi nghiệp trong nhiều năm qua, phiên chợ không chỉ là nơi mua bán mà còn là nơi chắp cánh cho các thanh niên khởi nghiệp, mang thêm nhiều sản phẩm chất lượng, thân thiện đến với người dùng, góp phần định hình thói quen tiêu dùng xanh".
Sau 10 năm phát triển, Phiên chợ Xanh - Tử tế trở thành thương hiệu quen thuộc của nhiều người tiêu dùng. Trong bối cảnh thực phẩm bẩn, thiếu an toàn vẫn đang len lỏi vào đời sống, mô hình này cho thấy hướng đi bền vững của thị trường nông sản, kênh kết nối hiệu quả giữa nhà sản xuất và người dân.
Chính phủ Ấn Độ vừa tăng mạnh thuế nhập khẩu thực tế đối với vàng và bạc từ 6% lên 15%. Mức thuế mới bao gồm 10% thuế nhập khẩu cơ bản và 5% thuế phát triển hạ tầng nông nghiệp.
Động thái này cho thấy New Delhi đang quyết liệt hạn chế nhu cầu đối với kim loại quý - mặt hàng nhập khẩu lớn của nước này - trong bối cảnh đồng rupee liên tục suy yếu từ đầu năm.
Ấn Độ hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn vàng nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Việc tăng thuế được kỳ vọng sẽ giúp giảm nhập khẩu vàng, thu hẹp thâm hụt thương mại và hỗ trợ ổn định tỷ giá.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo mặt trái của chính sách là nguy cơ buôn lậu vàng quay trở lại. Trước đó, vào giữa năm 2024, Ấn Độ từng giảm thuế nhập khẩu nhằm kiềm chế hoạt động này.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai nhận định với Reuters rằng thị trường chợ đen có thể sôi động trở lại do lợi nhuận từ nhập lậu vàng đang rất hấp dẫn trong bối cảnh giá vàng neo ở vùng cao.
Áp lực đối với nền kinh tế Ấn Độ gia tăng sau khi giá năng lượng leo thang vì xung đột tại Trung Đông, khiến dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài tăng mạnh. Đồng rupee vì vậy rơi xuống mức thấp kỷ lục, buộc Ngân hàng Trung ương Ấn Độ phải liên tục can thiệp để ổn định thị trường, kéo theo dự trữ ngoại hối suy giảm đáng kể.
Trong những tuần gần đây, Ấn Độ liên tiếp triển khai các biện pháp nhằm siết nhập khẩu vàng. Trước khi nâng mạnh thuế quan, Chính phủ nước này đã áp mức thuế tích hợp 3% đối với vàng và bạc nhập khẩu, động thái từng khiến nhiều ngân hàng tạm ngừng nhập khẩu hơn một tháng.
Hệ quả là lượng vàng nhập khẩu của Ấn Độ trong tháng 4 rơi xuống mức thấp nhất gần 30 năm. Dù các ngân hàng sau đó đã nối lại hoạt động nhập khẩu sau khi chấp nhận nộp thuế 3%, giới kinh doanh kim loại quý cho rằng nhu cầu nhập khẩu có thể tiếp tục suy yếu sau đợt tăng thuế mới.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai cảnh báo thị trường chợ đen có nguy cơ nóng trở lại khi chênh lệch lợi nhuận từ hoạt động buôn lậu ngày càng hấp dẫn. Theo người này, với mặt bằng giá vàng hiện tại, những người buôn lậu có thể kiếm lợi nhuận đáng kể.
Trước đó, Thủ tướng Narendra Modi đã công khai kêu gọi người dân tạm thời hạn chế mua vàng - mặt hàng được xem là không thiết yếu nhưng chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch nhập khẩu của nước này.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng New Delhi không đặt nhiều kỳ vọng vào việc người dân tự giảm nhu cầu, bởi vàng có vai trò đặc biệt trong đời sống văn hóa và tài chính của người Ấn Độ. Kim loại quý này không chỉ là kênh tích trữ tài sản phổ biến mà còn gắn liền với cưới hỏi, lễ hội và quan niệm may mắn.
Trong bối cảnh giá vàng liên tục tăng mạnh còn thị trường chứng khoán Ấn Độ suy yếu, nhu cầu đầu tư vào vàng càng gia tăng. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng tại Ấn Độ trong quý I/2026 đã tăng 186% so với cùng kỳ năm trước, lên mức kỷ lục tương đương 20 tấn vàng.
Phiên giao dịch chứng khoán ngày 13/5, thị trường rơi vào nhịp điều chỉnh, mất mốc 1.900 điểm. VN-Index giảm 2,73 điểm, về 1.898,37 điểm. Sắc đỏ bao trùm ở nhiều cổ phiếu và nhóm ngành, thanh khoản sàn HoSE đạt gần 30.000 tỷ đồng.
Áp lực điều chỉnh nằm ở nhóm cổ phiếu liên quan tỷ phú Phạm Nhật Vượng như VHM, VIC, VRE. Trong đó, cổ phiếu VRE là mã duy nhất trên sàn HoSE cũng như nhóm vốn hóa lớn rơi vào trạng thái giảm sàn về 33.000 đồng/đơn vị. Còn VHM ghi nhận mức giảm 4,81%, VIC giảm 0,45%.
Ở chiều ngược lại, cổ phiếu GAS tăng trần trong phiên hôm nay, lên 81.800 đồng/đơn vị. Đến cuối phiên, mã này dư mua giá trần hơn 1,27 triệu đơn vị. Bên cạnh đó, nhóm cổ phiếu dầu khí cũng có diễn biến tích cực, nhiều mã tăng tốt như PVD, PLX, OIL, BSR... Một số mã tăng trần ít ỏi khác trên sàn hôm nay như HRC, VPG và SVC.
Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 1.415 tỷ đồng trong phiên hôm nay, các mã bị bán ròng mạnh như FPT, ACB, VHM, STB, VIC, VIX, CTG. Ngược lại, MSB, MSN được mua ròng nhiều nhất.
