Nhiều vụ nổ đã xảy ra trên đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng bậc nhất của Iran – trong bối cảnh xuất hiện thông tin Mỹ tiến hành tấn công vào khu vực này.
Theo Hãng tin bán chính thức Mehr của Iran, một số vụ nổ đã được ghi nhận trên hòn đảo này, song chưa có thông tin chi tiết về nguyên nhân hay mức độ thiệt hại.
Cùng thời điểm, trang tin Axios của Mỹ dẫn nguồn một quan chức cấp cao Mỹ cho biết quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg.
Đài NBC News đưa tin các cuộc tấn công này nhằm vào hàng chục mục tiêu quân sự trên đảo, bao gồm các đợt không kích dọc phía bắc đảo Kharg và không có sự tham gia của lực lượng bộ binh Mỹ trên thực địa.
Nguồn tin này cho biết các đòn tấn công không nhằm vào cơ sở dầu mỏ, mà tập trung vào các hầm trú ẩn quân sự, kho lưu trữ, hệ thống phòng không và các cơ sở quân sự khác.
Đảo Kharg đóng vai trò then chốt đối với ngành năng lượng Iran, là điểm trung chuyển 90 – 95% lượng dầu xuất khẩu của nước này ra thị trường quốc tế. Vì vậy bất kỳ sự cố nào tại đây cũng có thể gây tác động đáng kể đến nguồn cung dầu toàn cầu.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump trước đó nhiều lần đưa ra cảnh báo cứng rắn, bao gồm khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 30-3, ông cho biết Mỹ có thể phá hủy “các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg”.
Theo Đài NBC News ngày 7-4, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo sẽ có hành động khiến Mỹ và các đồng minh mất nguồn dầu khí trong khu vực “trong nhiều năm”, nếu Tổng thống Trump thực hiện lời đe dọa tấn công vào hạ tầng dân sự của Iran.
Trong tuyên bố mới nhất, lực lượng này khẳng định Iran “không khởi xướng tấn công vào các mục tiêu dân sự và sẽ không làm như vậy”, nhưng nhấn mạnh sẽ “không do dự đáp trả các hành động tấn công đáng lên án nhằm vào cơ sở dân sự”.
IRGC cho biết sẽ nhắm vào “hạ tầng của Mỹ và các đối tác” theo cách có thể khiến Washington và đồng minh bị tước đi nguồn dầu và khí đốt trong khu vực trong thời gian dài.
“Các đối tác của Mỹ trong khu vực cần hiểu rằng cho đến nay, chúng tôi đã thể hiện sự kiềm chế đáng kể vì quan hệ láng giềng tốt và đã cân nhắc trong việc lựa chọn mục tiêu đáp trả, nhưng từ nay mọi sự kiềm chế đó đã không còn”, tuyên bố nêu rõ.
Theo Đài NBC News dẫn lời truyền thông nhà nước Iran, nhiều cây cầu và tuyến giao thông trọng yếu tại Iran đã trở thành mục tiêu trong các cuộc không kích diễn ra sáng 7-4 (giờ địa phương), khiến ít nhất hai người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Tại tỉnh Isfahan, một cây cầu đường sắt ở thành phố Kashan đã bị tấn công, khiến hai người thiệt mạng và ba người bị thương. Thông tin này được ông Akbar Salehi, Phó phụ trách an ninh của tỉnh, xác nhận với Nour News – cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Ngoài Isfahan, các cuộc không kích cũng được ghi nhận nhằm vào tuyến cao tốc Tabriz – Zanjan ở khu vực tây bắc và một tuyến đường sắt tại Karaj ở phía bắc Iran.
Trước đó một cây cầu quan trọng tại Qom, cách thủ đô Tehran khoảng 130km về phía nam, cũng được cho là đã bị tấn công, theo Đài truyền hình quốc gia IRIB.
Các diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã hoàn tất một “làn sóng không kích quy mô lớn” nhằm vào hàng chục mục tiêu hạ tầng trên khắp Iran. Tuy nhiên, phía Israel không nêu rõ các cây cầu có nằm trong danh sách mục tiêu hay không, đồng thời cho biết sẽ công bố thêm thông tin trong thời gian tới.
Qatar ngày 7-4 lên tiếng cảnh báo cuộc chiến tại Trung Đông đang tiến gần tới ngưỡng không thể kiểm soát, trong bối cảnh căng thẳng leo thang nhanh chóng liên quan đến tối hậu thư của Tổng thống Trump đối với Iran.
Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari cho biết Doha đã liên tục cảnh báo từ năm 2023 rằng nếu căng thẳng trong khu vực cứ tiếp tục leo thang, Trung Đông có thể rơi vào tình trạng vượt khỏi tầm kiểm soát.
“Hiện chúng ta đang rất gần điểm đó”, ông nói, kêu gọi tất cả các bên khẩn trương tìm giải pháp nhằm chấm dứt xung đột trước khi quá muộn.
Iran đã kêu gọi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) lên án việc Israel đe dọa tấn công hệ thống đường sắt của nước này, theo Hãng tin ISNA.
Bộ trưởng Văn hóa Iran đã gửi thư chính thức tới UNESCO, đề nghị cơ quan này có lập trường rõ ràng nhằm ngăn chặn nguy cơ hành động quân sự nhằm vào tuyến đường sắt quốc gia.
Trong thư, phía Iran nhấn mạnh tuyến đường sắt xuyên Iran dài 1.394km – nối Biển Caspi ở phía đông bắc với vùng Vịnh ở phía tây nam – đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2021 nhờ quy mô và các công trình kỹ thuật vượt qua địa hình phức tạp.
Quan chức Iran cho rằng việc đe dọa tấn công tuyến đường sắt này không chỉ là hành động quân sự, mà còn là “cuộc tấn công vào di sản chung của nhân loại”, qua đó kêu gọi UNESCO nhanh chóng đưa ra lập trường để răn đe các hành động tiếp theo.
Báo quân sự Army Times ngày 14/5 dẫn lời quan chức Mỹ xác nhận kế hoạch triển khai 4.000 binh sĩ và thiết bị thuộc Lữ đoàn Chiến đấu Thiết giáp (ABCT) số 2 đến Ba Lan đã bị hủy, song không cung cấp thêm chi tiết. Một phần đội hình đơn vị này đã có mặt ở Ba Lan trước khi quyết định được đưa ra, trong khi các khí tài đang trên đường vận chuyển.
Reuters hôm nay dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết đây là một phần của giải pháp ngắn hạn cho phép lục quân rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức.
Lầu Năm Góc và lục quân Mỹ không phản hồi đề nghị bình luận.
Hơn 10.000 binh sĩ Mỹ được triển khai luân phiên tại Ba Lan. Theo kế hoạch ban đầu, ABCT 2 dự kiến đóng quân tại Ba Lan trong 9 tháng.
Every Casualty Counts, tổ chức có trụ sở tại Anh và chuyên theo dõi thương vong trong các cuộc xung đột, nhận định động thái rút quân khỏi Đức sẽ giảm quy mô lực lượng Mỹ ở châu Âu xuống mức trước năm 2022, thời điểm chiến sự Nga - Ukraine bùng phát.
Các quyết định diễn ra trong lúc Mỹ tăng áp lực đối với châu Âu về nâng cao ngân sách quốc phòng. Các quan chức Mỹ từng chỉ trích các đồng minh châu Âu trông chờ quá nhiều vào lực lượng đồn trú và bỏ bê quân đội trong nước. Theo Reuters, giới chức Mỹ còn thảo luận về nhiều phương án đáp trả các đồng minh NATO mà họ cho là không ủng hộ hoạt động của Washington trong xung đột với Tehran.
Các thành viên đảng Dân chủ và Cộng hòa năm ngoái ủng hộ bổ sung điều khoản vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA), trong đó cấm cắt giảm quân số lượng lượng Mỹ tại châu Âu xuống dưới 76.000. Đạo luật này được Tổng thống Donald Trump ký thông qua tháng 12/2025.
Tuy nhiên, văn bản vẫn cho phép Tổng thống Mỹ cắt giảm quân số xuống dưới mức 76.000 nếu chứng minh đã tham vấn với đồng minh NATO và đưa ra đánh giá độc lập về tác động đối với an ninh châu lục. Tính đến cuối năm 2025, Mỹ đang triển khai khoảng 85.000 binh sĩ tại châu Âu.
"Tôi tới đó và nhìn thấy 7 người, với những cơn sóng dữ bên dưới gần như trùm lên họ", Pete Collins, chỉ huy Cơ quan Khẩn cấp Bang New South Wales tại Eurobodalla, ngày 24/4 kể về nỗ lực giải cứu được họ thực hiện ba ngày trước. "Điều tồi tệ nhất là nếu sóng dâng cao hơn chút nữa, họ sẽ bị cuốn trôi ra biển".
Đây là lần đầu tiên giới chức Australia cung cấp thông tin chi tiết về cuộc giải cứu. Gia đình gồm 4 người lớn và ba trẻ em sáng 21/4 đi dạo trên bãi biển phía đông Australia thì thủy triều dâng cao, chặn mọi lối vào bờ.
Khi những con sóng cao tới 4,8 mét ập tới, họ phải leo lên vách núi và mắc kẹt trên vách đá gần như thẳng đứng.
Lực lượng cứu nạn ban đầu lên kế hoạch sử dụng trực thăng để giải cứu nhóm người mắc kẹt. Tuy nhiên, khi trực thăng đến hiện trường, họ nhận ra rằng luồng gió từ cánh quạt có thể thổi bay những người mắc kẹt khỏi vách đá.
Collins và đồng đội quyết định giải cứu bằng phương pháp đu dây từ trên đỉnh vách đá xuống, dù phương án này tiềm ẩn rủi ro dây cứu nạn có thể bị mảnh đá sắc nhọn cứa đứt.
Quá trình giải cứu kéo dài hơn ba tiếng. Nhân viên cứu nạn luân phiên đu dây từ trên đỉnh xuống vách đá, tiếp cận và đưa từng người mắc kẹt lên trên từ độ cao 40 mét. Họ đưa thành viên ít tuổi nhất lên trước, bởi cô bé đang có dấu hiệu hạ thân nhiệt.
"Khi chúng tôi kéo họ khỏi vách đá, tay họ bám chặt tới mức trắng bệch, nhưng ai cũng vui mừng vì cuối cùng cũng lên tới đỉnh", Collins nhớ lại.
Ông nói thêm mọi người đều "kiệt sức" khi cuộc giải cứu kết thúc "nhưng mọi thứ đều tốt đẹp và tôi rất tự hào về đội ngũ của mình". Giới chức cho hay nếu chiến dịch cứu nạn chậm một chút và sóng cao thêm khoảng 30 cm, toàn bộ gia đình này có thể đã bị cuốn xuống biển.
"Người Iran rõ ràng rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất khéo léo trong việc không đàm phán. Họ để người Mỹ đến Islamabad rồi lại ra về tay trắng", Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu trước sinh viên ở Marsberg, bang North Rhine-Westphalia ngày 27/4.
Ông cũng đánh giá giới lãnh đạo Iran rõ ràng "cứng rắn hơn nhiều so với những gì người khác nghĩ" trong cuộc chiến với Mỹ - Israel. Chiến sự bùng phát từ ngày 28/2 và chưa có dấu hiệu sẽ sớm kết thúc, dù các bên đang trong giai đoạn ngừng bắn. Hai bên đang gia tăng áp lực kinh tế với nhau bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua.
Theo Thủ tướng Merz, vấn đề đối với những cuộc xung đột như vậy nằm ở chỗ "can thiệp thì dễ, rút ra mới khó" và điều đó đã được thể hiện trong chiến dịch kéo dài 20 năm của Mỹ tại Afghanistan hay cuộc chiến ở Iraq.
"Giờ đây, cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, đặc biệt bởi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran", ông Merz nói. "Đó là lý do tôi hy vọng cuộc chiến này kết thúc càng sớm càng tốt".
Ông cảnh báo rằng hệ lụy của chiến sự Iran đã tác động tới kinh tế Đức. "Hiện tại tình hình vô cùng rối rắm. Xung đột khiến chúng ta tốn kém rất nhiều tiền. Cuộc chiến ở Iran đang tác động trực tiếp đến sản lượng kinh tế của chúng tôi", Thủ tướng Đức cho hay.
Theo ông, Đức vẫn sẵn sàng triển khai tàu quét mìn để giúp đảm bảo an ninh các tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz, nhưng nhấn mạnh bước đi như vậy chỉ diễn ra khi hành động thù địch đã chấm dứt.
Mỹ và Iran chưa bình luận về tuyên bố của Thủ tướng Merz.
Phát biểu của ông Merz được đưa ra hai ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hủy chuyến đi của phái đoàn đàm phán nước này tới Islamabad, Pakistan để đàm phán với phía Iran, cho rằng các cuộc thương thảo có thể được tiến hành qua điện thoại. Phái đoàn Iran trước đó có mặt tại Islamabad, song chỉ gặp gỡ giới chức Pakistan rồi rời đi tới Nga.
Vòng đàm phán Mỹ - Iran tại thủ đô Pakistan trước đó hai tuần, do Phó tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu, đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Bình luận của Thủ tướng Đức về các cuộc đàm phán đang bế tắc giữa Mỹ và Iran có nguy cơ làm sâu thêm rạn nứt trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và các đồng minh NATO, đồng thời đi ngược lại nỗ lực của ông Trump, người luôn mô tả tình hình theo hướng tích cực.
"Chúng tôi nắm mọi quân bài. Nếu Iran muốn đàm phán thì họ có thể đến gặp hoặc gọi cho chúng tôi", Tổng thống Mỹ nói trên Fox News tuần trước.
Tuy nhiên, nỗ lực đàm phán bí mật giữa hai bên dường như vẫn tiếp diễn. Hãng tin Mỹ Axios và kênh truyền hình Lebanon Al Mayadeen ngày 26/4 dẫn nguồn thạo tin cho biết phía Iran đề xuất tiến trình đàm phán hòa bình ba bước, gồm ngừng bắn hoàn toàn, thảo luận về eo biển Hormuz, sau đó mới đàm phán hạt nhân.
Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump không hài lòng với đề xuất này. Chính quyền Trump luôn khẳng định vấn đề hạt nhân Iran phải được giải quyết ngay từ đầu. Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales nói rằng Mỹ "sẽ không đàm phán thông qua báo chí" và "đã nói rõ lằn ranh đỏ của chúng tôi".
Theo chuyên gia phân tích chính sách về Iran và Trung Đông Ali Vaez, chính quyền Trump có thể đã đánh giá sai mức độ mà áp lực kinh tế có thể buộc Iran nhượng bộ. Iran coi đây là cuộc chiến mang tính sống còn và sẵn sàng chịu tổn thất lớn.
Ngược lại, ông Trump phải đối mặt với áp lực trong nước như giá xăng tăng, lạm phát và nguy cơ thiếu nhiên liệu máy bay toàn cầu có thể ảnh hưởng đến World Cup 2026 tại Bắc Mỹ vào tháng 6 và tháng 7. Tổng thống Mỹ cũng mong muốn giải quyết khủng hoảng Iran trước khi tiến hành các chuyến công du quan trọng, như chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào giữa tháng 5.
