Theo trang tin Ynet (Israel) ngày 4-4, một cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra nhằm tìm kiếm phi công Mỹ mất tích trên lãnh thổ đối phương: lực lượng đặc nhiệm Mỹ – được hỗ trợ bởi trực thăng và máy bay chiến đấu – đang tìm kiếm thành viên còn lại của chiếc tiêm kích F-15 rơi tại Iran, trong khi Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng tiến hành chiến dịch tìm kiếm riêng và treo thưởng cho việc bắt sống phi công Mỹ.
Nỗ lực tìm kiếm của Iran tập trung vào tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad ở tây nam Iran, sâu trong dãy núi Zagros.
Khu vực hiểm trở này giáp với các tỉnh Fars, Isfahan, Khuzestan và Bushehr – tất cả đều đã trải qua các cuộc tấn công trong xung đột hiện nay – và nổi tiếng với thảm thực vật dày đặc cùng địa hình hoang dã, khiến việc xác định vị trí của phi công trở nên phức tạp.
Dãy núi Zagros kéo dài khoảng 1.600km, với các đỉnh cao vượt qua 4.200m, cùng những thung lũng có thể dồn lực lượng Mỹ vào các “vùng chết”, và những lối đèo hẹp – nơi chỉ cần ít lực lượng phòng thủ cũng có thể chặn đứng các đơn vị lớn hơn.
Theo báo The Telegraph, truyền thông Iran đưa tin chính quyền nước này đã treo thưởng khoảng 66.000 USD cho bất kỳ ai bắt sống được phi công Mỹ.
Trong khi đó, Đài CBS của Mỹ tường thuật chiến dịch tìm kiếm vẫn đang được tiến hành sâu trong lãnh thổ Iran để tìm kiếm phi công Mỹ còn lại.
Các nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ trong chiến đấu (CSAR) được xem là một trong những hoạt động phức tạp và nhạy cảm về thời gian nhất mà quân đội Mỹ và các đồng minh phải chuẩn bị.
Tại Mỹ, các đơn vị tinh nhuệ của không quân được huấn luyện đặc biệt cho các nhiệm vụ CSAR và thường được triển khai từ trước gần các khu vực xung đột, nơi máy bay có thể bị mất.
Ông Houston Cantwell, tướng Mỹ đã nghỉ hưu và có 400 giờ kinh nghiệm bay chiến đấu, cho biết quá trình huấn luyện của phi công nhiều khả năng sẽ phát huy tác dụng trước khi họ nhảy dù xuống mặt đất. “Ưu tiên hàng đầu của tôi là ẩn nấp, vì tôi không muốn bị bắt” – ông chia sẻ với Hãng tin AFP.
Iran cho biết họ đã bắn hạ chiếc tiêm kích F-15 ở khu vực tây nam nước này vào ngày 3-4. Đây là lần đầu tiên chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn rơi tại Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Truyền thông Mỹ đưa tin lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được một trong hai thành viên tổ bay, trong khi người còn lại vẫn mất tích. Iran kêu gọi người dân tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad cũng như tỉnh Khuzestan tìm kiếm phi công của đối phương.
Ngoài ra, truyền thông Iran tường thuật một cường kích A-10 Warthog của Mỹ đã rơi xuống Vịnh Ba Tư sau khi bị lực lượng Iran tấn công. Chưa rõ chiếc máy bay này bị rơi do sự cố hay bị bắn hạ. Truyền thông Mỹ cho biết phi công đã được giải cứu.
Ngày 4-4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cho biết nước này đã sử dụng một hệ thống phòng không mới để nhắm vào tiêm kích của Mỹ vào hôm 3-4, theo Hãng tin Reuters.
Người phát ngôn bộ tư lệnh này tuyên bố Iran “chắc chắn sẽ giành được quyền kiểm soát hoàn toàn” không phận của mình.
Quân đội Israel thông tin Iran đã phóng thêm nhiều tên lửa về hướng lãnh thổ của Israel. Các hệ thống phòng không của Israel đang hoạt động để đánh chặn tên lửa.
Trong khi đó, báo Times of Israel tường thuật: “Các dịch vụ cứu hộ cho biết đã có thiệt hại tại miền trung Israel do đầu đạn chùm sau đợt tấn công tên lửa đạn đạo mới nhất từ Iran. Các điểm va chạm được ghi nhận tại Ramat Gan, Givatayim và Bnei Brak. Hiện chưa có báo cáo ngay lập tức về thương vong”.
Trong diễn biến khác, Bộ trưởng Khoa học Iran Hossein Simai Sarraf hôm nay cho biết Mỹ và Israel đã tấn công hơn 30 trường đại học trên khắp Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cập nhật các hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn 23 tên lửa đạn đạo và 56 máy bay không người lái (drone) được phóng từ Iran chỉ trong hôm nay (4-4).
Trong bài đăng trên nền tảng X, bộ này cập nhật số liệu về cuộc xung đột, cho biết các hệ thống của họ đã đối phó với tổng cộng 498 tên lửa đạn đạo, 23 tên lửa hành trình và 2.141 drone kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông hôm 28-2.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo họ đã tấn công một tàu có liên hệ với Israel ở eo biển Hormuz bằng thiết bị không người lái (drone) khiến con tàu bốc cháy.
“Một drone đã tấn công con tàu có liên hệ với chính quyền Israel ở eo biển Hormuz. Con tàu đã bốc cháy” – lực lượng hải quân thuộc IRGC đăng trên X, đồng thời cho biết con tàu có tên là MSC Ishyka “thuộc sở hữu của chính quyền Israel và treo cờ của một quốc gia thứ ba”.
Ngày 4-4, Chính phủ Ấn Độ cho biết một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) treo cờ Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Ấn Độ là nước mua khí dầu mỏ hóa lỏng lớn thứ hai thế giới.
Họ thông tin “tàu Green Sanvi đã đi qua eo biển Hormuz an toàn, chở 46.650 tấn LPG với 25 thuyền viên trên tàu”, nhưng không nêu thêm chi tiết về điểm đến cuối cùng.
New Delhi nói rằng 17 tàu treo cờ Ấn Độ – chở 460 thủy thủ người Ấn Độ – “vẫn đang ở khu vực phía tây Vịnh Ba Tư”.
Khoảng 250 người tị nạn Rohingya và công dân Bangladesh đang mất tích sau khi một chiếc thuyền bị lật trên biển Andaman - tuyến di cư đường biển trải dài dọc bờ biển phía tây Myanmar, Thái Lan và bán đảo Mã Lai, theo thông báo ngày 14.4 của Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (UNHCR) và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM).
Những người sống sót cho biết gần 300 người chen chúc trên tàu, trong đó có cả thủy thủ đoàn và các đối tượng buôn người. Ông Rafiqul Islam, một trong những người sống sót, cho biết hành khách lênh đênh 4 ngày 4 đêm trong điều kiện thời tiết xấu, bị ép xuống các khoang chứa hàng chật hẹp để tránh tuần tra. Ít nhất 30 người đã chết vì ngạt thở trước khi tàu gặp nạn, theo Reuters.
Lực lượng Bảo vệ bờ biển Bangladesh xác nhận đã cứu được 9 người, trong đó có một phụ nữ. Các nạn nhân được tìm thấy khi đang bám vào thùng phuy và mảnh gỗ giữa biển. Theo Hãng tin Anadolu, 6 người trong số này bị nghi liên quan đến đường dây buôn người và đã bị tạm giữ để điều tra.
Theo UNHCR và IOM, con tàu xuất phát từ thị trấn Teknaf (miền nam Bangladesh), hướng đến Malaysia thì gặp nạn. Thảm kịch trên phản ánh "những hậu quả nghiêm trọng của tình trạng di cư kéo dài và sự thiếu vắng các giải pháp bền vững cho người Rohingya", theo UNHCR.
Trong nhiều năm qua, cộng đồng Hồi giáo thiểu số này liên tục rời Myanmar để trốn chạy bạo lực, hoặc cố gắng thoát khỏi điều kiện sống bế tắc tại các trại tị nạn ở Bangladesh.
Theo UNHCR, hơn 730.000 người Rohingya đã rời Myanmar từ sau một cuộc truy quét của quân đội năm 2017. Hiện khoảng 1,2 triệu người đang sống trong các trại tị nạn ở Cox's Bazar (Bangladesh), chủ yếu trong những khu lều tạm bợ. Tại đây, điều kiện sống của người Rohingya ngày càng xấu đi khi nguồn viện trợ suy giảm, với khẩu phần lương thực hiện chỉ còn khoảng 7 USD/người/tháng, theo Reuters. Gần đây, một khảo sát của Ủy ban Cứu trợ quốc tế (IRC) với 500 hộ gia đình cho thấy chỉ 2% phụ huynh Rohingya còn hy vọng về tương lai con cái, trong khi 69% trẻ em bỏ học và khoảng một nửa bị buộc lao động.
Với tình trạng khó khăn tại trại tị nạn và viễn cảnh nói trên, nhiều người chấp nhận mạo hiểm tính mạng để lên thuyền tìm cuộc sống mới ở những vùng đất xa hơn. Năm 2024, khoảng 7.800 người Rohingya lênh đênh trên biển Andaman, trong đó hơn 650 người chết hoặc mất tích - mức cao nhất trong gần một thập niên. Sang năm 2025, hơn 5.100 người tiếp tục hải trình này, với gần 600 trường hợp thiệt mạng hoặc mất tích, theo Hãng thông tấn Anadolu.
Liên Hiệp Quốc ước tính gần 1/5 số người vượt biển tại khu vực này không bao giờ tới đích, biến Andaman trở thành một trong những vùng biển nguy hiểm nhất thế giới.
Malaysia vẫn là điểm đến chính nhờ nhu cầu lao động và cộng đồng Hồi giáo lớn. Tuy nhiên, việc thiếu các kênh di cư hợp pháp khiến dòng người di cư này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào mạng lưới buôn người, theo South China Morning Post. Ngoài ra, người di cư bị nhồi nhét trên những tàu cá cũ kỹ, thiếu nước, thiếu thực phẩm và gần như không có thiết bị an toàn. Nhiều trường hợp bị ép xuống khoang kín để tránh bị phát hiện, dẫn đến tử vong do ngạt thở.
Trước thực trạng trên, các tổ chức quốc tế cảnh báo Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt với một "thảm họa nhân đạo mới" nếu không có giải pháp dài hạn. IRC kêu gọi chuyển từ viện trợ khẩn cấp sang hỗ trợ bền vững, trong khi UNHCR nhấn mạnh các quốc gia ven biển cần hành động khẩn cấp để ngăn chặn những bi kịch tương tự.
"Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần không bao gồm Lebanon" - Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phản ứng trong tuyên bố ngày 8-4, dù nói rằng Israel ủng hộ tạm dừng các cuộc tấn công vào Iran.
Theo Hãng tin AFP, tuyên bố này mâu thuẫn với thông báo trước đó của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người giúp làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn.
Nhà lãnh đạo Pakistan nói rằng Mỹ và các đồng mình đã đồng ý ngừng bắn "ở khắp mọi nơi, gồm cả Lebanon", ngụ ý rằng Israel đã đồng ý ngừng các cuộc tấn công tại Lebanon, nước láng giềng phía bắc Israel.
Lebanon bị cuốn vào cuộc chiến sau khi nhóm vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn tiến hành các cuộc tấn công bằng rocket nhằm vào Israel.
Israel sau đó tiến hành chiến dịch trên bộ và không kích tại Lebanon, khiến hơn 1.500 người thiệt mạng và 4.800 người bị thương kể từ ngày 2-3.
"Israel ủng hộ quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong hai tuần, với điều kiện Iran ngay lập tức mở cửa eo biển Hormuz và ngừng tất cả các cuộc tấn công vào Mỹ, Israel và các quốc gia trong khu vực" - Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết thêm.
Tel Aviv chia sẻ: "Israel cũng ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm bảo đảm Iran không còn đặt ra mối đe dọa hạt nhân, tên lửa và khủng bố đối với Mỹ, Israel, các nước láng giềng Ả Rập của Iran và thế giới".
Đến nay cả Mỹ và Iran đều tuyên bố mình mới là bên chiến thắng trong cuộc chiến kéo dài hơn một tháng qua.
Tổng thống Trump đồng ý ngừng bắn hai tuần với Iran vào ngày 7-4, chưa đầy hai giờ trước hạn chót mà ông đặt ra để Tehran mở lại eo biển Hormuz, nếu không Iran phải đối mặt với các cuộc tấn công tàn khốc nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ bắt đầu tại thủ đô Islamabad, Pakistan vào ngày 10-4.
Tehran nói họ sẽ bảo đảm việc lưu thông an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz trong vòng hai tuần - khoảng thời gian sẽ được sử dụng để tiến hành đàm phán với Mỹ.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/5 tuyên bố chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn tập trung cao độ vào việc đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân và coi đây là tiêu chí trung tâm và “lằn ranh đỏ” cho bất kỳ thỏa thuận nào.
“Lằn ranh đỏ rất đơn giản”, ông Vance tuyên bố, đồng thời nói thêm rằng Tổng thống Trump “cần cảm thấy tự tin rằng chúng ta đã đặt ra một số biện pháp phòng vệ để Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Ông Vance cho biết các nhà đàm phán hàng đầu của Mỹ vẫn “đạt được tiến triển” trong các cuộc đàm phán hòa bình với Iran, bất chấp một loạt phản hồi không thỏa đáng từ Tehran trong những tuần gần đây.
“Tôi đã dành khá nhiều thời gian trao đổi qua điện thoại với cả ông Jared Kushner và Steve Witkoff sáng nay, và một số người bạn của chúng ta ở các nước Ả rập sáng nay”, ông Vance nói với các phóng viên, đề cập đến hai đặc phái viên hàng đầu của chính quyền Mỹ tại Iran.
“Hãy nhìn xem, tôi nghĩ rằng chúng ta đang đạt được tiến triển. Câu hỏi cơ bản là liệu chúng ta có đạt được đủ tiến triển để đáp ứng lằn ranh đỏ của tổng thống hay không”, Phó Tổng thống Mỹ nói thêm.
Cùng ngày, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
“Họ (Iran) đã tiến rất gần. Họ chỉ cần vài tuần nữa là có thể làm giàu uranium lên mức độ chế tạo vũ khí”, ông Wright phát biểu trước Ủy ban Quân sự Thượng viện tại một phiên điều trần.
“Vẫn còn một quá trình chế tạo vũ khí diễn ra sau đó, nhưng họ đang tiến rất gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cảnh báo.
Tehran hiện chưa lên tiếng về thông tin trên của phía Mỹ.
Làm giàu uranium vượt quá một ngưỡng nhất định - khoảng 90% - đồng nghĩa với việc có thể được sử dụng để tạo ra vũ khí hạt nhân.
Khi được Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Richard Blumenthal hỏi về tình trạng của 11 tấn uranium khác của Iran, ông Wright cho biết mức độ làm giàu dao động lên đến 60%, mặc dù Iran có “rất nhiều” uranium được làm giàu 20%, điều mà ông gọi là “rất đáng lo ngại”.
Nghị sĩ Blumenthal sau đó tiếp tục chất vấn Bộ trưởng Wright về việc liệu Tổng thống Donald Trump có phải truy thu toàn bộ kho dự trữ uranium của Iran để ngăn chặn việc nước này làm giàu hay không.
“Tôi nghĩ đó là chiến lược khôn ngoan. Mục tiêu cuối cùng là ngăn chặn việc làm giàu uranium trong tương lai. Đúng vậy, để có một thế giới an toàn, chúng ta cần chấm dứt chương trình hạt nhân của họ”, ông Wright nhấn mạnh.
Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump đã viện dẫn kho uranium làm giàu của Iran như một phần lý do cho cuộc chiến với Iran. Tổng thống Trump cũng nói rằng ông muốn Iran giao nộp uranium làm giàu để đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Ông Ebrahim Rezaei, đại diện Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, gần đây cảnh báo Iran có thể xem xét việc làm giàu uranium lên mức 90% trong trường hợp Mỹ nối lại chiến dịch tấn công.
Cảnh báo trên được đưa ra giữa lúc một số nguồn tin dẫn lời các trợ lý của Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa tin ông Trump đang nghiêm túc cân nhắc việc nối lại chiến dịch quân sự chống lại Iran sau hơn một tháng ngừng bắn. Ông Trump cho biết một trong những mục tiêu cốt lõi của ông khi phát động cuộc chiến chống lại Iran là nhằm đảm bảo Tehran không phát triển được vũ khí hạt nhân.
Iran, quốc gia luôn khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình, được cho là vẫn sở hữu hơn 400kg uranium đã được làm giàu tới mức 60%. Đây là một bước ngắn về mặt kỹ thuật để đạt tới mức 90% dùng cho sản xuất vũ khí hạt nhân.
Vấn đề hạt nhân là một trong những điểm nghẽn chính khiến tiến trình hòa đàm giữa Mỹ và Iran đến nay tiếp tục bế tắc.
