Điểm nhấn của chuyến thăm là Việt Nam nâng cấp quan hệ với cả hai nước: “Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện tăng cường” với Ấn Độ, và “Quan hệ đối tác toàn diện” với Sri Lanka.
Xuyên suốt chuyến thăm Ấn Độ và Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy rõ tình cảm đặc biệt mà lãnh đạo cùng nhân dân hai nước này dành cho đất nước, con người Việt Nam.
Hình ảnh chiếc cầu vượt biển mang tính biểu tượng tại Mumbai, bang Maharashtra (Ấn Độ) được thắp sáng trong đêm 7-5 bằng hình ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi để lại ấn tượng không chỉ là sự tinh tế của Ấn Độ trong ngoại giao.
Cử chỉ đó còn hàm ý mong muốn củng cố hơn nữa các cầu nối vững chắc cho quan hệ giữa hai đất nước bằng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, du lịch…
Tại Sri Lanka, dù trời đã về khuya đêm 7-5, lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại sân bay vẫn ấm áp và trọng thị. Đích thân Thủ tướng Sri Lanka Harini Amarasuriya đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại chân cầu thang máy bay.
Trên các tuyến đường chính của thủ đô Colombo, quốc kỳ hai nước cùng chân dung nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam và khẩu hiệu chào mừng bằng 4 thứ tiếng được treo trang trọng.
Theo giới quan sát, sự tiếp đón trọng thị và có nhiều biệt lệ của Ấn Độ và Sri Lanka với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ xuất phát từ nền tảng tin cậy chính trị vững chắc hay tình hữu nghị bền chặt. Những cử chỉ ngoại giao đó còn phản ánh kỳ vọng của New Delhi và Colombo vào tương lai phát triển quan hệ với Hà Nội và đặc biệt đánh giá cao vị thế và vai trò của Việt Nam trên thế giới.
Trong bối cảnh các tuyến thương mại, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược dịch chuyển về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Ấn Độ cùng với Sri Lanka có vị trí án ngữ các tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch của thế giới. Việt Nam, một nền kinh tế mở, đang đa dạng hóa thị trường, mong có thêm những “cửa” kết nối Nam Á và Ấn Độ Dương. Ở chiều ngược lại, Ấn Độ và Sri Lanka thì cần những đối tác có năng lực sản xuất, thương mại để hội nhập sâu với ASEAN.
Gặp nhau ở nhu cầu bổ trợ như vậy, nên hai bên có lý do để đi nhanh hơn, thực chất hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao, Lao động nước ngoài và Du lịch Sri Lanka Vijitha Herath chia sẻ, nước này đặt chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bối cảnh Colombo đang tìm kiếm việc sớm trở thành Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực của ASEAN và tư cách thành viên của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) – những tổ chức, hiệp định mà Việt Nam là thành viên ngày càng quan trọng.
Nếu phải chọn một từ khóa cho chuyến thăm vừa qua, “định hình” có lẽ là từ thích hợp. Trên nền những ký ức tốt đẹp giữa Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka, những cam kết chính trị từ cấp cao nhất đã được công bố: nâng tầm quan hệ Việt Nam – Ấn Độ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường và thiết lập Đối tác toàn diện Việt Nam – Sri Lanka.
Khuôn khổ quan hệ mới hay “chiếc khung” của hợp tác trong giai đoạn mới đang được xây dựng bằng những trụ cột kinh tế, thương mại, đầu tư, an ninh – quốc phòng, khoa học – công nghệ, giao lưu nhân dân.
Tại Ấn Độ, lãnh đạo hai nước đặt ra mục tiêu mới cho hợp tác thương mại bằng con số 25 tỉ USD theo hướng cân bằng và bền vững hơn vào năm 2030. Còn tại Sri Lanka ngày 8-5, lãnh đạo hai bên nhất trí triển khai các biện pháp đột phá nhằm sớm đạt mục tiêu kim ngạch thương mại 1 tỉ USD trong tương lai gần – tức gần gấp 5 lần con số hiện nay.
Mức độ thực chất được thể hiện ở các hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka.
27 thỏa thuận hợp tác liên quan xúc tiến thương mại, hàng không, văn hóa – du lịch, khách sạn, logistics, hạ tầng trạm sạc xe điện, trí tuệ nhân tạo, dịch vụ hạ tầng sân bay… được trao tại Mumbai vào ngày 7-5 giữa doanh nghiệp hai bên trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Còn tại Sri Lanka, dù lịch trình bận rộn, ông vẫn đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn doanh nghiệp hai nước vào ngày 8-5 và chứng kiến nhiều thỏa thuận được trao.
Số lượng thỏa thuận, sự quan tâm của doanh nghiệp trải rộng trên nhiều ngành, lĩnh vực phản ánh sự ủng hộ và đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ mỗi nước trong việc đưa quan hệ ngày càng thực chất, đi vào chiều sâu.
Nhìn lại chuyến thăm và từ phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước Quốc hội Sri Lanka ngày 8-5, chuyến công tác lần này đã gợi hình ảnh đẹp về những chiếc cầu hữu nghị từ Biển Đông sang Ấn Độ Dương đang được gia cố bằng những nhịp hợp tác mới thực chất hơn nữa, đo đếm được và hướng đến người dân.
Chuyến thăm còn chuyển tải một thông điệp ngoại giao nhất quán của các nước đang phát triển, rằng trong bối cảnh thế giới biến động, họ tìm kiếm đối thoại và hợp tác thay cho đối đầu và chia rẽ; chọn đi cùng nhau để tiến xa hơn và củng cố năng lực tự cường, tự chủ chiến lược.
Iran đã đặt câu hỏi về tính nghiêm túc của ngoại giao Mỹ sau các cuộc đụng độ hải quân ở vịnh Ba Tư, và khiến Washington phải chờ đợi phản hồi về đề xuất mới nhất của Mỹ về một thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn và khởi động các cuộc đàm phán hòa bình.
Đến khuya 9.5, vẫn chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy Iran sẽ trả lời đề xuất này, mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump nói dự kiến sẽ nhận được câu trả lời của Iran trong sáng cùng ngày (giờ VN).
Theo AFP ngày 11.5, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey sẽ cùng người đồng cấp Pháp Catherine Vautrin chủ trì cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của hơn 40 quốc gia. Đây là cuộc họp cấp bộ trưởng quốc phòng đầu tiên trong khuôn khổ phái bộ đa quốc gia do Anh và Pháp thúc đẩy.
Hồi tháng 4, cuộc họp diễn ra sau cuộc làm việc kéo dài 2 ngày tại London giữa các quan chức quân sự nhằm thảo luận những vấn đề thực tiễn của một sứ mệnh bảo vệ hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi đạt được một thỏa thuận ngừng bắn bền vững.
"Chúng tôi đang chuyển thỏa thuận ngoại giao thành các kế hoạch quân sự thực tiễn để khôi phục niềm tin cho hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz", ông Healey nói.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Anh và Pháp đã điều tàu chiến đến Trung Đông. Pháp triển khai tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle tới khu vực, trong khi Anh ngày 10.5 thông báo điều tàu khu trục HMS Dragon. London và Paris cho rằng các đợt triển khai này là bước chuẩn bị cho một nhiệm vụ quốc tế nhằm bảo vệ hoạt động vận tải biển khi điều kiện cho phép
Một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh cho biết việc điều HMS Dragon là một phần trong "kế hoạch thận trọng" nhằm bảo đảm London sẵn sàng hỗ trợ an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Giới chức Anh cũng cho hay con tàu sẽ giúp củng cố niềm tin cho vận tải thương mại và hỗ trợ các nỗ lực rà phá bom mìn sau khi chiến sự kết thúc.
Tuy nhiên, Iran ngày 10.5 cảnh báo Anh và Pháp rằng lực lượng vũ trang nước này sẽ có "phản ứng quyết liệt và ngay lập tức" đối với bất kỳ tàu chiến nào được điều tới eo biển Hormuz, theo trang Euractiv. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên X rằng: "Chúng tôi nhắc nhở rằng cả trong thời chiến lẫn thời bình, chỉ có Cộng hòa Hồi giáo Iran mới có thể thiết lập an ninh ở eo biển này và sẽ không cho phép bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào những vấn đề đó".
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sau đó khẳng định Paris "chưa bao giờ dự tính" triển khai hải quân tại eo biển Hormuz theo hướng đối đầu, mà chỉ hướng tới một nhiệm vụ an ninh được "phối hợp với Iran". Ông Macron cũng nhắc lại lập trường phản đối mọi hình thức phong tỏa và bác bỏ bất kỳ khoản phí nào cản trở tàu thuyền qua lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Trước khi cuộc chiến giữa Mỹ- Israel và Iran bùng phát ngày 28.2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động hàng hải tại đây đã bị hạn chế sau khi Iran đóng cửa phần lớn eo biển, làm gián đoạn thị trường năng lượng và đẩy giá dầu tăng cao. Mỹ sau đó áp đặt phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Rạng sáng 9-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam về đến Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước đến Ấn Độ và Sri Lanka từ ngày 5 đến 8-5.
"Chuyến thăm đã thành công rất tốt đẹp, đạt ở mức cao các mục tiêu đề ra", Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh khi trả lời báo chí.
Những kết quả toàn diện của chuyến thăm vừa mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, vừa tạo chuyển biến thực chất trong hợp tác, góp phần nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam tại khu vực Nam Á và trên trường quốc tế. Đồng thời, chuyến công tác mở ra giai đoạn phát triển mới, sâu sắc, hiệu quả, toàn diện hơn cho quan hệ Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka.
Với Ấn Độ, hai nước đã nhất trí nâng quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường, với Sri Lanka là Đối tác toàn diện, tạo khuôn khổ chính trị mới, tăng cường tin cậy chính trị và hiểu biết lẫn nhau.
Cũng theo ông Lê Hoài Trung, hai nước đã dành cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn sự đón tiếp nồng ấm, chu đáo, thân tình, trọng thị "với nghi lễ đón tiếp ở mức cao nhất của một chuyến thăm cấp Nhà nước và với nhiều biệt lệ".
Ấn Độ và Sri Lanka dành cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sự tiếp đón trọng thị và nhiều biệt lệ. Trong ảnh: Chiếc cầu vượt biển tại Mumbai được thắp sáng bằng hình ảnh lãnh đạo Việt Nam - Ấn Độ. Thiếu nhi Sri Lanka tặng ông lá trầu thể hiện sự hiếu khách theo phong tục Sri Lanka - Ảnh: Chính phủ Ấn Độ - Chính phủ Sri Lanka
Những kết quả của chuyến thăm là hết sức thực chất, theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Các ban, bộ, ngành của Việt Nam cũng có chương trình làm việc phong phú với các đối tác tương ứng.
Hơn 50 văn kiện đạt được ở Ấn Độ và 11 văn kiện ở Sri Lanka đã thể hiện nỗ lực rất cao của Việt Nam và hai nước, góp phần tạo động lực phát triển quan trọng cho quan hệ song phương.
Các định hướng chiến lược tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng thị trường, tăng cường kết nối kinh tế, đầu tư, hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuỗi cung ứng được các nhà lãnh đạo đặc biệt quan tâm với những đề xuất hợp tác hết sức cụ thể.
"Đối với Ấn Độ, những kết quả của chuyến thăm đã đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới, mở ra tiềm năng hợp tác to lớn trong các lĩnh vực an ninh - quốc phòng, kinh tế - thương mại, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, văn hóa và giao lưu nhân dân, hứa hẹn đưa quan hệ hai nước sang "kỷ nguyên vàng'", Bộ trưởng Bộ Ngoại giao khẳng định.
Với Sri Lanka, hai bên cam kết tiếp tục củng cố, tăng cường hợp tác, hữu nghị, xác lập tin cậy chính trị ở mức cao, mở rộng quy mô và mức độ hợp tác theo hướng toàn diện, thực chất trên tất cả các lĩnh vực.
Ngoài ra, nhất trí tăng kim ngạch thương mại song phương lên gấp 5 lần mức hiện tại trong ít năm tới.
"Những bước tiến lớn trong ổn định kinh tế của Sri Lanka đã mở ra cơ hội mới về thương mại, hợp tác về khoáng sản, chế tạo, cảng biển và nhiều lĩnh vực khác", ông Lê Hoài Trung chia sẻ.
Cho biết ngay trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo sát sao việc triển khai các kết quả đã đạt được, ông Lê Hoài Trung nêu rõ trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương của Việt Nam cần dành nguồn lực thỏa đáng, xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai các thỏa thuận, cam kết đã đạt được.
Thêm vào đó, Việt Nam và Ấn Độ - Sri Lanka còn cần đồng thời chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn, rào cản trong hợp tác, tạo chuyển biến rõ nét về hiệu quả thực chất, đưa các định hướng chính trị thành kết quả cụ thể, có thể đo đếm được.
Với Ấn Độ là tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, phát triển hạ tầng chiến lược, logistics và chuỗi cung ứng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa, du lịch.
Với Sri Lanka là hạ tầng, viễn thông, nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, chuyển đổi xanh, du lịch, đặc biệt là du lịch tâm linh.
