Theo Hãng tin AFP, ngày 9-4, Thủ tướng Nawaf Salam của Lebanon tuyên bố quốc tang, sau khi các cuộc không kích mới nhất của Israel làm rung chuyển nước này và khiến ít nhất 182 người thiệt mạng.
Văn phòng Thủ tướng Lebanon nói rằng ngày 9-4 sẽ là “ngày quốc tang dành cho các nạn nhân thiệt mạng và bị thương trong các cuộc tấn công của Israel nhằm vào hàng trăm dân thường vô tội, không có khả năng tự vệ”, đồng thời ra lệnh đóng cửa các cơ quan công quyền và treo cờ rủ.
Văn phòng của ông Salam cũng cho biết ông đang tiến hành các nỗ lực ngoại giao “nhằm huy động toàn bộ nguồn lực chính trị và ngoại giao của Lebanon để chấm dứt cỗ máy giết chóc của Israel”.
Ngày 8-4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đã thúc giục Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được giữa hai bên.
Các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon trong ngày 8-4 khiến 182 người thiệt mạng và 890 người bị thương, theo số liệu ban đầu của Chính phủ Lebanon. Trong đó, thủ đô Beirut hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ khi cuộc chiến giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah bùng phát đầu tháng 3.
“Tôi đã bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn sẽ được tất cả các bên tham chiến tôn trọng đầy đủ, trên mọi khu vực đối đầu, gồm cả tại Lebanon” – ông Macron viết trên nền tảng X sau khi trao đổi với hai nhà lãnh đạo.
Ông nêu rõ đây là “điều kiện cần thiết để thỏa thuận ngừng bắn có tính đáng tin cậy và lâu dài”.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định việc ngừng bắn tại Lebanon là một trong những điều kiện then chốt trong kế hoạch 10 điểm của Cộng hòa Hồi giáo Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, theo Hãng tin ISNA.
Ngày 8-4, Mỹ nói rằng Iran phải mở lại eo biển Hormuz “ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn”, sau khi rộ lên thông tin tuyến đường thủy chiến lược này vẫn bị đóng cửa dù Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên rằng bất kỳ hành động đóng cửa nào tại eo biển này đều “hoàn toàn không thể chấp nhận”.
“Tôi xin nhắc lại kỳ vọng và yêu cầu của Tổng thống Trump rằng eo biển Hormuz phải được mở lại ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn” – bà nêu rõ.
Ngày 8-4, Bahrain cho biết nước này đã mở lại không phận, sau khi Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Trước đó, Iraq cũng thông báo mở lại không phận của mình.
Cơ quan hàng không dân dụng nước này thông báo “mở lại không phận trên Vương quốc Bahrain”, trong khi đơn vị vận hành sân bay quốc tế Bahrain, gần thủ đô Manama, “xác nhận việc dần nối lại các chuyến bay”.
Ngày 8-4, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) nói rằng Iran phải bồi thường cho những thiệt hại do các cuộc tấn công của Tehran tại vùng Vịnh gây ra, đồng thời cho biết họ đang muốn được làm rõ về việc thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran sẽ bảo đảm Tehran chấm dứt các hành động thù địch và mở lại eo biển Hormuz như thế nào.
Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần sau hơn một tháng xung đột, nhưng thỏa thuận ngừng bắn này vẫn mong manh khi một số quốc gia Vùng Vịnh, gồm cả UAE, cho biết họ đã bị Tehran tấn công.
Bộ Ngoại giao UAE nói nước này “đang muốn được làm rõ thêm về các điều khoản của thỏa thuận nhằm bảo đảm Iran cam kết đầy đủ việc chấm dứt ngay lập tức mọi hành động thù địch trong khu vực, cũng như việc mở lại hoàn toàn và vô điều kiện đối với eo biển Hormuz”.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran “đòi hỏi lập trường cứng rắn, bao gồm việc bảo đảm Iran phải chịu trách nhiệm đầy đủ đối với các thiệt hại và bồi thường”.
Ngày 8-4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này vẫn sẵn sàng đối đầu với Iran nếu cần thiết, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran.
“Xin nói rõ: Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành và chúng tôi sẽ đạt được chúng, hoặc thông qua thỏa thuận, hoặc thông qua việc nối lại giao tranh” – ông Netanyahu phát biểu trên truyền hình.
Nhà lãnh đạo Israel nêu rõ: “Chúng tôi sẵn sàng quay trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là kết thúc của chiến dịch, mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu”.
“Iran bước vào giai đoạn tạm ngừng này trong tình trạng yếu hơn bao giờ hết” – ông Netanyahu nhận định.
Ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhận định thỏa thuận ngừng bắn và các cuộc đàm phán với Mỹ hiện nay “không hợp lý”, do những hành động vi phạm kế hoạch 10 điểm của Tehran, bao gồm các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một chiếc máy bay không người lái xâm nhập không phận Iran, và việc phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
“Sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử mà chúng tôi dành cho Mỹ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm mọi cam kết – một khuôn mẫu đáng tiếc đã lặp lại một lần nữa”, ông Ghalibaf đăng trên X, đồng thời liệt kê ba hành động vi phạm đối với đề xuất của Iran.
Ông bình luận: “Hiện nay chính “nền tảng khả thi để tiến hành đàm phán” đã bị vi phạm một cách công khai và rõ ràng, thậm chí ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Trong tình huống như vậy, một thỏa thuận ngừng bắn song phương hoặc các cuộc đàm phán là điều không hợp lý”.
Ngày 8-4, Nhà Trắng cho biết ông Trump sẽ tiếp tục thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về ý tưởng đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc xung đột ở Trung Đông.
“Tôi chắc chắn rằng vấn đề này sẽ tiếp tục được thảo luận giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu” – Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 12/5, Tổng thống Donald Trump bác bỏ thông tin cho rằng Giám đốc điều hành (CEO) của Nvidia, ông Jensen Huang, không tham gia chuyến công du Trung Quốc của nhà lãnh đạo Mỹ.
“CNBC đã đưa tin sai rằng Jensen Huang vĩ đại của Nvidia không được mời tham dự cuộc gặp tuyệt vời của những doanh nhân vĩ đại nhất thế giới đang tự hào lên đường tới Trung Quốc. Trên thực tế, Jensen đang ở trên chuyên cơ Không lực Một và, trừ khi tôi yêu cầu ông ấy rời đi - điều gần như không thể xảy ra - thì bản tin của CNBC là sai sự thật, hay như người ta vẫn nói trong chính trị, là tin giả”, Tổng thống Trump nêu rõ.
Theo Tổng thống Trump, phái đoàn tháp tùng ông tới Trung Quốc sẽ bao gồm các tỷ phú, lãnh đạo các doanh nghiệp, quỹ đầu tư, ngân hàng hàng đầu của Mỹ, trong đó có tỷ phú Elon Musk của Tesla, Tim Cook của Apple, Stephen Schwarzman của Blackstone, Larry Fink của BlackRock...
“Thật vinh dự khi có Jensen, Elon, Tim Apple, Larry Fink, Stephen Schwarzman, Kelly Ortberg (Boeing), Brian Sikes (Cargill), Jane Fraser (Citi), Larry Culp (GE Aerospace), David Solomon (Goldman Sachs), Sanjay Mehrotra (Micron), Cristiano Amon (Qualcomm) và nhiều người khác cùng lên đường tới đất nước Trung Quốc vĩ đại, nơi tôi sẽ đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình - một nhà lãnh đạo xuất chúng - “mở cửa” Trung Quốc để những con người tài giỏi này có thể phát huy tài năng của mình và giúp đưa Trung Quốc lên một tầm cao mới!”, Tổng thống Trump cho biết thêm.
“Thực tế, tôi cam kết rằng khi chúng tôi gặp nhau - chỉ trong vài giờ tới - tôi sẽ đưa ra yêu cầu đó đầu tiên. Tôi chưa từng thấy hay nghe nói đến ý tưởng nào có thể mang lại lợi ích lớn hơn cho hai đất nước tuyệt vời của chúng ta!”, nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.
Tổng thống Trump dự kiến sẽ tiến hành các cuộc hội đàm song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14 và 15/5.
Theo thống kê của báo South China Morning Post, đây là lần đầu tiên kể từ chuyến thăm của cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon năm 1972 mà một nhà lãnh đạo Mỹ thăm Trung Quốc có Bộ trưởng Quốc phòng tháp tùng.
Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được cho là sẽ thảo luận về nhiều vấn đề như thương mại, Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân khi họ cân nhắc việc gia hạn một thỏa thuận khoáng sản quan trọng.
Lãnh đạo của 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tổ chức các cuộc hội đàm trực tiếp đầu tiên sau hơn 6 tháng trong bối cảnh họ cố gắng ổn định các mối quan hệ đang bị căng thẳng bởi thương mại, cuộc chiến Mỹ - Iran cùng các lĩnh vực bất đồng khác.
Các quan chức cho biết Mỹ và Trung Quốc được cho là sẽ đồng ý thành lập các diễn đàn để thúc đẩy thương mại và đầu tư lẫn nhau, trong khi Trung Quốc dự kiến sẽ công bố các đơn mua hàng liên quan đến máy bay Boeing, nông nghiệp và năng lượng của Mỹ.
Cuộc gặp gần đây nhất giữa ông Trump và ông Tập diễn ra vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc. Vào thời điểm đó, hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến thương mại, trong đó Mỹ áp đặt thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh dọa hạn chế nguồn cung cấp đất hiếm toàn cầu.
Hôm qua (9.5), CNN dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này vẫn đang chờ phản hồi từ Iran về đề xuất chấm dứt chiến tranh. Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Mỹ có thể nối lại chiến dịch "Dự án Tự do" để hướng dẫn tàu thuyền trên tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Ở phía ngược lại, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 8.5 cho biết Tehran đang xem xét đề xuất mới nhất của Washington và cân nhắc phản hồi.
Liên quan tình hình thực địa, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8.5 thông báo 1 chiến đấu cơ F/A-18 của nước này đã khai hỏa nhằm vào 2 tàu chở dầu mang cờ Iran khi tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa của Washington, cố gắng cập cảng Iran ở vịnh Oman.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng những gì thể hiện qua việc hải quân Mỹ cố gắng đưa các tàu khu trục và tàu thương mại mang cờ Mỹ rời khỏi eo biển Hormuz cho thấy việc mở cửa eo biển Hormuz chẳng dễ dàng. Iran vẫn có khả năng gây ra nhiều đe dọa.
Chính vì thế, theo TS Bremmer, dù "lệnh ngừng bắn" vẫn tiếp tục, thì eo biển Hormuz thực tế đang đóng cửa gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu. Cứ mỗi ngày Hormuz còn đóng cửa thì mức độ thiệt hại càng tăng thêm.
"Bây giờ cần phải rõ ràng rằng trừ khi thay đổi chế độ ở Iran (điều mà có lẽ Tổng thống Trump đang nhận ra không dễ thực hiện), eo biển Hormuz chỉ mở cửa trở lại khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận, hoặc Mỹ phải điều động một lực lượng quân sự đủ lớn để đổ bộ vào Iran nhằm buộc mở cửa eo biển Hormuz. Không có lựa chọn thứ ba cho vấn đề này", TS Bremmer nhận xét.
Tuy nhiên, theo nhà khoa học chính trị này, Tổng thống Trump muốn tránh sự leo thang quân sự đáng kể kéo Mỹ vào sâu hơn cuộc xung đột. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng (dù mong manh) và việc Mỹ tìm kiếm giải pháp cho thấy rõ điều đó. TS Bremmer cho rằng: "Cả hai bên vẫn có động lực để đạt đàm phán kết thúc cuộc chiến. Nhưng đến nay, cả hai bên đều nghĩ rằng họ có lợi thế. Tehran tin rằng họ có thể chịu đựng lâu hơn Tổng thống Trump về mặt chính trị. Ngược lại, Tổng thống Trump tin rằng Tehran đang trên bờ vực đầu hàng - để đưa ra bất kỳ nhượng bộ lớn nào và đồng ý về các điều khoản. Vì thế, các cuộc đàm phán giữa hai bên liên tục rơi vào bế tắc".
Bên cạnh đó, dù Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố Tehran có thể đồng ý kết thúc chương trình hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu cao cho Washington. Nhưng thực tế lại cho thấy điều này khó xảy ra. Cứ như thế, khi Iran không chịu từ bỏ lằn ranh đỏ này, Tổng thống Trump có thể tiếp tục phong tỏa đối phương với kỳ vọng tạo ra áp lực đủ lớn khiến Tehran mềm mỏng hơn. "Nhưng Dự án Tự do là một sự thừa nhận ngầm rằng cuộc phong tỏa không hiệu quả như Nhà Trắng mong muốn. Việc phong tỏa khiến Iran bị thiệt hại kinh tế, nhưng nước này vẫn đang chuyển dầu thô để bán cho Trung Quốc", TS Bremmer đánh giá.
Theo nhà khoa học chính trị Bremmer, thực tế trên giải thích tại sao những người thân cận với tổng thống Mỹ - và những người trong chính quyền Iran - ngày càng tin rằng Mỹ đang tiến gần hơn đến việc khởi động lại cuộc chiến. "Nếu Tổng thống Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đủ tiến triển, ông có thể quyết định bất cứ lúc nào để bắt đầu tấn công một lần nữa", ông Bremmer nhận định.
Nhưng vị chuyên gia này cho rằng leo thang quân sự khó có thể đạt được kết quả đáng kể, mà chỉ khiến cho Nhà Trắng phải "đặt cược" nhiều hơn vào cuộc xung đột. Ngay cả khi tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Iran, Tehran có thể lại trả đũa bằng cách tấn công vào các cơ sở năng lượng lớn, nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Nếu điều đó xảy ra, kinh tế toàn cầu lại đối diện cú sốc mới và eo biển Hormuz vẫn đình trệ.
Tuy nhiên, TS Bremmer cho rằng cũng khó có khả năng Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh - cắt giảm tổn thất của Mỹ, để các quốc gia khác đàm phán trực tiếp về việc đi qua Hormuz với Iran. Bởi nếu như thế, Tổng thống Trump phải quay về tay không sau khi đã tốn kém quá nhiều về chính trị cho Iran. Điều này gây ảnh hưởng lớn cho đảng Cộng hòa và ông Trump trong cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới.
"Tại sao phải chấp nhận một thất bại chắc chắn khi ông ấy có thể tiếp tục tung xúc xắc về khả năng có một kết quả giống như một chiến thắng?", TS Bremmer đặt câu hỏi và nhận xét thêm: "Ông ấy dường như sẵn sàng chấp nhận tốn thêm chi phí cho cuộc chiến và leo thang hơn. Tổng thống Trump có thể thừa nhận giá dầu tăng cao hơn và khuyên dư luận "kiên nhẫn". Điều đó vẫn hơn là rời khỏi cuộc chiến mà không có chiến thắng vốn vẫn được ông Trump kỳ vọng đạt được". Theo TS Bremmer, những người cố vấn cho Tổng thống Trump có lẽ sẽ không ngăn cản điều vừa nêu vì biết tính cách của ông ấy.
Chuyên gia Bremmer kết luận: "Chừng nào các bên vẫn còn đàm phán, một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh và mở cửa lại eo biển vẫn có thể xảy ra. Nhưng như chính ông Trump đã thừa nhận là chiến tranh kết thúc và eo biển chỉ mở cửa trở lại nếu Iran đồng ý - "đó có lẽ là một giả định lớn". Và nếu không thì "cuộc ném bom bắt đầu, và sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây". Khả năng ngừng bắn này bị phá vỡ và dẫn đến một vòng giao tranh nghiêm trọng khác, trong khi nền kinh tế toàn cầu đang mong manh hơn nhiều so với trước khi bùng nổ cuộc chiến Iran".
Theo Hãng tin Reuters ngày 28-4, Vua Charles III khẳng định mối quan hệ đồng minh giữa Anh và Mỹ đã được thử thách qua nhiều thời kỳ lịch sử và vẫn giữ vai trò then chốt trong bối cảnh thế giới hiện nay đối mặt nhiều bất ổn.
Trong bài phát biểu trước toàn bộ Thượng viện và Hạ viện Mỹ, Vua Charles thừa nhận những khác biệt giữa hai nước, nhưng nhấn mạnh điều đó không làm suy giảm cam kết chung đối với dân chủ và an ninh.
"Dù có bất đồng, chúng ta vẫn đoàn kết trong việc bảo vệ người dân và các giá trị chung", ông nói, đồng thời nhắc lại việc hai nước từng sát cánh trong các cuộc xung đột lớn như hai cuộc Thế chiến, Chiến tranh Lạnh hay chiến dịch tại Afghanistan.
Vua Charles cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong cuộc chiến với Nga, cho rằng tinh thần đoàn kết lịch sử cần được duy trì để bảo vệ Kiev và người dân nước này.
Dù được Điện Buckingham thông báo trước bài phát biểu sẽ mang tính "phi chính trị", Vua Charles vẫn gián tiếp đề cập đến những khác biệt trong chính sách của Tổng thống Trump, đặc biệt là lập trường hoài nghi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và xu hướng "Nước Mỹ trên hết".
Không nêu đích danh, Vua Charles cảnh báo về nguy cơ của chủ nghĩa biệt lập, kêu gọi các quốc gia "không quay vào bên trong" mà tiếp tục hợp tác với các đối tác tại châu Âu, Khối Thịnh vượng chung và trên toàn cầu.
Bên cạnh đó ông cũng đề cập đến chủ đề mang tính cá nhân là bảo vệ môi trường, nhấn mạnh trách nhiệm chung của các quốc gia trong việc gìn giữ thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.
Tại quốc yến ở Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump đã ca ngợi mối quan hệ giữa hai nước là "tình hữu nghị đáng trân trọng" và là "mối gắn kết vĩnh cửu".
"Lịch sử chưa từng chứng kiến sức mạnh nào lớn hơn sự kết hợp giữa lòng yêu nước của người Mỹ và niềm tự hào của người Anh", ông Trump phát biểu, nâng ly chúc mừng "250 năm tự do của nước Mỹ" và tôn vinh Vua Charles.
Bài phát biểu của Vua Charles diễn ra trong bối cảnh quan hệ Anh - Mỹ xuất hiện những rạn nứt, đặc biệt liên quan đến cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.
Tổng thống Trump thời gian qua nhiều lần chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer vì cho rằng London chưa đủ hỗ trợ trong chiến dịch này. Trong các phát biểu công khai, Vua Charles cũng tránh đề cập trực tiếp đến vấn đề Iran.
Cũng trong buổi quốc yến, ông Trump cho biết nhà vua "đồng tình" với quan điểm không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng phía Hoàng gia Anh không đưa ra bình luận về phát biểu này.
Dù còn bất đồng, hai bên vẫn thể hiện sự tôn trọng và nhấn mạnh mối quan hệ đồng minh lâu đời. Ông Trump mô tả cuộc gặp với nhà vua là "rất tốt đẹp", ca ngợi Vua Charles là "một con người tuyệt vời".
Trong khuôn khổ chuyến thăm, nhà vua cũng gặp gỡ nhiều lãnh đạo công nghệ hàng đầu Mỹ như Jeff Bezos, Tim Cook, Jensen Huang, Lisa Su, Marc Benioff và Ruth Porat, nhằm thúc đẩy hợp tác và thu hút đầu tư công nghệ vào Anh.
Tuy vậy chuyến thăm cũng bị phủ bóng bởi những vấn đề nhạy cảm, trong đó có bê bối liên quan đến tỉ phú ấu dâm Jeffrey Epstein. Nhà vua tránh đề cập đến vụ việc này, trong khi em trai ông, cựu hoàng tử Andrew, vẫn đang đối mặt với các cuộc điều tra liên quan.
