Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo người dân Mỹ sẽ ngày càng phải gánh chịu hậu quả kinh tế từ cuộc chiến mà ông gọi là “do Tổng thống Donald Trump lựa chọn” nhằm vào Iran.
Theo ông Araghchi, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm, 10 năm và 30 năm đồng loạt tăng cho thấy các điều kiện tài chính tại Mỹ đang bị siết chặt. Ông cho rằng điều này sẽ kéo theo áp lực lớn hơn đối với nợ công, lãi suất vay mua nhà và các khoản vay tiêu dùng.
Nhà ngoại giao Iran cũng nhận định giá năng lượng sẽ tiếp tục tăng, trong khi các hộ gia đình Mỹ có nguy cơ đối mặt căng thẳng tín dụng ngày càng lớn.
Ông Araghchi khẳng định toàn bộ tình hình hiện nay “hoàn toàn có thể tránh được”, tiếp tục cáo buộc Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến nhằm vào Iran.
Ngày 15-5, Israel tiến hành không kích vào thành phố Gaza, nhắm mục tiêu vào ông Izz al-Din al-Haddad – lãnh đạo quân sự cấp cao nhất của Hamas ở Gaza – bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian vẫn đang có hiệu lực.
Theo tuyên bố của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz, al-Haddad là một trong những “kiến trúc sư” đứng sau cuộc tấn công ngày 7-10-2023 của Hamas nhằm vào Israel.
Lực lượng cứu hộ Gaza cho biết các cuộc không kích đánh trúng một tòa nhà dân cư ở khu al-Rimal và một chiếc ô tô gần đó, khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và hơn 50 người bị thương. Giám đốc Bệnh viện Al-Shifa xác nhận trong số người chết có ba phụ nữ và một trẻ em.
Hiện chưa rõ ông al-Haddad có thiệt mạng hay không, song một quan chức an ninh Israel cho biết các dấu hiệu ban đầu cho thấy chiến dịch ám sát đã thành công.
Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) tuyên bố sẽ không từ bỏ việc bảo vệ lợi ích của quốc gia, cũng như lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công và đe dọa từ Iran nhằm vào nước này và các nước khác trong khu vực.
Trong thông cáo ngày 15-5, Bộ Ngoại giao UAE cho biết Iran đã phóng khoảng 3.000 tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái nhằm vào UAE.
UAE mô tả các vụ tấn công là “sự vi phạm rõ ràng chủ quyền quốc gia” và là “mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh, ổn định của khu vực”.
Chính phủ UAE khẳng định mọi biện pháp phòng thủ được triển khai đều nhằm bảo vệ chủ quyền, người dân và các cơ sở hạ tầng trọng yếu của đất nước. Thông cáo cũng nhấn mạnh UAE giữ đầy đủ “quyền chủ quyền, pháp lý, ngoại giao và quân sự” để đối phó với bất kỳ hành động thù địch nào.
Bộ Ngoại giao UAE cho biết các “nỗ lực gây sức ép hoặc lan truyền cáo buộc ác ý” sẽ không làm thay đổi lập trường của nước này, đồng thời khẳng định Abu Dhabi sẽ tiếp tục bảo vệ chủ quyền và quyền tự quyết độc lập của mình.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với hoạt động vận chuyển dầu khí toàn cầu sẽ giảm dần trong tương lai, khi các quốc gia Trung Đông mở rộng hệ thống đường ống năng lượng thay thế.
Trả lời Đài CNBC ngày 15-5, ông Wright cho biết Mỹ kỳ vọng Saudi Arabia, UAE và nhiều nước khác trong khu vực sẽ tiếp tục tăng năng lực vận chuyển dầu khí qua các tuyến đường ống mới, giúp giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
“Sẽ có thêm nhiều tuyến đường khác để năng lượng rời khỏi khu vực vùng Vịnh”, ông nói.
Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, dù vai trò của eo biển Hormuz có thể suy giảm, các quốc gia vùng Vịnh vẫn sẽ giữ vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Ông Wright nhấn mạnh các nước này là “đồng minh tuyệt vời của Mỹ” và là những nhà cung cấp năng lượng quan trọng của thế giới.
“Chúng tôi muốn thấy sự thịnh vượng, hòa bình và tăng trưởng kinh tế quay trở lại khu vực này”, ông nói thêm.
Sáng 6-5 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo chiến dịch của Mỹ nhằm dẫn dắt tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ tạm dừng trong thời gian ngắn, viện dẫn đề nghị từ Pakistan và những tiến triển hướng tới một thỏa thuận cuối cùng với Iran, song nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa hải quân vẫn sẽ được duy trì đầy đủ.
Nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social: "Dựa trên đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, những thành công quân sự to lớn mà chúng tôi đã đạt được trong chiến dịch chống lại Iran, cũng như thực tế là đã đạt được tiến triển đáng kể hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng với các đại diện của Iran, chúng tôi đã cùng nhất trí rằng: trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ và có hiệu lực, thì Dự án Tự do (đưa tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz) sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không".
Ngày 5-5, Đài Press TV của Iran đưa tin nước này đã ban hành một cơ chế mới cho việc đi lại của các tàu thuyền qua eo Biển Hormuz.
Theo Press TV, các tàu có ý định đi qua tuyến đường thủy này sẽ nhận được thư điện tử (email) từ Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) của Iran, trong đó có thông tin về các quy tắc quá cảnh.
Các tàu phải điều chỉnh hoạt động của mình theo khuôn khổ này và xin giấy phép quá cảnh trước khi đi qua eo biển Hormuz.
Trước đó cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tái khẳng định lập trường của Chính phủ Iran rằng bất kỳ hoạt động di chuyển nào của các tàu dân sự và thương mại trong eo biển Hormuz đều tuân theo một tuyến đường được chỉ định và được điều phối với Chính phủ Iran.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran phủ nhận cáo buộc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) rằng Tehran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào nước này, cho biết các hành động của Iran "chỉ nhằm vào Mỹ".
Trong một tuyên bố, bộ này nêu rõ Iran sẽ không "từ bỏ bất kỳ hành động nào cần thiết và phù hợp để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia của mình".
Quân đội Iran cũng đã lên tiếng về vụ việc. "Các lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran đã không tiến hành bất kỳ hoạt động phóng tên lửa hay máy bay không người lái nào nhằm vào UAE trong những ngày qua. Nếu hành động như vậy được thực hiện, chúng tôi sẽ thông báo một cách dứt khoát và rõ ràng" - Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran khẳng định trong ngày 5-5.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng có thể đạt được hòa bình giữa Israel và Lebanon, nhưng nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon vẫn là trở ngại.
"Nhìn chung, tôi cho rằng thỏa thuận hòa bình giữa Lebanon và Israel là thứ có thể sắp đạt được và nên đạt được. Vấn đề giữa Israel - Lebanon không nằm ở Israel hay Lebanon, mà là Hezbollah" - ông Rubio nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Chính phủ Lebanon mong muốn đạt được một thỏa thuận lâu dài với Israel - đồng minh của Mỹ, nhằm chấm dứt các cuộc tấn công lặp đi lặp lại từ phía Israel, song vẫn chưa chính thức tuyên bố theo đuổi thỏa thuận hòa bình.
Trong khi đó, Israel khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc giải giáp vĩnh viễn nhóm vũ trang Hezbollah.
"Điều cần xảy ra tại Lebanon, điều mà mọi người đều muốn thấy, là một Chính phủ Lebanon đủ năng lực truy quét Hezbollah và tiêu diệt Hezbollah" - ông Rubio nói.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington đã hoàn tất Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) chống lại Iran sau khoảng 2 tháng, trong khi vẫn cảnh báo rằng Mỹ sẵn sàng có phản ứng "tàn khốc" nếu có thêm các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz, theo Hãng tin AFP.
"Chiến dịch đã kết thúc. Chúng tôi đã xong giai đoạn đó" - ông Rubio nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng.
Nhà ngoại giao Mỹ nêu rõ giờ đây Mỹ chuyển sang thế "phòng thủ", tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
"Tôi kêu gọi toàn thể thanh niên, giới văn nghệ sĩ, các vận động viên và nhà vô địch tham gia chiến dịch toàn quốc 'Hàng rào người của thanh niên Iran vì tương lai tươi sáng'. Vào 14h ngày 7/4, tại các nhà máy điện trên khắp cả nước, bất kể có đức tin hay quan điểm chính trị thế nào, chúng ta sẽ nắm tay nhau để khẳng định: tấn công cơ sở hạ tầng dân sự là tội ác chiến tranh", Thứ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Iran Alireza Rahimi viết trên mạng xã hội X ngày 6/4.
Theo ông Rahimi, sáng kiến này nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết dân tộc và ủng hộ lực lượng vũ trang chống lại những kẻ tấn công.
"Đó cũng sẽ là dấu hiệu cho thấy cam kết của giới trẻ trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc gia và xây dựng tương lai tươi sáng", ông nêu thêm.
Bài đăng xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 4/4 cho Iran 48 giờ để đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá. Ông Trump sau đó lùi hạn chót đến trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa".
Iran phụ thuộc chủ yếu vào các nhà máy nhiệt điện, nơi tạo ra hơn 95% lượng điện năng cung cấp cho khoảng 40,6 triệu người sử dụng, trong đó có 32,3 triệu hộ gia đình, theo Bộ Năng lượng Iran. Các chuyên gia cho rằng việc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran sẽ gây ra những hậu quả nặng nề đối với nước này.
Trong khi đó, Elai Rettig, trợ lý giáo sư về chính sách năng lượng tại Đại học Bar Ilan ở Israel, cho biết ngành điện Iran vốn bất ổn nên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã tự đảm bảo nguồn điện dự phòng thông qua máy phát điện diesel và các nhà máy điện nhỏ đặt cạnh cơ sở của họ.
"Điều này đồng nghĩa các đợt mất điện diện rộng không chắc sẽ ngăn cản lực lượng này tiếp tục hoạt động và phóng tên lửa", chuyên gia Rettig nhận định.
Trước những lo ngại rằng tập kích các cơ sở dân sự có thể vi phạm luật pháp quốc tế, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tháng trước khẳng định quân đội Mỹ sẽ luôn hành động "trong khuôn khổ pháp luật". Bà giải thích rằng Tổng thống Trump đang gây sức ép để buộc Iran chấp nhận đàm phán, đồng thời cảnh báo năng lực quân sự của Mỹ "vượt xa tưởng tượng".
AFP hôm nay 22.4 dẫn kết quả kinh doanh mới được các nhà thầu quân sự Mỹ công bố cho thấy năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục là một năm tăng trưởng mạnh. Những yếu tố kích cầu đến từ các điểm nóng tiếp tục ở Dải Gaza và Ukraine, hoạt động quân sự quanh eo biển Đài Loan và căng thẳng tại biển Đỏ.
Ngày càng có thêm nhiều chính phủ đặt mua thiết bị quân sự trong bối cảnh xung đột địa chính trị leo thang. Đối với những nước đã vướng vào xung đột, nhu cầu chi tiêu quốc phòng càng lớn hơn nhằm bổ sung kho dự trữ hoặc duy trì năng lực tác chiến.
Những tập đoàn quốc phòng Mỹ, từ RTX, Northrop Grumman đến GE Aerospace đều ghi nhận số đơn hàng gia tăng trong quý 1.
Tổng giám đốc RTX Chris Calio cho hay tập đoàn đang phối hợp với Lầu Năm Góc để "đẩy mạnh sản lượng đạn dược".
Trong những tháng gần đây, giới chức Mỹ công bố các thỏa thuận mới liên quan gia tăng việc sản xuất nhiều hệ thống vũ khí, trong đó có những dòng tên lửa Tomahawk, Patriot và GEM-T.
Trước đó, hãng Raytheon thuộc RTX đã công bố 5 thương vụ vũ khí lớn với Lầu Năm Góc, được ông Calio đánh giá là "có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh quốc gia". Công ty đã đầu tư gần 900 triệu USD để mở rộng năng lực sản xuất.
Về phần mình, GE Aerospace, công ty sản xuất động cơ cho Boeing và Airbus, cũng đưa ra đánh giá tích cực cho quý 1 năm nay, theo đó tập đoàn chứng kiến doanh thu tăng 25% trong bối cảnh được Tổng giám đốc Larry Culp mô tả là "môi trường địa chính trị đầy biến động".
Còn Tập đoàn Northrop Grumman hiện đặt mục tiêu giao hàng càng nhanh càng tốt cho những thương vụ mua bán vũ khí
Hãng đã xây thêm 20 cơ sở sản xuất mới tại Mỹ trong hai năm qua để đáp ứng tiến độ bàn giao.
