Có một nghịch lý đang diễn ra tại các cổng dự án nhà ở xã hội phía bắc. Cùng một bộ hồ sơ mua nhà, nếu người lao động tự đi làm thì mất nhiều tháng và thường bị trả lại vì thiếu giấy tờ. Nhưng nếu trao cho nhóm môi giới đứng ngay trước dự án thì chỉ mất 4 – 7 triệu đồng và vài ngày là xong.
Con số này không phải giả thuyết mà là mức giá xử lý hồ sơ được Công an tỉnh Bắc Ninh công bố ngày 17.3 khi khởi tố 5 bị can về tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” tại dự án Thống Nhất Smart City.
Trước đó 3 tháng, Công an tỉnh Thái Nguyên cũng đã khởi tố một nhóm tương tự tại dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi việc làm sai lại nhanh và chắc chắn hơn việc làm đúng thì lỗi không nằm ở người chọn đường tắt mà nằm ở chính con đường chính ngạch.
Về mặt pháp lý, hành vi làm giả giấy xác nhận đối tượng, giấy xác nhận điều kiện thu nhập, đơn xác nhận tiền lương rồi hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội cấu thành tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” theo điều 341 bộ luật Hình sự năm 2015.
Khung cơ bản tại khoản 1 quy định phạt tiền từ 30 – 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 2 năm.
Khung tại khoản 2 nâng lên từ 2 đến 5 năm tù nếu thuộc một trong các trường hợp định khung tăng nặng như làm giả từ 2 đến 5 tài liệu, thu lợi bất chính từ 10 đến dưới 50 triệu đồng.
Khung tại khoản 3 là 3 đến 7 năm tù nếu làm giả từ 6 tài liệu trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên. Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố theo khoản 3 điều 341.
Vấn đề là khi người mua ký vào bộ hồ sơ do môi giới lập khống, biết rõ mình không đủ điều kiện mà vẫn nộp cho chủ đầu tư, họ cũng đã đồng phạm với vai trò người sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Đây không phải là suy đoán mà là hệ quả trực tiếp từ cấu trúc tội danh ghép của điều 341. Giấc mơ an cư trong trường hợp này có thể kết thúc bằng một bản án treo hoặc một bản án tù giam tùy vào mức độ hiểu biết và sự thành khẩn khi bị phát hiện.
Nhưng tập trung toàn bộ sự chú ý vào người mua và nhóm môi giới sẽ là cách tiếp cận sai. Hồ sơ mua nhà ở xã hội không phải thứ người ta tự lập rồi tự phê duyệt.
Theo quy trình được quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 261/2025/NĐ-CP và Nghị định 54/2026/NĐ-CP, bộ hồ sơ phải đi qua ít nhất 3 lớp kiểm tra, gồm: chủ đầu tư tiếp nhận và đối chiếu điều kiện, Sở Xây dựng địa phương kiểm tra nhằm loại trừ việc một đối tượng được hỗ trợ nhiều lần và công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thông tin thu nhập theo quy định mới tại Nghị định 54/2026.
Ba lớp kiểm tra đó, trên lý thuyết, đủ để một bộ hồ sơ khống không thể lọt qua. Thực tế lại cho thấy hàng trăm bộ đã lọt qua tại dự án Thống Nhất Smart City và dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi một cơ chế 3 lớp không chặn được hành vi được thực hiện công khai thì cơ chế đó chỉ tồn tại trên văn bản hoặc là có người ở một trong 3 lớp đã “nhắm mắt cho qua”.
Cả hai khả năng đều đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan chức năng chứ không chỉ của nhóm môi giới bị khởi tố.
Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11.12.2025 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rất rõ nguyên tắc trách nhiệm. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện chính sách phát triển, bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm hướng dẫn, hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ hậu kiểm trên phạm vi cả nước và tổ chức kiểm tra chuyên đề. Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo công an cấp xã xác nhận điều kiện thu nhập và điều tra các hành vi môi giới trái phép.
Cả 3 cấp đều được giao nhiệm vụ cụ thể. Thế nhưng từ tháng 12.2025 đến nay, chưa có địa phương nào công khai danh tính cán bộ Sở Xây dựng hoặc công an cấp xã đã ký xác nhận trên các bộ hồ sơ bị làm giả mà hàng trăm căn hộ đã được bán. Chưa có chủ đầu tư nào bị xử lý hành chính với lý do tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện.
Một chính sách an sinh xã hội không thể chỉ được bảo vệ bằng việc khởi tố nhóm môi giới ở vòng ngoài. Nghị định 54/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế công khai danh sách người mua sau khi ký hợp đồng lên hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Đồng thời giao công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thu nhập trong các trường hợp cần thiết. Nhưng cơ chế hậu kiểm chỉ có ý nghĩa khi đi kèm một cơ chế truy trách nhiệm rõ ràng đối với người đã ký xác nhận sai.
Nếu một cán bộ xã ký xác nhận tình trạng nhà ở hoặc xác nhận thu nhập cho người không đủ điều kiện, hành vi đó có thể cấu thành tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo điều 360 bộ luật Hình sự, hoặc tội “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo điều 356 nếu có yếu tố vụ lợi.
Niềm tin vào chính sách an sinh xã hội không bị xói mòn bởi vài nhóm môi giới. Nó bị xói mòn khi người lao động thu nhập thấp sau khi tuân thủ đầy đủ quy định, vẫn nhìn thấy những căn hộ đáng lẽ dành cho mình được sang tay công khai với giá chênh lệch hàng trăm triệu đồng.
Một chính sách lớn không thể vận hành bằng những cú hích từ trên xuống mỗi khi có vụ việc nổi cộm. Nó phải vận hành bằng một cơ chế chịu trách nhiệm thường trực tại chính nơi bộ hồ sơ được ký xác nhận.
Từ 2 vụ án tại Bắc Ninh và Thái Nguyên, điều cần làm không phải là ban hành thêm chỉ thị hay thông tư. Cần làm ngay 3 việc cụ thể để thay đổi tình hình.
Thứ nhất là công khai trên cổng thông tin Sở Xây dựng danh tính đầy đủ của cán bộ đã ký xác nhận đối tượng và điều kiện thu nhập trên mỗi bộ hồ sơ được duyệt, kèm theo cơ chế khiếu nại của người dân.
Thứ hai là mở rộng điều tra các vụ án đã khởi tố theo hướng xem xét trách nhiệm hình sự của người ký xác nhận sai theo điều 360 hoặc điều 356 bộ luật Hình sự, không để dừng lại ở nhóm môi giới trung gian.
Thứ ba là bổ sung vào luật Nhà ở một điều khoản về trách nhiệm liên đới của chủ đầu tư khi tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện, thay vì chỉ buộc người mua phải trả lại căn hộ.
Khi chịu trách nhiệm được phân bổ đều trên toàn bộ chuỗi xét duyệt, hành vi hợp thức hóa sẽ không còn chỗ để hình thành mặt bằng giá công khai như đã xảy ra.
Mục tiêu một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 không thể đạt được bằng những con số tiến độ trên báo cáo. Nó chỉ có ý nghĩa khi người công nhân thu nhập 8 triệu đồng/tháng tin rằng nếu mình tuân thủ đúng quy trình, mình sẽ có cơ hội.
Niềm tin một khi đã mất thì không thể khôi phục bằng cách khởi tố thêm vài nhóm môi giới mà chỉ có thể khôi phục bằng việc để người thu nhập thấp nhìn thấy cán bộ nào đã ký xác nhận sai phải chịu trách nhiệm hình sự tương xứng với hậu quả họ gây ra.
Đó không phải là một yêu cầu khắt khe mà là điều kiện tối thiểu để một chính sách an sinh xã hội giữ được tính chính danh.
Thông tin trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM chiều 27.4.
Trong buổi làm việc này, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã kiến nghị Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ quan tâm, sớm ban hành nghị quyết mới về phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, sớm ban hành luật Đô thị đặc biệt để thành phố chủ động, huy động nguồn lực phát triển, tăng năng lực cạnh tranh quốc tế.
"Hiện TP.HCM đã xây dựng dự thảo nghị quyết mới, đề cương luật Đô thị đặc biệt, sắp tới sẽ xin ý kiến các bộ ngành, chuyên gia để hoàn thiện trình Bộ Chính trị xem xét", ông Được nói thêm.
Đối với các kiến nghị của TP.HCM, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình và cho biết trong tháng 5.2025 sẽ xem xét ban hành nghị quyết mới về phát triển TP.HCM.
Trao đổi tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước biểu dương năng lực tổ chức thực thi và khả năng thích ứng nhanh của thành phố trong giai đoạn chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gần 1 năm qua.
Dù vậy, TP.HCM cũng cần phải đánh giá kỹ mức độ linh hoạt, hiệu quả, gần dân của chính quyền cơ sở và sự phù hợp với yêu cầu quản trị của một đô thị đặc biệt, đa trung tâm, quy mô lớn. Trong báo cáo, TP.HCM đã chỉ ra một số hạn chế như áp lực công việc cơ sở cao, năng lực thực thi chưa đồng đều, hạ tầng kỹ thuật và chuyển đổi số chưa đồng bộ, phối hợp liên ngành còn bất cập.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần sớm sơ kết mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phát huy những mặt phù hợp, đồng thời mạnh dạn kiến nghị điều chỉnh những nội dung chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là việc thể chế hóa mô hình quản trị đô thị phù hợp trong luật Đô thị đặc biệt.
Với quy mô lớn và độ mở kinh tế cao, TP.HCM cần chủ động hơn, bản lĩnh hơn, tầm nhìn phải xa hơn để xây dựng nền kinh tế tự lực, tự cường, thích ứng linh hoạt.
Cũng tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý TP.HCM phải nhận thức rõ mục tiêu tăng trưởng 2 con số không chỉ là đạt số tăng trưởng mà bỏ qua chất lượng, nền tảng tăng trưởng lâu dài. Địa phương cần chủ động, không để vốn, đất đai bị ách tắc, kể cả đầu công công, tư nhân, nước ngoài. Các dự án được cấp phép đầu tư phải triển khai ngay, nếu không thì phải xử lý, không để nằm im lìm.
Song song đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu TP.HCM cụ thể hóa sâu hơn các nghị quyết chiến lược của Trung ương, phù hợp thực tiễn để kiến tạo mô hình phát triển.
"TP.HCM phải tiên phong đi đầu, biến nghị quyết thành thực tiễn sống động", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gửi gắm.
Liên quan đến công tác quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh TP.HCM cần đẩy nhanh công tác quy hoạch với tư duy mới, tầm nhìn xa, tích hợp đồng bộ và kết nối, có dư địa không gian cho tương lai.
"Phải tránh tình trạng quy hoạch vừa phê duyệt xong thì đã lạc hậu", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, đồng thời yêu cầu quy hoạch là phải lấy con người làm trung tâm, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng thành phố đáng sống, thông minh, sinh thái, giàu bản sắc.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đề nghị TP.HCM tập trung vào các động lực tăng trưởng mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, cảng biển, công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn… để chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Song song đó, TP.HCM cần khẩn trương hoàn thiện, phê duyệt quy hoạch tổng thể đảm bảo tiến độ, chất lượng làm cơ sở quản lý, kêu gọi đầu tư xây dựng các dự án trọng điểm.
Đánh giá TP.HCM sau sáp nhập có nhiều lợi thế nhưng cũng nhiều thách thức, ông Nghị nhận định nếu không làm tốt quy hoạch thì sẽ cản trở quá trình phát triển thành phố trong tương lai.
"Trong không gian phát triển mới, TP.HCM cần cấu trúc lại từ đô thị lõi truyền thống sang siêu đô thị đa cực, đa trung tâm", ông Nghị gợi ý.
Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh công tác quy hoạch cần định hình lại cấu trúc không gian phát triển, có mức độ ưu tiên khu vực chủ đạo, các trục phát triển, khung sinh thái, không gian tái thiết đô thị. Đồng thời, thành phố cũng cần quan tâm nguồn lực cho các cực động lực để phát triển đột phá, chú trọng liên kết vùng trong quy hoạch để tránh tình trạng "đa cực trên hình thức nhưng đơn cực trong vận hành".
Theo Drukpa Việt Nam, pháp hội cuối tháng này có nhiều hoạt động như khai mở tranh Phật Quan Âm nghìn tay nghìn mắt; triển lãm thiền thư chân ngôn dài 150 m; đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới... Các hoạt động do Pháp vương Gyalwang Drukpa - người gần 20 năm gắn bó với Việt Nam trực tiếp cử hành.
Mở màn ngày 25/4 là hoạt động khai mở tranh cuộn Phật (thongdrol), đại lễ trong văn hóa Phật giáo vùng Ấn Độ và Hymalaya thường cử hành tại cung điện hoàng gia hoặc chùa tháp lớn.
Phật giáo Kim cương thừa quan niệm khai mở Thongdrol để người dân chiêm ngưỡng và cùng thực hiện nghi lễ tâm linh sẽ đem lại năng lượng an lành. Bức thongdrol kích thước 11,8 x 16 m, nặng hơn 100 kg là tranh thêu trên gấm lớn nhất Việt Nam do 40 nghệ nhân cao cấp của hoàng gia Bhutan thêu trong nửa năm.
Ngày 27/4, tăng đoàn sẽ chủ trì khóa lễ quán đỉnh Đức Phật Dược Sư cầu phúc lành thân tâm an lạc. Trong Kim cương thừa, Phật Dược Sư với hình tướng tay cầm bình thuốc quý đại diện cho năng lực chữa lành thân bệnh, sợ hãi và mất phương hướng. Tượng Phật thường đặt ở hướng đông - phương mặt trời mọc, khởi đầu cho ngày mới với quan niệm "có sức khỏe là có tất cả".
Pháp hội được tổ chức tại bảo tháp Mandala Tây Thiên - công trình kiến trúc Kim cương thừa lớn nhất cả nước, mang đậm dấu ấn Phật giáo vùng Himalaya. Quần thể được sắp xếp theo trục trung tâm - ngoại vi gồm bảo tháp chính và các tháp phụ, tăng đường, hồ nước, cảnh quan. Mỗi công trình mang tính biểu tượng riêng, tổng thể kết nối thành một mandala khổng lồ tái hiện trực quan học thuyết "Ngũ đại, Ngũ trí" của Phật giáo Kim cương thừa.
Truyền thừa Drukpa là một nhánh quan trọng của Phật giáo Kim cương thừa. Di sản gần 1.000 năm dần đưa dòng truyền thừa trở thành tôn giáo giữ vai trò trung tâm tạo nên bản sắc văn hóa cho Bhutan. Đất nước Nam Á nổi tiếng với chỉ số tổng hạnh phúc quốc gia (GNH), kết hợp tư tưởng Phật giáo và chính sách công, nhấn mạnh cân bằng vật chất, tinh thần, môi trường và văn hóa. Truyền thừa Drukpa cung cấp nền tảng tư tưởng cho mô hình này, giúp người dân chấp nhận định hướng phát triển dựa trên hạnh phúc và an lạc, không chỉ trên GDP.
Thế kỷ 21, Truyền thừa Drukpa dần mở rộng ảnh hưởng ra ngoài vùng Ấn Độ Himalaya, hiện diện ở nhiều quốc gia gồm cả các nước phương Tây. Pháp vương Gyalwang Drukpa đời thứ 12 - lãnh đạo tinh thần của truyền thừa không chỉ là người có ảnh hưởng về tôn giáo mà còn tham gia đối thoại văn hóa xã hội, với những công hạnh được quốc tế ghi nhận.
Sáng 23.4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết về dự kiến chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027.
Trình bày dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, tại kỳ họp thứ 3 (dự kiến diễn ra giữa năm 2027), Quốc hội sẽ xem xét các báo cáo của Chính phủ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2026 (bao gồm nội dung về tình hình thực hiện thu, chi ngân sách nhà nước năm 2026); tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2027.
Quốc hội cũng sẽ giám sát việc thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026. Cùng đó là công tác phòng, chống tham nhũng năm 2026; công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật (bao gồm cả nội dung về công tác dẫn độ); công tác thi hành án năm 2026; công tác quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2026; công tác bảo vệ môi trường.
Đáng chú ý, Quốc hội sẽ giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Đồng thời, giám sát nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM...
Nêu ý kiến, hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (đoàn Hà Nội) bày tỏ ủng hộ việc đưa vào chương trình giám sát nhiều dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, các tuyến cao tốc, Cảng hàng công quốc tế Long Thành.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần làm rõ hơn các tiêu chí giám sát, trong đó đặc biệt chú trọng đến tiến độ thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Đồng thời, cần tăng cường giám sát các nguy cơ chậm tiến độ, đội vốn, thất thoát, lãng phí và có cơ chế theo dõi sau giám sát để bảo đảm các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc và triệt để.
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cũng nhận định, dự thảo đã bao quát đầy đủ các lĩnh vực quan trọng như kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, phòng, chống tham nhũng, bảo vệ môi trường...
Song, với khối lượng nội dung rất lớn nên cần làm rõ trọng tâm, trọng điểm giám sát, tránh dàn trải, phân tán nguồn lực, khó đi vào chiều sâu và tạo ra chuyển biến thực chất.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cũng dành sự quan tâm đối với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến vành đai…
Theo ông Bình, cần đổi mới căn bản cách tiếp cận, giám sát. Giám sát không nên chỉ bó hẹp ở việc kiểm tra tiến độ giải ngân hay thi công mà phải đánh giá hiệu quả tổng thể và tác động kinh tế - xã hội thực tế.
Vị đại biểu nhấn mạnh, phải trả lời được các câu hỏi cốt lõi: dự án có đạt được các mục tiêu chiến lược ban đầu hay không, có nguy cơ gây lãng phí nguồn lực quốc gia do đội vốn hoặc chậm tiến độ không.
Ông cũng đề nghị thực hiện nghiêm túc quy định tại dự thảo về việc xác định trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan trong việc thực hiện các kết luận sau giám sát.
Chỉ khi hoạt động giám sát gắn liền với cơ chế chịu trách nhiệm, giải trình minh bạch và có biện pháp xử lý quyết liệt thì mới tạo được chuyển biến thực chất trong quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.
