Trao quyền cho thiếu niên để cùng xây dựng không gian mạng an toàn

Trong lĩnh vực việc làm, chỉ 7,8% người khuyết tật nặng có việc làm, so với hơn 78% ở người không khuyết tật.

Những con số này không chỉ phản ánh khoảng trống và sự thiếu hụt những cơ hội cho người khiếm thính, mà còn cho thấy một hệ thống vẫn còn nhiều khoảng cách để giúp người khiếm thính hòa nhập.

Tại Việt Nam, mặc dù đã có những chính sách hỗ trợ người khuyết tật, việc phát hiện và can thiệp sớm đối với trẻ khiếm thính vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở cấp cộng đồng.

Nhiều trẻ khiếm thính tại Việt Nam không được phát hiện và can thiệp sớm. Việc thiếu tiếp cận ngôn ngữ (ngôn ngữ ký hiệu hoặc ngôn ngữ nói có hỗ trợ) trong những năm đầu đời dẫn đến "nghèo ngôn ngữ", ảnh hưởng trực tiếp đến tư duy và khả năng học tập.

Hệ quả là trẻ khó theo kịp chương trình học hòa nhập, tỉ lệ bỏ học cao, cơ hội học nghề bị thu hẹp ngay từ đầu.

Về cơ hội việc làm, nhiều người khiếm thính có khả năng làm việc tốt, thậm chí có những lợi thế như tập trung cao, khéo léo, nhưng họ vẫn gặp rào cản trong việc tiếp cận việc làm. Có thể kể đến thiếu dịch vụ phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu (hoặc kinh phí cao và rất khó có thể chi trả cho các khoản này), doanh nghiệp chưa sẵn sàng tiếp nhận và điều chỉnh môi trường làm việc, định kiến không giao tiếp được nghĩa là không làm việc được,

Điều này khiến nhiều người khiếm thính phải chọn tự làm việc nhỏ lẻ, không ổn định, không được bảo vệ quyền lợi lao động.

Trong không gian công cộng, người khiếm thính như bị "vô hình hóa".

Ở nhiều nơi công cộng như nhà ga, sân bay chưa có các điều chỉnh tiếp cận thông tin với người khiếm thính, thông báo thiếu phụ đề, thiếu ngôn ngữ ký hiệu, thiết kế dịch vụ chưa tính đến người không nghe được. Khi đó, người khiếm thính trở thành người ngoài cuộc ngay trong chính xã hội của mình.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là nhận thức. Gần đây các chương trình trên tivi có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, mọi người đã biết hơn về cộng đồng khiếm thính. Nhưng vẫn còn đó quan điểm rằng người khiếm thính "kém thông minh", không thể học cao, không thể làm việc chuyên môn.

Thực tế trên thế giới đã có nhiều chứng minh về khả năng của người khiếm thính có thể trở thành giáo viên, nghệ sĩ, kỹ sư, doanh nhân. Tại Việt Nam cũng có một số bạn khiếm thính đã tốt nghiệp đại học, đi làm và thậm chí có bạn còn đi du học, lấy bằng thạc sĩ tại nước ngoài. Con số tuy chưa cao nhưng đấy cũng là một điều khích lệ và điều đó cũng chỉ ra vấn đề không phải là khả năng - mà là cơ hội và môi trường.

Phát hiện sớm và can thiệp sớm giúp trẻ khiếm thính và gia đình định hướng sớm và thực hiện việc can thiệp sớm nhằm rút ngắn khoảng cách về ngôn ngữ cho trẻ so với các trẻ không khiếm thính khác.

Ngoài ra cần có chính sách sàng lọc sơ sinh, hỗ trợ cha mẹ học giao tiếp với con (ký hiệu hoặc nói).

Giao tiếp là chìa khóa của thành công, vì vậy nếu chúng ta giải quyết được các vấn đề trên thì đây là "chìa khóa vàng" quyết định 70-80% khả năng hòa nhập sau này của trẻ khiếm thính.

• Đào tạo giáo viên giáo dục đặc biệt - chuyên ngành khiếm thính.

• Có trợ giảng hoặc phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu.

• Phát triển song ngữ: ngôn ngữ ký hiệu và tiếng Việt.

• Nên thống nhất ngôn ngữ ký hiệu phổ thông tại Việt Nam.

• Có các chương trình hướng dẫn cha mẹ giúp trẻ khiếm thính phát triển giao tiếp và ngôn ngữ tại gia đình, nâng cao năng lực cho cha mẹ trong việc đồng hành nuôi dạy trẻ khiếm thính.

• Xây dựng mô hình "nơi làm việc hòa nhập".

• Đào tạo nội bộ về giao tiếp với người khiếm thính.

• Có chính sách tuyển dụng rõ ràng.

Người khiếm thính chiếm một lực lượng không nhỏ, vì vậy nếu khai khác được và giúp họ các kiến thức kỹ năng để có thể bước chân vào thị trường lao động thì sẽ giải quyết được hơn cả một vấn đề việc làm mà cả vấn đề an sinh, hướng đến cuộc sống độc lập, bình đẳng cho người khiếm thính và tận dụng được nguồn nhân lực đang bị bỏ quên.

• Tăng nội dung có phụ đề, ngôn ngữ ký hiệu.

• Kể câu chuyện thành công của người khiếm thính.

• Đưa hình ảnh người khiếm thính vào đời sống bình thường, không phải "ngoại lệ".

Người khiếm thính không cần sự thương hại. Họ cần cơ hội để được lắng nghe, theo cách của riêng mình. Nhưng đừng để người khiếm thính phải gồng mình. Một xã hội hòa nhập không phải là nơi người khiếm thính phải nỗ lực gấp đôi để "theo kịp", mà là nơi mọi người cùng bước chậm lại một chút để đi cùng nhau.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Khác với mặn, ngọt, chua hay đắng, vị cay không được tiếp nhận qua các nụ vị giác trên lưỡi. Cảm giác này xuất hiện khi hợp chất capsaicin (có nhiều trong ớt) gắn kết vào thụ thể TRPV1 trong khoang miệng. Sự gắn kết này tạo ra tín hiệu truyền đến não bộ, thông báo cơ thể đang tiếp xúc với nhiệt độ cao, gây ra cảm giác bỏng rát.

Kích thích não bộ tiết hormone

Khi nhận tín hiệu bỏng từ capsaicin, cơ thể phản ứng bằng cách giải phóng endorphin. Đây là một loại hormone có chức năng giảm đau tự nhiên và tạo ra trạng thái dễ chịu. Cơ chế này giải thích nguyên nhân nhiều người duy trì thói quen ăn cay và có xu hướng tăng dần mức độ cay theo thời gian.

Cùng lúc, cơ thể cũng tiết ra adrenaline. Hormone này làm tăng nhịp tim, đẩy mạnh tuần hoàn máu, tạo ra sự hưng phấn thể chất khi tiêu thụ món ăn.

Khuếch đại hương vị và hỗ trợ tiêu hóa

Trong cấu trúc ẩm thực, vị cay đóng vai trò kích thích các đầu dây thần kinh trong khoang miệng, làm tăng độ nhạy cảm của vị giác. Khi kết hợp với ớt hoặc tiêu, vị mặn, ngọt và chua của thực phẩm trở nên rõ rệt hơn.

Đồng thời, sự kích thích từ capsaicin khiến tuyến nước bọt hoạt động mạnh. Nước bọt hòa trộn giúp phân giải thức ăn, làm hương vị lan tỏa trọn vẹn. Ở dạ dày, hợp chất này kích thích tiết dịch vị, hỗ trợ quá trình tiêu hóa các món chứa nhiều đạm và chất béo.

Việc sử dụng gia vị cay cũng giúp tạo sự cân bằng. Đối với các món chiên rán, độ cay giúp giảm cảm giác ngấy. Tại các khu vực có khí hậu nhiệt đới, việc ăn cay kích thích tuyến mồ hôi hoạt động, giúp cơ thể hạ nhiệt độ sau bữa ăn.

Dù mang lại trải nghiệm ẩm thực thú vị, việc lạm dụng vị cay có thể gây ra những sự khó chịu nhất định cho hệ tiêu hóa. Bác sĩ Edwin McDonald - Chuyên khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y khoa Chicago, Mỹ cho biết đồ ăn cay là một trong những tác nhân phổ biến gây chứng ợ nóng. Ở những người nhạy cảm, vị cay có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới, khiến axit dễ dàng trào ngược lên.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng chỉ ra một sự thật trái ngược với quan niệm phổ biến: Capsaicin không hề làm tăng tiết axit dạ dày, cũng không gây ra hay làm trầm trọng thêm tình trạng viêm loét. Nó thực chất còn ức chế sản xuất axit. Lý do khiến người bị viêm loét cảm thấy đau khi ăn cay đơn thuần là do capsaicin kích hoạt các thụ thể cảm giác đau trong dạ dày, chứ không phải do vết loét bị phá hủy thêm".

Do đó, người dùng vẫn nên sử dụng ớt, tiêu ở mức độ vừa phải. Đặc biệt, những ai có tiền sử trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS) nên "lắng nghe cơ thể" và hạn chế ăn cay nếu thấy xuất hiện cơn đau.

Tin Gốc: Vnexpress

Một trường hợp đau lòng xảy ra ở Trung Quốc gần đây được chia sẻ lại thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Người đàn ông 29 tuổi tại Trung Quốc được đưa vào phòng cấp cứu trong tình trạng ngừng tim, tím tái và bất tỉnh sau khi đột ngột ngã quỵ tại nhà.

Bác sĩ tiếp nhận bệnh nhân cho biết vợ của người đàn ông xấu số nói trên kể rằng trong khoảng một năm trở lại đây, chồng thường xuyên thức khuya vì công việc. Có những ngày anh ngủ lúc 2-3h sáng, thậm chí tình trạng này lặp lại gần như cả tuần. Gia đình nhiều lần khuyên ngăn, nhưng anh cho rằng mình còn trẻ, vẫn chịu được áp lực.

Điều đáng nói vào đêm xảy ra sự việc đau lòng, người đàn ông đi ngủ khoảng 1h sáng như thường lệ. Chưa đầy 30 phút sau, anh xuất hiện cơn đau ngực dữ dội, khó thở rồi nhanh chóng mất ý thức. Khi nhân viên y tế đến nơi, tim bệnh nhân đã ngừng đập. Sau hơn 40 phút cấp cứu tích cực, bệnh nhân không qua khỏi, theo Toutiao.

Đi ngủ sau nửa đêm là thói quen phổ biến của nhiều người hiện nay nhưng lại tiềm ẩn vô số tác hại cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Các chuyên gia cho biết vấn đề nguy hiểm không nằm ở việc ngủ muộn một vài lần, mà là tình trạng thiếu ngủ kéo dài, rối loạn đồng hồ sinh học diễn ra liên tục.

Thức khuya là thói quen phổ biến của nhiều người. Nguyên nhân có thể do công việc, giải trí hay đơn giản là lựa chọn cá nhân. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận thức được đầy đủ tác hại tiềm tàng của thức khuya với sức khỏe tổng thể.

- Xáo trộn nhịp sinh học: Thức khuya kéo dài sẽ làm xáo trộn nhịp sinh học, dễ gây mất ngủ và tăng nguy cơ mắc một số bệnh như đau tim, suy tim và đột quỵ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).

- Nguy cơ mắc bệnh tim: Các nghiên cứu từ lâu đã phát hiện thức khuya liên tục và thiếu ngủ có thể tác động tiêu cực đến nhiều khía cạnh đời sống. Về mặt thể chất, nó có thể dẫn đến tăng nguy cơ béo phì, bệnh tim và bệnh tiểu đường. Thiếu ngủ cũng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và khiến cơ thể dễ mắc bệnh. Hơn nữa, thức khuya dễ dẫn đến thiếu ngủ, gây buồn ngủ vào ban ngày, khiến cơ thể mệt mỏi và khó tập trung. Tất cả đều ảnh hưởng đến hiệu suất công việc và các mối quan hệ cá nhân.

- Ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc: Thiếu ngủ cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc. Thiếu ngủ mạn tính có thể làm tăng nguy cơ phát triển các vấn đề tâm lý tâm thần như trầm cảm, lo âu hay rối loạn tâm trạng.

- Dễ mệt mỏi: Một tác hại ít người biết khác của thiếu ngủ là dễ gây chóng mặt. Vì khi chúng ta thiếu ngủ, hệ tiền đình sẽ trở nên mệt mỏi, từ đó khiến cơ thể cảm thấy choáng váng, thiếu ổn định và có cảm giác chóng mặt.

- Mất cân bằng các loại hoóc môn: Không những vậy, thiếu ngủ mạn tính còn gây mất nước bằng cách làm mất cân bằng các loại hoóc môn giúp điều chỉnh lượng nước. Mất nước nhẹ cũng có thể gây ra các triệu chứng hạ huyết áp thế đứng, chẳng hạn như yếu, chóng mặt và mệt mỏi. Ngoài ra, thiếu ngủ làm tăng tình trạng kháng insulin, có thể dẫn đến tăng lượng đường trong máu. Biến động đường huyết trong máu cũng gây chóng mặt.

Để giảm thiểu tác hại tiềm tàng của việc thức khuya và thiếu ngủ, mọi người cần ưu tiên ngủ đủ giấc. Nếu không có việc cần thiết thì không nên thức khuya. Trong trường hợp buộc phải thức khuya, chẳng hạn vì công việc, thì những ngày sau hãy thiết lập lại thói quen ngủ. Mọi người cần tạo một lịch trình giấc ngủ nhất quán, tức mỗi ngày đều ngủ và thức dậy cùng một khung giờ nhất định, theo Verywell Health.

Theo khuyến nghị y khoa, phần lớn người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm. Tuy nhiên, ngoài thời lượng ngủ, tính đều đặn của giờ ngủ cũng rất quan trọng. Việc thường xuyên thay đổi giờ đi ngủ khiến đồng hồ sinh học rối loạn, ảnh hưởng xấu đến tim mạch và chuyển hóa.

Tin Gốc: Người Đưa Tin