Tình hình Iran, Trung Đông mới nhất ngày 10.5

8h06 sáng 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư quyết liệt chưa từng thấy bằng một bài đăng trên Truth Social: Nếu Iran không đạt thỏa thuận trong 12 giờ tới, "một nền văn minh sẽ lụi tàn vào đêm nay và không bao giờ có thể hồi sinh".

Ngay cả với một Tổng thống vốn nổi tiếng với những tuyên bố cứng rắn, bài đăng này vẫn gây chấn động. Nó lan truyền từ Phòng Bầu dục đến các đại sứ quán nước ngoài và giới doanh nghiệp. Dường như tất cả mọi người đều đếm ngược đến thời hạn 20h tại Mỹ và suy đoán về bước đi tiếp theo của ông chủ Nhà Trắng.

Suốt những ngày trước đó, ông Trump đã liên tục cảnh báo sẽ ném bom hủy diệt toàn bộ cầu, nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự khác của Iran. Nhưng ông đồng thời vẫn để ngỏ cánh cửa đi đến một thỏa thuận nhằm ngăn chặn các cuộc không kích thảm khốc.

"Ai mà biết được?" ông viết vào sáng 7/4. "Chúng ta sẽ biết kết quả vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất đối với lịch sử lâu dài và phức tạp của thế giới".

Đếm ngược

Thông điệp của Tổng thống Trump đã làm bùng nổ các nhóm chat trên toàn cầu và kích hoạt một cuộc chạy đua quyết liệt của các đồng minh Mỹ cùng những bên trung gian nhằm tìm kiếm lối thoát hoặc kéo dài thêm thời gian.

Khi lời đe dọa lan tới Iran, nhiều người dân đã chuẩn bị cho việc phải sống trong cảnh mất điện, mất ga và tranh luận xem nên ở lại thành phố hay sơ tán về nông thôn sẽ an toàn hơn. Một số người lôi những chiếc bếp dã ngoại cũ ra lau chùi và đổ đầy bình dầu.

Chưa đầy 30 phút sau bài đăng cảnh báo của ông Trump, giới chức Iran thông báo với Ai Cập rằng Tehran đã cắt đứt mọi liên lạc trực tiếp với các nhà đàm phán Mỹ, WSJ dẫn lời một quan chức Arab.

Nhiều chính phủ Arab cũng cảnh báo lời đe dọa của Tổng thống Mỹ có thể gây tác dụng ngược lên phe cứng rắn thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), lực lượng vốn đã ra tín hiệu sẽ nhấn chìm cả khu vực vào bóng tối nếu cơ sở hạ tầng của Iran bị tấn công.

Tại Trung Đông, bài đăng của ông Trump đã chiếm lĩnh trang nhất các mặt báo tại Israel. Cựu thủ tướng Ehud Olmert đọc được thông điệp này ngay trước khi còi báo động tên lửa từ Iran vang lên khắp miền trung Israel, khiến ông phải chui xuống hầm trú ẩn trong nhà.

"Tôi thường không chỉ hiểu tuyên bố của Tổng thống Trump theo nghĩa đen", ông Olmert nói từ hầm trú ẩn. "Tôi muốn tin rằng ý ông ấy là chúng ta sẽ xóa bỏ chính quyền Iran. Tôi không nghĩ chúng ta có thể chấp nhận bất kỳ hành động hủy diệt nào, dù là toàn bộ hay một phần, đối với nền văn minh Iran".

9h sáng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đăng nhập vào cuộc họp trực tuyến bảo mật hàng ngày với đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Theo hai quan chức Mỹ giấu tên, đô đốc Cooper cùng những nhà hoạch định quân sự tại Lầu Năm Góc đã chuẩn bị sẵn sàng cho các cuộc không kích tiềm tàng vào cơ sở hạ tầng năng lượng Iran. Các chuyên gia quân sự đã xem xét lại danh sách những mục tiêu đã được các luật sư quân đội phê duyệt nhằm đảm bảo tính hợp pháp của đòn không kích.

Hai quan chức giấu tên cho biết danh sách mục tiêu ít hơn nhiều so với tối hậu thư từ Tổng thống Trump rằng "mọi nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy và phát nổ". Họ cho rằng việc tấn công các mục tiêu này đều "hợp pháp" vì chúng có liên hệ rõ ràng với lực lượng quân sự và an ninh Iran, đồng thời không gây tổn hại quá mức cho dân thường.

Quân đội Mỹ khi đó cũng đã tấn công hơn 50 mục tiêu trên đảo Kharg, nhưng không đánh vào cơ sở hạ tầng dầu khí.

"Toàn bộ Bộ Quốc phòng tuân thủ chỉ đạo của Tổng thống và sẽ nhắm vào các mục tiêu quân sự do ông đề ra mà không có bất kỳ sai sót nào", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell tuyên bố.

Những đồn đoán

Lời đe dọa của Tổng thống Trump cũng làm bùng nổ những cuộc tranh luận trong các đồng minh và những người có sức ảnh hưởng ủng hộ ông. Họ không ngừng đưa ra những đồn đoán trên các buổi livestream và podcast.

"Ông ấy đang cố tỏ ra nguy hiểm", Tim Pool, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội với hơn hai triệu lượt theo dõi cho biết trong cuộc phỏng vấn với WSJ. Trong một video quay cho người hâm mộ, Pool nói rằng nếu Tổng thống Trump không thực hiện lời hứa, "chúng ta sẽ thấy đây là ván bài cuối cùng của ông ấy".

Tổng thư ký NATO Mark Rutte đang trên chuyến bay tới Washington khi Tổng thống Trump đăng bài viết trên mạng xã hội. Theo kế hoạch, ông sẽ có cuộc gặp với ông Trump, ông Hegseth và Ngoại trưởng Marco Rubio vào ngày 8/4.

Một số quan chức châu Âu đã họp khẩn qua điện thoại để thảo luận về lời đe dọa của Tổng thống Mỹ. Theo hai quan chức tham gia cuộc gọi, các bên thống nhất nhận định rằng ông Trump sẽ không leo thang xung đột.

Tại Budapest, Phó tổng thống Mỹ JD Vance xuất hiện cùng Thủ tướng Hungary Viktor Orban để trả lời câu hỏi của các phóng viên. "Tôi hy vọng họ khôn ngoan", ông Vance nói về Iran. "Tổng thống đã đặt ra hạn chót khoảng 12 tiếng tính từ thời điểm này tại Mỹ. Chúng ta sẽ chờ xem, nhưng từ giờ đến lúc đó sẽ có rất nhiều cuộc đàm phán diễn ra".

10h30, người dẫn chương trình Bret Baier của Fox News xuất hiện trên sóng truyền hình với một thông điệp từ Tổng thống. Baier cho biết ông Trump đã nói với mình rằng "nếu mọi chuyện đi đến mức đó, sẽ có một cuộc tấn công chưa từng thấy từ trước đến nay diễn ra".

Khi thời hạn cận kề, ông Trump dường như vừa theo đuổi các giải pháp ngoại giao phút chót để hạ nhiệt căng thẳng vừa duy trì những hoạt động thường nhật của mình. Tổng thống đã gọi điện cho Phó tổng thống Vance, người đang chủ trì một cuộc mít tinh tại nhà thi đấu thể thao ở Budapest. Ông Vance đã giơ điện thoại của mình lên ngay trên sân khấu trước hàng nghìn người ủng hộ ông Orban.

Theo một nguồn thạo tin, ông Trump còn có cuộc gặp với nhà đầu tư công nghệ David Sacks và các quan chức Bộ Tư pháp tại Nhà Trắng. Ông cũng liên tiếp đăng hơn 20 bài viết trên mạng xã hội Truth Social để ủng hộ những ứng viên mà ông hậu thuẫn trong cuộc đua vào cơ quan lập pháp bang Indiana.

Bên trong nội bộ chính quyền, một số quan chức đã kín đáo bày tỏ lo ngại về lời đe dọa từ Tổng thống. Một quan chức Nhà Trắng cho rằng bài đăng của ông Trump chỉ gây thêm bất ổn, thêm rằng Tổng thống đang xao nhãng những ưu tiên trong nước vốn có thể giúp ông tranh thủ ủng hộ từ cử tri.

Nhưng các quan chức cấp cao khác trong chính quyền và đồng minh của ông Trump lại cho hay họ coi bài đăng trên Truth Social chỉ là một đòn tâm lý của Tổng thống để giành lợi thế trên bàn đàm phán.

Các CEO công nghệ và giới đầu tư liên tục nhắn tin trao đổi về tác động tiềm tàng từ tối hậu thư của Tổng thống, sau 5 tuần xung đột khiến giá dầu tăng vọt và làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu, theo lời kể từ những người trong các nhóm chat này.

Tại Phố Wall, các nhà giao dịch tỏ ra thận trọng, không muốn mạo hiểm đặt cược khi ông Trump vốn thường xuyên thay đổi quyết định. Mặc dù nhiều người dự đoán Tổng thống sẽ phát động tấn công, rất ít người tin vào kịch bản ông sẽ xóa sổ nền văn minh Iran như tuyên bố.

"Mọi thứ thật chóng mặt", Peter Boockvar, giám đốc đầu tư tại công ty tư vấn đầu tư OnePoint BFG Wealth Partners, nói. "Chúng tôi vừa phải dán mắt vào bảng điện tử, vừa phải canh chừng trang Truth Social của ông Trump".

James Stavridis, Phó chủ tịch tập đoàn đa quốc gia Carlyle, đã gửi một bản báo cáo nội bộ cho các giám đốc điều hành, nhận định rằng cơ hội đạt được lệnh ngừng bắn trong vài tuần tới là khoảng 65% do cả hai bên đều có động lực để đàm phán. Tuy nhiên, ông cảnh báo có 35% khả năng xung đột vẫn diễn ra, hai bên tiếp tục leo thang căng thẳng và eo biển Hormuz vẫn bị đóng.

Theo một nguồn tin, Bryan Lanza, cựu cố vấn của Tổng thống Trump và hiện là chuyên gia tư vấn doanh nghiệp, đã nhận được hàng loạt yêu cầu từ khách hàng ngay sau khi ông Trump đăng tối hậu thư. Dù đang đi nghỉ, ông vẫn phải xử lý các yêu cầu, đồng thời kêu gọi mọi người giữ bình tĩnh vì tin rằng Tổng thống sẽ không thực hiện lời đe dọa.

Khi thời gian trôi đi, ngay cả Giáo hoàng Leo XIV cũng kêu gọi ông Trump rút lại ý định. Các quan chức chính quyền liên tục nhận điện thoại từ giới lãnh đạo doanh nghiệp và các đồng minh chính trị nhằm xác định xem tối hậu thư của Tổng thống là đòn tâm lý hay là bước đầu cho một cuộc leo thang quân sự mới.

"Hãy ngăn chặn leo thang. Chấm dứt xung đột ngay bây giờ. Không ai muốn điều này cả", nam diễn viên gạo cội Ben Stiller viết.

Nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận

Đến giữa buổi chiều, trước tình hình không mấy tiến triển, một số quan chức châu Âu đã lên tiếng công khai. "Không ai có quyền xóa sổ cả một nền văn minh", Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot phát biểu.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, một trong những đồng minh thân cận nhất với ông Trump tại châu Âu, cũng đưa ra lời chỉ trích hiếm hoi. "Điều quan trọng là phải phân định rõ ràng giữa trách nhiệm của một chính quyền và vận mệnh hàng triệu người dân thường", bà nói. "Người dân Iran không thể và không có lý do gì phải trả giá cho những sai lầm của giới lãnh đạo nước này".

Thông điệp trên được hưởng ứng tại Đồi Capitol. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Ron Johnson cho rằng sẽ là một "sai lầm khủng khiếp" nếu ông Trump tấn công các mục tiêu dân sự, đồng thời hy vọng Tổng thống chỉ đang cố gắng "tận dụng tính khó đoán của mình" để thúc đẩy một thỏa thuận.

Tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump ngồi sau Bàn Kiên định, nghe các trợ lý báo cáo về thông tin dân thường Iran đã tụ tập trên các cây cầu chiến lược và lập "hàng rào người" quanh các nhà máy điện. Ông xem hình ảnh người dân Iran tập trung tại các công trình đó và nói rằng sẽ là lỗi của chính phủ Iran nếu Mỹ không kích khiến họ thiệt mạng. Ông chỉ trích các lãnh đạo Iran vì đã đẩy người dân vô tội vào tình thế nguy hiểm.

Ngay sau đó, những tín hiệu đầu tiên cho thấy hạn chót của ông Trump có thể được lùi lại, khi các đồng minh của Mỹ nỗ lực vận động thêm thời gian cho ngoại giao. Ngay sau 15h, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif công khai kêu gọi Tổng thống Mỹ gia hạn tối hậu thư thêm hai tuần và ủng hộ một lệnh ngừng bắn với Iran. Ông đồng thời thúc giục Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trong cùng khoảng thời gian như một cử chỉ thiện chí.

"Tổng thống đã nắm được đề xuất và sẽ sớm có phản hồi", thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết khi trả lời về lời kêu gọi từ Thủ tướng Pakistan. Sau đó, ông Trump nói với Fox News rằng Mỹ đang trong quá trình "đàm phán ráo riết" để đạt thỏa thuận với Iran.

Tổng thống dành phần lớn thời gian buổi chiều họp kín với những cố vấn thân cận tại Phòng Bầu dục, tiếp nhận các cuộc gọi và lắng nghe phân tích về lợi hại của đề xuất này.

18h32, Tổng thống Trump thông báo trên Truth Social rằng ông sẽ hoãn các cuộc không kích đã lên kế hoạch. "Với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran phải đồng ý mở cửa hoàn toàn, ngay lập tức và đảm bảo an toàn eo biển Hormuz, tôi đồng ý dừng việc ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần", ông viết.

Nhưng sau cú thở phào, một số quan chức Mỹ hiện bày tỏ lo ngại Iran sẽ không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu mà ông Trump đưa ra trong kế hoạch ngừng bắn, tiềm ẩn nguy cơ đưa cả Washington và Tehran trở lại bờ vực xung đột sau hai tuần nữa.

Sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, Iran đã cho phép một số tàu dầu đi qua eo biển Hormuz. Nhưng đến hôm nay, nước này thông báo tạm thời đóng eo biển, đồng thời đe dọa sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn khi tấn công Lebanon.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/nhung-gio-truoc-khi-my-iran-dat-thoa-thuan-ngung-ban-5060019.html

Khi Nga tiến gần hơn đến việc triển khai ngư lôi hạt nhân Poseidon trên tàu ngầm Khabarovsk chuyên dụng, vũ khí này ngày càng nổi lên như một cuộc thử nghiệm về năng lực răn đe, kiểm soát vũ khí và chiến tranh dưới biển.

Mới đây, Naval News đưa tin, Nga đang đẩy mạnh phát triển vũ khí chiến lược dưới nước Poseidon bằng cách chế tạo tàu ngầm Khabarovsk, một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân được thiết kế riêng, hiện đang được trang bị tại Severodvinsk ở vùng Bắc Cực của Nga, theo những chi tiết mới được tổng hợp từ ảnh vệ tinh và phân tích nguồn mở.

Tàu ngầm này là một phần trong nhóm vũ khí chiến lược “bất khả chiến bại” của Nga, được công bố năm 2018 và được thiết kế độc quyền để triển khai phương tiện tự hành dưới nước (UUV) Poseidon, một ngư lôi liên lục địa chạy bằng năng lượng hạt nhân, có đầu đạn hạt nhân.

Nó có thể né tránh hệ thống phòng thủ tên lửa thông thường và đe dọa các thành phố ven biển, cơ sở hạ tầng chiến lược và có khả năng cả các nhóm tác chiến tàu sân bay.

Theo các dữ liệu mới nhất tính đến tháng 11/2025, tàu có chiều dài ước tính khoảng 135m và chiều ngang 13,5m, mang cấu trúc lai ghép giữa những lớp tàu ngầm hạt nhân hiện đại nhất của Nga.

Nó còn sở hữu thiết kế độc đáo khi tích hợp phần đuôi của tàu ngầm lớp Borei và phần mũi của lớp Belgorod. Mặc dù dựa trên các nền tảng tàu ngầm lớn nhất thế giới, Khabarovsk có chiều dài ngắn hơn do không có khoang trung tâm. Ở lớp Borei, khoang này là nơi chứa ống phóng tên lửa đạn đạo Bulava, còn lớp Belgorod được sử dụng làm bến chứa cho các tàu lặn sâu.

Về hệ thống động lực, phần đuôi của Khabarovsk phát triển từ biến thể Borei-A, nhiều khả năng được trang bị lò phản ứng hạt nhân OK-650V. Hệ thống này giúp giảm đáng kể tiếng ồn và tăng cường khả năng tàng hình khi hoạt động. Khác với dòng Borei, khoang thoát hiểm của Khabarovsk được đặt ngay trong tháp chỉ huy thay vì ở thân sau. Đặc điểm này phù hợp với truyền thống thiết kế tàu ngầm Nga nhưng tháp chỉ huy được thu nhỏ đáng kể so với kích thước tàu.

Theo các nguồn tin, con tàu này có thể mang tới 6 ngư lôi Poseidon trong các khoang chứa bên hông ngập nước, cùng với một số lượng ngư lôi thông thường hạn chế, nhấn mạnh vai trò chiến lược chuyên biệt của nó.

Việc Nga phát triển ngư lôi Poseidon và tàu ngầm mang ngư lôi Khabarovsk đang thử thách giới hạn của hệ thống phòng thủ dưới biển của Mỹ, đồng thời đặt ra những câu hỏi lớn hơn về năng lực răn đe, kiểm soát vũ khí và tương lai của răn đe hạt nhân dưới biển.

Một báo cáo của Viện Chatham (Anh) vào tháng 9/2021 mô tả Poseidon là một ngư lôi hạt nhân tự hành cỡ lớn có khả năng đạt tốc độ khoảng 70 hải lý/giờ. Tài liệu này nêu rõ, nó có một lò phản ứng hạt nhân thu nhỏ để cung cấp năng lượng, giúp nó có tầm bắn gần như không giới hạn và cho phép nó lặn xuống độ sâu lên đến 1km, nằm ngoài tầm với của các tàu ngầm có người lái hiện có.

Báo cáo cho biết, các quan chức Nga giới thiệu Poseidon là một vũ khí “đa năng”, có khả năng mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân để tấn công các nhóm tàu ​​sân bay, công sự ven biển và các mục tiêu cơ sở hạ tầng. Trong các thử nghiệm mới nhất, Poseidon đã lần đầu tiên sử dụng lò phản ứng hạt nhân để di chuyển theo lộ trình định sẵn dưới nước sau khi được phóng từ tàu ngầm.

Về số lượng ngư lôi Poseidon và tàu ngầm chuyên dụng mà Nga có thể chế tạo, chuyên gia Norman Polmar lưu ý trong một bài báo trên tạp chí Proceedings hồi tháng 1 rằng Nga đặt mục tiêu chế tạo 30 ngư lôi Poseidon để triển khai trên 4 tàu ngầm - hai chiếc cho Hạm đội phương Bắc và hai chiếc cho Hạm đội Thái Bình Dương.

Về các kịch bản hoạt động khả thi, chuyên gia Thomas Siu lưu ý trong một bài báo trên tạp chí Proceedings vào tháng 1/2022 rằng Poseidon có thể trở thành một vũ khí phản công bán tự động khi được tích hợp với hệ thống chỉ huy và kiểm soát hạt nhân Perimeter của Nga.

Theo chuyên gia Siu, Perimeter còn giúp đảm bảo khả năng phản công ngay cả khi hệ thống chỉ huy và kiểm soát hạt nhân của Nga bị phá hủy. Ông lưu ý rằng, thông qua sự kết hợp giữa việc mất tín hiệu từ Moscow và dữ liệu từ mạng lưới các cảm biến địa chấn, bức xạ và áp suất không khí, hệ thống Perimeter có thể gửi tín hiệu phóng đến tất cả các vũ khí hạt nhân còn lại của Nga.

Ông cũng lưu ý rằng trong trường hợp Nga bị tấn công hạt nhân, hệ thống Perimeter có thể điều khiển các ngư lôi Poseidon đang tuần tra ở Đại Tây Dương và Thái Bình Dương tấn công các thành phố cảng của Mỹ nằm ngoài tầm bắn hiệu quả của các ngư lôi Mỹ có thể được sử dụng để chống lại chúng.

Thách thức lớn với Mỹ

Điều này đặt ra thách thức đối với khả năng chống tàu ngầm của Mỹ, vì Hải quân nước này có thể thiếu vũ khí để chống lại mối đe dọa như vậy kể từ khi họ loại tên lửa chống tàu ngầm UUM-44 Subroc vào năm 1992.

Subroc là một tên lửa chống tàu ngầm phóng từ tàu ngầm với tầm bắn 55km, được trang bị đầu đạn hạt nhân W-55. Nó được bắn từ ống phóng ngư lôi tiêu chuẩn, mang theo một quả bom chìm hạt nhân chống lại tàu ngầm địch ở tầm xa, khiến mục tiêu hầu như không có cảnh báo trước khi va chạm.

Tuy nhiên, sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh đồng nghĩa với việc dự án Subroc - và dự án kế nhiệm dự kiến "Sea Lance", có khả năng mang ngư lôi thông thường Mark 50 hoặc đầu đạn hạt nhân W89 - đã bị hủy bỏ.

Với việc hủy bỏ Subroc và Sea Lance, Hải quân Mỹ hiện không còn vũ khí chống tàu ngầm tầm xa nào - một khoảng trống về năng lực thậm chí có thể trở nên nguy hiểm hơn với sự ra mắt của Khabarovsk.

Xét về vị trí của Poseidon trong học thuyết hạt nhân của Nga, nội dung báo cáo tháng 8/2025 của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) nhấn mạnh "nó là một phần trong nỗ lực của Moscow nhằm duy trì khả năng tấn công hạt nhân trả đũa đáng tin cậy trước những gì họ coi là mối đe dọa ngày càng tăng từ lực lượng phản công và hệ thống phòng thủ tên lửa của Washington".

Báo cáo mô tả các hệ thống như Poseidon như những biện pháp phòng ngừa trước điểm yếu bị tấn công phủ đầu trong bối cảnh Nga lo ngại các hệ thống tấn công chính xác, phòng thủ tên lửa và hệ thống hạt nhân năng suất thấp của Mỹ có thể làm suy yếu sự ổn định chiến lược.

Nga đã tăng tốc thử nghiệm Poseidon trong giai đoạn Moscow ngày càng coi năng lực răn đe của Washington. Bài viết cũng mô tả Poseidon như một công cụ hỗ trợ cho trọng tâm rộng hơn của Nga trong việc đảm bảo lực lượng phản công có khả năng sống sót và duy trì uy tín trong việc leo thang xung đột trong học thuyết hạt nhân đang phát triển của nước này.

Mặc dù có những tác động chiến lược đó, vẫn còn nhiều câu hỏi quan trọng về tính khả thi của khái niệm ngư lôi Poseidon.

Chuyên gia Lukas Trakimavicius, trong một báo cáo tháng 10/2021 cho Trung tâm Xuất sắc về An ninh Năng lượng NATO, đã nhấn mạnh rằng tính hữu dụng quân sự của Poseidon bị hạn chế bởi tốc độ 70 hải lý/giờ, vì theo đó nó phải mất một ngày hoặc hơn để đến được bờ biển của đối phương từ vùng biển ven bờ phía Tây.

Ngược lại, một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Minuteman III phóng từ đất liền của Mỹ có thể tiếp cận các mục tiêu chiến lược trong khoảng một giờ. Ông cũng cho biết, khi Poseidon tăng tốc có thể phát ra nhiều tiếng ồn hơn, khiến ngư lôi dễ bị hệ thống sonar phát hiện hơn.

Theo các chuyên gia, dù Poseidon có chứng tỏ là một vũ khí mang tính cách mạng hay chỉ là một năng lực chuyên dụng đắt đỏ, quá trình phát triển của nó đã và đang định hình lại các tính toán răn đe hạt nhân và buộc Mỹ cùng các đồng minh phải suy nghĩ lại về vấn đề cạnh tranh hạt nhân dưới biển.

Tin Gốc: Dân Trí

Ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước toàn quốc rằng "chúng ta đã đánh bại Iran". Ông khẳng định Tehran "đã bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi phương diện khác".

Ngày 2/4, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận thông điệp đó khi nói rằng "các hệ thống phòng không và tên lửa của Iran phần lớn đã bị phá hủy".

Thế nhưng, chỉ một ngày sau, không quân Mỹ trải qua "ngày thảm họa", khi liên tiếp mất hai máy bay và ít nhất hai trực thăng trúng đạn. Iran sáng 3/4 tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích Mỹ, buộc hai phi công nhảy dù trên lãnh thổ nước này.

Tiêm kích bị bắn rơi được xác định là mẫu F-15E Strike Eagle, một trong những loại chiến đấu cơ chủ lực của Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran. Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được phát động, giúp Mỹ tìm thấy và giải cứu phi công thứ nhất, nhưng người thứ hai vẫn mất tích bên trong lãnh thổ Iran.

Đây được cho là chiếc máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ kể từ khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2.

Trong khi chiến dịch tìm kiếm được Mỹ tiến hành, Iran thông báo lực lượng nước này tiếp tục bắn hạ một cường kích A-10. NY Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.

Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters ­rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.

Các sự cố này không đồng nghĩa Iran đã đảo ngược vị thế quân sự với Mỹ, nhưng chúng đã "dội gáo nước lạnh" vào các tuyên bố chiến thắng mà ông Trump liên tục đưa ra gần đây. Nó cũng chứng minh rằng bất chấp chiến dịch tập kích dữ dội của Mỹ - Israel, Iran vẫn đủ sức gây tổn thất cho Washington và tạo ra thách thức ngày càng lớn với ông Trump, theo Dan De Luce, nhà phân tích của NBC News.

Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều từng ám chỉ rằng không quân Mỹ và Israel đang "tự do hoạt động" trên bầu trời Iran, mô tả lưới phòng không của nước này không còn khả năng chống trả.

Khi được hỏi liệu Iran có còn khả năng đe dọa máy bay Mỹ hay không, ông Trump hôm 1/4 một lần nữa khẳng định "họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ đã bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản".

Tuy nhiên, Iran ngay sau đó phóng ít nhất 50 tên lửa đạn đạo và hơn 150 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào mục tiêu Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.

Theo một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình, khoảng 50% số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn UAV vẫn được cất trữ trong các hầm ngầm. Các nguồn tin cho hay nhiều kho dự trữ tên lửa dưới lòng đất ở Iran vẫn chưa bị hư hại và nước này có thể khôi phục chúng chỉ vài giờ sau khi bị không kích. Và Iran vẫn có thể phóng tên lửa vào tàu thuyền đi qua các tuyến hàng hải trong khu vực.

"Ngay cả với tốc độ phóng tên lửa và UAV như hiện nay, Iran vẫn có thể duy trì năng lực tấn công trong một thời gian nữa", Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.

Không chỉ về năng lực tấn công trả đũa, khả năng phòng thủ và phòng không của Iran cũng đang dần được khôi phục. Chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang triển khai các chiến thuật mới, kết hợp với "thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ" để đối phó chiến đấu cơ Mỹ, Israel.

Tướng Elhami không nêu cụ thể những thay đổi được lực lượng phòng không Iran áp dụng, nhưng vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy máy bay Mỹ và Israel không còn có thể tự do ra vào bầu trời Iran như trước, theo Courtney Kube, nhà phân tích của NBC News.

Điều này đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn, đặc biệt là nếu phi công thứ hai bị lực lượng Iran bắt sống. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.

"Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm", Phil Stewart, nhà phân tích của Reuters, nhận xét.

Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và những nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã đi vào ngõ cụt, theo WSJ.

Mỹ và Israel đã mở màn chiến dịch bằng một làn sóng tấn công khiến lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Iran đã tiến hành chiến dịch đáp trả mạnh mẽ vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp vùng Vịnh. Tính đến 3/4, hơn 3.600 người thiệt mạng trong xung đột Iran, trong đó có 13 quân nhân Mỹ. Ít nhất 16 UAV Reaper của Mỹ đã bị bắn hạ kể từ đầu cuộc chiến, bao gồm hai chiếc trong tuần này.

Sau vụ F-15E bị bắn rơi, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã mỉa mai ông Trump trên X rằng "sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến này giờ đã bị hạ cấp thành 'Này, có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?'".

Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần tìm cách trấn an dư luận Mỹ rằng cuộc chiến Iran đang diễn ra đúng kế hoạch và sắp kết thúc. Song vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và những hệ lụy kèm theo đã khiến tuyên bố chiến thắng của ông Trump lung lay hơn bao giờ hết, nhà phân tích Kube nhận định.

Thanh Tâm (Theo Reuters, CNN, NBC News)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/vu-iran-ban-ha-may-bay-doi-gao-nuoc-lanh-vao-my-5058412.html