Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump tối 25/4 bước vào sảnh hội nghị ở khách sạn Washington Hilton để dự tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng.
Đây là sự kiện thường niên do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA) tổ chức, với sự tham gia của nhiều quan chức nội các, nghị sĩ và các nhà báo nổi bật ở Mỹ.
20 phút sau khi Tổng thống Mỹ yên vị, loạt tiếng súng vang lên bên ngoài. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đã mang súng lao qua chốt kiểm tra an ninh, bắn bị thương một sĩ quan Mật vụ, nhưng bị khống chế trước khi vào được phòng tiệc. Ông Trump và các lãnh đạo Mỹ cùng quan khách nhanh chóng được sơ tán.
6 tiếng sau, hạ nghị sĩ Jasmine Crockett, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Texas, bày tỏ nghi ngờ trên mạng xã hội rằng vụ nổ súng là dàn dựng.
“Đã có tổng thống Mỹ nào trải qua nhiều vụ ‘ám sát hụt’ đến thế chưa?”, Crockett viết trên Threads lúc 2h51 ngày 26/4. “Có lẽ là do luật súng đạn lỏng lẻo, có lẽ do chúng ta thiếu ngân sách cho hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần, hoặc có lẽ nó là giả. Ai mà biết được…”.
Cơ quan thực thi pháp luật Mỹ đang điều tra và chưa có bằng chứng cho thấy vụ nổ súng của Allen là “dàn dựng”. Tuy nhiên, thuyết âm mưu vô căn cứ kiểu này lại đang lan truyền nhanh chóng trên mạng, ám chỉ rằng đây là sự kiện “cờ giả”, thuật ngữ dùng để chỉ một sự kiện được dàn dựng nhằm phục vụ mục đích chính trị nào đó.
Theo phân tích của Washington Post về các bài đăng trên mạng xã hội và podcast, khoảng 1/5 số người có ảnh hưởng và chính trị gia cánh tả hoặc theo đường lối tự do đã sử dụng ngôn ngữ mang tính thuyết âm mưu khi nói về vụ nổ súng.
Một trong những giả thuyết mà họ đưa ra là ông Trump và cộng sự đã dàn dựng vụ “ám sát hụt” để thu hút sự ủng hộ của cử tri, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ với Tổng thống giảm và đảng Cộng hòa được dự báo sẽ thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Họ trích video phóng viên Aishah Hasnie chuyên đưa tin về Nhà Trắng của Fox News bị cắt sóng trực tiếp, cho rằng đây là bằng chứng cho thấy những người dàn dựng đang ngăn cô vạch trần sự việc. Tuy nhiên, Hasnie sau đó đính chính trên X rằng cuộc gọi của cô từ khách sạn Washington Hilton về đài bị ngắt “vì trong phòng mất sóng”.
Nhà Trắng cũng bác bỏ các thuyết âm mưu như vậy. “Bất cứ ai nghĩ rằng Tổng thống Trump dàn dựng các vụ ám sát chính mình đều là kẻ ngu ngốc”, người phát ngôn Davis Ingle tuyên bố.
Không chỉ những người thuộc cánh tả, một số thành viên cánh hữu trong phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) cũng lan truyền thuyết âm mưu liên quan đến vụ nổ súng. Họ cho rằng sự kiện nhằm củng cố kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ Nhà Trắng, dự án đang bị chỉ trích vì chưa được quốc hội thông qua. Ông Trump nói rằng công trình này là cần thiết vì nó được thiết kế nhằm ngăn chặn các vụ tấn công tương tự trong tương lai.
Ashley St. Clair, người từng có ảnh hưởng trong phe MAGA, cho rằng ngay sau khi vụ nổ súng xảy ra, hàng chục người có ảnh hưởng theo tư tưởng bảo thủ và những người ủng hộ ông Trump đã đồng loạt đăng bài trên X với cùng một thông điệp về sự cần thiết phải xây một phòng khiêu vũ mới để đảm bảo an ninh, như yêu cầu của ông Trump.
Theo Clair, điều này cho thấy có “sự phối hợp” nhất định và nhiều người đã chia sẻ luận điểm trên trong các nhóm kín, nhằm tăng tính thuyết phục của nó. “Mọi thứ trong MAGA đều là giả, được dàn dựng và phối hợp”, cô nói trong một video TikTok.
Whitney Phillips, giáo sư Đại học Oregon, người nghiên cứu về chính trị thông tin, cho hay việc các bên nỗ lực tái hiện bức tranh về sự việc dựa trên những mảnh thông tin rời rạc có nguy cơ tạo ra một “thực tế méo mó” về vấn đề.
“Việc cùng nhau tìm kiếm ý nghĩa là một trong những điều đầu tiên xảy ra khi có khủng hoảng hoặc sự kiện mà câu trả lời không rõ ràng, hoặc có bất kỳ sự mơ hồ nào. Mà ngày nay, sự mơ hồ luôn tồn tại”, Phillips nói.
Joan Donovan, giáo sư Đại học Boston, cho hay các thuyết âm mưu thường tồn tại rất lâu. “Thuyết âm mưu cực kỳ khó quên, chúng giữ chân mọi người và khiến họ quay lại”, bà nói. “Mọi người thường rơi vào bẫy này”.
Tuy nhiên, các thuyết âm mưu vô căn cứ đó lại chạm đúng một vấn đề được dư luận Mỹ quan tâm, là ông Trump thực sự muốn xây phòng khiêu vũ và ông đã tuyên bố rằng vụ nổ súng cho thấy cần phải xây phòng khiêu vũ ở Nhà Trắng.
“Chúng ta cần phòng khiêu vũ đó”, ông nói tại buổi họp báo ở Nhà Trắng sau vụ nổ súng. Khoảng 10 tiếng sau, ông tiếp tục đăng trên Truth Social rằng vụ nổ súng “sẽ không bao giờ xảy ra với Phòng khiêu vũ Quân sự Tối mật đang xây dựng tại Nhà Trắng”.
Giáo sư Phillips cho hay ông Trump đã gây ra cảm giác “mâu thuẫn” khó chịu cho một số người khi nói về phòng khiêu vũ quá sớm sau vụ nổ súng, thôi thúc họ đi đến kết luận một cách vội vàng. “Nó giống như một trò chơi lắp ghép từ ngữ để thêu dệt âm mưu vậy”, chuyên gia này nhận định.
"Lực lượng phòng không của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang đối phó với mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) đến từ Iran. Các tiếng động lớn vang lên khắp cả nước liên quan đến hoạt động đánh chặn đang diễn ra", Bộ Quốc phòng UAE ngày 5/5 thông báo, song chưa nêu thêm chi tiết liên quan.
Vài giờ sau, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này "không phóng bất kỳ tên lửa hay UAV vào UAE trong những ngày qua". Cơ quan này cho biết Iran sẽ đưa ra thông báo rõ ràng khi thực hiện những vụ tập kích như vậy.
"Thông tin của Bộ Quốc phòng UAE là vô căn cứ và bị bác bỏ hoàn toàn. Mọi hành động tấn công nào xuất phát từ lãnh thổ UAE sẽ bị đáp trả kiên quyết", theo Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya. "UAE, một quốc gia Hồi giáo, không nên thành nơi trú ẩn cho Mỹ, Israel cùng lực lượng và thiết bị quân sự của họ".
Trước đó một ngày, UAE cáo buộc Iran mở đợt tập kích mới nhằm vào nước này, trong đó có cơ sở năng lượng ở Fujairah, gọi đây là "hành vi leo thang nguy hiểm".
Sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát, UAE bị tập kích nhiều hơn bất cứ quốc gia nào tại Trung Đông. Trong số các địa điểm tại UAE bị tấn công có căn cứ quân sự của Mỹ, hạ tầng năng lượng, cơ sở dân sự và nhiều địa danh nổi tiếng.
Loạt vụ tập kích của Iran được đánh giá là phá vỡ bầu không khí ổn định mà các quốc gia vùng Vịnh được hưởng trong thời gian dài. Mối đe dọa về những vụ tấn công mới bao trùm lên khu vực, đe dọa tham vọng đa dạng hóa nền kinh tế tại vùng Vịnh.
Các quốc gia khu vực trong nhiều tuần rơi vào bế tắc giữa xung đột và hòa bình, khi đàm phán giữa Mỹ và Iran đình trệ còn eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn.
Hôm 9-4, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài 32 giờ với Ukraine, nhân dịp lễ Phục sinh Chính Thống giáo.
Theo Hãng thông tấn Tass của Nga, quân đội Nga sẽ dừng các hoạt động quân sự theo mọi hướng kể từ 16h ngày 11-4 giờ Matxcơva (tức 20h cùng ngày giờ Việt Nam) đến hết ngày 12-4. Tuy nhiên, quân đội phải duy trì sẵn sàng đáp trả trong trường hợp bị tấn công.
Hãng tin AP dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mô tả đây là biện pháp "nhân đạo", song tiếp tục nhấn mạnh Nga theo đuổi một giải pháp toàn diện dựa trên các yêu cầu lâu dài của nước này.
Trước khi ông Putin ra quyết định như trên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề xuất hai nước ngưng bắn nhân lễ Phục sinh. Sau khi có quyết định từ ông Putin, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẵn sàng có động thái ngừng bắn tương tự. Ông nhấn mạnh người dân "cần một lễ Phục sinh không có đe dọa và một bước tiến thực sự tiến tới hòa bình".
Bên cạnh ngừng bắn, hai nước cũng đã trao đổi về khả năng trao trả tù binh nhân dịp này.
Trước thềm ngừng bắn, Nga và Ukraine tiếp tục cáo buộc nhau tiến hành không kích.
Giới chức thành phố cảng Odessa của Ukraine tố các máy bay không người lái (drone) của Nga đã tấn công vào rạng sáng 11-4, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 2 người khác bị thương, đồng thời khiến các tòa chung cư và một trường mẫu giáo bị hư hại.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng đi 160 drone, trong đó 133 chiếc đã bị bắn hạ hoặc đánh chặn, theo AP.
Trong khi đó Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn hạ 99 drone của Ukraine trên lãnh thổ Nga và khu vực bán đảo Crimea mà họ đơn phương kiểm soát.
Ngày 11-4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã đến căn cứ không quân Nur Khan gần thủ đô Islamabad của Pakistan, trước thềm cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột với Iran.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin phái đoàn của Tehran gồm 71 người do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã tới thủ đô Islamabad để chuẩn bị cho cuộc đàm phán với Mỹ.
Trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn, hai bên đã nhất trí gặp nhau tại Islamabad để tiến hành các cuộc đàm phán nhằm hướng tới một nền hòa bình lâu dài. Điều này được xem là một chiến thắng ngoại giao cho Pakistan.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cho biết Pakistan đang thực hiện những nỗ lực phía sau hậu trường nhằm duy trì hòa bình và bảo vệ lệnh ngừng bắn mong manh, cũng như ngăn cản Iran trả đũa các cuộc không kích của Israel vào Lebanon - điều có thể bị đối thủ cấu thành hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn.
Báo The Guardian dẫn lời các quan chức Pakistan cho hay công tác an ninh đang được triển khai hết tốc lực, tuy nhiên từ chối cung cấp thông tin về công tác sắp xếp đàm phán do lo ngại các vấn đề liên quan đến an ninh và ngoại giao.
“Ưu tiên của chúng tôi là đảm bảo các cuộc đàm phán diễn ra suôn sẻ. Chúng tôi không muốn bị nhìn nhận là bên phá hoại. Vai trò của chúng tôi là tạo điều kiện và trung gian. Chúng tôi sẽ để hai bên, Iran và Mỹ, quyết định việc chia sẻ thông tin với truyền thông nếu họ muốn”, quan chức này nói thêm.
Do lo ngại rủi ro an ninh, phía Pakistan cho biết họ đang xem xét 3 - 4 địa điểm tiềm năng để tổ chức các cuộc gặp mặt giữa hai phái đoàn. Các địa điểm này có thể bao gồm Văn phòng Thủ tướng Pakistan, Trung tâm Hội nghị Islamabad hoặc một địa điểm quân sự an toàn.
Các quan chức Mỹ và Iran được cho là sẽ lưu trú tại khách sạn 5 sao Serena tại thủ đô Islamabad - một trong những địa điểm được cân nhắc để tổ chức đàm phán.
Khu vực này sẽ đặt dưới sự kiểm soát của quân đội. Hiện lực lượng chức năng đã sơ tán toàn bộ khách đến sáng 12-4 (giờ địa phương), đồng thời phong tỏa tất cả tuyến đường trong bán kính 3km.
Ngoài ra chính quyền đã tăng cường thêm các chốt kiểm soát, rào chắn, cũng như triển khai lực lượng tuần tra, theo Hãng tin Reuters.
Theo giới chức Pakistan, những biện pháp an ninh này còn nghiêm ngặt và kỹ lưỡng hơn các chuyến thăm cấp cao thông thường. Chính phủ nước này thậm chí còn tăng cường giám sát không phận và đặt các đơn vị phản ứng khẩn cấp trong tình trạng sẵn sàng.
Bên cạnh công tác bảo vệ địa điểm đàm phán, Pakistan còn nỗ lực ngăn chặn việc tiến trình ngoại giao bị lấn át bởi các yếu tố bên ngoài phòng họp.
“Với những rủi ro hiện hữu, thời gian chuẩn bị hạn chế và tính chất cấp cao của các cuộc đàm phán, đây là một chuyến thăm rất thách thức về mặt an ninh, đồng thời cho thấy chính quyền này coi trọng tiến trình đàm phán đến mức nào”, bà Elizabeth Threlkeld - Giám đốc chương trình Nam Á tại Trung tâm Stimson (Mỹ) - nhận định.
