Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhiều người nghĩ ngủ là “không làm gì cả”, nhưng thực ra đây là giai đoạn não bộ làm việc cực tích cực. Thói “thức khuya, ngủ ít” như liều thuốc độc khiến não bộ già trước tuổi.
Thiếu ngủ gây suy giảm trí nhớ, gián đoạn truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh, dẫn đến kém tập trung, phản ứng chậm và giảm tư duy sáng tạo. Nhiều người dễ cáu gắt, lo âu, mất kiểm soát hành vi và tăng nguy cơ trầm cảm. Ngủ ít khiến nồng độ cortisol – hormone căng thẳng tăng cao vào buổi tối, gây ức chế hệ miễn dịch và tăng viêm nhiễm trong cơ thể. Thiếu ngủ cũng làm gián đoạn sản xuất insulin, dẫn đến tăng nguy cơ béo phì và tiểu đường tuýp hai.
Nhiều người có thói quen ngủ bù vào cuối tuần để “trả nợ” giấc ngủ sau một tuần bận rộn khá phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ. Tuy nhiên, đây không phải giải pháp tối ưu và có thể gây hại cho sức khỏe. Ngủ bù cũng không thể bù đắp hoàn toàn những tổn hại do thiếu ngủ kéo dài, thậm chí gây rối loạn nhịp sinh học, khiến cơ thể mệt mỏi, uể oải, chán nản, không tỉnh táo. Thức khuya và dậy muộn khiến bạn khó bắt đầu tuần mới. Ngoài ra, các cơ quan nội tạng như gan – thận sẽ thải độc tốt nhất từ sau 10 giờ tối, đặc biệt là khi cơ thể trong trạng thái ngủ say. Lúc này, bạn cần đi ngủ để cơ thể được nghỉ ngơi, đào thải độc tố.
Rối loạn giấc ngủ gây các vấn đề về trí nhớ, mức độ tập trung, ảnh hưởng cuộc sống và hiệu quả công việc. Tình trạng này kéo dài còn làm gia tăng tần suất bệnh ung thư, dạ dày, hen, COPD, thận,gan, cơ xương khớp, bệnh lý liên quan hệ miễn dịch…
Nhóm người trẻ tuổi mắc rối loạn giấc ngủ có nguy cơ cao hơn về giảm năng suất làm việc, thiếu tập trung. Ngủ ít hơn 7 tiếng hoặc nhiều hơn 9 tiếng mỗi ngày cũng làm gia tăng tần suất đột quỵ, nhất là xuất huyết não.
Theo bác sĩ, người trưởng thành cần đảm bảo ngủ đủ 7 đến 9 giờ mỗi đêm, đi ngủ trước 23 giờ để tận dụng khung giờ vàng giải độc của cơ thể. “Nên đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần, để giữ đồng hồ sinh học luôn ổn định”, bác sĩ nói.
Tăng cường thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như quả mọng (việt quất, mâm xôi), rau họ cải (bông cải xanh, bắp cải xoăn) và các loại hạt (óc chó, hạnh nhân). Bổ sung Omega-3 từ cá hồi, cá thu, cá ngừ ít nhất hai lần mỗi tuần để duy trì độ đàn hồi màng tế bào thần kinh và giảm viêm não. Hạn chế đường tinh luyện và chất béo bão hòa từ thực phẩm chiên rán.
Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần giúp tăng cường oxy cho não và kích thích sản sinh các yếu tố tăng trưởng thần kinh. Các liệu pháp thư giãn như xoa bóp, ngâm chân nước ấm giảm căng thẳng thần kinh.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề bất thường. Khi có dấu hiệu rối loạn giấc ngủ, nên đến gặp bác sĩ, chuyên gia tư vấn về giấc ngủ để được chẩn đoán tình trạng, có phương pháp hỗ trợ phù hợp.
Ngày 1/5, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết bệnh nhi nhập cấp cứu trong tình trạng môi tái, nhịp tim không đều, rơi vào cơn rối loạn nhịp nhanh thất đe dọa tính mạng.
Theo người nhà, trước đó một ngày bé chỉ sốt nhẹ, kèm đau ngực, khó thở và nôn ói. Đến sáng hôm sau, triệu chứng không giảm mà tăng dần, xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực nên gia đình lập tức đưa đi viện.
Các bác sĩ chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp, nhanh chóng hỗ trợ hô hấp, dùng thuốc chống loạn nhịp. Bác sĩ khoa Tim mạch đặt máy tạo nhịp tạm thời để duy trì nhịp tim rồi chuyển thẳng đến khoa Hồi sức tích cực. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện. Tim co bóp rất yếu, rối loạn nhịp thất liên tục khiến bệnh nhi rơi vào trụy tim mạch, nguy cơ ngưng tim.
Báo động đỏ lập tức được kích hoạt, kíp hồi sức chạy đua với thời gian triển khai kỹ thuật ECMO để thay thế chức năng tim phổi, duy trì sự sống cho bệnh nhi. Đồng thời, các bác sĩ áp dụng hạ thân nhiệt và lọc máu liên tục nhằm bảo vệ não và hạn chế tổn thương đa cơ quan.
Sau khoảng 20 phút, tình trạng tím tái cải thiện, bệnh nhi dần hồng hào trở lại. Tuy nhiên, suốt một tuần sau đó, tim vẫn đập yếu và loạn nhịp, phải phụ thuộc hoàn toàn vào ECMO cùng các thuốc trợ tim, chống loạn nhịp.
Gần 11 ngày điều trị căng thẳng, chức năng tim và các cơ quan dần hồi phục. Bệnh nhi được cai ECMO vào ngày 21/4, tiếp tục cai máy thở, tỉnh táo hoàn toàn và không để lại di chứng. Một tuần sau đó, bé xuất viện trong niềm vui của gia đình và kíp điều trị.
Viêm cơ tim cấp thường do virus, hay gặp nhất là Coxsackie nhóm B. Giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với cảm cúm do chỉ có sốt nhẹ, mệt, ho, sổ mũi hoặc rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể xuất hiện đau ngực, khó thở, tím tái, tay chân lạnh, rối loạn nhịp tim, thậm chí trụy tim mạch. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.
Theo phó giáo sư Quang, với thể nặng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30-40%, riêng viêm cơ tim tối cấp trước đây gần như 100% không qua khỏi. Sự phát triển của kỹ thuật ECMO hiện nay giúp mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhi trong tình trạng nguy kịch.
Một bác sĩ khuyến khích mọi người nên thực hiện thói quen sau đây vì nó có thể giúp giảm thiểu rủi ro tim mạch, đột quỵ mà mọi người phải đối mặt ngay khi vừa thức dậy.
Hầu hết mọi người đều bắt tay ngay vào các hoạt động hằng ngày khi ngủ dậy, nhưng đây chính là thời điểm quy trình sinh học nguy hiểm bắt đầu vận hành. Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể trải qua sự chuyển đổi đột ngột làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim.
Bác sĩ Alberto Sanagustín, đang làm việc tại Tây Ban Nha, giải thích tại sao vào sáng sớm, đặc biệt là từ 6 đến 10 giờ sáng, lại ghi nhận số lượng lớn các biến cố tim mạch. Nguyên nhân là do một chuỗi các phản ứng nội bộ được kích hoạt khi thức dậy.
Chính vì vậy, bác sĩ khuyên hãy đặt 1 ly nước hoặc một chai nước ngay cạnh giường, điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn, theo tờ Express (Anh).
Bác sĩ Sanagustín giải thích: Có thể giúp ngăn ngừa mối nguy hiểm này bằng cách uống một ly nước ở nhiệt độ phòng ngay khi thức dậy, thậm chí trước cả khi ra khỏi giường. Bước đơn giản này có tác dụng tích cực ngay lập tức đối với hệ tuần hoàn. Nước hỗ trợ bù nước cho cơ thể và khuyến khích máu lưu thông được thông suốt hơn. Quan trọng hơn, theo bác sĩ, điều này "gửi tín hiệu ngay lập tức" đến cơ thể để điều chỉnh các mạch máu và tăng huyết áp vừa đủ để chống lại việc mất thăng bằng. Ông mô tả đây là cách không chỉ giúp lưu thông máu an toàn mà còn tăng cường quá trình hydrat hóa tổng thể cho các cơ quan, theo Express.
Khi vừa thức dậy, não bộ giải phóng một lượng lớn cortisol và adrenaline để “đánh thức” cơ thể và chuẩn bị cho ngày mới. Tuy nhiên, đây cũng là các hormone gây căng thẳng. Theo bác sĩ Sanagustín, sự gia tăng đột ngột này có thể khiến động mạch trở nên cứng hơn, co lại, làm tim phải chịu áp lực tăng lên. Chính sự tăng huyết áp vào buổi sáng này được xem là một trong những yếu tố nguy cơ đầu tiên trong ngày.
Cùng lúc đó, cơ thể còn giải phóng một chất gọi là PAI-1. Theo bác sĩ Sanagustín, chất này làm suy giảm cơ chế “tự làm sạch” của cơ thể - vốn có nhiệm vụ phá vỡ các cục máu đông nhỏ có thể hình thành khi dòng máu đang ở trạng thái nhạy cảm nhất. Vì vậy, uống một cốc nước ngay sau khi thức dậy được xem là bước khởi đầu đơn giản nhưng quan trọng, giúp bảo vệ hệ tim mạch trước những biến đổi sinh học bất lợi này.
Thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng khác nhau tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe. Trẻ nhỏ dễ mệt mỏi, ngủ nhiều, cáu gắt do nhu cầu năng lượng cao. Thanh thiếu niên có thể chậm phát triển, rối loạn dậy thì, xương yếu và gặp vấn đề học tập, tâm lý.
Thiếu vitamin có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, phụ thuộc vào loại vitamin bị thiếu và tình trạng sức khỏe. Trong đa số trường hợp, việc điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung vitamin có thể giúp giảm nguy cơ tiềm ẩn với sức khỏe. Dưới đây là 7 dấu hiệu có thể cho thấy cơ thể bạn đang thiếu hụt vitamin.
Mệt mỏi và suy nhược
Vitamin D góp phần duy trì sức mạnh của xương, cơ, vì vậy khi thiếu hụt, bạn có thể cảm thấy yếu và thiếu năng lượng.
Vitamin C và hầu hết các vitamin nhóm B (trừ folate - B9) tham gia vào quá trình tạo năng lượng trong tế bào, nên sự thiếu hụt có thể khiến bạn kiệt sức, đồng thời ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.
Thiếu sắt cùng với thiếu vitamin B cũng có thể gây thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi và suy nhược do cơ thể không có đủ hồng cầu để vận chuyển oxy.
Da, tóc khô, rụng nhiều
Da, tóc khô là biểu hiện thường gặp khi thiếu vitamin A, nhóm B, C hoặc D. Rụng tóc theo mùa là bình thường nhưng nếu rụng nhiều hoặc kéo dài, có thể liên quan đến thiếu sắt, biotin (vitamin B7) hoặc vitamin D. Nang tóc cần được cung cấp đủ dinh dưỡng để duy trì chu kỳ phát triển bình thường.
Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để biết nên bổ sung qua ăn uống, thực phẩm chức năng hay dùng ngoài da.
Trầm cảm
Thiếu vitamin có thể liên quan đến trầm cảm, đặc biệt là các vitamin B1, B3, B6, B9, B12, cùng vitamin C và D. Bổ sung có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị. Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc bổ sung khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
Dễ bầm tím hoặc chảy máu
Tình trạng này có thể do rối loạn đông máu, khả năng lành vết thương kém hoặc thiếu collagen - thành phần giúp thành mạch máu bền vững. Thiếu vitamin C và K có thể góp phần gây ra hiện tượng này. Nếu dễ bầm tím hoặc chảy máu, người bệnh nên đi kiểm tra để biết chính xác nguyên nhân.
Chậm lành vết thương
Vết thương lâu lành có thể liên quan đến thiếu nhiều loại vitamin cần thiết cho quá trình hồi phục, như vitamin A, nhóm B, C (khi kết hợp với kẽm và axit amin arginine), vitamin D, K. Vitamin E cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình lành vết thương, do cản trở tổng hợp collagen, giảm hoạt động chống oxy hóa và làm tăng viêm.
Thay đổi màu da
Thiếu vitamin có thể gây thay đổi sắc tố da. Da sáng màu bất thường có thể liên quan đến thiếu vitamin D, da sẫm màu hơn có thể do thiếu vitamin B12 hoặc D. Trong khi, thiếu vitamin B6, B9, B12 có thể khiến da nhợt nhạt.
Loét miệng hoặc nứt môi tái diễn
Những vết loét miệng hay nứt ở khóe môi thường bị xem nhẹ, nhưng có thể là dấu hiệu thiếu vitamin nhóm B như B2, B6, B12. Bôi thuốc chỉ giải quyết tạm thời, trong khi nguyên nhân có thể đến từ bên trong cơ thể.
