Ngày 1/5, TS Nguyễn Hồng Sơn, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal Cell Carcinoma – BCC) là loại ung thư da phổ biến, chiếm khoảng 75% trường hợp ung thư da. Tiên lượng tốt hơn nhiều so với các dạng ung thư khác, song bệnh có thể tái phát nhiều lần và ngày càng phức tạp do đặc tính sinh học của một số thể BCC nguy cơ cao, khả năng xâm lấn âm thầm khó kiểm soát.
Bệnh nhân trên bàn đầu xuất hiện vùng da môi trên dày lên bất thường. Khám ở bệnh viện chuyên khoa ung bướu, ông được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) và phẫu thuật cắt u lần thứ nhất.
Khoảng ba năm sau, vùng sẹo mổ cũ bắt đầu cứng, dày và đổi màu. Ông quay lại bệnh viện và được xác định BCC tái phát, phẫu thuật lần hai cắt rộng khối u và kết hợp tạo hình. Ba tháng sau, vùng cạnh mũi phải tiếp tục xuất hiện tình trạng dày và xơ cứng.
Sinh thiết tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ghi nhận BCC cánh mũi phải trên nền BCC môi trên đã phẫu thuật, ông đến Bệnh viện Da liễu Trung ương điều trị. Bác sĩ ghi nhận tổn thương dạng mảng màu da vùng rãnh mũi – má phải kích thước 4×3 cm, bề mặt cứng chắc, ranh giới không rõ, giãn mạch xung quanh. Vùng môi trên phải để lại sẹo xơ, co kéo, bề mặt không đều – di chứng của hai lần phẫu thuật trước.
“Ca này phức tạp hơn bình thường do đồng thời mắc ba thể mô bệnh học trong cùng một tổn thương, trong đó thể thâm nhiễm có tính xâm lấn âm thầm dưới da không biểu hiện rõ trên lâm sàng”, TS Sơn nói. Với đặc điểm sinh học này, ranh giới thực sự của khối u thường rộng hơn nhiều so với những gì có thể nhận thấy bằng mắt thường hay trên hình ảnh lâm sàng – đây là thách thức chuyên môn lớn ngay cả với các phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm.
Ngoài ra, vị trí tổn thương tại vùng rãnh mũi – má và môi trên thuộc “vùng nguy cơ cao” (vùng H của mặt) – nơi da mỏng, giải phẫu phức tạp và có nhiều cấu trúc quan trọng nằm sát nhau. Đây là một trong những vị trí được y văn thế giới xếp vào nhóm cần tiếp cận chuyên sâu nhất trong điều trị BCC.
Bệnh nhân được phẫu thuật Mohs kết hợp tạo hình tổn khuyết – phương pháp tiên tiến nhất hiện nay trong điều trị BCC nguy cơ cao và tái phát.
Phẫu thuật Mohs là kỹ thuật cắt bỏ ung thư da từng lớp mỏng, kiểm tra vi thể ngay trong phòng mổ để đảm bảo lấy hết 100% mô ung thư trong khi bảo tồn tối đa mô lành xung quanh. Tỷ lệ điều trị khỏi 90-95% với BCC tái phát – cao hơn so với phẫu thuật thông thường.
Trên thế giới, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư phổ biến nhất ở người da trắng, với tỷ lệ mắc ngày càng gia tăng. Tại Việt Nam, BCC cũng được ghi nhận với tần suất ngày càng tăng, thương tổn hay gặp đặc biệt ở vùng da hở thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như mặt, tai và cổ. Ranh giới vi thể của BCC thường rộng hơn nhiều so với những gì quan sát được trên lâm sàng, khiến việc kiểm soát diện cắt là thách thức với bác sĩ.
Bệnh thường khởi phát âm thầm, không đau, không ngứa, dễ bị nhầm là nốt ruồi, u lành hoặc sẹo thông thường. Các dấu hiệu như xuất hiện nốt sần hoặc mảng da bóng, trong suốt, màu hồng hoặc màu da, có thể có giãn mạch nhỏ xung quanh; vết loét không lành, hoặc lành rồi lại tái phát nhiều lần; vùng da dày cứng, ranh giới không rõ, đặc biệt ở mặt, tai, cổ hoặc vùng da thường xuyên tiếp xúc ánh nắng; sẹo cũ có dấu hiệu thay đổi cứng hơn, sưng lên, đổi màu.
Ánh sáng xanh từ màn hình có thể ức chế hormone melatonin - yếu tố giúp cơ thể buồn ngủ. Việc sử dụng thiết bị điện tử vào buổi tối có thể khiến bạn khó ngủ và ngủ không sâu, theo Cleveland Clinic.
Tiến sĩ Phyllis Zee, chuyên gia y học giấc ngủ tại Đại học Northwestern (Mỹ), cho biết ánh sáng xanh còn làm chậm “đồng hồ sinh học”, khiến cơ thể khó bước vào trạng thái nghỉ ngơi.
Nhiều người có thói quen ăn tối muộn hoặc ăn thêm trước khi ngủ, nhưng điều này khiến hệ tiêu hóa phải làm việc suốt đêm.
Ăn sát giờ ngủ có thể gây khó ngủ, trào ngược dạ dày và gián đoạn giấc ngủ, theo Mayo Clinic.
Caffeine có thể tồn tại trong cơ thể nhiều giờ, làm bạn tỉnh táo dù đã lên giường.
Các chuyên gia từ Sleep Foundation khuyến nghị nên tránh caffeine ít nhất 6 giờ trước khi ngủ để không ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Suy nghĩ quá nhiều, lo lắng công việc hay cuộc sống khiến não bộ luôn “hoạt động”, khó thư giãn.
Giáo sư Matthew Walker, chuyên gia thần kinh học và giấc ngủ (Anh), cho biết stress làm tăng hormone cortisol, từ đó cản trở quá trình đi vào giấc ngủ tự nhiên.
Tập luyện buổi tối là tốt, nhưng nếu quá gần giờ ngủ, cơ thể vẫn trong trạng thái kích thích. Vận động mạnh trước khi ngủ có thể làm tăng nhịp tim và nhiệt độ cơ thể, khiến bạn khó ngủ hơn.
Những sai lầm nhỏ trước khi ngủ có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe lâu dài. Điều chỉnh thói quen buổi tối không chỉ giúp ngủ ngon hơn mà còn cải thiện tinh thần và năng lượng cho ngày hôm sau.
Nước tiểu nổi bọt có thể do dòng tiểu mạnh, tiểu gấp, nước tiểu cô đặc do uống ít nước, nhịn tiểu lâu, hoặc trong bồn cầu còn chất tẩy rửa. Lúc này, bọt xuất hiện thoáng qua và tan nhanh.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt, bọt dày, lâu tan, đặc biệt kèm theo phù mi mắt buổi sáng, phù chân, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiểu máu, mệt nhiều, thì nên đi khám.
Thận có nhiệm vụ lọc máu nhưng vẫn giữ lại những chất quan trọng như albumin/protein. Khi hàng rào lọc của thận bị tổn thương, protein có thể lọt qua và đi ra nước tiểu, chính protein này có thể làm nước tiểu dễ tạo bọt hơn.
Tuy nhiên, không phải có protein niệu là gây tiểu bọt và ngược lại, tiểu bọt chỉ là dấu hiệu có thể gợi ý và liên quan với protein niệu chứ không đủ nhạy và không đủ đặc hiệu để chẩn đoán. Protein niệu đôi khi có thể tăng thoáng qua sau sốt, mất nước, vận động nặng hoặc nhiễm trùng...
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ chỉ định kiểm tra một số xét nghiệm cơ bản như:
Tổng phân tích nước tiểu để xem có protein, hồng cầu có bất thường.
Tỷ lệ albumin/creatinin niệu để phát hiện tổn thương thận sớm.
Creatinin máu và eGFR để đánh giá chức năng lọc của thận.
Đo huyết áp, kiểm tra đường máu nếu có yếu tố nguy cơ....
Th.S Nguyễn Ngọc Tuấn, Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, Bệnh viện Đại học Y dược - cơ sở Linh Đàm (Hà Nội), cho biết thực tế điều trị các bác sĩ đã ghi nhận các ca bệnh nhập viện do bị người khác cắn. Tổn thương do người cắn thường gặp nhất trong các vụ bạo lực là mất tai, mất môi hoặc một phần mũi.
Mới đây nhất, người đàn ông 45 tuổi ở Bắc Ninh vào cấp cứu do bị người thân cắn đứt rời môi trên, khuyết toàn bộ phần mềm môi trên. Mảnh môi bị đứt rời và thất lạc, nên các bác sĩ đã phải thực hiện phẫu thuật tạo hình môi mới cho bệnh nhân. Đây là phẫu thuật phức tạp và cần nhiều thời gian "hoàn thiện".
"Vết thương do người cắn là một dạng tổn thương rất đặc biệt", Th.S Nguyễn Ngọc Tuấn nói và cho hay cơ chế tổn thương khác các vết thương thông thường, không chỉ là rách da mà còn có lực nghiền, xé và đâm xuyên do răng dẫn đến dễ làm dập nát mô, tổn thương sâu.
Bác sĩ Tuấn lưu ý thêm, trong các vụ xô xát, ẩu đả, bạo lực, có dạng vết thương rất điển hình khác là "clenched fist injury" (chấn thương do đấm vào răng người khác). Trường hợp này vết thương bên ngoài nhỏ nhưng tổn thương sâu vào khớp bàn tay. Vết thương này có nguy cơ nhiễm trùng cao, dễ bị bỏ sót do biểu hiện ban đầu kín đáo, khiến người có vết thương đến cơ sở y tế muộn, do đó cách xử trí cũng cần thận trọng.
Đáng lưu ý, theo bác sĩ Tuấn, vết thương do người cắn là vết thương bẩn tương đương vết thương do súc vật cắn, vì trong khoang miệng người chứa hệ vi khuẩn rất phức tạp, nhiều hơn cả một số loài động vật. Trung bình có hàng trăm loài vi khuẩn: hiếu khí và kỵ khí, trong đó, có một số vi khuẩn điển hình: Streptococcus, Staphylococcus aureus, Eikenella corrodens (rất đặc trưng trong vết cắn người), vi khuẩn kỵ khí như Fusobacterium, Prevotella…
Khi cắn, các vi khuẩn này được "tiêm" trực tiếp vào mô sâu, là nguy cơ nhiễm trùng cao (10 - 50%), thậm chí gây viêm mô tế bào, áp xe, rất nguy hiểm cho nạn nhân.
"Nếu chẳng may gặp tai nạn này, việc quan trọng nhất là tìm lại các mảnh đã bị cắt (mảnh môi, tai bị cắn rời), bảo quản đúng cách để tăng cơ hội nối lại thành công. Bệnh nhân cần được đưa đến các cơ sở có chuyên khoa phẫu thuật tạo hình càng sớm càng tốt để được xử lý đúng quy trình chuyên môn", bác sĩ Tuấn hướng dẫn.
